VII SA/Wa 157/19
WyrokWSA w Warszawie2019-06-26
Skład orzekający: Wojciech Sawczuk, Mirosława Kowalska, Mirosław Montowski
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organ administracji publicznej może odmówić wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji, jeśli wnioskodawca nie był stroną postępowania zakończonego tą decyzją, a jego interes prawny został już oceniony przez NSA jako interes faktyczny?Ratio decidendi
Organ administracji publicznej prawidłowo odmawia wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji, jeśli wnioskodawca nie posiadał przymiotu strony w postępowaniu pierwotnym, a jego interes został już oceniony przez Naczelny Sąd Administracyjny jako interes faktyczny, a nie prawny. W takiej sytuacji brak jest podstaw do wszczęcia postępowania nadzwyczajnego, gdyż nie występuje oczywista przesłanka podmiotowa do jego prowadzenia.Stan faktyczny
Skarżący A. J. złożył wniosek o stwierdzenie nieważności decyzji PINB dotyczącej wykonania otworów okiennych. Organy administracji odmówiły wszczęcia postępowania, uznając, że skarżący nie był stroną postępowania pierwotnego i nie posiada interesu prawnego. Skarżący twierdził, że jego interes prawny wynika z położenia jego nieruchomości w obszarze oddziaływania inwestycji, co nie zostało uwzględnione przez organy. Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę.Rozstrzygnięcie
Oddala skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Wojciech Sawczuk, Sędzia WSA Mirosława Kowalska, Sędzia WSA Mirosław Montowski (spr.), , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 26 czerwca 2019 r. sprawy ze skargi A. J. na postanowienie Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] grudnia 2018 r. znak [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania administracyjnego oddala skargę
Zaskarżonym postanowieniem z dnia [...] grudnia 2018 r., znak: [...], Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego, działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2018 r., poz. 2096, dalej jako "k.p.a."), po rozpatrzeniu zażalenia Pana A. J., utrzymał w mocy postanowienie [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] września 2018 r., znak: [...].
Do wydania zaskarżonego postanowienia Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego (dalej także "GINB"), doszło w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych.
Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w powiecie [...] (dalej "PINB w powiecie [...]") decyzją z dnia [...] marca 2018 r., Nr [...] orzekł o braku podstaw do wydania nakazu na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz. U. z 2017 r., poz. 1332 z późn. zm., dalej "Prawo budowlane") w sprawie wykonania dwóch otworów okiennych znajdujących się w lokalu mieszkalnym nr [...], na I piętrze budynku mieszkalno-usługowego zlokalizowanego na działce nr [...] w C. przy ul. K.
Pan A. J. ("Skarżący") pismem z dnia 2 maja 2018 r. uzupełnionym (na wezwania organu wojewódzkiego) pismem z dnia 6 lipca 2018 r. wniósł o stwierdzenie nieważności decyzji organu powiatowego z dnia [...] marca 2018r., Nr [...].
[...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego ("[...] WINB") postanowieniem z dnia [...] września 2018 r., znak: [...] odmówił wszczęcia postępowania z wniosku Pana A. J. w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji PINB w powiecie [...] z dnia [...] marca 2018 r. Nr [...].
Pan A. J. w ustawowym terminie wniósł zażalenie na ww. postanowienie [...] WINB z dnia [...] września 2018 r., znak: [...] żądając jego uchylenia i przekazania sprawy do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji.
Po zapoznaniu się z aktami zgromadzonymi w sprawie oraz z treścią zażalenia Skarżącego, Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego stwierdził, że ww. postanowienie [...] WINB z dnia [...] września 2018 r. jest prawidłowe i nie ma podstaw do jego uchylenia.
GINB wskazał, że podstawę prawną ww. postanowienia [...] WINB z [...] września 2018 r. stanowi art. 61a § 1 k.p.a., zgodnie z którym gdy żądanie, o którym mowa w art. 61, zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ administracji publicznej wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania.
GINB uznał, że w rozpatrywanej sprawie wystąpiła przesłanka podmiotowa niedopuszczalności wszczęcia postępowania. Według tego organu, za niedopuszczalne należało uznać wszczęcie postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji PINB w powiecie [...] z dnia [...] marca 2018 r. na wniosek Pana A. J., z uwagi na to, że nie był On stroną ani też nie brał udziału w postępowaniu w sprawie zakończonej ww. decyzją. Jak ustalono, nie posiadał on także legitymacji do złożenia wniosku o stwierdzenie nieważności tej decyzji. W związku z tym, w ocenie Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego, [...] WINB prawidłowo postanowieniem z dnia [...] września 2018r. odmówił wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji PINB w powiecie [...] z dnia [...] marca 2018 r.
Organ drugiej instancji przypomniał, że PINB w powiecie [...] pismem z dnia 21 maja 2013 r. zawiadomił strony o wszczęciu na wniosek (z dnia 25 września 2012 r.) Pana A. J. postępowania w sprawie zrealizowania dwóch otworów okiennych znajdujących się w lokalu mieszkalnym nr [...], na I piętrze budynku mieszkalno-usługowego zlokalizowanego na działce nr [...] w C. przy ul. K. Jak ustalono, sporne okna znajdowały się w ścianie usytuowanej na granicy z działką nr [...] przy ul. K. w C. Wykonane zostały po koniec lat sześćdziesiątych ubiegłego wieku. Właścicielem lokalu jest Pan G. S., który lokal zakupił w kwietniu 2012 r. W postępowaniu tym została wydana przez PINB w powiecie [...] decyzja z dnia [...] września 2013 r., Nr PINB [...], na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 2 w związku z art. 51 ust. 7 Prawa budowlanego, nakazująca Panu G. S. doprowadzenie w terminie do 30 grudnia 2013 r. mieszkania nr [...] w budynku mieszkalno-usługowym zlokalizowanym na działce nr [...] w C. przy ul. K. do stanu poprzedniego poprzez zamurowanie dwóch otworów okiennych w pokojach w ścianie usytuowanej na granicy z działką budowlaną [...].
[...] WINB działając w trybie odwoławczym decyzją z dnia [...] lipca 2014r., znak: [...] uchylił decyzję organu powiatowego z dnia [...] września 2013r. w części dotyczącej terminu wykonania nałożonego obowiązku i wyznaczył nowy termin do dnia 31 października 2014 r., w pozostałej części utrzymał w mocy tę decyzję.
W wyniku wniesienia przez Pana G. S. skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku na decyzję [...] WINB z dnia [...] lipca 2014 r., znak: [...], WSA w Gdańsku wyrokiem z dnia 28 stycznia 2015 r., sygn. akt II SA/Gd 665/14 oddalił skargę Pana G. S. W wyniku rozpatrzenia skargi kasacyjnej Pana G. S. od ww. wyroku, NSA wyrokiem z dnia 2 lutego 2017 r., sygn. akt II OSK 1249/15 uchylił zaskarżony wyrok WSA w Gdańsku z dnia 28 stycznia 2015 r, sygn. akt II SA/Gd 665/14, oraz zaskarżoną decyzję [...] WINB z dnia [...] lipca 2014 r., znak: [...] i decyzję PINB w powiecie [...] z dnia [...] września 2013 r" Nr [...]. W uzasadnieniu wyroku NSA wskazał m.in., że "dokonana przez organy administracyjne w niniejszej sprawie, jak również przez Sąd pierwszej instancji ocena, że A. J. i jego żona I. J., posiadają przymiot strony w postępowaniu w sprawie legalności wykonania dwóch otworów okiennych w ścianie szczytowej budynku (w lokalu nr [...], stanowiącym własność skarżącego) posadowionego na działce nr [...] przy ul. K. w C., w części jednak w której nieruchomość graniczy wyłącznie z działką nr [...], stanowiącej własność Gminy Miasta C., nie jest prawidłowa. W okolicznościach sprawy niesporne staje się, że w dacie orzekania przez organy oraz Sąd pierwszej instancji, co potwierdził A. J. w swoich pismach oraz na rozprawie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym nie dysponował on żadnym tytułem prawnym do nieruchomości, w ścianie w granicy z którą wykonane zostały przedmiotowe otwory okienne na wysokości pierwszej kondygnacji budynku na działce nr [...]. A. J. wraz z żoną pozostawali współwłaścicielami zabudowanej budynkiem usługowym nieruchomości oznaczonej nr ewid. [...], która także graniczy bezpośrednio z działką nr [...], ale jedynie do granic z działką nr [...]. W prowadzonym postępowaniu A. J. nie przedstawił bowiem żadnych dokumentów świadczących, iż dysponuje tytułem prawno rzeczowym będąc jej właścicielem lub użytkownikiem wieczystym, lub też innym tytułem prawnym pozwalającym mu, przykładowo na zabudowę lub inne zagospodarowanie nieruchomości, na którą oddziałuje wykonanie przedmiotowych okien w ścianie znajdującej się w granicy z działką nr [...]. Tylko z tego faktu skarżący mógłby wywodzić swój interes prawny w niniejszym postępowaniu, w rozumieniu art. 28 K.p.a. w tym legitymację do wystąpienia z żądaniem zamurowania tychże otworów okiennych. Podkreślenia wymaga, iż sporne otwory okienne nie znajdują się na tej części ściany budynku na działce nr [...], w której graniczy on z nieruchomością, do której tytułem prawnym dysponowali małżonkowie J.".
W tych okolicznościach, mając na uwadze treść przepisu art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r. poz. 1302) GINB uznał, że jest związany w niniejszej sprawie oceną prawną wyrażoną w ww. wyroku NSA z dnia 2 lutego 2017 r., sygn. akt II OSK 1249/15.
Organ ocenił ponadto, że z akt sprawy nie wynika, aby interes prawny Pana A. J. zmienił się w stosunku do czasu, w którym został wydany ww. wyrok NSA z dnia 2 lutego 2017 r.
Odnośnie podnoszonej przez Skarżącego kwestii dotyczącej zastosowania art. 28 ust. 2 Prawa budowlanego, który – w jego ocenie – przemawia za uznaniem go za stronę postępowania, bowiem jego nieruchomość leży w obszarze oddziaływania obiektu – lokalu mieszkalnego znajdującego się na działce nr [...] w C. przy ul. K., GINB stwierdził, że przepis ten nie znajduje zastosowania do postępowań toczących się w trybie art. 51 Prawa budowlanego przed organami nadzoru budowlanego, a dotyczących legalności zrealizowanych robót budowlanych, a w takim trybie została wydana decyzja PINB w powiecie [...] z dnia [...] marca 2018 r. będąca przedmiotem wniosku o stwierdzenie jej nieważności.
Z przepisu art. 28 ust. 2 Prawa budowlanego wynika bowiem jednoznacznie, że ma on zastosowanie przy określaniu stron postępowania w sprawie pozwolenia na budowę. Zgodnie ze wskazanym przepisem stronami w postępowaniu w sprawie pozwolenia na budowę są: inwestor oraz właściciele, użytkownicy wieczyści lub zarządcy nieruchomości znajdujących się w obszarze oddziaływania obiektu.
Z powyższym postanowieniem GINB nie zgodził się Skarżący, wnosząc skargę do Wojewódzkiego Sadu Administracyjnego w Warszawie.
Zaskarżonemu postanowieniu zarzucił naruszenie:
"1. art. 138 § 1 pkt 1 Kodeksu postępowania administracyjnego (k.p.a.), albowiem brak było podstaw do utrzymania w mocy zaskarżonego postanowienia. Organ odwoławczy winien uchylić zaskarżone postanowienie i orzec, co do istoty sprawy tj. wszcząć postępowanie nieważnościowe w sprawie decyzji PINB w C. z dnia [...] marca 2018 r.;
2. art. 61a § 1 k.p.a. w związku z art. 156 § 1 kpa poprzez ich niewłaściwe zastosowanie polegające na uznaniu, że przepis art. 61 a § 1 kpa stanowi podstawę do wydania przez organ administracji publicznej postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji PINB w powiecie [...] nr [...] z dnia [...] marca 2018 r., gdy żądanie, o którym mowa w art 61 a k.p.a. zostało wniesione przez osobę będącą stroną oraz posiadającą interes prawny w sprawie. Interes prawny wywodzony jest z innych okoliczności niż te o których mowa w wyroku NSA z dnia 2 lutego 2017 r. sygn. akt I! OSK 1249/15;
3. art. 61 a § 1 k.p.a. w związku z art. 156 i art. 157 kpa poprzez ich błędną wykładnię, polegającą na niezasadnym przyjęciu, iż skarżący nie ma przymiotu strony w sprawie, podczas gdy przymiot ten wynika z innych podstaw, niż te które wskazywał NSA w wyroku z dnia 2 lutego 2017 r., sygn. akt II OSK 1249/15. Chodzi tu o położenie nieruchomości skarżącego w obszarze oddziaływania obiektu. Analizując oddziaływanie oznaczonej inwestycji w aspekcie interesu prawnego właścicieli nieruchomości pobliskich organy obu instancji nie ograniczyły się nawet do ustalenia zbadania takiego oddziaływania, które stanowi naruszenie określonych norm. Do powyższego należałoby wszcząć postępowanie. Przepisy prawa nie wiążą kwestii oddziaływania inwestycji wyłącznie z przekroczeniem dopuszczalnych prawem norm. Nawet, gdy nie dochodzi do ponadnormatywnego oddziaływania to inwestycja może mieć wpływ na sposób wykonywania prawa własności i realizacji uprawnień związanych z zagospodarowaniem sąsiedniej nieruchomości gruntowej. Przy tym nawet wystąpienie niepodnarmotywnego oddziaływania może mieć wpływ na sposób wykonywania prawa własności (wyrok NSA z 17 kwietnia 2014 r., II OSK 86/13). Dla ustalenia kręgu stron postępowania nie jest decydująca okoliczność, czy określone oddziaływanie inwestycji na nieruchomości znajdujące się w otoczeniu planowanego obiektu mieści się w wyznaczonych normach środowiskowych, czy też osiąga wielkości ponadnormatywne. Istotne jest samo ustalenie, czy dana nieruchomość położona jest w strefie narażenia np. na hałas lub inne immisje. Wszystkich tych ustaleń w sprawie zabrakło. Organy obu instancji arbitralnie wskazały o braku interesu prawnego skarżącego wywodząc go z innych przesłanek. Organ odwoławczy (w ślad za [...]WINB) w sposób wadliwy skupił się jedynie na swym związaniu wyrokiem NSA z 1 lutego 2017 r. II OSK 1249/15) odnośnie braku posiadania interesu prawnego przez skarżącego. Autor tego pisma nie neguje tego, że z powodów, o których mowa w cyt. orzeczeniu nie można uznać, że posiada on status strony. Jednakże organ II instancji w sposób nieuprawniony pominął i nie odniósł się do NOWYCH OKOLICZNOŚCI dotyczących posiadania przez skarżącego przymiotu strony, a przedstawionych w zażaleniu na postanowienie organu I instancji oraz piśmie skarżącego z 2 maja 2018 r. W postępowaniu prowadzonym w oparciu o art. 51 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz. U. z 2013 r" poz.1409 ze zm.- dalej: pb) przepis art. 28 ust. 2 pb ma zastosowanie. Ten ostatni stanowi, że stronami w postępowaniu w sprawie pozwolenia na budowę są: inwestor oraz właściciele, użytkownicy wieczyści lub zarządcy nieruchomości znajdujących się w obszarze oddziaływania obiektu (podobnie NSA w wyroku z dnia 13 grudnia 2006 r. sygn. akt It OSK 94/06), który skarżący przedkłada na poparcie swego stanowiska zawartego w skardze. Podobnie NSA w wyroku z dnia 28 października 2008 r. II OSK 1565/07. Tymczasem wówczas właściciel nieruchomości o jakiej wyżej mowa powinien uzyskać status strony, aby mógł brać udział w postępowaniu dowodowym służącym zbadaniu, czy obowiązujące normy np. związane z ochroną akustyczną nie zostaną przekroczone w związku z realizacją przedsięwzięcia (tak NSA w wyroku z dnia 31 sierpnia 2017 r. II OSK 3025/15). Nieruchomość autora tego pisma znajduje się w obszarze oddziaływania obiektu stąd należy uznać go za stronę postępowania nieważnościowego dotyczącego decyzji PINB w powiecie [...] z [...] marca 2018 r.
5. art. 6 w zw. z art. 7 k.p.a. poprzez nie ustosunkowanie się w zaskarżonym postanowieniu do argumentów podniesionych przez stronę w zażaleniu oraz piśmie z dnia 2 maja 2018 r. uzupełnionym pismem z dnia 6 lipca 2018 r. (o posiadaniu statutu strony i interesu prawnego (nie faktycznego), a lakonicznym stwierdzeniu o braku zastosowania art. 28 ust 2 pb do postępowania toczącego się w trybie art. 51 pb.;
6. art. 8, art. 11, art. 107 § 1 i 3 k.p.a. poprzez sporządzenie uzasadnienia postanowienia z dnia 7 grudnia 2018 r. niezgodnie z wymaganiami wskazanymi w ww. przepisach, w sposób lakoniczny i niewyczerpujący, a w konsekwencji uniemożliwiający jego kontrolę oraz zbadanie zasadności przesłanek, którymi kierował się organ. GUNB nie wyjaśnił, dlaczego mimo nowych okoliczności nie uznał skarżącego za stronę postępowania nieważnościwego która posiada interes prawny.
7. organy nie poczyniły dostatecznych ustaleń w sprawie i naruszyły art. 7, art. 77 § 1 k.p.a. a także art. 61 a § 1 k.p.a. Nie można bowiem przyjąć, że jest oczywiste, iż skarżący nie ma interesu prawnego w sprawie."
W uzasadnieniu skargi wskazane zostało, że GINB nie rozpoznał istoty sprawy, a organ ten skupił się (podobnie jak organ pierwszej instancji) jedynie na konkluzji zawartej w wyroku NSA z dnia 2 lutego 2017 r., sygn. akt II OSK 1249/15. Skarżący nie neguje tego, że nie dysponował (i nie dysponuje on) on żadnym tytułem prawnym do nieruchomości, w ścianie w granicy, z którą wykonane zostały otwory okienne, na wysokości pierwszej kondygnacji budynku na działce nr [...]. Skarżący wraz z żoną pozostawali współwłaścicielami zabudowanej budynkiem usługowym nieruchomości, która także graniczy bezpośrednio z działką nr [...], ale jedynie do granic z działką nr [...]. Jednakże, co w ocenie Skarżącego, uszło uwadze organów obu instancji, interes prawny wywodzi On z innej podstawy niż ta, o której wskazał NSA w ww. wyroku z 2 lutego 2017 r. Chodzi tu o przepis art. 51 ust. 1 pkt 2 Prawa budowlanego.
Postępowanie prowadzone w oparciu o art. 51 Prawa budowlanego wraz z regulacjami przyjętymi w art. 50 tej ustawy prowadzi do legalizacji samowolnie wykonanych robót budowlanych. Postępowanie legalizacyjne, w którym organ nakłada przewidziany w art. 51 ust. 1 pkt 2 obowiązek w zależności od okoliczności sprawy, może zakończyć się tak jak przewiduje ust. 7 art. 51 Prawa budowlanego, wg. którego przepisy ust. 1 pkt 1 i 2 oraz ust. 3 stosuje się odpowiednio, jeżeli roboty budowlane, w przypadkach innych niż określone w art. 48 albo w art. 49b, zostały wykonane w sposób, o którym mowa w art. 50 ust. 1 ustawy Prawo budowlane. Inaczej rzecz ujmując postępowanie (prowadzone w trybie art. 51), jest postępowaniem, które wobec nie złożenia przez inwestora wniosku o pozwolenie na budowę, niejako zastępuje postępowanie o pozwolenie na budowę, dlatego w postępowaniu tym ma zastosowanie art. 28 ust. 2 Prawa budowlanego, jako uregulowanie lex specialis w stosunku do unormowania zawartego w art. 28 k.p.a.
Z kolei stronami w postępowaniu w sprawie pozwolenia na budowę są: inwestor oraz właściciele, użytkownicy wieczyści lub zarządcy nieruchomości znajdujących się w obszarze oddziaływania obiektu (podobnie NSA w wyroku z dnia 13 grudnia 2006 r. sygn. akt II OSK 94/06).
Zdaniem Skarżącego, za tym stanowiskiem przemawia również to, że poza uregulowaniem zawartym w art. 28 ust. 2 Prawa budowlanego nie ma w tej ustawie przepisu przewidującego ograniczenia kręgu podmiotów w postępowaniu prowadzonym w oparciu o art. 50 i art. 51, tak jak to ma miejsce np. w art. 40 ust. 3 czy art. 59 ust. 7 cyt. ustawy.
W ocenie Skarżącego, nie do przyjęcia byłby pogląd, według którego w razie wystąpienia przez inwestora z wnioskiem o pozwolenie na budowę, to wówczas ocenę przymiotu strony określa art. 28 ust. 2 Prawa budowlanego, natomiast w sytuacji, gdyby wykonując te same roboty budowlane, na których wykonanie wymagane jest pozwolenie na budowę, a inwestor nie występuje z wnioskiem o pozwolenie na budowę, to określenie, kto w postępowaniu prowadzonym w takich okolicznościach sprawy jest stroną nie podlega już uregulowaniu art. 28 ust. 2 ustawy Prawo budowlane.
Według argumentacji zawartej w skardze, organ winien wobec tego zbadać (wszczynając uprzednio postępowanie) czy nieruchomość, do której autor tego pisma posiada tytuł prawa własności – znajduje się w obszarze oddziaływania. Gdyby się okazało, że tak – to w takiej sytuacji organ powinien orzec merytorycznie, oceniając legalność robót budowlanych wykonanych w mieszkaniu nr [...] w budynku mieszkalno-usługowym zlokalizowanym na działce nr [...] w C. przy ul. K., do stanu poprzedniego poprzez zamurowanie dwóch otworów okiennych w pokojach w ścianie usytuowanej na granicy z działką budowlaną [...]. Zdaniem Skarżącego, powyższe nie jest sprzeczne z oceną dokonaną przez NSA w wyroku z dnia 2 lutego 2017 r. II OSK 1249/15. Sąd ten, bowiem wykluczył posiadanie przymiotu strony przez autora tego pisma wywodzonego z art. 28 k.p.a.
W skardze podniesiono również, że przewidziane w art. 61 a § 1 k.p.a. postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania administracyjnego może być wydane wówczas, gdy brak interesu prawnego wnioskodawcy jest oczywisty. Ponadto, stronami postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności są nie tylko strony postępowania trybu zwykłego, lecz także osoby, których interesu prawnego lub obowiązku mogą dotyczyć skutki stwierdzenia nieważności decyzji. Tutaj legitymację do żądania wszczęcia postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji ma zatem każdy, kto posiada interes prawny w wyeliminowaniu decyzji z obrotu prawnego w trybie nadzwyczajnym. Co do zasady krąg takich podmiotów może okazać się szerszy niż krąg podmiotów mających interes prawny w postępowaniu zwyczajnym.
Wobec powyższego, w przekonaniu Skarżącego, GINB winien wypowiedzieć się o istnieniu legitymacji procesowej Skarżącego (bądź jej braku), po uprzednim przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego, czego w ramach postępowania nieważnościowego zabrakło. Organ w zaskarżonym postanowieniu nie odniósł się ponadto do argumentów Skarżącego zawartych w Jego piśmie z 2 maja 2018 r.
W oparciu o powyższe zarzuty Skarżący wniósł o uchylenie w całości postanowienia Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] grudnia 2018 r., znak [...], oraz poprzedzającego go postanowienia [...] WINB z [...] września 2018 r., znak [...].
W odpowiedzi na skargę, Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego podtrzymał dotychczasowe stanowisko i wniósł o oddalenie skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.
Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jednolity - Dz. U. z 2018 r. poz. 2107 z późn. zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Oznacza to, że sądy administracyjne nie orzekają merytorycznie, tj. nie wydają orzeczeń, co do istoty sprawy, lecz badają zgodność zaskarżonego aktu administracyjnego z obowiązującymi przepisami prawa, określającymi prawa i obowiązki stron oraz przepisami procedury administracyjnej, normującymi zasady postępowania przed organami administracji publicznej. Z brzmienia zaś art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. jedn. Dz. U. z 2018 r. poz. 1302), zwanej dalej "p.p.s.a." wynika, że w wypadku, gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, bądź naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, wówczas – w zależności od rodzaju naruszenia – uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części, albo stwierdza ich nieważność bądź niezgodność z prawem. Nie ulega więc wątpliwości, że zaskarżona decyzja lub postanowienie mogą ulec uchyleniu tylko wtedy, gdy organom administracji publicznej można postawić uzasadniony zarzut naruszenia prawa, czy to materialnego, czy to procesowego, jeżeli naruszenie to miało, bądź mogło mieć wpływ na wynik sprawy.
Sąd nie jest przy tym związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a.
Biorąc pod uwagę powyższe, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uznał, że kontrolowane postanowienie Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego nie narusza prawa w sposób opisany powyżej, a skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Kontroli Sądu poddane zostało postanowienie GINB z dnia [...] grudnia 2018r., którym organ ten utrzymał w mocy postanowienie [...] WINB z dnia [...] września 2018 r., w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania z wniosku A. J. z dnia 2 maja 2018 r. w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji PINB w powiecie [...] z dnia [...] marca 2018r., nr [...], w której organ powiatowy orzekł o braku podstaw do wydania nakazu na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz. U. z 2017 r., poz. 1332 z późn. zm., dalej "Prawo budowlane") w sprawie wykonania dwóch otworów okiennych znajdujących się w lokalu mieszkalnym nr [...], na I piętrze budynku mieszkalno-usługowego zlokalizowanego na działce nr [...] w C. przy ul. K.
Podstawę prawną kwestionowanego postanowienia w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji stanowił art. 61a § 1 k.p.a., zgodnie z którym, gdy żądanie, o którym mowa w art. 61 zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ administracji publicznej wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania. Z treści cytowanego przepisu wynika obowiązek organu w zakresie przeprowadzenia wstępnej analizy wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji pod względem ewentualnego wystąpienia okoliczności uniemożliwiających merytoryczne rozpatrzenie podania. Samo złożenie wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji nie jest tożsame ze wszczęciem postępowania w sprawie, lecz uruchamia etap wstępny, w ramach którego właściwy organ ocenia podmiotową i przedmiotową dopuszczalność wykorzystania instytucji procesowej.
Postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności inicjowane na żądanie wnioskodawcy składa się zatem z dwóch etapów. Pierwszy dotyczy kwestii wszczęcia tego postępowania, drugi zaś – postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 5 sierpnia 2010r., sygn. akt I OSK 1366/09). W pierwszej fazie badane są jedynie kwestie formalne, jak m.in. legitymacja danego podmiotu do wystąpienia z żądaniem wszczęcia postępowania, czy wskazanie przez ten podmiot przesłanki określonej w art. 156 § 1 k.p.a.
Odmowa wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji może nastąpić wówczas, gdy wszczęcie i prowadzenie postępowania jest niedopuszczalne z przyczyn podmiotowych lub przedmiotowych. W rozpoznawanej sprawie, organy stwierdziły niedopuszczalność wszczęcia postępowania w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji PINB w powiecie [...] z dnia [...] marca 2018r. z przyczyn podmiotowych, tj. braku przymiotu strony wnioskodawcy.
Rację ma Skarżący, że zastosowanie art. 61a § 1 k.p.a. powinno być ograniczone zasadniczo do sytuacji, gdy żądanie wszczęcia postępowania zgłoszone zostało przez podmiot oczywiście nieuprawniony, a stwierdzenie tego nie wymaga prowadzenia postępowania wyjaśniającego (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z: 17 czerwca 2005 r., OSK 1534/04; 5 kwietnia 2006 r., I OSK 725/05; 2 października 2009 r., II OSK 1501/08; 10 marca 2010 r., II GSK 433/09; 28 marca 2013 r., II GSK 321/11; wyrok WSA w Warszawie z 7 marca 2013 r., VII SA/Wa 1771/12). Jak wskazuje się w piśmiennictwie: "(...) oczywistość ta (co do osoby niebędącej stroną) albo wynika już z podania zawierającego żądanie wszczęcia postępowania, albo została stwierdzona w wyniku jednostkowych i prostych czynności organu administracji publicznej. Chodzi tu zatem o przypadek niewątpliwego i nieskomplikowanego ustalenia, że żądanie osoby dotyczy cudzej sprawy" (zob. G. Łaszczyca, Postanowienie administracyjne w ogólnym postępowaniu administracyjnym, Warszawa 2011, s. 188; por. J. Chmielewski, Art. 61a k.p.a. jako podstawa odmowy wszczęcia postępowania administracyjnego, "Monitor Prawniczy" 2014, nr 2, s. 82-84).
Wobec powyższego, kluczowe znaczenie dla prawidłowego rozstrzygnięcia niniejszej sprawy ma odpowiedź na pytanie, czy organy nadzoru budowlanego mogły niewątpliwie ocenić dopuszczalność wszczęcia postępowania nadzwyczajnego, bez konieczności prowadzenia czynności wyjaśniających, co do posiadania przez Skarżącego legitymacji prawnej do złożenia wniosku o stwierdzenie nieważności ww. decyzji PINB w powiecie [...] z dnia [...] marca 2018r.
W ocenie tutejszego Sądu, GINB oraz [...] WINB prawidłowo uznały, że Skarżący nie ma interesu prawnego w domaganiu się zainicjowania tego rodzaju postępowania, która to okoliczność została w istocie przesądzona w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 2 lutego 2017 r., sygn. akt II OSK 1249/15.
Wymaga podkreślenia, że przedmiotem kontroli sądów administracyjnych była kwestia zastosowania przez organy nadzoru budowlanego art. 51 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994r. Prawo budowlane, poprzez nakazanie G. S. doprowadzenie należącego do niego "mieszkania nr [...]" w budynku mieszkalno-usługowym zlokalizowanym na działce nr [...] w C. przy ul. K., do stanu poprzedniego, poprzez zamurowanie dwóch otworów okiennych w pokojach w ścianie usytuowanej na granicy z działką budowlaną [...]. Naczelny Sąd Administracyjny w przywołanym wyżej wyroku z dnia 2 lutego 2017 r., sygn. akt II OSK 1249/15 poddał zatem ocenie postępowanie organów administracji prowadzone w trybie naprawczym, wynikającym właśnie z przepisu art. 51 ust. 1 pkt 2 ustawy Prawo budowlane. W ramach tej kontroli, NSA zbadał również zarzut naruszenia przepisów prawa procesowego, mogącego mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a dotyczący uznania A. J. za stronę ww. postępowania.
W tym zakresie, NSA doszedł do jednoznacznych wniosków, stwierdzając, że dokonana przez organy administracyjne w niniejszej sprawie, jak również przez Sąd pierwszej instancji ocena, że A. J. oraz jego żona I. J., posiadają przymiot strony w postępowaniu w sprawie legalności wykonania dwóch otworów okiennych w ścianie szczytowej budynku (w lokalu nr [...], stanowiącym własność Skarżącego) posadowionego na działce nr [...] przy ul. K. w C., w części jednak w której nieruchomość graniczy wyłącznie z działką nr [...], stanowiącej własność Gminy Miasta C., nie jest prawidłowa. NSA zwrócił bowiem uwagę, iż w sprawie niespornym był fakt, że w dacie orzekania przez organy oraz WSA w Gdańsku, A. J. nie dysponował żadnym tytułem prawnym do nieruchomości, w ścianie w granicy z którą wykonane zostały przedmiotowe otwory okienne, na wysokości pierwszej kondygnacji budynku na działce nr [...]. A. J. wraz z żoną pozostawali współwłaścicielami zabudowanej budynkiem usługowym nieruchomości oznaczonej nr ewid. [...], która także graniczy bezpośrednio z działką nr [...], ale jedynie do granic z działką nr [...]. W prowadzonym postępowaniu A. J. nie przedstawił żadnych dokumentów świadczących, iż dysponuje tytułem prawnorzeczowym będąc jej właścicielem lub użytkownikiem wieczystym, lub też innym tytułem prawnym pozywającym mu, przykładowo na zabudowę lub inne zagospodarowanie nieruchomości, na którą oddziałuje wykonanie przedmiotowych okien w ścianie znajdującej się na granicy z działką nr [...]. W ocenie dokonanej przez Naczelny Sąd Administracyjny, tylko z tego faktu mógłby On natomiast wywodzić swój interes prawny w niniejszym postępowaniu, w rozumieniu art. 28 k.p.a., w tym legitymację do wystąpienia z żądaniem zamurowania tychże otworów okiennych.
Ponadto, jak skonstatował NSA w uzasadnieniu ww. orzeczenia, nie budziło wątpliwości, że z uwagi na wielkość, usytuowanie i sposób zabudowy własnej nieruchomości, sąsiadującej bezpośrednio z działką nr [...] oraz warunki zabudowy i zagospodarowania tego terenu, określone w obowiązującym w dacie orzekania przez organy, miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego terenu pod zabudowę mieszkaniową, usługi, komunikację i zieleń obejmującego [...] z otaczającym śródmieściem w C. uchwalonego uchwałą nr [...] Rady Miejskiej w C. z dnia [...] listopada 2012r. (Dz. Urz. Woj. [...] poz. [...] z [...] listopada 2012r.), A. J. jest w dużym stopniu zainteresowany w tym, aby ściana sąsiedniego budynku na całej jego długości pozostawała ścianą bez otworów okiennych. Z uwagi na przyszłe własne plany inwestycyjne, umożliwiłoby to ewentualną rozbudowę, czy też przebudowę budynku na stanowiącej jego własność nieruchomości (działka nr [...]) wzdłuż granicy z działką nr [...], bowiem umożliwia to, a nawet preferuje, plan miejscowy. Zdaniem NSA, stanowi to jednak wyłącznie o interesie faktycznym A. J. w niniejszej sprawie administracyjnej, lecz nie dotyczy ani jego interesu prawnego ani obowiązku. NSA wskazał bowiem przy tym, że same przepisy planu miejscowego określające możliwy sposób zabudowy i zagospodarowania danego terenu, nie stanowią źródła prawa dysponowania cudzą nieruchomością na cele budowlane.
Tutejszy Sąd odnosząc się w tym miejscu do zarzutów skargi, że organy nadzoru budowlanego nie dokonały oceny przymiotu strony Skarżącego przez pryzmat art. 28 ust. 2 Prawa budowlanego, zaś NSA w ww. wyroku z dnia 2 lutego 2017 r. wykluczył posiadanie przymiotu strony przez autora tego pisma wywodzonego jedynie z art. 28 k.p.a., zobowiązany jest w pierwszej kolejności wskazać, że przepis art. 28 ust. 2 Prawa budowlanego jest przepisem szczególnym w stosunku do art. 28 k.p.a. W doktrynie i orzecznictwie niesporne jest, że relacja między tymi przepisami jest taka, iż pojęcie strony w postępowaniu administracyjnym zostało zawężone przez przepis art. 28 ust. 2 Prawa budowlanego w postępowaniu w sprawie pozwolenia na budowę do inwestora oraz właścicieli, użytkowników wieczystych lub zarządców nieruchomości znajdujących się w obszarze oddziaływania obiektu, co oznacza, że w postępowaniu w sprawie pozwolenia na budowę stronami, w rozumieniu art. 28 k.p.a., są osoby wymienione w art. 28 ust. 2 Prawa budowlanego (por. wyrok NSA z 27 marca 2007 r. sygn. II OSK 208/06 wraz z glosą, W. Szwajdlera OSP 2008, nr 3).
Przepis art. 28 ust. 2 Prawa budowlanego stanowi zatem lex specialis względem art. 28 k.p.a., który ogranicza, a nie rozszerza pojęcie strony w sprawach dotyczących pozwolenia na budowę. Należy bowiem wyjaśnić, że brzmienie art. 28 ust. 2 Prawa budowlanego jest skutkiem nowelizacji tej ustawy z dnia 27 marca 2003r. (Dz. U. z 2003 r., Nr 80, poz. 718), która weszła w życie 11 lipca 2003 r. Jej celem było m.in. uproszczenie postępowania w sprawie uzyskania pozwolenia na budowę, a tym samym skrócenie procesu inwestycyjnego. Jednym z instrumentów służącym do osiągnięcia tego celu było ograniczenie liczby podmiotów będących stronami postępowania. Jak wynika z uzasadnienia projektu omawianej nowelizacji, intencją ustawodawcy było ograniczenie kręgu podmiotów, którym przysługuje przymiot strony w postępowaniu administracyjnym w sprawie pozwolenia na budowę, do inwestora oraz właścicieli, użytkowników wieczystych i zarządców sąsiednich nieruchomości.
Norma zamieszczona w art. 28 ust. 2 Prawa budowlanego wprowadza ograniczenia podmiotowe przez wskazanie podmiotów uprawnionych do bycia stroną postępowania, uzależniając dodatkowo ich status od tego czy ich nieruchomości znajdują się w obszarze oddziaływania obiektu, zdefiniowanym w art. 3 pkt 20 Prawa budowlanego. (zob. m.in. wyrok NSA z 28 marca 2007 r., II OSK 208/06, ONSAiWSA 2008, nr 1, poz. 12). Pojęcie "obszaru oddziaływania obiektu budowlanego" zdefiniowane zostało natomiast w art. 3 pkt 20 Prawa budowlanego, jest to "teren wyznaczony w otoczeniu obiektu budowlanego na podstawie przepisów odrębnych wprowadzających związane z tym obiektem ograniczenia w zagospodarowaniu, w tym zabudowy, tego terenu". W każdym przypadku obszar oddziaływania obiektu musi być określony w oparciu o powszechnie obowiązujące przepisy prawa. Wyznaczenie takiego obszaru winno nastąpić z uwzględnieniem funkcji, formy, konstrukcji projektowanego obiektu i innych jego cech charakterystycznych oraz sposobu zagospodarowania terenu znajdującego się w otoczeniu projektowanej inwestycji. Samo subiektywne odczucie określonego podmiotu, że inwestycja oddziałuje na jego nieruchomość, nie jest wystarczające do uznania, że nieruchomość ta jest usytuowana w obszarze oddziaływania danego przedsięwzięcia. Interes prawny, będący konieczną przesłanką do uznania danego podmiotu za stronę postępowania musi istnieć obiektywnie, a nie odnosić się do subiektywnych odczuć wnioskodawcy. Z kolei od tak pojmowanego interesu prawnego należy odróżnić interes faktyczny (wyłącznie którym w sprawie legitymuje się Skarżący), kiedy to jednostka jest wprawdzie bezpośrednio zainteresowana rozstrzygnięciem sprawy administracyjnej, lecz nie może wskazać przepisu prawa powszechnie obowiązującego, który stanowiłby podstawę jej roszczeń i w konsekwencji uprawniał ją do żądania stosownych czynności organu administracji.
Zgodnie zaś z art. 28 k.p.a. stroną jest zaś każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek.
Wobec powyższego, skoro z oceny dokonanej już przez Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 2 lutego 2017 r., sygn. akt II OSK 1249/15, wynika niezbicie, że Skarżący A. J. nie posiada – w sprawie prowadzonej w oparciu o przepis art. 51 ust. 1 pkt 2 Prawa budowlanego – interesu prawnego w rozumieniu art. 28 k.p.a., to tym bardziej legitymacji takiej nie posiada On na podstawie art. 28 ust. 2 Prawa budowlanego, w sytuacji, gdy Skarżący nie wskazał we wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji PINB w powiecie [...] z dnia [...] marca 2018r., ażeby doszło do zmiany okoliczności faktycznych, mogących odmiennie kształtować jego sytuację prawną w tym postępowaniu.
Zarzuty skargi, zdaniem Sądu rozpoznającego niniejszą sprawę, są całkowicie chybione także w tym zakresie, w jakim jej autor wywodzi, jakoby "poza uregulowaniem zawartym w art. 28 ust. 2 Prawa budowlanego nie było w tej ustawie przepisu przewidującego ograniczenia kręgu podmiotów w postępowaniu prowadzonym w oparciu o art. 50 i art. 51, tak jak to ma miejsce np. w art. 40 ust. 3 czy art. 59 ust. 7 cyt. ustawy".
Przepis taki został zamieszczony w art. 52 ustawy Prawo budowlane. Norma ta określa wąski krąg stron w postępowaniach prowadzonych na podstawie art. 48, 49b, 50a i 51 ustawy Prawo budowlane. Skoro podmioty wymienione w art. 52 są adresatami czynności określonych w decyzjach administracyjnych wydanych na podstawie powołanych przepisów, to są też stronami w tych postępowaniach, gdyż decyzja nakładająca określony obowiązek niewątpliwie dotyczy ich interesu prawnego (por. Plucińska-Filipowicz Alicja (red.), Wierzbowski Marek (red.), Prawo budowlane. Komentarz, wyd. III, WKP 2018).
Trzeba jednocześnie zaznaczyć, że krąg stron postępowania jest co do zasady tożsamy tak w trybie zwykłym, jak i w trybie postępowania nieważnościowego. W orzecznictwie sądów administracyjnych jest to pogląd dominujący, jeśli chodzi o sprawy o wydanie pozwolenia na budowę, jak i w trybach nadzwyczajnych dotyczących tych decyzji, gdzie krąg stron ustala się na podstawie art. 28 ust. 2 Prawa budowlanego. Są jednak orzeczenia, w których przyjęto odmienny pogląd, gdyż postępowanie o wydanie decyzji o pozwoleniu na budowę i postępowanie o stwierdzenie nieważności decyzji o pozwoleniu na budowę, są to odrębne postępowania. Jak już wcześniej wskazano, art. 28 ust. 2 Prawa budowlanego jest przepisem szczególnym i zasadniczo powinien mieć zastosowanie jedynie w sprawach o wydanie pozwolenia na budowę. Natomiast legitymację podmiotu wnoszącego o stwierdzenie nieważności decyzji o pozwoleniu na budowę, należy przede wszystkim oceniać na podstawie art. 28 k.p.a. (zob. wyrok NSA z 16 października 2014 r., II OSK 958/13, Lex nr 1598468, wyrok NSA z dnia 13 stycznia 2017 r., sygn. akt II OSK 1005/15).
Podobnie, przy określaniu stron postępowania administracyjnego, które zostało wszczęte na podstawie art. 48, art. 49b, czy też art. 50-51 ustawy Prawo budowlane, zastosowanie znaleźć może przepis art. 28 k.p.a.
Tym niemniej, ponownie wypada podkreślić, że interes prawny lub obowiązek prawny, o którym mowa w art. 28 k.p.a., musi wynikać z przepisu prawa materialnego, będącego podstawą procesowej legitymacji strony. Pogląd powyższy potwierdza wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 23 maja 1994 r., (sygn. akt I SA 979/93, ONSA 1995, Nr 1, poz. 50), zgodnie z którym interes prawny, którego istnienie warunkuje przyznanie osobie przymiotu strony w określonej sprawie, musi bezpośrednio dotyczyć sfery prawnej podmiotu. W orzecznictwie administracyjnym przyjmuje się, że tylko przepis prawa materialnego stanowiąc podstawę interesu prawnego stwarza dla określonego podmiotu legitymację procesową strony. Zgodnie bowiem z wyrokiem NSA z dnia 30 listopada 1993 r. (II SA 1783/93) do uzyskania przymiotu strony nie wystarczy wykazanie jakiegokolwiek interesu, lecz musi to być interes prawny, a więc oparty na prawie, przy czym, to czy interes będący treścią żądania ma charakter prawny, czy tylko faktyczny, decyduje treść obowiązujących przepisów prawa materialnego.
Jak trafnie dostrzegły organy nadzoru budowlanego, ze złożonego przez Skarżącego wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji PINB w powiecie [...] z [...] marca 2018r. nie wynika, aby zmianie uległ stan faktyczny i prawny, w porównaniu z tym, który oceniał Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 2 lutego 2017 r., a który uzasadniałby wątpliwości co do wystąpienia Jego interesu prawnego (tj. aby Pan A. J. uzyskał jakikolwiek tytuł prawny do nieruchomości – pozwalający mu przykładowo na jej zabudowę lub inne zagospodarowanie – na którą oddziałuje wykonanie przedmiotowych okien w ścianie szczytowej budynku posadowionego na działce nr [...] przy ul. K. w C., znajdującej się w granicy z działką nr [...]). W ramach przedmiotowego wniosku Skarżący wskazał jedynie, że w niniejszej sprawie posiada interes faktyczny, ponieważ działka o nr [...] może być zabudowana wyłącznie poprzez rozbudowę jego budynku na działce nr [...].
W konsekwencji powyższego, również na gruncie postępowania nieważnościowego, w sprawie zakończonej ww. decyzją PINB w powiecie [...] z dnia [...] marca 2018r. o braku podstaw do wydania nakazu na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 2 ustawy Prawo budowlane, aktualna pozostaje ocena prawna wyrażona przez Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 2 lutego 2017 r., sygn. akt II OSK 1249/15.
Trzeba przy tym podkreślić, że w ww. wyroku Naczelny Sąd Administracyjny przedstawił również pogląd, iż przyszłe plany inwestycyjne łącznie z przepisami o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym stanowią wyłącznie o interesie faktycznym Skarżącego i nie mogą stanowić źródła prawa do dysponowania inną nieruchomością na cele budowlane.
Tym samym należy przyjąć, że ww. wyrok NSA wywiera skutki wykraczające poza zakres postępowania sądowoadministracyjnego, w którym został wydany, a zasięgiem jego oddziaływania objęte zostały również przyszłe, również nadzwyczajne postępowania administracyjne w sprawie, skoro zmianie nie uległ stan faktyczny, w jakim orzekał NSA. Jedynie istotna zmiana sytuacji faktycznej mogłaby bowiem ograniczyć moc wiążącą ww. wyroku. Aktualność powołanego orzeczenia NSA wyłącza natomiast możliwość wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności rozstrzygnięcia PINB w powiecie [...] na podstawie art. 156 § 1 k.p.a. (zob. wyrok NSA z dnia 29 listopada 2017 r., sygn. akt II OSK 330/17). Zgodnie bowiem z art. 170 p.p.s.a., orzeczenie prawomocne wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy i inne organy państwowe, a w przypadkach w ustawie przewidzianych także inne osoby.
W tym stanie rzeczy, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie stwierdza, że organy prawidłowo zastosowały przepis art. 61a § 1 k.p.a., a w konsekwencji nie doszło również do naruszenia przepisów art. 156 § 1 i art. 157 k.p.a. W ocenie Sądu, w rozpoznawanej sprawie nie sposób dopatrzyć się także naruszenia przepisów postępowania, tj. art. 6, art. 7, art. 8, art. 11, art. 77 § 1 oraz art. 107 § 1 i 3 k.p.a., w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, albowiem zaskarżone postanowienie w wyczerpujący sposób wyjaśnia motywy zapadłego rozstrzygnięcia.
Z tych względów, w oparciu o art. 151 p.p.s.a., Sąd orzekł jak w sentencji wyroku.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 26.07.2026. · Źródło