VII SA/Wa 159/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Bogusław Cieśla, , Sędzia WSA Tadeusz Nowak (spr.), Asesor WSA Paweł Groński, Protokolant Agnieszka Ciszek, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 27 marca 2009 r. sprawy ze skargi M. W. na decyzję Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia [...] grudnia 2008 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia podlegania obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego skargę oddala Zaskarżoną decyzją z dnia [...].12.2008r. Prezes Narodowego Funduszu Zdrowia na podstawie art. 102 ust. 5 pkt 24 w związku z art. 109 ust. 5 ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (Dz. U. z 2008 r. Nr 164, poz. 1027) oraz na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071, z późn. zm.), po rozpatrzeniu odwołania, M. W. utrzymał w mocy decyzję [...] Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia [...] października 2008 r., nr [...] znak: [...], w sprawie ustalenia, iż M. W. podlegał obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej, w okresie od dnia 1 stycznia 1999 r. do dnia 31 lipca 2003 r., Z akt sprawy wynika, iż M. W. prowadził pozarolniczą działalność gospodarczą wpisaną do ewidencji działalności gospodarczej pod nr [...], w okresie od 26 września 1973 r. do 15 lutego 2000 r. (Zaświadczenie Prezydenta [...] z dnia 9 czerwca 2008 r., znak: [...]). Następnie M. W. prowadził pozarolniczą działalność gospodarczą wpisaną do ewidencji działalności gospodarczej pod nr [...], w okresie od 16 lutego 2000 r. do 31 lipca 2003 r. (Decyzja Urzędu [...] z dnia [...] lipca 2003 r., znak: Nr [...]). Urząd Skarbowy [...] pismem z dnia 24 września 2008 r., znak: [...], poinformował, iż M. W. w latach 1999 - 2002 r. składał zeznanie podatkowe PIT-28, w którym wykazywał przychód z działalności gospodarczej. Zakład Ubezpieczeń Społecznych poinformował, że od 1990 r. M. W. ma przyznaną emeryturę. W oparci o powyższe organ odwoławczy wskazał, iż ustalone prawo do świadczenia emerytalnego nie wyłączyło obowiązku podlegania obowiązkowemu ubezpieczeniu zdrowotnemu z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej. Zgodnie bowiem z art. 82 ust. 1 ustawy o świadczeniach w przypadku gdy ubezpieczony uzyskuje przychody z więcej niż jednego tytułu do objęcia obowiązkiem ubezpieczenia zdrowotnego, o którym mowa w art. 66 ust. 1 tej ustawy, składka na ubezpieczenie zdrowotne opłacana jest z każdego z tych tytułów odrębnie. Ponadto w myśl art. 24 ust. 1 ustawy z dnia 23 stycznia 2003 r. o powszechnym ubezpieczeniu w Narodowym Funduszu Zdrowia (Dz.U. Nr 45, poz. 391 z późn. zm.) obowiązującej do dnia 30 września 2004 r. oraz zgodnie z art. 22 ust. 1 ustawy z dnia 6 lutego 1997 r. o powszechnym ubezpieczeniu zdrowotnym (Dz.U. Nr 28, poz. 153 z późn. zm.) obowiązującej do dnia 31 marca 2003 r. -jeżeli spełnione są przesłanki do objęcia obowiązkiem ubezpieczenia, o którym mowa w art. 9 ust. 1 (art. 8 ustawy z dnia 6 lutego 1997 r.), z więcej niż jednego tytułu, składka na ubezpieczenie zdrowotne opłacana jest z każdego z tych tytułów odrębnie. Zgodnie z powyższym, na skutek zaistnienia domniemania faktycznego, jakim jest określenie w organie ewidencyjnym daty rozpoczęcia prowadzenia działalności, ciężar jego obalenia spoczywa na Ubezpieczonym poprzez przedstawienie dowodów przeciwnych domniemaniu. Organ administracyjny ma obowiązek przeprowadzenia dowodów z twierdzeń i pism składanych przez Ubezpieczonego oraz ma obowiązek całościowej oceny wiarygodności i mocy dowodowej materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie (podobnie SN w wyroku z dnia 23.03.2006 r., IUK 220/05, publ. OSNP 2007/5-6/83). Prezes Narodowego Funduszu Zdrowia podzielił zatem stanowisko organu pierwszej instancji, nie znajdując podstaw do jego zmiany. Na decyzję Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia skargę wniósł M. W., uzasadniając ją tym, iż nie był świadomy obowiązku odprowadzenia składek zdrowotnych z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej, gdyż jako osoba pobierająca emeryturę podlegał ubezpieczeniu zdrowotnemu. Odwołujący nie kwestionuje ustalonego okresu prowadzonej działalności gospodarczej, informuje natomiast, iż nie odprowadzanie składek na ubezpieczenie zdrowotne z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej nie było celowe, wynikało jedynie z faktu, iż Zakład Ubezpieczeń Społecznych od 1999 r., nie poinformował Ubezpieczonego o tym obowiązku. Dopiero wniosek ZUS-u z dnia 19 sierpnia 2008 r., skierowany do NFZ o wydanie decyzji w zakresie rozstrzygnięcia obowiązku podlegania obowiązkowemu ubezpieczeniu zdrowotnemu, wskazał na taki obowiązek. Ponadto M. W. poinformował, iż sytuacja zdrowotna (92 lata) oraz sytuacja finansowa nie pozwolą na ewentualne uregulowanie zaległości i wnosi o umorzenie wszelkich nieświadomych długów. W odpowiedzi na skargę Prezes Narodowego Funduszy Zdrowia podtrzymał swoje stanowisko i wniósł o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: Stosownie do dyspozycji art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2002 r. Nr 153 poz. 1269), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej jedynie pod względem zgodności z prawem, a więc prawidłowości zastosowania przepisów obowiązującego prawa oraz trafności ich wykładni. Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji nie można postawić zarzut naruszenia prawa. Na podstawie art. 66 ust. 1 pkt 1 lit. c ustawy o świadczeniach, obowiązującej od dnia 1 października 2004 r., zgodnie z art. 9 ust. 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 23 stycznia 2003 r. o powszechnym ubezpieczeniu w Narodowym Funduszu Zdrowia (Dz. U. Nr 45, poz. 391 z późn. zm.), obowiązującej do dnia 30 września 2004 r., oraz art. 8 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 6 lutego 1997 r. o powszechnym ubezpieczeniu zdrowotnym (Dz. U. Nr 28, poz. 153 z późn. zm.), obowiązującej do dnia 31 marca 2003 r., obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego podlegają osoby spełniające warunki do objęcia ubezpieczeniami społecznymi lub ubezpieczeniem społecznym rolników, które są osobami prowadzącymi działalność pozarolniczą lub osobami z nimi współpracującymi. W okresie tym obowiązywały również kolejno trzy ustawy zawierające podobne unormowania: w art. 8 ustawy z dnia 23 grudnia 1988 r. o działalności gospodarczej (Dz. U. Nr 41, poz. 324 z późn. zm.), w art. 7 ust. 2 ustawy z dnia 19 listopada 1999 r. - Prawo działalności gospodarczej (Dz. U. Nr 101, poz.1178 z późn. zm.) i w art. 14 ust. 2 ustawy z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej (Dz. U. z 2007 r. Nr 155, poz. 1095 z późn. zm.). Dopuszczono w nich możliwość podjęcia działalności gospodarczej przez przedsiębiorcę będącego osobą fizyczną dopiero po uzyskaniu wpisu do ewidencji działalności gospodarczej (wg. pierwszej ustawy - po zgłoszeniu działalności do takiej ewidencji). Jednocześnie zgodnie ze stanowiskiem Naczelnego Sądu Administracyjnego (np. wyrok NSA w Warszawie z dnia 25 października 2006 r., sygn. akt II GSK 179/06) zgłoszenie i wpis do ewidencji działalności gospodarczej stanowi tylko podstawę rozpoczęcia działalności gospodarczej w rozumieniu jej legalizacji i nie jest zdarzeniem ani czynnością utożsamianą z podjęciem takiej działalności. Określenie przez samego przedsiębiorcę daty rozpoczęcia działalności gospodarczej wpisywanej do ewidencji powodowało istnienie domniemania faktycznego, że z tą datą działalność gospodarcza została podjęta i była prowadzona aż do czasu jej wykreślenia z ewidencji. Domniemanie faktyczne ma znaczenie dowodowe i może być obalone. W takiej sytuacji ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która wywodzi z niego skutki prawne. Nie chodzi, więc o niedopuszczalność korygowania czasookresu prowadzenia działalności gospodarczej wynikającego z wpisu do ewidencji, lecz o powiązanie takiej czynności z wynikami postępowania dowodowego. Zatem decyzje wydane przez organy Narodowego Funduszu Zdrowia są potwierdzeniem objęcia M. W. obowiązkowym ubezpieczeniem zdrowotnym z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej. Zgodnie bowiem z art. 109 ust. 2 ustawy o świadczeniach, sprawy z zakresu wymierzania i pobierania składek na ubezpieczenie zdrowotne należą do właściwości organów ubezpieczeń społecznych. Działalność gospodarcza jest działalnością, z którą związana jest konieczność ponoszenia przez przedsiębiorcę ryzyka gospodarczego. Zatem przedsiębiorca rozpoczynający działalność powinien liczyć się z takim ryzykiem obejmującym okresy faktycznego przestoju w wykonywaniu działalności, czy to z powodu braku płynności finansowej, czy też na przykład z powodu choroby przedsiębiorcy i niemożności zastąpienia go w wykonywaniu czynności biznesowych przez współpracownika (pracownika firmy). Również podnoszony przez stronę brak wiedzy o obowiązku uiszczania składki zdrowotnej oraz nie poinformowanie go przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych o takiej konieczności nie wyłącza obowiązku ubezpieczenia zdrowotnego z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej Ponadto należy stwierdzić, iż posiadanie przez skarżącego statusu emeryta, nie wyłączyło podlegania obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej. Należy bowiem zauważyć, iż zgodnie z art. 82 ust. 8 ustawy o świadczeniach oraz art. 24 ust. 5 ustawy z dnia 23 stycznia 2003 r. (Dz.U. Nr 45, poz. 391, z późn. zm.) - składka na ubezpieczenie zdrowotne nie jest opłacana przez osobę, której świadczenie emerytalne lub rentowne nie przekracza miesięcznie kwoty minimalnego wynagrodzenia (zgodnie z art. 22 ust. 4 ustawy z dnia 6 lutego 1997 r. o powszechnym ubezpieczeniu zdrowotnym - najniższego wynagrodzenia), od tytułu do objęcia obowiązkiem ubezpieczenia zdrowotnego, o którym mowa w art. 66 ust. 1 pkt 1 lit. c (prowadzenie działalności gospodarczej), w przypadku, gdy osoba ta: 1) uzyskuje dodatkowe przychody z tego tytułu (z działalności gospodarczej) w wysokości nieprzekraczającej miesięcznie 50% kwoty najniższej emerytury lub 2) opłaca podatek dochodowy w formie karty podatkowej. Oznacza to, iż organem zobowiązanym do prawidłowego ustalenia wymiaru składki na ubezpieczenie zdrowotne dla M. W. jest organ ubezpieczeń społecznych. Dla określenia okresu objęcia obowiązkiem ubezpieczenia zdrowotnego z tytułu wykonywania działalności pozarolniczej znaczenie prawne ma wpis do ewidencji działalności gospodarczej oraz jego wykreślenie z tej ewidencji. Nie jest przy tym istotne czy uzyskuje się z niej przychody. Oznacza to, że brak było podstaw prawnych do uchylenia zaskarżonej decyzji, bowiem w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych osoba fizyczna prowadzi działalność od dnia jej zarejestrowania do dnia jej wykreślenia z ewidencji działalności gospodarczej. Nadmienić należy, że decyzja ta jest jedynie potwierdzeniem faktu objęcia określonej osoby obowiązkowym ubezpieczeniem zdrowotnym z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej. Natomiast sprawy z zakresu wymierzania i pobierania składek na ubezpieczenie zdrowotne należą do właściwości organów ubezpieczeń społecznych. Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał, że zaskarżona decyzja jest zgodna z prawem i na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153 poz.270) skargę oddalił.