VII SA/Wa 1574/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA Jolanta Augustyniak-Pęczkowska, , Sędzia WSA Mirosława Kowalska (spr.), Sędzia WSA Krystyna Tomaszewska, , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 15 maja 2017 r. sprawy ze skargi D S na postanowienie Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] maja 2016 r. znak [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji oddala skargę Postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2016 r., znak: [...] Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego na podstawie art. 61 a § 1 k.p.a. w związku z art. 156 § 1 k.p.a. - ustawy Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity: Dz. U. z 2016. poz. 23 z późn. zm. ) po rozpoznaniu wniosku D S o stwierdzenie nieważności decyzji [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] stycznia 2003 r., nr [...] oraz utrzymanej nią w mocy decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Powiecie [...] z dnia [...] stycznia 2002 r., nr [...] - odmówił wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności ww. decyzji. W uzasadnieniu postanowienia organ wskazał, że decyzją z dnia [...] stycznia 2003 r., nr [...], utrzymał w mocy decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Powiecie [...] z dnia [...] stycznia 2002 r., nr [...], nakazującą D S dokonanie rozbiórki ogrodzenia działek nr ew. [...] przy ul. [...] w [...] (od strony ulicy), wykonanego z siatki na słupkach metalowych. Prawomocnym wyrokiem z dnia 28 lutego 2007 r., sygn. akt VII SA/Wa 2223/06, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 24 stycznia 2003 r.. Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 13 stycznia 2009 r., sygn. akt II OSK 1781/07, oddalił skargę kasacyjną od ww. wyroku sądu pierwszej instancji. Pismem z dnia [...] października 2015 r., D S, wystąpił z wnioskiem o stwierdzenie nieważności decyzji [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] stycznia 2003 r. oraz utrzymanej nią w mocy decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Powiecie z dnia [...] stycznia 2002 r. Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego wskazał, że wniesienie do organu administracji żądania stwierdzenia nieważności decyzji, od której skarga została wcześniej oddalona prawomocnym wyrokiem sądu administracyjnego rodzi konieczność wstępnego zbadania przez ten organ przede wszystkim tego, czy nie zachodzi przedmiotowa przyczyna niedopuszczalności jego merytorycznego rozpoznania łącząca się z faktem oceny prawnej sądu o zgodności z prawem zaskarżonej decyzji. Po wydaniu przez sąd administracyjny wyroku oddalającego skargę na decyzje administracyjną zasadniczo niedopuszczalne jest prowadzenie przez organy administracji postępowania w przedmiocie stwierdzenia nieważności tejże decyzji i podważanie ustaleń dokonanych przez sąd. Stosownie do treści art. 170 p.p.s.a. - ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.) - orzeczenie prawomocne wiąże nie tylko strony i sąd który je wydał, lecz również inne sądy i inne organy państwowe, a w przypadkach w ustawie przewidzianych także inne osoby". Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego podkreślił, że objęta wnioskiem o stwierdzenie nieważności decyzja była kontrolowana przez sąd administracyjny, który oddalając skargę badał nie tylko zarzuty przedstawione przez stronę w skardze, ale kierując się dyspozycją art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r., Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi z urzędu poddał ocenie wszystkie inne okoliczności w sprawie, dokonując oceny zaskarżonej decyzji pod kątem jej zgodności z przepisami prawa materialnego, jak również prawidłowości przyjętej przez organ procedury. Sąd oddalając skargę uznał, że decyzja [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] stycznia 2003 r., nr [...] odpowiada prawu, co podkreślono w uzasadnieniu wyroku z dnia 28 lutego 2007 r. Organ przywołał utrwalony w orzecznictwie sądów administracyjnych pogląd - po wyroku oddalającym skargę, niedopuszczalne jest stwierdzenie nieważności decyzji administracyjnej, gdyż sąd z urzędu ustala, czy występują okoliczności uzasadniające stwierdzenie nieważności w myśl art. 156 § 1 k.p.a. Żadna z okoliczności wymienionych w tym przepisie (pkt 1-7) nie zmienia swej wartości prawnej z upływem czasu. Jeżeli nie występowały przyczyny nieważności w chwili wydania decyzji, tj., nie powstaną one również po jej wydaniu, a więc wszystkie mogą być ujawnione w postępowaniu przed sądem administracyjnym, (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie w Warszawie z dnia 11 stycznia 2012 r. sygn. akt VII SA/Wa 2089/11). Zdaniem Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego w okolicznościach sprawy niniejszej, z uwagi na związanie wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 28 lutego 2007 r., w sprawie o sygn. akt VII SA/Wa 2223/06, należało odmówić wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] stycznia 2003 r. oraz utrzymanej nią w mocy decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Powiecie [...] z dnia [...] stycznia 2002 r. Zgodnie z art. 61 a § 1 k.p.a.: gdy żądanie, o którym mowa w ww. przepisie zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ administracji publicznej wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania. W wyniku rozpoznania wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, zapadło zaskarżone postanowienie Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] maja 2016 r., znak [...], którym organ utrzymał w mocy własne rozstrzygnięcie podjęte w opisanym powyżej postanowieniu z dnia [...] kwietnia 2016 r. W uzasadnieniu organ podtrzymał też wcześniejszą argumentację, co do zasadności podjętego rozstrzygnięcia. Dodatkowo organ stwierdził, że zarzuty zawarte we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, w świetle poczynionych ustaleń pozostają bez wpływu na treść podjętego rozstrzygnięcia. Ponieważ przyczyny nieważności nie występowały w chwili wydania decyzji [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] stycznia 2003 r., nr [...], o czym przesądził Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 28 lutego 2007 r., sygn. akt VII SA/Wa 2223/06, to nie powstaną one również po jej wydaniu. Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na powyższe orzeczenie wniósł D S, dochodząc stwierdzenia nieważności decyzji objętych przedmiotowym postępowaniem nieważnościowym .Podniósł, że w dniu [...] grudnia 2015 doszło do wykonania zastępczego decyzji rozbiórkowej z obciążeniem go należnością w kwocie 7500 złotych, stąd też Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego nie chce uznać nieważności tych decyzji. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał wcześniej prezentowaną argumentacje. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Rzeczą Sądu, w niniejszym postępowaniu, było stosownie do dyspozycji art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2016r., poz. 1066), dokonanie kontroli zaskarżonego i poprzedzającego go aktu pod względem zgodności z prawem - prawidłowości zastosowania przepisów obowiązującego prawa oraz trafności ich wykładni. Przepis art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a. stanowi, że uwzględnienie przez sąd administracyjny skargi i uchylenie zaskarżonego orzeczenia (decyzji bądź postanowienia) następuje wówczas, gdy sąd stwierdzi: naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, albo inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy. Sąd oddalając skargę na podstawie art. 151 p.p.s.a. dał wyraz stanowisku - zaskarżone i poprzedzające je postanowienie Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego odpowiadają przepisom prawa, a zarzuty skargi nie są uzasadnione. Sąd w pełni podziela ustalenia i argumentację organu, które legły u podstaw rozstrzygnięcia podjętego w zaskarżonym orzeczeniu. Ocenia je jako prawidłowe, wyczerpujące. Przyjmuje za własne. Jak słusznie wskazano w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia opisane powyżej wyroki, które kontrolowały decyzję objęte teraz wnioskiem skarżącego o stwierdzenie nieważności wywołują skutki, o których mowa w treści art. 170 p.p.s.a. W myśl tego przepisu prawomocne orzeczenie sądu wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy i inne organy państwowe, a w przypadkach w ustawie przewidzianych także inne osoby. Brzmienie tego przepisu musiało zatem uwarunkować treść rozstrzygnięcia Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego, który zasadnie w oparciu o art. 61 a §1 k.p.a. odmówił wszczęcia postpowania w sprawie stwierdzenia nieważności ww. decyzji. Wynikająca z unormowania art. 170 p.p.s.a. prawomocność materialna co do zasady zamyka bowiem organom administracji publicznej oraz podmiotom posiadającym legitymację do uruchomienia nadzwyczajnego postępowania przed tymi organami możliwość stwierdzenia nieważności decyzji na podstawie art. 156 § 1 k.p.a. Brak związania zarzutami i granicami skargi, o którym mowa w art. 134 § 1 p.p.s.a. oznacza, że sąd administracyjny miał nie tylko prawo, ale i obowiązek badania zgodności z prawem zaskarżonego aktu administracyjnego, nawet wówczas, gdy dany zarzut nie został podniesiony w skardze. Jeżeli zatem sąd, dokonując kontroli legalności zaskarżonej decyzji, obowiązany był z urzędu wziąć pod uwagę wszelkie naruszenia prawa, gdyż nie był związany granicami skargi, należy przyjąć, że sąd ten dokonał kontroli decyzji również pod kątem istnienia wad kwalifikowanych. A skoro skarga została oddalona, to uprawnione jest twierdzenie, że zaskarżona decyzja była wolna od wad uzasadniających stwierdzenie jej nieważności w trybie nadzwyczajnego postępowania administracyjnego. Opisane wyżej wyroki wywierają skutki wykraczające poza zakres postępowania sądowoadministracyjnego, w którym zostały wydane, a zasięgiem ich oddziaływania objęte zostało również przyszłe postępowanie administracyjne. Organy administracji publicznej są nimi związane, co wyłącza możliwość wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności rozstrzygnięcia na podstawie art. 156 § 1 k.p.a. Sąd podkreśla - z uzasadnienia uchwały Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 7 grudnia 2009 r. sygn. akt I OPS 6/09, wynika, że jedynie uwarunkowany względami obiektywnymi brak wiedzy sądu o okolicznościach sprawy istotnych dla wyniku postępowania spowoduje, że poza zakresem kontroli sądowej objętej powagą rzeczy osądzonej znajdzie się to, na co powoła się wnoszący żądanie. W takim wypadku prawomocny wyrok oddalający skargę na decyzję nie byłby przeszkodą dla przeprowadzenia postępowania w celu merytorycznego rozpoznania żądania złożonego do organu administracji. Sąd stwierdza - takie okoliczności nie mają miejsca w niniejszej sprawie. W szczególności analiza wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji nie daje podstaw do przyjęcia, że w sprawie zaistniały okoliczności, które w świetle ww. uchwały Naczelnego Sądu Administracyjnego pozwalałaby na odstąpienie od zasady, że wyrok oddalający skargę na decyzję wydaną w trybie zwykłym stanowi przeszkodę do wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia jej nieważności. Sąd pierwszej instancji kontrolujący decyzje rozbiórkową odniósł się do zarzutów formułowanych wówczas w skardze. Sąd, jak wskazano powyżej, nie był związany zarzutami. Uznając zatem, że decyzja nie narusza prawa ocenił w szczególności, że nie jest obarczona wadami kwalifikowanymi, o których mowa w zamkniętym katalogu art. 156 § 1 k.p.a. Kierując się powyższą argumentacją Wojewódzki Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji w trybie art. 151 p.p.s.a. - ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.). Sprawa została rozpoznana w trybie uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 3 p.p.s.a.