VII SA/Wa 1587/23

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Joanna Gierak-Podsiadły Sędziowie: sędzia WSA Izabela Ostrowska (spr.) asesor WSA Michał Podsiadło po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 22 marca 2024 r. sprawy ze skargi M. W. na postanowienie Rektora Uniwersytetu Warszawskiego z dnia [...] marca 2023 r. znak: [...] w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy 1. uchyla zaskarżone postanowienie; 2. zasądza od Rektora Uniwersytetu Warszawskiego na rzecz M.W. kwotę 100 (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Zaskarżonym postanowieniem z dnia [...] czerwca 2023 r., znak: [...], Rektor [...] (dalej: "Rektor"), na podstawie art. 134 w zw. z art. 127 § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2022 r. poz. 2000 ze zm.; dalej: "k.p.a."), po rozpatrzeniu wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej decyzją z dnia [...] marca 2022 r. nr [...] - stwierdził uchybienie terminu do wniesienia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. Z akt postępowania administracyjnego wynika, że decyzją Rektora [...] z dnia [...] marca 2022 r. nie przyznano M. W. zwiększenia stypendium doktoranckiego na rok akademicki 2021/2022. Powyższa decyzja z dnia [...] marca 2022 r. została doręczona w dniu 4 marca 2022 r. W zaskarżonej decyzji skarżący został prawidłowo pouczony o przysługującym prawie do złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy oraz o terminie na dokonanie tej czynności. W tym kontekście należało zauważyć, że mimo opatrzenia decyzji prawidłowo skonstruowanym pouczeniem, M. W. wniósł środek zaskarżenia z uchybieniem ustawowego terminu do dokonania tej czynności. Rektor [...] wyjaśnił, że zgodnie z art. 57 ust. 4 k.p.a. ostatnim dniem terminu na wniesienie przedmiotowego wniosku był 18 marca 2022 r. Organ wyjaśnił, że zgodnie z art. 57 ust. 5 pkt. 2 k.p.a. termin uważa się za zachowany, jeżeli przed jego upływem pismo zostało nadane w polskiej placówce pocztowej operatora wyznaczonego w rozumieniu ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. - Prawo pocztowe albo placówce pocztowej operatora świadczącego pocztowe usługi powszechne w innym państwie członkowskim Unii Europejskiej, Konfederacji Szwajcarskiej albo państwie członkowskim Europejskiego Porozumienia o Wolnym Handlu (EFTA) - stronie umowy o Europejskim Obszarze Gospodarczym. Rektor wskazał na fakt, że firma DPD nie jest operatorem w rozumieniu powyższego przepisu. W związku z tym nadanie pisma w ten sposób nie pozwala uznać, że termin został zachowany. Rektor wyjaśnił, że uchybienie terminu jest okolicznością obiektywną i w razie jej stwierdzenia organ nie ma innej możliwości niż wydanie postanowienia o uchybieniu terminu przewidzianego w art. 134 k.p.a. Skargę na postanowienie Rektora [...] z [...] marca 2023 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniósł M. W., domagając się stwierdzenia nieważności postanowienia. W odpowiedzi na skargę Rektor [...] wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonym postanowieniu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Zgodnie z brzmieniem art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2021r, poz. 137), sąd sprawuje w zakresie swej właściwości kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem zaskarżonych aktów administracyjnych. Podkreślenia przy tym wymaga, iż zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi dalej: p.p.s.a.). sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. W niniejszej sprawie takie naruszenia i wady wystąpiły, dlatego też skarga została uwzględniona choć nie z przyczyn w niej podniesionych. Przedmiotem skargi wywiedzionej do tutejszego Sądu jest postanowienie Rektora [...] z dnia [...] marca 2023r., stwierdzające uchybienie terminu do wniesienia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej decyzją tego organu z dnia [...] marca 2022r. o nie przyznaniu M. W. zwiększenia stypendium doktoranckiego na rok akademicki 2021/2022. Podstawę prawną zaskarżonego w sprawie postanowienia stanowił art. 134 k.p.a., zgodnie z którym organ odwoławczy stwierdza w drodze postanowienia niedopuszczalność odwołania/ wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy oraz uchybienie terminu do wniesienia odwołania/ wniosku. Jak podkreśla się w orzecznictwie i doktrynie obowiązkiem organu po otrzymaniu odwołania (wniosku w trybie art. 127 § 3 k.p.a. ) jest jego zbadanie z punktu widzenia ustanowionych wymagań formalnych i materialnych. Przy czym niedopuszczalność odwołania i uchybienie terminowi do wniesienia odwołania są odrębnymi instytucjami proceduralnymi. I tak, stwierdzenie uchybienia terminu do złożenia odwołania (wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy) nie zależy od uznania organu odwoławczego, gdyż obowiązek taki wynika wprost z ustawy. Każde, nawet nieznaczne przekroczenie terminu stanowi samoistną podstawę do wydania postanowienia stwierdzającego jego uchybienie. Nie ulega wątpliwości, że zgodnie z art. 127 § 3 k.p.a. - wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy wnosi się w terminie 14 dni od dnia doręczenia decyzji stronie. Jak wynika z akt postępowania decyzja Rektora [...] z dnia [...] marca 2022r. została doręczona skarżącemu drogą elektroniczną w tym samym dniu tj. 4 marca 2022r. W zaskarżonej decyzji skarżący został prawidłowo pouczony o przysługującym prawie do złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy oraz o terminie na dokonanie tej czynności. Tak więc ostatnim dniem terminu na wniesienie przedmiotowego wniosku był 18 marca 2022 r. Wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy do organu wpłynął w dniu 21 marca 2022r. nadany przez skarżącego za pośrednictwem firmy kurierskiej DPD w dniu 18 marca 2022r. Prawidłowo organ przywołał treść art. 57 ust. 5 pkt. 2 k.p.a., zgodnie z którym termin uważa się za zachowany, jeżeli przed jego upływem pismo zostało nadane w polskiej placówce pocztowej operatora wyznaczonego w rozumieniu ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. - Prawo pocztowe albo placówce pocztowej operatora świadczącego pocztowe usługi powszechne w innym państwie członkowskim Unii Europejskiej, Konfederacji Szwajcarskiej albo państwie członkowskim Europejskiego Porozumienia o Wolnym Handlu (EFTA) - stronie umowy o Europejskim Obszarze Gospodarczym. Słusznie także uzasadnienie zaskarżonego aktu wskazuje , że firma DPD nie jest operatorem w rozumieniu powyższego przepisu. W konsekwencji nadanie pisma ( wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy) poprzez usługę DPD nie jest równoznaczne z zachowaniem terminu. Zdaniem Sądu, w niniejszej sprawie doszło jednak do naruszenia art. 9 k.p.a., którym to ustawodawca nałożył na organy administracji publicznej obowiązek należytego i wyczerpującego informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego; także czuwania nad tym, aby strony i inne osoby uczestniczące w postępowaniu nie poniosły szkody z powodu nieznajomości prawa, a to poprzez udzielanie im niezbędnych wyjaśnień i wskazówek. W orzecznictwie sądów administracyjnych podnosi się, że realizacja obowiązków wynikających z art. 9 k.p.a. polega, między innymi, na powinności organu administracji poinformowania strony w sposób szczegółowy o tym, od jakich okoliczności zależy rozstrzygnięcie sprawy i jakie dowody powinny być przedstawione przez stronę, aby zostało wydane rozstrzygnięcie o treści żądanej przez stronę (por. wyrok NSA z dnia 6 września 2001 r., sygn. akt V SA 44/01 wszystkie powołane w uzasadnieniu orzeczenia sądów administracyjnych są opublikowane w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych – http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Ponadto obowiązek udzielania stronie informacji powinien być rozumiany w jak najszerszy sposób, jego naruszenie zaś należy traktować jako wystarczającą przesłankę do uchylenia decyzji (por. wyrok NSA z dnia 25 czerwca 1997 r., sygn. akt SA/Lu 2087/95). Przenosząc powyższe rozważania na grunt rozpoznawanej sprawy wskazać należy, że wprawdzie wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy został złożony po upływie 14-dniowego terminu od otrzymania decyzji, to jednak organ powinien poinformować stronę o skutkach procesowych złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy z uchybieniem terminu i możliwości złożenia wniosku o jego przywrócenie. Obowiązku tego jednak organ nie zrealizował, czym naruszył przepis art. 9 k.p.a., a naruszenie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Podkreślenia przy tym wymaga, że ustawodawca nałożył na organ obowiązek informowania strony o skutkach związanych z uchybieniem terminu, na podstawie obowiązującego od 16 grudnia 2020 r. do dnia 16 maja 2022r. przepisu art. 15zzzzzn2 ust. 1 i ust. 2 ustawy o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID – 19, i innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych. Zgodnie z tą regulacją, w przypadku stwierdzenia uchybienia przez stronę w okresie obowiązywania stanu epidemii ogłoszonego z powodu COVID-19 przewidzianych przepisami prawa administracyjnego terminów: 1) od zachowania których jest uzależnione udzielenie ochrony prawnej przed organem administracji publicznej, 2) do dokonania przez stronę czynności kształtujących jej prawa i obowiązki, 3) przedawnienia, 4) których niezachowanie powoduje wygaśnięcie lub zmianę praw rzeczowych oraz roszczeń i wierzytelności, a także popadnięcie w opóźnienie, 5) zawitych, z niezachowaniem których ustawa wiąże ujemne skutki dla strony, 6) do dokonania przez podmioty lub jednostki organizacyjne podlegające wpisowi do właściwego rejestru czynności, które powodują obowiązek zgłoszenia do tego rejestru, a także terminów na wykonanie przez te podmioty obowiązków wynikających z przepisów o ich ustroju – organ administracji publicznej zawiadamia stronę o uchybieniu terminu. W zawiadomieniu, o którym mowa w ust. 1, organ administracji publicznej wyznacza stronie termin 30 dni na złożenie wniosku o przywrócenie terminu (ust. 2). Sąd zauważa , że zarówno w dacie wydania zaskarżonego postanowienia t.j. w dniu [...] marca 2023 r. jak i decyzji z dnia [...] marca 2022r. na trenie RP obowiązywał art. 15zzzzzn2 ustawy o COVID-19, bowiem stan epidemii został odwołany dopiero z dniem 16 maja 2022r. tj. dniem wejścia w życie rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 12 maja 2022r. w sprawie odwołania na obszarze Rzeczpospolitej Polskiej stanu epidemii ( Dz.U z 2022r., poz. 1027). Z treści instytucji przewidzianej w art. 15zzzzzn 2 ust. 1 pkt 5 i ust. 2 ustawy o COVID-19 wynika, że dotyczy ona sytuacji, w której strona uchybiła terminowi zawitemu do złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, określonego w art. 127 § 3 k.p.a. Powołany art. 15zzzzzn2 ustawy o COVID-19 obejmuje stany faktyczne, które miały miejsce w okresie obowiązywania stanu epidemii ogłoszonego z powodu COVID-19. Stan epidemii został zaś ogłoszony od 20 marca 2020 r. na mocy rozporządzenia Ministra Zdrowia z 20 marca 2020 r. w sprawie ogłoszenia na obszarze Rzeczypospolitej Polskiej stanu epidemii (Dz. U. z 2020 r. poz. 491) i trwał do 16 maja 2022r., a więc także w dacie składania przez skarżącego wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy oraz rozpatrywania sprawy przez organ – nadal obowiązywał. Okolicznością bezsporną pozostaje, że Rektor [...] nie poinformował skarżącego o uchybieniu terminu do złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy i o prawie złożenia wniosku o przywrócenie terminu, co w jaskrawy sposób naruszyło gwarancje strony w niniejszym postępowaniu, a to stanowi naruszenie art. 9 k.p.a., które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Mając powyższe na względzie Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a., orzekł jak w sentencji, rozstrzygnięcie o kosztach na które składa się wpis od skargi w kwocie 100 zł, opierając na art. 200 przywołanej ustawy. Na podstawie przepisu art. 153 p.p.s.a., organ zobowiązany będzie przy ponownym rozpoznaniu sprawy do uwzględnienia przedstawionej przez Sąd oceny prawnej. Zalecenia dla organu w toku ponownego postępowania wynikają wprost z powyższych rozważań Sądu. Sprawę rozpoznano w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym stosownie do art. 119 pkt 3 p.p.s.a., w myśl którego sprawa może być rozpoznana w tym trybie, jeżeli przedmiotem skargi jest m.in. postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty.