VII SA/Wa 1577/17
WyrokWSA w Warszawie2018-04-11
Skład orzekający: Małgorzata Jarecka, Bogusław Cieśla, Sławomir Fularski
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organ nadzoru budowlanego może nakazać rozbiórkę samowolnie wybudowanego obiektu, jeśli jest on niezgodny z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego, mimo że właściciel podjął kroki w celu zmiany przeznaczenia gruntu?Ratio decidendi
Organ nadzoru budowlanego ma obowiązek nakazać rozbiórkę samowolnie wybudowanego obiektu, jeśli jest on niezgodny z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego, nawet jeśli właściciel podjął kroki w celu zmiany przeznaczenia gruntu. Możliwość legalizacji samowoli budowlanej istnieje tylko wtedy, gdy budowa jest zgodna z przepisami o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym. Niezgodność z planem miejscowym wyklucza legalizację i obliguje organ do wydania nakazu rozbiórki.Stan faktyczny
Właścicielka J. K. wybudowała w latach 2011-2012 budynek gospodarczy o powierzchni 32,90 m2 bez wymaganego pozwolenia na budowę. Budynek zlokalizowany był na działce oznaczonej w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego symbolem ZL (tereny lasów i zadrzewień), gdzie zakazano jakiejkolwiek zabudowy. Pomimo podjęcia przez właścicielkę kroków w celu zmiany przeznaczenia gruntu na rolny i uzyskania stosownych decyzji, organy nadzoru budowlanego uznały budynek za samowolę budowlaną, której nie można zalegalizować z uwagi na niezgodność z planem miejscowym, i nakazały jego rozbiórkę. Sąd administracyjny oddalił skargę właścicielki.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę J. K. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Małgorzata Jarecka, , Sędzia WSA Bogusław Cieśla, Sędzia WSA Sławomir Fularski (spr.), Protokolant sekr. sąd. Anna Tomaszek, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 11 kwietnia 2018 r. sprawy ze skargi J. K. na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] maja 2017 r. nr [...] w przedmiocie nakazu rozbiórki oddala skargę
[...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowalnego (dalej jako "[...]WINB" lub "organ odwoławczy") decyzją nr [...] z [...] maja 2017 r., działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2016 r., poz. 23 z późn. zm., dalej jako "Kpa") oraz art. 83 ust. 2 ustawy z 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane (Dz. U. z 2016 r., poz. 290 z późn. zm., dalej jako "ustawa Prawo budowlane"), utrzymał w mocy decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...] (dalej jako "PINB" lub "organ I instancji") nr [...] z [...] lutego 2015 r., znak: [...], nakazującą J. K. rozbiórkę budynku gospodarczego, zlokalizowanego na działce nr ew. [...] w miejscowości [...], gm. [...].
Decyzja zapadła w następującym stanie faktycznym i prawnym.
Pismem z 30 września 2014 r. Dyrektor Regionalnej Dyrekcji Lasów Państwowych w [...] zwrócił się do PINB w sprawie innego niż leśny sposobu użytkowania gruntów na części działek nr ew. [...] i [...] w obrębie [...], gmina [...]. W trakcie przeprowadzonych w dniu 30 października 2014 r. oględzin pracownicy PINB ustalili, że na ww. działkach znajduje się budynek parterowy z poddaszem o wymiarach zewnętrznych 7,00 x 4,70 x 5,00 m. Konstrukcja budynku murowa, strop żelbetowy, dach dwuspadowy pokryty blachodachówką. Budynek gospodarczy przeznaczony do obsługi pasieki pszczół. Budynek wybudowano w latach 2011 - 2012 r. Właściciele nie uzyskali decyzji o pozwoleniu na budowę budynku.
Zawiadomieniem z 3 listopada 2014 r. PINB poinformował strony o wszczęciu z urzędu postępowania administracyjnego w sprawie samowolnie wybudowanego budynku gospodarczego, zlokalizowanego na działce nr ewid. [...] w miejscowości [...], gm. [...]. Organ I instancji wystąpił też do Wójta Gminy [...] o informację czy obowiązujący miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego ww. gminy dopuszcza budowę budynku gospodarczego, zlokalizowanego na powyższej działce. Z udzielonej pismem z 14 stycznia 2015 r. odpowiedzi wynika, że działka nr ewid. [...] położona jest na terenach lasów i zalesień - symbol w planie ZL. Plan nie dopuszcza budowy budynku gospodarczego na tych terenach.
Decyzją nr [...] z [...] lutego 2015 r. PINB, działając na podstawie art. 48 ust. 1 ustawy Prawo budowlane nakazał J. K. rozbiórkę budynku gospodarczego, zlokalizowanego na działce nr ew. [...] w miejscowości [...], gm. [...].
Odwołanie od ww. rozstrzygnięcia w ustawowym terminie wniosła J. K. Podniosła, że przyczyną zaistniałej sytuacji jest jej niewiedza oraz trudne sprawy losowe. Wyjaśniła, że przedmiotowy budynek został wybudowany przez jej małżonka. W załatwieniu legalizacji ww. budynku małżonkowi przeszkodziła ciężka i długotrwała choroba złośliwego nowotworu mózgu. Małżonek zmarł 12 czerwca 2012 r. Wskazała nadto, że w celu przyspieszenia możliwości legalizacji złożyła stosowny wniosek do właściwego organu w sprawie zmiany lasu na użytek rolny.
W związku z faktem, że w toku postępowania odwoławczego J. K. poinformowała, że wskutek planowanej zmiany miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego działki nr ewid. [...] i [...] zmienią swoje przeznaczenie na zabudowę mieszkaniową, [...]WINB zwrócił się do Urzędu Gminy [...] o potwierdzenie ww. informacji. W odpowiedzi wskazano, że "biorąc pod uwagę fakt, że przedmiotowa działka, decyzją Starosty [...] została zakwalifikowana jako działka na użytek rolny jak również złożony wniosek przez zainteresowaną o zmianę przeznaczenia działki na cele budowlane, Urząd Gminy zwraca się z prośbą o wstrzymanie nakazu rozbiórki budynku gospodarczego do czasu zatwierdzenia zmian w planie zagospodarowania przestrzennego". Ponadto - w piśmie z 15 czerwca 2015 r. - Urząd Gminy [...] poinformował, że uchwała o przystąpieniu do zmiany będzie podjęta na jednej z najbliższych sesji rady gminy.
Następnie [...]WINB postanowieniem nr [...] z [...] lipca 2015 r. zawiesił z urzędu przedmiotowe postępowanie odwoławcze do czasu podjęcia przez Radę Gminy [...] uchwały o zmianie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego obejmującego swym zakresem działkę nr ewid. [...] położoną w miejscowości [...].
Pismem z 24 marca 2017 r. organ odwoławczy zwrócił się do Urzędu Gminy [...] o informację, czy podjęto ww. uchwałę. W odpowiedzi z 18 kwietnia 2017 r. wskazano, że "zostają wstrzymane prace związane ze zmianami w obowiązującym miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego gminy. Dalsze prace związane ze zmianą planu będą kontynuowane po uchwaleniu nowego studium".
Z uwagi na powyższe, [...]WINB postanowieniem nr [...] z [...] maja 2017 r. podjął z urzędu zawieszone w niniejszej sprawie postępowanie administracyjne.
Utrzymując w mocy decyzję PINB, organ odwoławczy wskazał, że argumenty podnoszone w odwołaniu nie zasługują na uwzględnienie. Organ I instancji dokonał właściwej kwalifikacji prawnej spornego budynku uznając, że jego wybudowanie wymagało uzyskania pozwolenia na budowę. W myśl bowiem art. 29 ust. 1 pkt 2 ustawy Prawo budowlane w brzmieniu obowiązującym w dacie wszczęcia postępowania pozwolenia na budowę nie wymagała budowa wolno stojących parterowych budynków gospodarczych, wiat i altan oraz przydomowych oranżerii (ogrodów zimowych) o powierzchni zabudowy do 25 m2, przy czym łączna liczba tych obiektów na działce nie może przekraczać dwóch na każde 500 m2 działki. Wykonanie powyższych prac wymagało dokonania zgłoszenia właściwemu organowi administracji architektoniczno - budowlanej. Z uwagi na fakt, że sporny obiekt posiada wymiary 7,00 m x 4,70 m (a więc jego powierzchnia wynosi 32,90 m2), nie ulega wątpliwości, że na jego budowę inwestor winien uzyskać stosowne pozwolenie.
Brak decyzji o pozwoleniu na budowę skutkuje koniecznością przeprowadzenia procedury legalizacyjnej określonej w art. 48 ustawy Prawo budowlane. Ww. przepis reguluje kwestie samowoli budowlanej, do której dochodzi wówczas, gdy obiekt budowlany lub jego część jest w budowie albo został wybudowany bez wymaganego pozwolenia na budowę.
Organ odwoławczy wyjaśnił, że przepisy ww. ustawy pozwalają w określonych przypadkach na legalizację samowoli budowlanej. Możliwość legalizacji samowolnie wybudowanego obiektu budowlanego lub jego części, zgodnie z dyspozycją art. 48 ust. 2 ustawy Prawo budowlane, istnieje jednak jedynie w sytuacji gdy budowa jest zgodna z przepisami o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym i nie narusza przepisów, w tym techniczno - budowlanych, w zakresie uniemożliwiającym doprowadzenie obiektu budowlanego lub jego części do stanu zgodnego z prawem. Omawiana inwestycja jest niezgodna z obowiązującym Miejscowym Planem Zagospodarowania Przestrzennego Gminy [...], zatwierdzonym Uchwałą Rady Gminy [...] Nr [...] z [...] sierpnia 2005 r., gdyż działka o nr ewid. [...] zlokalizowana jest na obszarze oznaczonym symbolem ZL - tereny lasów i zadrzewień, na których - zgodnie z § 111 pkt 3 ww. planu - zakazuje się realizacji jakiejkolwiek zabudowy i zagospodarowania poza obiektami służącymi gospodarce wodnej, infrastruktury technicznej lub niezbędnymi dla ochrony przeciwpowodziowej. Nie ulega wątpliwości, że sporny budynek nie pełni żadnej z ww. funkcji, tak więc jego istnienie jest sprzeczne z ustaleniami obowiązujących przepisów planistycznych. W przypadku zaś niespełnienia choćby jednej z przesłanek wskazanych w art. 48 ust. 2 ustawy Prawo budowlane organ nadzoru nakazuje rozbiórkę obiektu (art. 48 ust. 1) bez uprzedniego uruchomienia procedury legalizacyjnej, tj. wzywania inwestora do przedłożenia dokumentów w drodze postanowienia wydanego na podstawie art. 48 ust. 3. W przedmiotowej sprawie nie została spełniona pierwsza z ww. przez ustawodawcę przesłanek (art. 48 ust. 2 pkt 1). Przedmiotowy obiekt, jako sprzeczny z przepisami o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym nie może zostać zalegalizowany w ramach procedury przewidzianej przez ustawę Prawo budowlane. Jeżeli zaś nie została wydana decyzja o pozwoleniu na budowę i nie istnieje możliwość legalizacji samowoli budowlanej, organ nadzoru budowlanego zobligowany jest wydać decyzję nakazującą rozbiórkę zgodnie z art. 48 ust. 1 ww. ustawy. W przedmiotowym stanie faktycznym - z uwagi na sprzeczność z przepisami o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym - przepisy prawa nie pozwalają organom nadzoru budowlanego na odstąpienie od nałożenia obowiązku rozbiórki.
W odniesieniu do zawartych w odwołaniu informacji na temat sytuacji osobistej skarżącej organ odwoławczy wskazał, że zgodnie z utrwalonym orzecznictwem sądowo - administracyjnym, w tym m. in. wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z 14 sierpnia 2013 r., sygn. akt II SA/Sz 155/13: "Okoliczności co do sytuacji rodzinnej i mieszkaniowej jako pozaprawne nie mają znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy samowoli budowlanej. Postępowanie dotyczące samowoli budowlanej ma bowiem charakter obiektywny, to znaczy, że nie mają znaczenia dla jego prowadzenia inne okoliczności niż fakt istnienia samowoli". Przepisy prawa budowlanego mają charakter bezwzględnie obowiązujący w tym sensie, że obiekty budowlane wykonane niezgodnie z warunkami w nich określonymi (samowolnie), nie mogą być legalizowane inaczej jak w trybie ustawowym. Legalizacja na podstawie przepisów prawa budowlanego nie przewiduje prowadzenia mediacji ze stroną celem rozważenia i uwzględnienia w rozstrzygnięciu sytuacji osobistej strony czy też powodów naruszenia przez nią przepisów budowlanych. Podobnie wskazał w wyroku z 26 lutego 2013 r. Naczelny Sąd Administracyjny, sygn. akt II OSK 2050/11 "przy popełnieniu samowoli budowlanej nie mają znaczenia przyczyny naruszenia przepisów prawa budowlanego ani wina czy jej brak" oraz Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w wyroku z 7 marca 2013 r., sygn. akt II SA/Ke 788/12, który wskazał, że "W postępowaniu legalizacyjnym prowadzonym przez organy nadzoru budowlanego racje społeczne i sytuacja materialna inwestora nie mogą być brane pod uwagę".
W związku z powyższym organ odwoławczy uznał, że decyzja PINB w żaden sposób nie narusza przepisów prawa, na podstawie których została wydana. Brak jest więc podstaw do uchylenia bądź zmiany zaskarżonej decyzji organu I instancji.
Skargę do wojewódzkiego sądu administracyjnego na ostateczne w administracyjnym toku instancji rozstrzygnięcie [...]WINB wniosła J. K. (dalej jako "skarżąca"). Zaskarżonej decyzji zarzuciła naruszenie przepisów postępowania, w szczególności art. 7, art. 77 § 1 i 2, art. 80 Kpa oraz błędne zastosowanie art. 48 ust. 2 ustawy Prawo budowlane. Wniosła o uchylenie w całości zarówno zaskarżonej, jak i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji oraz zasądzenie na rzecz skarżącej kosztów postępowania według norm przepisanych.
W uzasadnieniu skargi wskazała, że organy obu instancji nie podjęły wystarczających kroków celem dokładnego wyjaśnienia sprawy. Skarżąca podjęła bowiem starania w celu zalegalizowania samowoli budowlanej przedmiotowego budynku. Wystąpiła z wnioskiem do Starosty [...] o zmianę przeznaczenia działki nr [...] z leśnego na rolny. Teren działki nr [...] jest porośnięty roślinnością, którą trudno uznać za las, w zasadzie w ogóle jest pozbawiona drzewostanu, również nie pełni funkcji terenów leśnych, a także jest faktycznie wyłączona z produkcji leśnej. Starosta [...] decyzją z [...] grudnia 2014 r. zezwolił na zmianę działki nr [...] z leśnej na rolną. W dniu 9 grudnia 2014 r. skarżąca złożyła do Starosty [...] wniosek o wydanie decyzji dotyczącej zmiany użytków w działce nr [...]. W wyniku kontroli przeprowadzonej przez ww. organ została sporządzona dokumentacja techniczna, która została przyjęta do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego w dniu 24 lutego 2015 r. W ewidencji gruntów i budynków działka nr 126 ma zmienione oznaczenie "z lasy i grunty leśne LslV" na "grunty orne RIVb. Postępowanie administracyjne związane z użytkowaniem przedmiotowej działki było prowadzone również przez Dyrektora Regionalnej Dyrekcji Lasów Państwowych w [...], który decyzją z [...] marca 2016 r. umorzył postępowanie w sprawie wyłączenia gruntów leśnych z produkcji leśnej na działce nr [...] z uwagi na bezprzedmiotowość. Przedmiotowa działka decyzją Starosty [...] została zmieniona na grunt rolny.
Skarżąca podniosła, że wydając zaskarżoną decyzję organ całkowicie pominął przywołane decyzje, a przynajmniej nie odniósł się do ich wartości dowodowej w uzasadnieniu swojego rozstrzygnięcia. Są to dokumenty wystawione przez organy władzy publicznej i w ocenie skarżącej nie mogą być kwestionowane i pominięte w postępowaniu administracyjnym. Zaniechanie w tym zakresie jest ewidentnym naruszeniem wyżej cytowanych przepisów Kpa, ponieważ nie zostało zajęte stanowisko wobec spostrzeżeń i inicjatywy dowodowej skarżącej. Wobec powyższego rozstrzygnięcie organu jest sformułowane w sposób niejasny i niezrozumiały.
Zdaniem skarżącej naruszenie podstawowych zasad postępowania administracyjnego doprowadziło do błędnego zastosowania przepisu art. 48 ust. 2 ustawy Prawo budowlane. Organ wydając zaskarżoną decyzję skupił się tylko i wyłącznie na zapisie w Planie Zagospodarowania Przestrzennego Gminy [...], w którym działka nr [...] jest zlokalizowana na obszarze oznaczonym symbolem ZL - tereny lasów i zadrzewień, a budynek nie jest obiektem służącym gospodarce wodnej, infrastruktury technicznej lub niezbędnym do ochrony przeciwpożarowej. Organ w swoim rozstrzygnięciu nie odniósł się też do faktu, że przedmiotowa działka, pomimo że znajduje się na terenach lasów i zadrzewień, jest działką rolną. W niniejszej sprawie doszło do niezgodności pomiędzy przeznaczeniem gruntu a zapisami planu zagospodarowania przestrzennego. Jest to kwestia niezmiernie istotna i mająca wpływ na rozstrzygnięcie sprawy, ponieważ poddaje uzasadnioną wątpliwość zaistnienia materialnoprawnych przesłanek orzeczonego nakazu rozbiórki na podstawie art. 48 ust. 2 ustawy Prawo budowlane. Poza tym doprowadziło to do sytuacji, w której skarżąca ponosi negatywne skutki działania organów władzy publicznej, z jednej strony z powodu przedłużającej się procedury zmiany planu zagospodarowania przestrzennego gminy [...], który zakłada zmianę przeznaczenia obszaru na którym znajduje się przedmiotowa działka na rolną, a z drugiej strony z powodu podjęcia zawieszonego postępowania w sprawie nakazu rozbiórki. W tym kontekście należy odnotować uniemożliwienie skarżącej podjęcia procedury zmierzającej do legalizacji samowoli. W świetle powyższego wniesienie skargi stało się konieczne i jest uzasadnione.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje:
Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t. j. Dz.U. z 2017 r. poz. 2188) oraz art. 3 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2012 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz.U. z 2017 r. poz. 1369 ze zm., dalej: "p.p.s.a.") sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej.
Kontrola ta polega na ocenie zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego. Aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź przepisu prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy albo też przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c p.p.s.a.).
Stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd dokonując oceny zaskarżonego aktu rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami
i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Mając na uwadze powyższe kryteria kontroli sądowej stwierdzić należy, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Organy obu instancji przy wydaniu swoich rozstrzygnięć nie naruszyły bowiem przepisów prawa w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy. W sprawie nie doszło do naruszenia wskazanych w skardze przepisów postępowania, jak również błędnego zastosowania prawa materialnego, tj. art. 48 ust. 2 ustawy prawo budowlane.
Sporne w niniejszej sprawie pozostaje czy organy obu instancji zasadnie nałożyły na skarżącą nakaz rozbiórki budynku gospodarczego, zlokalizowanego na działce nr ew. [...] w miejscowości [...], gm. [...].
Poza sporem jest, że przedmiotowy budynek stanowi własność skarżącej i został wybudowany w latach 2011-2012 przez jej zmarłego małżonka bez wymaganego pozwolenia na budowę.
Podstawę materialnoprawną decyzji organów obu instancji stanowił art. 48 ust. 1 ustawy Prawo budowlane. Zgodnie z tym przepisem właściwy organ nakazuje, z zastrzeżeniem ust. 2, w drodze decyzji, rozbiórkę obiektu budowlanego, lub jego części, będącego w budowie albo wybudowanego bez wymaganego pozwolenia na budowę.
W myśl zaś ust. 2 art. 48 ww. ustawy, jeżeli budowa, o której mowa w ust. 1:
1) jest zgodna z przepisami o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, a w szczególności:
a) ustaleniami obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego albo
b) ustaleniami ostatecznej decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu, w przypadku braku obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego,
2) nie narusza przepisów, w tym techniczno-budowlanych, w zakresie uniemożliwiającym doprowadzenie obiektu budowlanego lub jego części do stanu zgodnego z prawem
- właściwy organ wstrzymuje postanowieniem prowadzenie robót budowlanych.
W ocenie Sądu organy obu instancji dokonały prawidłowych ustaleń faktycznych oraz właściwej kwalifikacji prawnej spornego budynku. Wybudowanie przedmiotowego budynku wymagało bowiem uzyskania pozwolenia na budowę. Jak wynika z art. 29 ust. 1 pkt 2 ustawy Prawo budowlane w brzmieniu obowiązującym w dacie wszczęcia postępowania pozwolenia na budowę nie wymagała budowa wolno stojących parterowych budynków gospodarczych, wiat i altan oraz przydomowych oranżerii (ogrodów zimowych) o powierzchni zabudowy do 25 m2, przy czym łączna liczba tych obiektów na działce nie może przekraczać dwóch na każde 500 m2 działki. Wykonanie powyższych prac wymagało dokonania zgłoszenia właściwemu organowi administracji architektoniczno - budowlanej. Przedmiotowy budynek posiada zaś wymiary 7,00 m x 4,70 m, tak więc jego powierzchnia wynosi 32,90 m2, a zatem na jego budowę inwestor winien uzyskać stosowne pozwolenie.
Brak decyzji o pozwoleniu na budowę skutkuje koniecznością przeprowadzenia procedury legalizacyjnej określonej w art. 48 ustawy Prawo budowlane. Ww. przepis reguluje kwestie samowoli budowlanej, do której dochodzi wówczas, gdy obiekt budowlany lub jego część jest w budowie albo został wybudowany bez wymaganego pozwolenia na budowę.
Istotnym dla rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie jest, że możliwość legalizacji samowolnie wybudowanego obiektu budowlanego lub jego części, zgodnie z dyspozycją art. 48 ust. 2 ustawy Prawo budowlane, istnieje jednak jedynie w sytuacji gdy budowa jest zgodna z przepisami o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym i nie narusza przepisów, w tym techniczno - budowlanych, w zakresie uniemożliwiającym doprowadzenie obiektu budowlanego lub jego części do stanu zgodnego z prawem.
Wyjaśnić należy, że możliwość legalizacji ocenia się na dzień prowadzenia postępowania w tej sprawie. Istotnym jest zgodność z planem zagospodarowania przestrzennego, a nie zgodność z przeznaczeniem gruntów w stosownej ewidencji. Ponadto, zmiana lasu na użytek rolny oznacza, że w konsekwencji przeznaczenie gruntu zmienia się na rolne, a nie na teren przeznaczony pod budowę domu czy innej zabudowy.
Przedmiotowa inwestycja w chwili prowadzenia postępowania przez organy obu instancji nie była zgodna z obowiązującym Miejscowym Planem Zagospodarowania Przestrzennego Gminy [...], zatwierdzonym Uchwałą Rady Gminy [...] Nr [...] z [...] sierpnia 2005 r. Działka o nr ewid. [...] na której znajduje się przedmiotowy budynek zlokalizowana jest na obszarze oznaczonym symbolem ZL - tereny lasów i zadrzewień, na których - zgodnie z § 111 pkt 3 ww. planu - zakazuje się realizacji jakiejkolwiek zabudowy i zagospodarowania poza obiektami służącymi gospodarce wodnej, infrastruktury technicznej lub niezbędnymi dla ochrony przeciwpowodziowej. Sporny budynek nie pełni żadnej z ww. funkcji, tak więc jego istnienie jest sprzeczne z ustaleniami obowiązujących przepisów planistycznych.
Słusznie wskazują organy obu instancji, że w przypadku niespełnienia choćby jednej z przesłanek wskazanych w art. 48 ust. 2 ustawy Prawo budowlane zasadnym jest wydanie nakazu rozbiórkę obiektu (art. 48 ust. 1) bez uprzedniego uruchomienia procedury legalizacyjnej, tj. wzywania inwestora do przedłożenia dokumentów w drodze postanowienia wydanego na podstawie art. 48 ust. 3.
W przedmiotowej sprawie nie została spełniona pierwsza z ww. przez ustawodawcę przesłanek (art. 48 ust. 2 pkt 1). Przedmiotowy obiekt, jako sprzeczny z przepisami o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym nie może więc zostać zalegalizowany w ramach procedury przewidzianej przez ustawę Prawo budowlane.
Skoro zaś nie została wydana decyzja o pozwoleniu na budowę i nie istnieje możliwość legalizacji samowoli budowlanej, organ nadzoru budowlanego zobligowany był do wydania decyzji nakazującej rozbiórkę zgodnie z art. 48 ust. 1 ww. ustawy. W takim stanie faktycznym i prawnym sprawy - z uwagi na sprzeczność z przepisami o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym - przepisy prawa nie pozwalają bowiem organom nadzoru budowlanego na odstąpienie od nałożenia obowiązku rozbiórki.
W związku z powyższym, Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzekł jak w wyroku.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 25.07.2026. · Źródło