VII SA/Wa 1560/17

Starszy referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie - Maciej Majewski po rozpoznaniu w dniu 13 września 2018 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku B. K. i A. K. o przyznanie prawa pomocy w związku ze skargą B. K. i A. K. na postanowienie Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] kwietnia 2018 r. znak: [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji postanawia: 1. odmówić B. K. i A. K. przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych; 2. przyznać B. K. i A. K. prawo pomocy w zakresie ustanowienia adwokata. B. K. i A. K. złożyli wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata. W uzasadnieniu wniosku podali, że z uwagi na zawiły charakter sprawy oraz trudności finansowe nie są w stanie ponieść wydatków związanych z opłaceniem pełnomocnika i pokryciem pozostałych kosztów sądowych. A. K. podniósł, że jest osobą nie pracującą z uwagi na stan zdrowia (operacje kolan, problemu gastryczne i z kręgosłupem). Stara się o rentę. Wnioskodawcy są na utrzymaniu B. K., która z tytułu pracy osiąga roczny dochód w wysokości 24 000 zł., co miesięcznie daje kwotę 2 000 zł. Wnioskodawcy wskazali, że wydatki te wystarczają jedynie na podstawowe potrzeby. Korzystają z kredytu odnawialnego. Posiadają dom o pow. 143,50 m2, oraz nieruchomość o pow. 90,39 m2 na działce o pow. 364 m2 – udział 1/30. Wydatki stałe określili na około 600 zł. Skarżący do wniosku dołączyli kopie dokumentów PIT, kopie decyzji o podatku od nieruchomości. W sprawie zważono, co następuje. Przepisy ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018, poz. 1302) zwanej dalej p.p.s.a. przewidują możliwość przyznania stronom postępowania prawa pomocy. Prawo pomocy może być przyznane stronie w zakresie całkowitym (art. 245 § 2 p.p.s.a) lub częściowym (art. 245 § 3 p.p.s.a.), przy czym jego przyznanie uzależnione jest od spełnienia przez stronę ustawowo przewidzianych przesłanek. Żądanie przyznania prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie pełnomocnika z urzędu jest wnioskiem o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym. Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie całkowitym następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Natomiast zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym następuje, gdy wnioskodawca wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku w utrzymaniu koniecznym własnym i rodziny. Przyznanie prawa pomocy jest instytucją wyjątkową, przysługującą jedynie w sytuacjach, gdy poniesienie kosztów przez stronę spowodowałoby u niej uszczerbek w środkach utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Zasadą jest, że każdy wnoszący sprawę do Sądu zobowiązany jest ponosić koszty sądowe, a tylko faktyczny brak możliwości finansowych może skutkować zwolnieniem od ich ponoszenia. Należy więc zaznaczyć, że chodzi o taką sytuację finansową, która obiektywnie nie daje możliwości zgromadzenia odpowiednich środków na poniesienie kosztów sądowych. Przyznanie prawa pomocy nastąpić może w przypadku wykazania, że wnioskujący nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek lub pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku w utrzymaniu koniecznym własnym i swojej rodziny pozostającej we wspólnym gospodarstwie domowym. Jak wynika z powołanych przepisów ciężar udowodnienia istnienia okoliczności, które mogłyby stanowić podstawę przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie spoczywa na stronie. Rozpoznając złożony przez B. K. i A. K. wniosek należy wskazać, że zasadnym jest tylko częściowe przychylenie się do wniosku strony i ustanowienie pełnomocnika. Uznano, że strona uzyskując wskazany dochód oraz posiadając wskazany majątek, kwalifikuje się do przyznania prawa pomocy jedynie w zakresie częściowym, gdyż jest w stanie opłacić pozostałe w sprawie koszty sądowe. Wskazać należy, że wszystkie dotychczasowe koszty sądowe strona poniosła samodzielnie (400 zł.), co pozwala na stwierdzenie, że i pozostały w sprawie wpis sądowy od skargi kasacyjnej w wysokości 100 zł., jest w stanie samodzielnie ponieść. Pamiętać należy, że koszty sądowe należy traktować jako wydatki bieżące w budżecie domowym, które powinny być zaspokajane na równi z innymi podstawowymi wydatkami. Ubiegający się o przyznanie prawa pomocy powinien w pierwszej kolejności poczynić oszczędności we własnych wydatkach do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania (zob. powołane wyżej postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 21 listopada 2014 r., sygn. akt II OZ 1238/14). Jednocześnie uznano, że stronę z uzyskiwanych dochodów nie będzie stać na ustanowienie we własnym zakresie pełnomocnika z wyboru i ustanowiono adwokata z urzędu. Z tego względu przyznano prawo pomocy w postaci ustanowienia pełnomocnika z urzędu, zaś w pozostałym zakresie wniosek oddalono. Z powyższych względów, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzeczono jak w sentencji postanowienia.