VII SA/Wa 1582/14
WyrokWSA w Warszawie2015-02-24
Skład orzekający: Bożena Więch - Baranowska, Maria Tarnowska, Krystyna Tomaszewska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organ odwoławczy może uchylić postanowienie organu pierwszej instancji na podstawie art. 138 § 2 k.p.a. w sytuacji, gdy naruszenie przepisów postępowania (doręczenie pisma pełnomocnikowi po utracie ważności pełnomocnictwa) nie pozbawiło strony możliwości udziału w postępowaniu i strona nie wyraża woli wzruszenia aktu?Ratio decidendi
Organ odwoławczy może uchylić postanowienie organu pierwszej instancji na podstawie art. 138 § 2 k.p.a. tylko wtedy, gdy wykaże i uzasadni konieczność przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w znacznej części, co ma istotny wpływ na rozstrzygnięcie. Samo naruszenie przepisów o doręczeniach, które nie pozbawiło strony możliwości udziału w postępowaniu i nie spowodowało jej sprzeciwu, nie stanowi wystarczającej podstawy do uchylenia postanowienia organu pierwszej instancji, zwłaszcza gdy strona nie wyraża woli jego wzruszenia.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła skargi na postanowienie Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego, które uchyliło postanowienie Wojewody o zawieszeniu postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji o pozwoleniu na budowę. Organ odwoławczy uznał, że postanowienie Wojewody zostało wydane z naruszeniem przepisów o doręczeniach, ponieważ było skierowane do pełnomocnika, którego pełnomocnictwo utraciło ważność. Skarżąca spółka zarzuciła organowi naruszenie art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a., twierdząc, że nie była pozbawiona możliwości działania i nie miała zamiaru wzruszać postanowienia organu pierwszej instancji.Rozstrzygnięcie
Uchylono zaskarżone postanowienie Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego, stwierdzono, że nie podlega ono wykonaniu do czasu uprawomocnienia się wyroku, i zasądzono zwrot kosztów postępowania.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Bożena Więch - Baranowska (spr.), , Sędzia WSA Maria Tarnowska, Sędzia WSA Krystyna Tomaszewska, Protokolant spec. Sylwia Kruszyńska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 24 lutego 2015 r. sprawy ze skargi [...] S.A. z siedzibą w [...] na postanowienie Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] czerwca 2014 r. znak: [...] w przedmiocie zawieszenia postępowania administracyjnego I. uchyla zaskarżone postanowienie, II. stwierdza, że zaskarżone postanowienie nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku, III. zasądza od Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego na rzecz skarżącej [...] S.A. z siedzibą w [...] kwotę 357 (trzysta pięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego postanowieniem wydanym [...] czerwca 2014 r. na podstawie art. 138 § 2 w zw. z art. 144 k.p.a. uchylił postanowienie Wojewody [...] nr [...] z dnia [...] lutego 2014 r.
W uzasadnieniu postanowienia organ odwoławczy wskazał, że objętym zażaleniem B. i A. O. postanowieniem z dnia [...] lutego 2014 r. Wojewoda [...] zawiesił wszczęte na wniosek w/w postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Starosty [...] z dnia [...] września 2008 r., Nr [...], znak: [...]; zatwierdzającej projekt budowlany i udzielającej [...] Sp. z o.o. z siedzibą w [...], pozwolenia na budowę stacji bazowej [...] sieci [...] nr [...] wraz z przyłączem energetycznym na działce nr ew. [...], położonej w [...] nr [...], obręb [...], gm. [...].
Organ odwoławczy podkreślił, że zgodnie z art. 10 § 1 k.p.a. organy administracji publicznej obowiązane są zapewnić stronom czynny udział w każdym stadium postępowania, a przed wydaniem rozstrzygnięcia umożliwić im wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań.
Stosownie do treści art. 40 § 1 i 2 k.p.a. pisma doręcza się stronie, jeżeli strona ustanowiła pełnomocnika pisma doręcza się pełnomocnikowi.
Wskazał, że postanowienie Wojewody [...] z dnia [...] lutego 2014 r., nr [...], znak: [...] zostało wydane z naruszeniem powyższych przepisów postępowania. Postanowienie to zostało doręczone J. C. jako pełnomocnikowi inwestora.
Z treści znajdującego się w aktach sprawy pełnomocnictwa udzielonego w/w w dniu [...] stycznia 2012 r. wynika, że utraciło ono ważność w dniu [...] stycznia 2013 r.
Wobec utraty ważności pełnomocnictwa udzielonego J. C. wszelka korespondencja w sprawie od dnia [...] stycznia 2013 r., w tym również zaskarżone postanowienie Wojewody [...] z dnia [...] lutego 2014 r., nr [...] winny zostać doręczone bezpośrednio inwestorowi działającemu obecnie pod [...] S.A. W ocenie organu odwoławczego z uwagi na obarczenie postanowienia Wojewody [...] z dnia [...] lutego 2014 r. przesłanką wznowienia postępowania określoną w art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. koniecznym jest jego uchylenie.
Odnosząc się do treści zażalenia organ wyjaśnił, że w ostatecznej decyzji Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] lipca 2012 r., znak: [...] wskazano na pozostawione działki nr [...] w [...], której współwłaścicielami byli R. M. i B. M., w obszarze oddziaływania inwestycji objętej decyzji Starosty [...] z dnia [...] września 2008 r., nr [...]. Decyzja ta nie została przez żadną ze stron postępowania zaskarżona do sądu administracyjnego. Zgodnie z art. 30 § 4 k.p.a. w sprawach dotyczących praw zbywalnych lub dziedzicznych w razie zbycia prawa lub śmierci strony w toku postępowania na miejsce dotychczasowej strony wstępują jej następcy prawni.
Z uwagi na powyższe status strony postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Starosty [...] z dnia [...] września 2008 r., nr [...], przysługuje obecnie następcom prawnym R. M. i B. M. niezależnie od tego czy są oni faktycznie zainteresowani tym postępowaniem.
Skargę na powyższe postanowienie do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego wniosła Spółka Akcyjna [...] z siedzibą w [...]. Wnosząc o uchylenie zaskarżonego postanowienia pełnomocnik skarżącej Spółki zarzucił organowi naruszenie art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. w zw. z art. 147 zd. 2 k.p.a., polegające na uchyleniu postanowienia organu I instancji w sytuacji, gdy skarżąca nie była pozbawiona możliwości działania przed Wojewodą [...], miała wiedzę o toczącym się postępowaniu administracyjnym i nie wyrażała woli co do wzruszenia zaskarżonego aktu.
W odpowiedzi na skargę Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego wnosząc o jej oddalenie podtrzymał argumenty przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia.
Rozpoznając niniejszą sprawę Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta co do zasady sprawowana jest pod względem zgodności z prawem (art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych – Dz. U. Nr 153, poz. 1269 z późn. zm.).
Zgodnie z art. 134 §1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 z późn. zm.), sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Oznacza to między innymi, że sąd administracyjny nie musi w ocenie legalności zaskarżonej decyzji ograniczać się tylko do zarzutów sformułowanych w skardze, ale może wadliwości kontrolowanego aktu podnosić z urzędu.
Zaskarżone postanowienie zostało podjęte na podstawie art. 138 § 2 k.p.a., zgodnie z którym organ odwoławczy może uchylić zaskarżoną decyzję w całości i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji, gdy decyzja ta została wydana z naruszeniem przepisów postępowania, a konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie. Przekazując sprawę, organ ten powinien wskazać, jakie okoliczności należy wziąć pod uwagę przy ponownym rozpatrzeniu sprawy.
W ocenie Sądu skorzystanie z dyspozycji powyżej zacytowanego przepisu jest możliwe jedynie wówczas gdy organ odwoławczy wykaże i uzasadni konieczność przeprowadzenia w sprawie postępowania wyjaśniającego co najmniej w znacznej części, jedynie bowiem w takiej sytuacji można stwierdzić, że konieczny do wyjaśnienia przez organ I instancji zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie. W przeciwnym razie sprawę może wyjaśnić organ odwoławczy, który nie tylko kontroluje decyzję organu I instancji, lecz również ponownie rozpoznaje sprawę administracyjną.
Należy bowiem podkreślić, że obowiązkiem organu odwoławczego jest przede wszystkim ponowne wyjaśnienie i rozpatrzenie sprawy. Zgodnie z art. 15 k.p.a. postępowanie administracyjne jest dwuinstancyjne. Sprawa administracyjna jest zatem dwukrotnie rozpoznana i rozstrzygnięta, po raz pierwszy w I instancji, a następnie w II instancji. Dwukrotne rozpoznanie sprawy oznacza obowiązek przeprowadzenia dwukrotnie postępowania wyjaśniającego, co zapewniają przepisy kształtujące postępowanie odwoławcze, którego przedmiotem nie jest jedynie weryfikacja decyzji organu I instancji, lecz przede wszystkim ponowne rozpoznanie sprawy administracyjnej.
Katalog rozstrzygnięć określony w art. 138 k.p.a. ma charakter zamknięty, więc postanowienie Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] czerwca 2014 r. jedynie uchylające postanowienie organu I instancji zostało wydane z naruszeniem w/w przepisu.
Poza powyższym Sąd nie podziela oceny organu odwoławczego, iż kontrolowane postanowienie Wojewody [...] z dnia [...] lutego 2014 r. jako obarczone przesłanką wznowienia postępowania z art. 145 § 1 pkt 4 (doręczenie pełnomocnikowi strony mimo utraty ważności pełnomocnictwa) musiało być uchylone.
W tym miejscu należy podnieść, iż przesłankę wskazaną w pkt 4 art. 145 § 1 może podnieść jedynie strona, która mimo braku swej winy została pozbawiona udziału w postępowaniu, to ona jest dysponentem prawa do wznowienia postępowania. Jak wynika ze stanowiska skarżącej spółki nie miała ona (mimo naruszenie przez organ art. 40 k.p.a.) ani woli ani zamiaru wzruszać postanowienia organu I instancji, przy czym spółka nie była pozbawiona udziału w postępowaniu.
Z powyższych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji wyroku.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 26.07.2026. · Źródło