VII SA/Wa 1568/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Joanna Gierak-Podsiadły, , Sędzia WSA Mirosława Kowalska (spr.), Sędzia WSA Krystyna Tomaszewska, Protokolant st. sekr. sąd. Joanna Piątek-Macugowska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 maja 2014 r. sprawy ze skargi J.J. na decyzję Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] maja 2013 r. znak [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji skargę oddala Decyzją z dnia [...] kwietnia 2012 r. znak: [...] Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego dla miasta [...] na podstawie art. 105 § 1 oraz art. 104 § 1 i 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2013 r. poz. 267, dalej k.p.a.) umorzył postępowanie administracyjne w sprawie samowolnego wykonania robót budowlanych, związanych z wykonaniem podejścia kanalizacji sanitarnej o średnicy 50 z lokalu mieszkalnego nr [...] do lokalu mieszkalnego nr [...] w budynku mieszkalnym przy ul. [...] w [...] (dz. [...], obręb [...]). W uzasadnieniu decyzji organ pierwszej instancji wskazał, na wielokrotne już orzeczenia organ ów obu instancji jakie zapadły w sprawie. Stwierdził, że uzupełniony materiał dowodowy, ostatecznie wskazuje na to, że pion kanalizacyjny – żeliwny został wymieniony w 1995r., przez ówczesnego właściciela budynku, Gminę [...] i po tym nie był już zmieniony. "Podsadzka" w trasie pionu kanalizacyjnego w części stropowej pomiędzy mieszaniem nr [...] a mieszkaniem nr [...] podyktowana była i jest usytuowaniem belki stropowej przy ścianie w narożu. Samowolne wpięcie, do głównego pionu kanalizacyjnego pod sufitem w mieszkaniu nr [...], dodatkowego podejścia o przekroju 50, celem podłączenia urządzenia sanitarnego (brodzika)w mieszkaniu nr [...] zostało zlikwidowane w 2009r., przez inwestora tych robót. Likwidacja samowoli budowlanej została wykonana prawidłowo. Kwestie roszczeń odszkodowawczych J. J. związanych ze szkodami powstałymi w mieszaniu nr [...] w wyniku robót samowolnie wykonanych przez R. G. w mieszkaniu nr [...] mogą być dochodzone w postępowaniu cywilnoprawnym. Następnie w związku z wnioskiem J. J. o przywrócenie terminu do złożenia odwołania od ww. decyzji [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego postanowieniem nr [...] z dnia [...] lipca 2012 r. odmówił J.J. przywrócenia terminu do wniesienia odwołania, stwierdzając, że zainteresowany nie uprawdopodobnił braku winy w uchybieniu terminu oraz nie złożył wniosku w siedmiodniowym terminie, przewidzianym ustawą do jego wniesienia. Jednocześnie organ wskazał, że możliwe jest złożenie wniosku o twierdzenie nieważności decyzji. W związku z wydaniem ww. postanowienia, które nie zostało zaskarżone, opisana na wstępie decyzja organu pierwszej instancji stała się ostateczna. J. J. w dniu [...] sierpnia 2012 r. złożył wniosek o stwierdzenie nieważności ww. decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego dla miasta [...] z dnia [...] kwietnia 2012 r. wskazując, że od chwili złożenia skargi do organu nadzoru budowlanego minęło ponad 3,5 roku, a sprawa pozostaje nierozstrzygnięta. Podjął polemikę z ustaleniami organ pierwszej instancji, które legły u podstaw umorzenia postępowania. Stwierdził, że doszło do likwidacji istniejącego pionu o średnicy 50 i wykonania nowego pionu o średnicy 75, co grozi zalaniem jego mieszkania ściekami. Samowola nastąpiła w czasie, gdy on przebywał w szpitalu, a po tych robotach pozostały zniszczenia w postaci otworów w suficie i ścianach oraz uszkodzonej instalacji gazowej. Umorzenie postępowania administracyjnego prowadzi do legalizacji samowoli budowlanej. Decyzją nr [...] z dnia [...] grudnia 2012 r. [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego odmówił stwierdzenia nieważności decyzji objętej ww. wnioskiem. Organ wskazał, że kwestionowane orzeczenie nie jest dotknięte wadą rażącego naruszenia prawa, organ powiatowy przeprowadził prawidłowo postępowanie dowodowe, dokonał oględzin i ustalił, że przebieg pionów: kanalizacyjnego i wodnego nie narusza prawa, zatem nie ma potrzeby wydawania decyzji zobowiązującej inwestora do wykonania określonych robót budowlanych. Wobec tego postępowanie zostało zasadnie umorzone. Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego, po rozpoznaniu odwołania J. J., decyzją z dnia [...] maja 2013 r., znak: [...], zaskarżoną w niniejszej sprawie, utrzymał w mocy decyzję organu wojewódzkiego. Wskazał na specyfikę postępowania nieważnościowego, powołał się na wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 18 lutego 200 r., sygn. akt V SA 463/99, z którego wynika, iż z rażącym naruszeniem prawa mamy do czynienia wtedy, gdy treść decyzji jest jednoznacznie sprzeczna z treścią określonego przepisu prawa i gdy rodzaj tego naruszenia powoduje, że decyzja taka nie może być zaakceptowana jako rozstrzygnięcie wydane przez organy praworządnego państwa. Podniósł, że w postępowaniu w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji nie ma proceduralnej możliwości poszerzenia materiału dowodowego sprawy. Tym samym nie wchodzi w grę również poczynienie dodatkowych ustaleń faktycznych, a organ orzekający ogranicza się jedynie do poszukiwania uchybień i wadliwości, tak proceduralnych, jak i dotyczących prawa materialnego. Organ drugiej instancji stwierdził, że samowolne wykonywanie robót budowlanych innych niż budowa obiektu budowlanego podlega przepisom art. 50 i 51 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (t.j. Dz.U. z 2010 r. Nr 243, poz. 1623 ze zm.), których celem jest doprowadzenie inwestycji do stanu zgodnego z prawem. Jeśli w toku postępowania stwierdzi się brak możliwości doprowadzenia wykonywanych robót budowlanych do stanu zgodnego z prawem, organ nadzoru budowlanego - jak wynika z dyspozycji art. 51 ust. 1 pkt 1 Prawa budowlanego - zobligowany jest wydać decyzję nakazującą zaniechanie dalszych robót budowlanych bądź rozbiórkę obiektu budowlanego. Gdy istnieje możliwość doprowadzenia samowolnie wykonywanych robót budowlanych do stanu zgodnego z prawem, organ nadzoru budowlanego powinien nałożyć w drodze decyzji obowiązek wykonania określonych czynności lub robót budowlanych, celem doprowadzenia wykonywanych robót budowlanych do stanu zgodnego z prawem. Organ wskazał, że przed wydaniem decyzji o umorzeniu postępowania organ powiatowy przeprowadził oględziny, podczas których stwierdzono, że piony wodny i kanalizacyjny są szczelne i wykonane zgodnie ze sztuką budowlaną. Brak więc było podstaw do wydania decyzji zobowiązującej inwestora, na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 2 Prawa budowlanego, do wykonania określonych czynności lub robót budowlanych. Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego wskazał, że w sytuacji, gdy organ nadzoru budowlanego w następstwie oceny dokumentacji przedłożonej przez inwestora, a przede wszystkim w wyniku przeprowadzonych oględzin, uznał, że wykonane roboty budowlane nie uchybiają żadnym przepisom budowlanym i warunkom technicznym, jakim winny odpowiadać budynki i ich usytuowanie, winien umorzyć swoje postępowanie, albowiem przepis art. 51 ustawy Prawo budowlane nie daje mu materialnoprawnej podstawy do merytorycznego wypowiedzenia się w takiej sytuacji. Dodatkowo organ stwierdził, że celem postępowania prowadzonego w trybie ww. przepisów nie jest naprawa szkód powstałych w wyniku samowolnego wykonywania robót budowlanych, bowiem są to sprawy o charakterze cywilnoprawnym, do rozstrzygania których właściwe są sądy powszechne. Podsumowując, organ wskazał, że decyzja kontrolowana w postępowaniu nieważnościowym nie jest dotknięta wadą rażącego naruszenia prawa ani obarczona żadną z pozostałych wad prawnych, enumeratywnie wymienionych w art. 156 § 1 pkt 1-7 k.p.a. Skargę do Wojewódzkiego Sadu Administracyjnego w Warszawie na ww. decyzję złożył w dniu [...] czerwca 2013 r. (data stempla urzędu pocztowego) J. J., dochodząc jej uchylenia. Skarżący opisał przebieg postępowania, w szczególności okoliczności, w jakich zastał mieszkanie po powrocie ze szpitala, co było wynikiem samowoli budowlanej jego sąsiada. Wskazał, że jego skarga z dnia [...] stycznia 2009 r., inicjująca postępowanie przed powiatowym organem nadzoru budowlanego, miała na celu doprowadzenie jego mieszkania do stanu pierwotnego, tj. sprzed dokonania samowoli budowlanej. Zarzucił pracownikom organu stronniczość - przez 53 miesiące wydano sześć decyzji na korzyść inwestora i żadnej na jego korzyść. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasową argumentację. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Rzeczą Sądu, w niniejszym postępowaniu, było stosownie do dyspozycji art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1269), dokonanie kontroli zaskarżonego i poprzedzającego go aktu pod względem zgodności z prawem - prawidłowości zastosowania przepisów obowiązującego prawa oraz trafności ich wykładni. Zaskarżona decyzja odpowiada przepisom prawa. Stwierdzenie nieważności decyzji administracyjnej jest wyjątkiem od określonej w art. 16 § 1 k.p.a. ogólnej zasady stabilności rozstrzygnięć, dlatego też może mieć miejsce tylko w przypadku, gdy w sposób bezsporny ustalono istnienie przyczyny powodującej jej nieważność, określonej w zamkniętym katalogu przesłanek z art. 156 § 1 k.p.a. i jednocześnie nie zachodzi żadna z negatywnych przesłanek stwierdzenia nieważności określonych w art. 156 § 2 k.p.a., a więc nie upłynął termin dopuszczalności stwierdzenia nieważności badanego rozstrzygnięcia, ani też rozstrzygnięcie to nie wywołało nieodwracalnych skutków prawnych. W okolicznościach niniejszej sprawy organy obu instancji miały za zadanie, wobec wniosku skarżącego, dokonanie kontroli objętej wnioskiem decyzji pod względem wad nieważnościowych w rozumieniu ww. art. 156 k.p.a. Jak słusznie wskazał organ drugiej instancji, w postępowaniu w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji nie ma możliwości poszerzenia materiału dowodowego sprawy, nie wchodzi w grę również poczynienie dodatkowych ustaleń faktycznych. W omawianym postępowaniu organ orzekający ogranicza się jedynie do poszukiwania uchybień i wadliwości, tak proceduralnych, jak i dotyczących prawa materialnego. Takich zaś nie dopatrzył się. Zdaniem Sądu, organy obu instancji prawidłowo oceniły, że w świetle zebranego w dacie orzekania materiału dowodowego zaistniały podstawy do umorzenia postępowania. Organ powiatowy dokonał oględzin i ustalił, że brak podstaw do ingerencji nadzoru budowlanego, zaistniała samowola została usunięta przez samego inwestora, a stan instalacji odpowiada sztuce budowlanej, przebieg pionów: kanalizacyjnego i wodnego nie narusza prawa, zatem nie ma potrzeby wydawania decyzji zobowiązującej inwestora do wykonania określonych robót budowlanych. Jak stanowi przepis art. 105 k.p.a., organ umarza postępowania, które stało się bezprzedmiotowe. Skoro ustalono, że instalacja odpowiada stanowi z legalnych robót wykonanych przez poprzedniego właściciela budynku, samowolnie wykonane przez sąsiada skarżącego roboty zostały doprowadzone do stanu je poprzedzającego. Nie było żadnych podstaw do ingerencji nadzoru budowlanego , zatem postępowanie w tym przedmiocie podlegało umorzeniu. Sąd ocenia jako prawidłowe wskazania organów co do podnoszonych przez skarżącego szkód, jakie poniósł w związku z działaniem sąsiada. W zakresie roszczeń odszkodowawczych organy nadzoru budowlanego nie mają żadnych kompetencji, roszczenia takie mogą być dochodzone w postępowaniu cywilnym przed sądem powszechnym. Kierując się powyższą argumentacją Wojewódzki Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji w trybie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz. U. 2012 r., poz. 270).