VII SA/Wa 158/12

WyrokWSA w Warszawie2012-04-27

Skład orzekający: Tadeusz Nowak, Paweł Groński, Magdalena Maliszewska

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy organ odwoławczy, stosując art. 138 § 1 pkt 2 KPA, może zmienić treść decyzji organu I instancji bez jej wcześniejszego uchylenia, a także czy może zmienić stronę postępowania administracyjnego?
Ratio decidendi
Organ odwoławczy, stosując art. 138 § 1 pkt 2 KPA, nie może jedynie zmienić treści decyzji organu I instancji, lecz musi ją najpierw uchylić w całości lub części i orzec co do istoty sprawy. Ponadto, organ odwoławczy nie może zmienić strony postępowania administracyjnego, gdyż prowadzi to do naruszenia zasady dwuinstancyjności i przepisów KPA, a w takiej sytuacji powinno nastąpić umorzenie postępowania jako bezprzedmiotowego.
Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła skargi P. na decyzję Komendanta Wojewódzkiego Państwowej Straży Pożarnej, która zmieniła decyzję organu I instancji w zakresie terminu wykonania obowiązków dotyczących poprawy stanu ochrony przeciwpożarowej budynku Teatru oraz zmieniła stronę postępowania z Dyrektora P. na P. Skarżący zarzucił organowi odwoławczemu nieuwzględnienie specyfiki budynku (zabytkowego, niskiego w części użytkowej) oraz konieczności uzyskania zgód na ingerencję w jego konstrukcję.
Rozstrzygnięcie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uchylił zaskarżoną decyzję, stwierdził, że nie podlega ona wykonaniu do czasu uprawomocnienia się wyroku, oraz zasądził zwrot kosztów postępowania.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Tadeusz Nowak, , Sędzia WSA Paweł Groński (spr.), Sędzia WSA Magdalena Maliszewska, Protokolant st. sekr. sąd. Piotr Bibrowski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 27 kwietnia 2012 r. sprawy ze skargi P. w W. na decyzję (...) Komendanta Wojewódzkiego Państwowej Straży Pożarnej z dnia (...) października 2011 r. znak (...) w przedmiocie nakazu wykonania nałożonych obowiązków I. uchyla zaskarżoną decyzję, II. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku, III. zasądza od M. Komendanta Wojewódzkiego Państwowej Straży Pożarnej na rzecz skarżącego P. w W. kwotę 460 zł (czterysta sześćdziesiąt złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Decyzją z dnia (...) października 2011 r., znak: (...) (...) Komendant Wojewódzki Państwowej Straży Pożarnej, działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn. Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm. (dalej kpa), po rozpatrzeniu odwołania P. od decyzji Komendanta Miejskiego Państwowej Straży Pożarnej (...) z dnia (...) maja 2010 r. w sprawie poprawy stanu ochrony przeciwpożarowej budynku Teatru (...) przy ul. (...) w W., 1. zmienił zaskarżoną decyzję w pkt 1,2,3, i 4 w części dotyczącej terminu jej wykonania w ten sposób, że ustalił nowy termin realizacji nałożonych obowiązków - do dnia (...) grudnia 2012r. 2. zmienił treść zaskarżonej decyzji z "nakazuje się Dyrektorowi P. w ten sposób, że wykonanie decyzji z dnia (...) maja 2010 r. znak: (...) Komendanta Miejskiego Państwowej Straży Pożarnej (...) nakłada się na P. Z uzasadnienia decyzji wynika, że w dniu (...) maja 2010 r. przedstawiciel Komendy Miejskiej Państwowej Straży Pożarnej (...) przeprowadził czynności kontrolno - rozpoznawcze w średniowysokim budynku, zaliczanym do kategorii zagrożenia ludzi ZL I, przy ul. (...) w W. Podczas kontroli stwierdzono nieprawidłowości w zakresie zabezpieczenia przeciwpożarowego w/w budynku. W związku z tym Komendant Miejski Państwowej Straży Pożarnej (...) decyzją z dnia (...) maja 2010 r. zobowiązał Dyrektora P. ul. (...) w W.: do zabezpieczenia urządzeniami zapobiegającymi zadymieniu lub służącymi do usuwania dymu klatek schodowych stanowiące pionowe drogi ewakuacji z budynku. Instalację jako "urządzenie przeciwpożarowe" należy wykonać zgodnie z projektem uzgodnionym pod względem ochrony przeciwpożarowej pi zez rzeczoznawcę ds. zabezpieczeń przeciwpożarowych, a warunkiem dopuszczenia jej do użytkowania . jest przeprowadzenie odpowiednich dla danego urządzenia prób i badań potwierdzających ich prawidłowość działania (w pkt 1 decyzji), zapewnienia właściwej szerokości użytkowej spocznika klatki schodowej przy garderobie męskiej, wynoszącą, co najmniej 1,5m (punkt 2 decyzji), zapewnienia właściwej szerokości wyjścia ewakuacyjnego z klatki schodowej przy garderobie męskiej wynoszącą nic mniej niż 1,2m (punkt 3 decyzji), zapewnienia właściwej długości dojścia ewakuacyjnego wynoszącą nic więcej niż 10m dla jednego kierunku dojścia ewakuacyjnego (punkt 4 decyzji). Po rozpoznaniu odwołania P. organ odwoławczy wskazał, że w ramach standaryzacji wymagań bezpieczeństwa pożarowego budynków przed wejściem Polski do Unii Europejskiej odnośne przepisy krajowe uległy zmianie m. in. w zakresie rozwiązań techniczno-budowlanych, dotyczących warunków ewakuacji w obiekcie nałożonych decyzją. Nieprawidłowości, których usunięcie nakazuje zaskarżona decyzja, w oparciu o przepisy rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji w sprawie ochrony przeciwpożarowej budynków, innych obiektów budowlanych i terenów z dnia 7 czerwca 2010r. (Dz. U. Nr 109, poz. 719) stanowią podstawę do uznania budynku istniejącego za zagrażający życiu ludzi. Na dzień przeprowadzania czynności kontrolno - rozpoznawczych nieprawidłowości wynikały z § 12 ust. 2 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji w sprawie ochrony przeciwpożarowej budynków, innych obiektów budowlanych i terenów z dnia 21 kwietnia 2006r. (Dz. U. Nr 80. poz. 563). Organ II instancji podał, że w trakcie czynności kontrolno -rozpoznawczych ustalono bezspornie, iż w średniowysokim obiekcie zakwalifikowanym do kategorii zagrożenia ludzi ZL 1: nie zabezpieczono przed zadymieniem klatek schodowych stanowiących pionowe drogi ewakuacyjne, nie zapewniono właściwych szerokości użytkowych spocznika klatki schodowej oraz wyjścia ewakuacyjnego z klatki schodowej przy garderobie, a także nie zapewniono właściwej długości dojścia ewakuacyjnego, co w myśl cytowanego wyżej rozporządzenia stanowi o występowaniu w budynku warunków powodujących zagrożenie dla życia ludzi. Organ odwoławczy zaznaczył jednocześnie, że obowiązki wynikające z punktów zaskarżonej decyzji, na podstawie § 2 ust 2 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz. U. Nr 75 poz. 690 z późń. zm.), mogą być spełnione w sposób inny, niż określono w powyższym rozporządzeniu, z zachowaniem trybu postępowania określonego w wymienionym przepisie. Ponadto organ odwoławczy uwzględniając argumenty strony dotyczące uzyskania zgody m.in. Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków dokonał prolongaty terminów określonych w wydanej decyzji. Nowo ustalony termin jest zdaniem organu II wystarczający do wykonania obowiązku, a biorąc pod uwagę wymogi formalne do jego wykonania nie jest terminem zbyt odległym. Odnośnie punktu 2 niniejszej decyzji Organ II instancji uznał, że stroną postępowania administracyjnego jest podmiot prawa, którego praw i obowiązków dotyczy akt administracyjny nie zaś osoba zgodnie ze strukturą organizacyjną podmiotu będącego stroną upoważnioną do reprezentowania strony. Zmieniając treść decyzji uznano zatem, że organ I instancji nieprawidłowo wskazał stronę postępowania. Zaskarżona decyzja nałożona została na osobę Dyrektora P., zamiast, zdaniem organu II instancji na P. Powyższa decyzja (...)Komendanta Wojewódzkiego Państwowej Straży Pożarnej z dnia (...) października 2011 r. została zaskarżona przez P. (dalej: Centrum) do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Centrum podniosło w skardze fakt prowadzenia od 1957r. działalności statutowej, w pomieszczeniach usytuowanych w budynku Społecznego Domu Kultury, wybudowanego w latach 1950-1953. i wpisanego do rejestru zabytków nieruchomości województwa (...) decyzją (...) Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków z dnia (...) stycznia 2010r. nr (...). Wskazało, że budynek w kształcie pałacyku posiada wysoką kopułę zakończoną wieżyczką, która powoduje, że w nomenklaturze pożarniczej jest on sklasyfikowany jako średnio wysoki, podczas gdy w części przeznaczonej na pobyt ludzi, jest budynkiem niskim, o dwóch kondygnacjach nie przekraczających łącznie 12m wysokości. W praktyce wysokość ta sięga 9m, bowiem pozostałą część budynku stanowi wysoka kopuła umieszczona tylko nad widownią teatralną, która nie spełnia jakiejkolwiek funkcji użytkowej, a jedynie ozdobną. Centrum zarzuciło organowi nie odniesienie się do merytorycznych faktów i okoliczności podniesionych w odwołaniu od decyzji Komendanta Miejskiego Państwowej Straży Pożarnej (...). W szczególności organ odwoławczy nie odniósł się do możliwości zakwalifikowania budynku pod względem wysokości jako budynku niskiego, istnienia dwóch kierunków dojść ewakuacyjnych do pomieszczeń teatralnych, opisanych w odwołaniu oraz faktu, że zapewnienie wymaganej szerokości spocznika klatki schodowej i wyjścia ewakuacyjnego z klatki schodowej przy garderobie męskiej, związane z naruszeniem elementów konstrukcyjnych budynku, wymaga uzyskania zgody nie tylko Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków, ale również właściciela obiektu . W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z brzmieniem art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Podkreślenia przy tym wymaga, iż zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. –Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi tekst jedn. - Dz. U. z 2012 r. poz. 270 (dalej: ppsa) sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Biorąc pod uwagę powyższe kryteria Sąd uznał, że skarga zasługuje na uwzględnienie, choć z innych powodów niż podane w skardze, albowiem zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy. Podstawą zaskarżonego rozstrzygnięcia był art. 138 § 1 pkt 2 kpa, zgodnie z którym organ odwoławczy uchyla zaskarżoną decyzję w całości albo w części i w tym zakresie orzeka co do istoty sprawy albo uchylając tę decyzję - umarza postępowanie pierwszej instancji w całości albo w części. Zastosowanie zatem tego przepisu wymaga od organu odwoławczego eliminacji zaskarżonej decyzji organu I instancji w całości lub części i orzeczenie w tym zakresie co do istoty sprawy. Tymczasem (...) Komendant Wojewódzki Państwowej Straży Pożarnej przyjmując jako podstawę zaskarżonej decyzji wskazany wyżej art. 138 § 1 pkt 2 kpa zmienił jedynie treść rozstrzygnięcia organu I instancji bez wcześniejszego uchylenia decyzji Komendanta Miejskiego Państwowej Straży Pożarnej (...) z dnia (...) maja 2010 r. w części zmienionej przez organ odwoławczy. Takiego rozstrzygnięcia nie przewiduje katalog określony w art. 138 kpa, w związku z czym zaskarżoną decyzję należy uznać za wadliwą. Ponadto należy podkreślić, że jednym z podstawowych elementów stosunku administracyjnoprawnego jest strona postępowania, która jest adresatem decyzji i której przysługuje prawo do złożenia środka zaskarżenia i powtórne rozpoznanie sprawy zgodnie z zasadą dwuinstancyjności wyrażoną w art. 15 kpa. Ewentualne ustalenie przez organ braku wspomnianego elementu skutkować powinno umorzeniem postępowania administracyjnego jako bezprzedmiotowego stosownie do treści art. 105 kpa. Biorąc pod uwagę powyższe należy zauważyć, że w niniejszej sprawie w postępowaniu przed organem I instancji stroną postępowania i adresatem decyzji Komendanta Miejskiego Państwowej Straży Pożarnej (...) był Dyrektor P. Rozstrzygnięcie organu odwoławczego spowodowało natomiast, że adresatem decyzji nakazującej poprawę stanu ochrony przeciwpożarowej stało się P., co należy uznać za niedopuszczalne w świetle przepisów postępowania administracyjnego. Rozstrzygnięcie to bowiem prowadzi w istocie do wyodrębnienia dwóch różnych postępowań administracyjnych prowadzonych w stosunku do dwóch różnych stron postępowania, przy czym każde z tych postępowań jest prowadzone w jednej instancji. Tego rodzaju zmianę strony postępowania pozostaje w oczywistej sprzeczności z przepisami postępowania administracyjnego, w tym art. 15 kpa. Reasumując Sąd, nie dokonując merytorycznej oceny zarzutów zawartych w skardze, lecz uznał, że zaskarżona decyzja narusza art. 138 § 1 kpa oraz art. 15 kpa i 105 kpa w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy, co wyczerpuje przesłankę z art. 145 § 1 pkt 1 lit "c" ppsa. Rozpoznając ponownie odwołanie (...) Komendant Wojewódzki Państwowej Straży Pożarnej zobowiązany będzie zastosować w sposób prawidłowy art. 138 § 1 pkt 2 kpa i – uznając, że w pierwszej instancji błędnie określono adresata decyzji – uchylić decyzję organu I instancji w całości i umorzyć postępowanie pierwszej instancji w całości. Po wydaniu tej decyzji konieczne będzie przeprowadzenie ponownie postępowania przez Komendanta Miejskiego Państwowej Straży Pożarnej (...) w stosunku do prawidłowo ustalonej strony. W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na mocy art. 145 § 1 pkt 1 lit c) oraz art. 152 i art. 200 ppsa, orzekł jak w sentencji wyroku.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 27.07.2026. · Źródło