VII SA/Wa 1570/25

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Tomasz Janeczko (spr.) Sędziowie: sędzia WSA Bogusław Cieśla asesor WSA Marcin Maszczyński po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 23 stycznia 2026 r. sprawy ze skargi J. K. na postanowienie Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 28 kwietnia 2025 r. znak: DOR.7200.14.2025.MB/MMS w przedmiocie wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji oddala skargę Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego (dalej "organ". "GINB") postanowieniem z 28 kwietnia 2025 r. znak: DOR.7200.14.2025.MB/MMS działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 127 § 3 oraz art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2024 r., poz. 572, dalej: "k.p.a."), po rozpatrzeniu wniosku J. K. (dalej "skarżący") o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej postanowieniem Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z 24 lutego 2025 r., znak: DOR.7200.14.2025.MB, utrzymał w mocy własne postanowienie z 24 lutego 2025 r. W uzasadnieniu postanowienia organ wskazał, że Pomorski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego decyzją z 31 stycznia 2020 r., znak: WOP.7721.231. 2019.KK, uchylił w całości decyzję PINB w K. z [...] października 2019 r., znak: [...] i nakazał skarżącemu rozbiórkę dwukondygnacyjnego, wolnostojącego budynku pełniącego funkcję techniczną, w południowej części działki nr [...] obręb [...] w m. K. . Wyrokiem z 28 października 2020 r., sygn. akt II SA/Gd 234/20, WSA w Gdańsku oddalił skargę złożoną przez skarżącego na ww. decyzję z 31 stycznia 2020 r. Następnie wyrokiem z 11 września 2024 r., NSA oddalił skargę kasacyjną od tego wyroku WSA w Gdańsku (sygn. akt II OSK 2606/21). Pismem z 18 grudnia 2024 r., skarżący wniósł o stwierdzenie nieważności tej decyzji. GINB postanowieniem z 24 lutego 2025 r., znak: DOR.7200.14.2025.MB, odmówił wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności powyższej decyzji Pomorskiego WINB z 31 stycznia 2020 r. Skarżący wniósł o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej ww. postanowieniem z 24 lutego 2025 r. Po rozpatrzeniu ww. wniosku oraz ponownej analizie akt sprawy, GINB wskazał, że w myśl unormowania art. 61a § 1 k.p.a., gdy żądanie wszczęcia postępowania administracyjnego zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ administracji publicznej wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania. Organ zaznaczył, ze okoliczności "innej uzasadnionej przyczyny" nie zostały skonkretyzowane w k.p.a. Przyjmuje się, że są to okoliczności, które w oczywisty sposób stanowią przeszkodę do wszczęcia postępowania administracyjnego, np. gdy w sprawie zapadło już prawomocne rozstrzygnięcie lub nie podlega ona załatwieniu w drodze rozstrzygnięcia administracyjnego. Organ zauważył, że kwestionowana przez skarżącego decyzja była przedmiotem kontroli dokonanej przez WSA w Gdańsku i NSA, zakończonej prawomocnym wyrokiem oddalającym skargę. GINB wskazał, że zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r., poz. 935 ze zm., dalej: p.p.s.a.), sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Stosownie do art. 134 § 2 p.p.s.a. sąd nie może wydać orzeczenia na niekorzyść skarżącego, chyba że stwierdzi naruszenie prawa skutkujące stwierdzeniem nieważności zaskarżonego aktu lub czynności. Z powyższego wynika, że sąd zobowiązany jest w każdym przypadku - nawet gdyby skutkowało to wydaniem orzeczenia na niekorzyść strony skarżącej - uwzględnić wady nieważnościowe badanej decyzji. Zgodnie z jednolitym orzecznictwem sądowo-administracyjnym, żądanie stwierdzenia nieważności decyzji, na którą skargę oddalono prawomocnym wyrokiem sądu administracyjnego, powinno zostać załatwione przez wydanie postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania wówczas, gdy w rezultacie wstępnego badania zawartości żądania organ administracji publicznej ustali wystąpienie - ze względu na wydany uprzednio wyrok - przeszkody przedmiotowej czyniącej jego rozpoznanie niedopuszczalnym. Zarzut nieważności mógłby być zasadny wyłącznie, gdyby skarżący wykazał, że mimo wydanego uprzednio wyroku, w sprawie nie zachodzi przeszkoda przedmiotowa do rozpoznania wniosku, tj. że wniesione żądanie nie wkracza w zakres oceny objętej powagą rzeczy osądzonej. Organ zaznaczył, że opisana wyżej sytuacja nie występuje w rozpatrywanej sprawie. We wniosku inicjującym postępowanie a także we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy skarżący nie wskazał żadnych nowych okoliczności nieznanych WSA w Gdańsku i NSA w dacie wydania wyroku, które mogłyby wyłączyć ocenę prawną Sądów i stanowić przesłankę do stwierdzenia nieważności kwestionowanej decyzji. Organ wskazał, ze skarżący we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy powołał się na okoliczność, że w uzasadnieniu ustnym do wyroku Sygn. akt II OSK 2606/21 w dniu 11 września 2024 r. Sąd wypowiedział się, że opłata legalizacyjna jest zero jedynkowa i pouczył powoda, że sprawę budowy w temacie rozbiórki należy procedować w kierunku stwierdzenia nieważności decyzji". GINB wskazał, że kwestia czy roboty budowalne stanowiły samowolę budowlaną była poddana ocenie nie tylko organów nadzoru, ale i sądów administracyjnych. W ww. wyroku z 28 października 2020 r. WSA w Gdańsku stwierdził, że "o sposobie rozpatrzenia sprawy przedmiotowego obiektu - budynku pełniącego funkcję techniczną przesądziły prawomocne wyroki WSA w Gdańsku z 30 marca 2016 r., sygn. akt II SA/Gd 46/16 i z 19 kwietnia 2017 r. sygn. akt II SA/Gd 118/17 oraz wyrok NSA z 7 czerwca 2019 r. sygn. akt Il OSK 1877/17". W przywołanym przez Sąd wyroku WSA w Gdańsku z 19 kwietnia 2017 r. wskazano, że "słusznie orzekające organy przyjęły, że wykonanie istniejącego [...] obiektu budowlanego wymagało uzyskania pozwolenia na budowę. Art. 29 i art. 30 ustawy Prawo budowlane nie przewidywał dla takiego obiektu wyłączenia z obowiązku uzyskania pozwolenia na budowę. Niesporne przy tym zaś jest, że inwestor takiego pozwolenia nie posiada. Sąd ocenia ponadto, że procedura legalizacyjna przedmiotowego obiektu budowlanego została przeprowadzona przez [PINB] w zgodzie z wymogami określonymi w art. 48 i art. 49 ust. 1 Prawa budowlanego, a dokonana w jej toku ocena nie budzi wątpliwości co do Jej prawidłowości i rzetelności". Z uwagi na powyższe organ zaznaczył, że przywołane przez skarżącego okoliczności z pewnością były znane Sądom rozpatrującym sprawę i zostały zbadane w postępowaniu sądowo-administracyjnym. Te same okoliczności nie mogą być teraz ponownie badane w postępowaniu nadzwyczajnym, tym samym nie mogą być podstawą do wszczęcia postępowania nieważnościowego. Wszystkie kwestie prawne, które w ocenie Skarżącego mają świadczyć o rażącym naruszeniu prawa, zostały przesądzone prawomocnymi wyrokami Sądów. Odnosząc się do zarzutów wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy organ wyjaśnił, że z uzasadnieniem ustnym Sądu II instancji nie sposób dyskutować, gdyż twierdzenia skarżącego - co do powołanych wówczas przez Sąd argumentów - są obecnie nieweryfikowalne. Natomiast z pisemnym uzasadnieniem tego wyroku można się zapoznać, gdyż jest dostępne na stronie internetowej. Motywy wyroku wskazane w treści uzasadnienia są jasne, czytelne i jednoznaczne. Sąd zobowiązany jest w każdym przypadku - nawet gdyby skutkowało to wydaniem orzeczenia na niekorzyść strony skarżącej - uwzględnić wady nieważnościowe badanej decyzji. Stąd też jeśli sąd oddalił skargę na decyzję o rozbiórce to uznał, że takie wady nie wystąpiły, a decyzja jest zgodna z przepisami prawa. W związku z tym, GINB podtrzymał stanowisko zawarte w postanowieniu z 24 lutego 2025 r., że brak jest podstaw do wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Pomorskiego WINB z 31 stycznia 2020 r. Skargę na ww. postanowienie do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie złożył J. K. i. Zaskarżonemu rozstrzygnięciu zarzucił naruszenie przepisów postępowania które legły u podstaw wydania decyzji, a miały wpływ na rozstrzygnięcie tj: - naruszenie art. 7 w zw. z art. 8, art. 77 i art. 80 k.p.a. poprzez niedopełnienie obowiązku wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego; - art. 75 § 1 k.p.a. w związku z art. 6 k.p.a. i art. 8 k.p.a. poprzez dowolność organu w ocenie materiału dowodowego przejawiające się w powieleniu twierdzeń i ustaleń wcześniej dokonanych przez organ, brak odniesienia, się przez organ do zarzutów stawianych przez odwołującego się we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy o stwierdzenie nieważności decyzji; - art. 107 § 1 pkt. 4 i 6 k.p.a. poprzez nie przywołanie podstawy prawnej rozstrzygnięcia; - art. 107 § 3 k.p.a. poprzez sporządzenie niewystarczającego uzasadnienia faktycznego i prawnego zaskarżonej decyzji, wewnętrzną sprzeczność w treści uzasadnienia, nie wyjaśnienie przesłanek faktycznych i prawnych wydanego rozstrzygnięcia, co powoduje arbitralność podjętej decyzji; - art. 61a § 1 k.p.a. w zw. z art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. poprzez błędną interpretację i zastosowanie. Mając powyższe zarzuty na względzie wniósł o uchylenie postanowienia organu z dnia 28 kwietnia 2025 r. i poprzedzającego go postanowienia z dnia 24 lutego 2025 r., zasądzenie od organu na rzecz skarżącego kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego W uzasadnieniu skargi wskazano, że jako podstawę rozstrzygnięcia organ przywołał art. 138 § 1 pkt. 1 w zw. z art. 127 § 3 orz art. 144 k.p.a. które stanowią jedynie przepisy proceduralne uprawniające organ do wydania rozstrzygnięcia. Organ w tenorze rozstrzygnięcia nie wskazał przepisu na jakim merytorycznie oparł swe rozstrzygnięcie, co stanowi naruszenie art. 107 § 1 pkt. 4 i 6 k.p.a. W ocenie skarżącego, zaskarżone postanowienie nie zawiera wskazania podstawy prawnej rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienia zgodnie z dyspozycją art. 107 § 3 k.p.a. Dopiero w następstwie analizy uzasadnienia postanowienia, można wyartykułować przepisy stanowiące merytoryczne podstawy rozstrzygnięcia. Wskazywany w treści uzasadnienia art. 61a § 1 k.p.a. zawiera dwie samodzielne i niezależne przesłanki wydania postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania. Pierwsza - wniesienie wniosku przez osobę, która nie jest stroną i a druga - wystąpienie innych uzasadnionych przyczyn uniemożliwiających wszczęcie postępowania. Okoliczności "innej uzasadnionej przyczyny" nie zostały skonkretyzowane w k.p.a. W orzecznictwie i doktrynie wskazuje się, że przez inne uzasadnione przyczyny, o których mowa w art. 61a § 1 k.p.a., należy rozumieć takie sytuacje, które w sposób oczywisty stanowią przeszkodę do wszczęcia postępowania. Odmowa wszczęcia postępowania może mieć miejsce w sytuacjach oczywistych, tj. takich, które nie wymagają głębszej analizy sprawy czy też przeprowadzenia dowodów. Jednoznacznie w kwestii odmowy wszczęcia postępowania wypowiedział się Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 29 stycznia 2025 r. wydanym w sprawie o sygn. akt I OSK 440/23, wskazując, że odmowa wszczęcia postępowania na podstawie art. 61a § 1 k.p.a. "z innych uzasadnionych przyczyn" może mieć miejsce w sytuacjach oczywistych, niewymagających analizy sprawy i przeprowadzenia dowodów, tj. gdy "na pierwszy rzut oka" można stwierdzić, że brak podstaw do prowadzenia postępowania. Przeszkoda wszczęcia postępowania musi być znana już w chwili złożenia wniosku (żądania), a więc w istocie musi wynikać z treści wniosku, aby można było wydać postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania w danej sprawie. Organ nie może zatem gromadzić dowodów i ustalać stanu faktycznego sprawy bez formalnego wszczęcia postępowania, a następnie - po stwierdzeniu, że brak podstaw do prowadzenia postępowania - wydać postanowienia o odmowie jego wszczęcia "z innych uzasadnionych przyczyn" na podstawie art. 61a § 1 k.p.a. We wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy skarżący podnosił, że w razie oddalenia skargi prawomocnym wyrokiem, ustalenie, czy żądanie stwierdzenia nieważności decyzji poddanej ocenie sądu powinno zostać załatwione przez organ administracji publicznej rozstrzygnięciem podjętym na podstawie art. 158 § 1 w zw. z art. 156 § 1 k.p.a., czy też postanowieniem o odmowie wszczęcia postępowania (art. 61a § 1 k.p.a.) wymaga zbadania, co było przedmiotem rozstrzygnięcia sądu. Organ w zaskarżonym rozstrzygnięciu w żaden sposób nie odniósł się do tego zarzutu. Uzasadnienie postanowienia z 28 kwietnia 2025 r. jest w przeważającej mierze powieleniem treści uzasadnienia postanowienia wydanego przez ten organ 24 lutego 2025 r. Jedyną konkluzją organu w tej materii jest stwierdzenie, że zgodnie z art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawa prawną. Stosownie zaś do art. 134 § 2 p.p.s.a sąd nie może wydać orzeczenia na niekorzyść skarżącego, chyba że stwierdzi naruszenie prawa skutkujące stwierdzeniem nieważności zaskarżonego aktu lub czynności. Z powyższego wynika, że sąd zobowiązany jest, w każdym przypadku uwzględniać wady nieważnościowe badanej decyzji. Wszelkie kwestie prawne mogące stanowić podstawię stwierdzenia nieważności decyzji zdaniem organu zostały przesądzone prawomocnymi wyrokami. W ocenie skarżącego, jest to dowolne stwierdzenie organu, który rozpatrując niniejszą sprawę nie pochylił się w ogóle nad zakresem składanych skarg i rozstrzygnięć sądów, czy w istocie kwestia nieważności decyzji była przez Sąd rozpatrywana, jeśli tak to w jakim aspekcie, a ograniczył się jedynie do przywołania treści przepisów. Decyzją z 31 stycznia 2020 r. Pomorski WINB uchylił w całości zaskarżoną decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowalnego w K. z [...] października 2019 r. i nakazał skarżącemu rozbiórkę wybudowanego w warunkach samowoli budowlanej w południowej części działki nr [...] obręb [...] w mieście K. na wysokości działki sąsiednie nr [...] wolnostojącego budynku. Decyzja ta w ocenie skarżącego zapadła bez umocowania prawnego. Żaden z przepisów prawa przywołany przez organ jako podstawa rozstrzygnięcia nie daje uprawnienia do "nakazania rozbiórki budynku wybudowanego w warunkach samowoli budowlanej". Co więcej żaden z przepisów ustawy prawo budowlane nie posługuje się zwrotem "budynku wybudowanego w warunkach samowoli budowlanej". Zatem w ocenie skarżącego decyzja z dnia 31 stycznia 2020 r. wydana została bez podstawy prawnej, co w myśl art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. stanowi o nieważności takiego rozstrzygnięcia. W ocenie skarżącego okoliczność ta nie była objęta zakresem rozważań sądów orzekających w sprawie, a Główny Inspektor Nadzoru Budowalnego wydając postanowienie odmawiające wszczęcia postępowania nie wziął okoliczności tej pod rozwagę bezpodstawnie przyjmując, że zachodzą inne uzasadnione przyczyny uniemożliwiające wszczęcie postępowania. Organ wydał rozstrzygnięcie bez dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i wyczerpującego rozpatrzenia całego materiału, do czego zgodnie z art. 7 i 77 § 1 k.p.a. był zobowiązany. Uczynił to, zdaniem skarżącego, w sposób nierzetelny, pobieżny, nie pozwalający na należyte wyjaśnienie sprawy z naruszeniem interesu społecznego i słusznego interesu strony. Oceny materiału dowodowego dokonano w sposób wybiórczy, pomijając okoliczności, które miały istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy, a nie pasowały do ferowanej przez organ tezy. Skarżący zarzucił, że w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia brak jest wszechstronnego i pełnego wyjaśnienia, podstawy prawnej rozstrzygnięcia oraz brak wszechstronnego i wnikliwego odniesienia się do zarzutów podniesionych w we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy o stwierdzenie nieważności decyzji, podczas gdy uzasadnienie odnosić się powinno konkretnie do okoliczności sprawy i podniesionych w toku postępowania zarzutów oraz winno w sposób pełny i wszechstronny zarzuty te rozważać. Według oświadczenia skarżącego z 17 lipca 2013 r. dokonał on zgłoszenia w Starostwie Powiatowym w K. zamiaru wybudowania budynku gospodarczego. Wg projektu dopuszczalne były dwa pomieszczenia w budynku. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowalnego postanowieniem z 6 marca 2015 r. wstrzymał wykonanie robót budowlanych, które zakończyły się już blisko 1,5 roku wcześniej tj. we wrześniu 2013 r. Wymiary budynku nie przekroczymy dozwolonej powierzchni podlegającej zgłoszeniu, a organ w ustawowym czasie nie złożył sprzeciwu od zgłoszenia zamiaru wykonania robót budowalnych. Fakt, że w zgłoszeniu robót budowlanych jest informacja, że pomieszczenie służyć będzie do przechowywania narzędzi, kosiarki i sprzętu ogrodowego nie wyłącza możliwości przechowywania w tym budynku agregatu prądotwórczego, pieca węglowego lub bojlera buforowego ciepłej wody. Przechowywanie wskazanego sprzętu i urządzeń w pomieszczeniach gospodarczych nie jest wyłączone przepisami prawa. Bezsprzecznie sam fakt przechowywania określonego sprzętu i urządzeń w budynku legalnie wybudowanym na podstawie zgłoszenia robót budowalnych, następczo na skutek użytkowania, nie może prowadzić do konkluzji, że budowa wymagała uzyskania pozwolenia na budowę, a budynek został wybudowany bez wymaganej decyzji o pozwoleniu na budowę. W ocenie skarżącego organ wydając zaskarżoną decyzję okoliczności te zupełnie pominął. Na koniec zarzucił, że zaskarżone działanie organów w ramach postępowania powoduje, że obywatel podchodzi nieufnie do ich działalności, a ich działanie - zamiast służące społeczeństwu postrzega jako chaotyczne, nieprofesjonalne i krzywdzące dla obywatela, a z taką sytuacją mamy do czynienia w toku niniejszego postępowania. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał swoje stanowisko wyrażone w zaskarżonym postanowieniu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2021 r. poz. 137), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W myśl art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 259, dalej: "p.p.s.a."), sąd administracyjny rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Sąd uwzględnia skargę w przypadku naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) p.p.s.a.), naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (art. 145 § 1 pkt 1 lit. b) p.p.s.a.) oraz innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a.). W przypadkach, gdy zachodzą przyczyny określone w art. 156 k.p.a. lub w innych przepisach, sąd stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). Biorąc pod uwagę powyższe kryteria, skarga nie zasługiwała na uwzględnienie, ponieważ zaskarżone postanowienie nie narusza prawa. Przedmiotem kontroli Sądu było postanowienie Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z 28 kwietnia 2025 r., znak: DOR.7200.14.2025.MB/MMS utrzymujące w mocy postanowienie Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 24 lutego 2025 r. znak: DOR.7200.14.2025.MB. odmawiające wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji. Kwestionowaną decyzją z 31 stycznia 2020 r., znak: WOP.7721.231.2019.KK, Pomorski WINB, uchylił w całości decyzję PINB w K. z [...] października 2019 r., znak: [...] , i nakazał skarżącemu rozbiórkę dwukondygnacyjnego, wolnostojącego budynku pełniącego funkcję techniczną, w południowej części działki nr [...] obręb [...] w m. K. . Podstawę prawną zaskarżonego postanowienia stanowił art. 61a § 1 k.p.a., zgodnie z którym, gdy żądanie, o którym mowa w art. 61 k.p.a., zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ administracji publicznej wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania. Wydanie postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania w oparciu o art. 61a § 1 k.p.a. jest możliwe przy zaistnieniu przeszkód o charakterze podmiotowym lub przedmiotowym w postępowaniu w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji. Podkreślić należy, że złożenie wniosku o wszczęcie postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności jeszcze nie uruchamia postępowania w tym trybie. Konieczne jest uprzednie zbadanie przez organ, czy wniosek ten może spowodować wszczęcie, a to sprowadza się do oceny (na etapie wstępnym - przed formalnym uruchomieniem postępowania), czy został on złożony przez stronę postępowania i czy nie zachodzą żadne inne przeszkody natury przedmiotowej uniemożliwiające prowadzenie takiego postępowania. Przyczyną przedmiotową odmowy wszczęcia postępowania może być m.in. wniesienie wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji, która była już poddana kontroli Sądu, a taka sytuacja ma miejsce w rozpoznawanej sprawie. Wskazać bowiem należy, że kwestionowana decyzja organu wojewódzkiego z 31 stycznia 2020 r., znak: WOP.7721.231.2019.KK, była przedmiotem postępowania sądowo-administracyjnego. Wyrokiem z 28 października 2020 r., sygn. akt II SA/Gd 234/20, WSA w Gdańsku oddalił skargę J. K. na tę decyzję. Następnie wyrokiem z 11 września 2024 r., sygn. akt II OSK 2606/21, NSA oddalił skargę kasacyjną od wyroku WSA w Gdańsku. Zdaniem Sądu, powyższa okoliczność została prawidłowo dostrzeżona i oceniona przez GINB. Słusznie bowiem GINB przyjął, że stanowi ona przeszkodę we wszczęciu postępowania w trybie stwierdzenia nieważności i uzasadnia zastosowanie art. 61a § 1 k.p.a. Odnosząc się do tej kwestii należy przypomnieć, że zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd administracyjny rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Oznacza to, że obowiązkiem sądu meriti jest dokonanie kontroli całościowej zaskarżonego orzeczenia organu, a nie wyłącznie w ramach zarzutów skargi. Sąd kontroluje więc zaskarżone orzeczenie również pod kątem jego ewentualnej nieważności, gdyż zgodnie z art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a. jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 k.p.a. lub w innych przepisach, wówczas stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części lub stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa, jeżeli zachodzą przyczyny określone w k.p.a. lub w innych przepisach. Zgodnie natomiast z art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a. sąd uchyla decyzję lub postanowienie w całości albo w części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy; naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego; inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Zatem należy uznać, że wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z 28 października 2020 r., sygn. akt II SA/Gd 234/20, wywiera skutki wykraczające poza zakres postępowania sądowoadministracyjnego, w którym został wydany, a zasięgiem jego oddziaływania objęte zostało również przyszłe postępowanie administracyjne. W konsekwencji, skoro wyrok ten nie został skutecznie zakwestionowany (skarga kasacyjna od tego wyroku została oddalona wyrokiem NSA z 11 września 2024 r., sygn. akt II OSK 2606/21), organy administracji publicznej są nim związane, co wyłącza możliwość wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności rozstrzygnięcia na podstawie art. 156 § 1 k.p.a. (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 23 sierpnia 2016 r. sygn. akt II OSK 2572/14, wszystkie powołane orzeczenia publ. Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych, https://orzeczenia.nsa.gov.pl). Zgodnie z treścią art. 170 p.p.s.a. orzeczenie prawomocne wiąże bowiem nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy i inne organy państwowe, a w przypadkach w ustawie przewidzianych także inne osoby. W judykaturze prezentowany jest pogląd, wedle którego uchwała składu 7 sędziów NSA z dnia 7 grudnia 2009 r. I OPS 6/09, zachowuje swą aktualność, pomimo zmiany stanu prawnego (por. wyroki NSA z 4 lipca 2014 r., sygn. akt I OSK 2996/12, z 24 lipca 2014 r., sygn. akt I OSK 1552/13, z 6 marca 2015 r., sygn. akt II OSK 1896/13). Stanowisko zawarte w uchwale I OPS 6/09 sprowadza się do tezy, wedle której "żądanie strony stwierdzenia nieważności decyzji, na którą skargę oddalono prawomocnym wyrokiem sądu administracyjnego, powinno zostać załatwione przez wydanie decyzji o odmowie wszczęcia postępowania (art. 157 § 3 k.p.a.) wówczas, gdy w rezultacie wstępnego badania zawartości żądania organ administracji publicznej ustali wystąpienie - ze względu na wydany uprzednio wyrok sądu - przeszkody przedmiotowej czyniącej jego rozpoznanie niedopuszczalnym. W pozostałych wypadkach organ administracji publicznej obowiązany jest rozpoznać żądanie co do istoty, stosując art. 158 § 1 w związku z art. 156 § 1 k.p.a.". W motywach do tej uchwały Naczelny Sąd Administracyjny wyjaśnił, że "w razie oddalenia skargi prawomocnym wyrokiem, ustalenie, czy żądanie strony stwierdzenia nieważności decyzji poddanej ocenie sądu powinno zostać załatwione przez organ administracji publicznej rozstrzygnięciem podjętym na podstawie art. 158 § 1 w związku z art. 156 § 1 k.p.a., czy też decyzją o odmowie wszczęcia postępowania (art. 157 § 3 k.p.a.), wymaga zbadania co było przedmiotem rozstrzygnięcia. Niezbędne jest zatem stwierdzenie, czy oddalenie skargi nastąpiło w wyniku rozważenia przez sąd administracyjny także okoliczności odpowiadających wskazanym w żądaniu stwierdzenia nieważności decyzji przesłankom kwalifikującym do jej wzruszenia (art. 156 § 1 k.p.a.). Jeśli tak, wydany wyrok zamknie organowi administracji drogę do uruchomienia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji, gdyż wniesione żądanie wkraczałoby w zakres oceny objętej powagą rzeczy osądzonej (materii prawnej, co do której wiążąco wypowiedział się sąd formułując zwrot stosunkowy o zgodności z prawem zakwestionowanej decyzji). Możliwa jest wszakże i taka sytuacja, w której występujący z żądaniem stwierdzenia nieważności decyzji wskaże okoliczności, które nie były objęte orzeczeniem sądu, np. fakt uprzedniego rozstrzygnięcia sprawy inną decyzją ostateczną albo zwróci uwagę na fakt oddalenia skargi z powodu braku legitymacji skarżącego. Uwarunkowany względami obiektywnymi brak wiedzy sądu o istotnych dla wyniku postępowania okolicznościach sprawy spowoduje, że poza zakresem kontroli sądowej objętej powagą rzeczy osądzonej znajdzie się to, na co powoła się wnoszący żądanie. W takim wypadku, prawomocny wyrok oddalający skargę na decyzję nie byłby przeszkodą dla przeprowadzenia postępowania w celu merytorycznego rozpoznania złożonego do organu administracji żądania". Jak już wskazano, sąd administracyjny nie jest związany granicami skargi, a zatem niezależnie od jej zarzutów powinien zawsze skontrolować, czy w procesie stosowania prawa przez organy administracji publicznej nie doszło do naruszenia prawa w rozumieniu art. 145 § 1 pkt 1 i 2 p.p.s.a. Punktem odniesienia tych ustaleń w czasie jest data wydania decyzji ostatecznej, kończącej postępowanie administracyjne objęte kontrolą sądową. W judykaturze i piśmiennictwie przeważa pogląd, że sąd dokonuje oceny zgodności zaskarżonej decyzji z prawem na podstawie stanu faktycznego ustalonego w postępowaniu administracyjnym na dzień jej wydania oraz z uwzględnieniem stanu prawnego wówczas obowiązującego. Jeżeli przy rozpoznaniu skargi sąd administracyjny dojdzie do przekonania, że w chwili wydania zaskarżonej decyzji nie naruszyła ona prawa w rozumieniu powołanego wyżej przepisu, to wówczas skargę oddala. Wyrok oddalający skargę jest rezultatem jej nieuwzględnienia wobec niewystępowania wad prawnych, uzasadniających uchylenie decyzji albo stwierdzenie jej nieważności. Jego istotną treścią zatem jest ustalenie, że w chwili wydania zaskarżonej decyzji ostatecznej nie była ona prawnie wadliwa z punktu widzenia ustanowionych kryteriów kontroli legalności decyzji administracyjnych. Taki wyrok zamyka organom administracji publicznej możliwość korzystania z nadzwyczajnych postępowań, właściwych dla uchylenia decyzji ostatecznych wadliwych, ale tylko wówczas, gdy przyczyny tej wadliwości mogły być zbadane przez Sąd w toku rozpoznania skargi. Po wyroku oddalającym skargę, niedopuszczalne więc byłoby stwierdzenie nieważności decyzji administracyjnej, albowiem sąd z urzędu powinien ustalić, czy występują okoliczności uzasadniające stwierdzenie nieważności w myśl art. 156 § 1 k.p.a. Podkreślić należy, że żadna z okoliczności wymienionych w tym przepisie (pkt 1-7) nie zmienia swej wartości prawnej z upływem czasu. Jeżeli nie występowały przyczyny nieważności w chwili wydania decyzji, to nie powstaną one również po jej wydaniu, a więc wszystkie mogą być ujawnione w postępowaniu przed sądem administracyjnym (por. wyrok NSA z dnia 9 października 2018 r. sygn. akt II OSK 2448/16). W niniejszej sprawie w dniu 18 stycznia 2024 r., a więc w dacie składania przez skarżących wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji Pomorskiego WINB z 31 stycznia 2020 r" znak: WOP.7721.231.2019.KK,, wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z 28 października 2020 r., sygn. akt II SA/Gd 234/20, był wyrokiem prawomocnym. Sąd w pełni podziela pogląd Naczelnego Sądu Administracyjnego wyrażony w wyroku z dnia 2 października 2015 r., sygn. akt II OSK 205/14, że ocena, jakie okoliczności były przedmiotem kontroli sądu w postępowaniu zakończonym oddaleniem skargi na decyzję, objętą następnie wnioskiem o stwierdzenie jej nieważności, wymaga uwzględnienia obowiązków ciążących na sądzie administracyjnym, określonych w art. 134 p.p.s.a. Sąd ten rozstrzyga w granicach sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi. Oznacza to obowiązek sądu zbadania legalności decyzji wedle stanu faktycznego i prawnego mającego w niej zastosowanie. Przepis art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a. obliguje sąd do stwierdzenia nieważności kontrolowanego rozstrzygnięcia, jeśli zachodzą przyczyny określone w art. 156 k.p.a. Wydanie decyzji z rażącym naruszeniem prawa jest przesłanką nieważności wskazaną w punkcie 2 § 1 art. 156 k.p.a. i niezależnie od zarzutów skargi sąd administracyjny kwestię tę obejmuje badaniem. Zatem zakwestionowanie dokonania przez sąd kontroli w tym zakresie musiałoby oznaczać zakwestionowanie prawidłowości prawomocnego wyroku, do czego organ w trybie weryfikacji materiałów i informacji nie jest uprawniony ( wyrok NSA z dn. 3 czerwca 2015 r., sygn. akt I OSK 1777/14). Ponadto zgodnie z utrwalonym orzecznictwem, badając legalność zaskarżonej decyzji sąd administracyjny pierwszej instancji kontroluje sprawę administracyjną, czyli szeroko rozumiany materialnoprawny stosunek administracyjny, w ramach której to kontroli nie tytko posiada uprawnienie, ale obowiązek wyjścia poza granice rozpoznania skargi, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa, którego nie zarzuca strona w skardze, jak również ciąży na nim obowiązek przekroczenia granic orzekania w sytuacji, gdy jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia, stosując przewidziane w p.p.s.a. środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga (por. wyrok NSA z 12 lutego 2021 r., sygn. akt I FSK 1601/20). Skarżący we wniosku o stwierdzenie nieważności, podniósł, że decyzja Pomorskiego WINB z 31 stycznia 2020 r. rażąco narusza prawo (art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.), a konkretnie art. 29 ust. 1, art. 30 ust. 6, art. 48 ust. 1 oraz art. 49 ust. 3 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz. U. z 2024 r., poz. 775 ze zm.). Wskazał, że przedmiotowy budynek, został wybudowany na podstawie zgłoszenia z 17 lipca 2013 r., od którego organ nie wniósł sprzeciwu i nie stanowi samowoli budowlanej. Przypomnieć zatem należy, że we wspomnianym prawomocnym wyroku z 28 października 2020 r., sygn. akt II SA/Gd 234/20, WSA w Gdańsku nie stwierdził, by decyzja Pomorskiego WINB z 31 stycznia 2020 r., była obarczona wadą rażącego naruszenia prawa. W wyroku tym, oddalającym skargę na przedmiotową decyzję, WSA w Gdańsku stwierdził, że: "W przedmiotowej sprawie okolicznością bezsporną jest, że właściciel legalizowanego obiektu budowlanego nie uiścił opłaty legalizacyjnej ustalonej ostateczną decyzją Pomorskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Gdańsku, z dnia 13 stycznia 2017 r., nr WOP.7722.95.2015.TA.KK. Z akt sprawy nie wynika również aby zaszła okoliczność wskazana w art. 49c ust. 2 Prawa budowlanego. Nieuchronną konsekwencją powyższego jest orzeczenie o rozbiórce obiektu budowlanego stosownie do art. 48 ust. 1 Prawa budowlanego. Natomiast podnoszone przez skarżącego zarzuty nie dotyczą w istocie przedmiotowego postępowania administracyjnego, a ich zasadność została oceniona w prawomocnych wyrokach Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 19 kwietnia 2017 r., sygn. akt II SA/Gd 118/17 oraz Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 7 czerwca 2019 r., sygn. akt II OSK 1877/17. Orzeczenia te dotyczą postępowania administracyjnego zakończonego postanowieniem Pomorskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Gdańsku z dnia 13 stycznia 2017 r., nr WOP.7722.95.2015.TA.KK w przedmiocie ustalenia wysokości opłaty legalizacyjnej" Z kolei w wyroku z 19 kwietnia 2017 r., sygn. akt II SA/Gd 118/17, WSA w Gdańsku wyjaśnił: "Słusznie bowiem orzekające w sprawie organy uznały, że istniejący na terenie działki nr [...] w K. (za halą produkcyjną) obiekt budowlany stanowi samowolę budowlaną w rozumieniu art. 48 ust. 1 prawa budowlanego. (...) Przedmiotowy obiekt budowlany nie został objęty zgłoszeniem dokonanym przez J. K. w dniu 17 lipca 2013 r. Zgłoszenie to dotyczyło bowiem wykonania robót budowlanych polegających na budowie budynku gospodarczego ze wskazaniem, że: "obiekt ten będzie stanowił uzupełnienie istniejącej funkcji mieszkaniowej. (...) Na tle tych okoliczności, słusznie orzekające organy przyjęły, że wykonanie istniejącego na terenie działki nr [...] obiektu budowlanego wymagało uzyskania pozwolenia na budowę. Art. 29 i art. 30 ustawy Prawo budowlane nie przewidywał dla takiego obiektu wyłączenia z obowiązku uzyskania pozwolenia na budowę. Niesporne przy tym zaś jest, że inwestor takiego pozwolenia nie posiada. Sąd ocenia ponadto, że procedura legalizacyjna przedmiotowego obiektu budowlanego została przeprowadzona przez Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. w zgodzie z wymogami określonymi w art. 48 i art. 49 ust. 1 Prawa budowlanego, a dokonana w jej toku ocena nie budzi wątpliwości co do jej prawidłowości i rzetelności". Stwierdzić zatem należy, że przywołane we wniosku skarżącego okoliczności, były znane Sądom rozpatrującym sprawę i zostały przez sady zbadane. Okoliczności te nie mogą zatem być ponownie badane w postępowaniu nieważnościowym i stanowić podstawę do wszczęcia postępowania nieważnościowego. Wszystkie kwestie prawne, które w ocenie skarżącego mają świadczyć o rażącym naruszeniu prawa, zostały przesądzone prawomocnymi wyrokami Sądów. Niezależnie od powyższego, podkreślić należy, że nawet jeśli w uzasadnieniu wyroku brak jest odniesienia się do tego czy zaistniały (nie zaistniały) przesłanki wymienione w art. 156 § 1 k.p.a. to nie oznacza to, że nie były one przedmiotem oceny sądu. Ocena sądu administracyjnego wyrażona w wyroku oddalającym skargę na decyzję wiąże organ właściwy do stwierdzenia nieważności decyzji ( wyrok NSA z 6 listopada 2024 r., sygn. akt II OSK 118/22). Dlatego też GINB wydając zaskarżone postanowienia był związany wówczas prawomocnym wyrokiem WSA w Gdańsku. Biorąc powyższe pod uwagę, stwierdzić należy, że skarżący we wniosku o stwierdzenie nieważności nie wskazał na takie okoliczności (mogące mieć znaczenie w kontekście art. 156 § 1 k.p.a.), które nie byłyby objęte badaniem przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku. W takiej zaś sytuacji nie było możliwe przystąpienie do merytorycznej oceny podniesionych we wniosku o stwierdzenie nieważności zarzutów i należało zareagować postanowieniem przewidzianym w ww. art. 61a § 1 k.p.a. Zarzuty podniesione w skardze dotyczące naruszenia art. 7, art. 8, art. 75 § 1 art. 77 § 1, art. 80 k.p.a. okazały się więc niezasadne. Z tych względów, Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a., oddalił skargę.