VII SA/Wa 1593/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Grzegorz Rudnicki, Sędziowie asesor WSA Karolina Kisielewicz (spr.), sędzia WSA Tomasz Stawecki, Protokolant st. ref. Hubert Dobrowolski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 kwietnia 2018 r. sprawy ze skargi R. J. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] maja 2017 r. znak [...] w przedmiocie unieważnienia części praktycznej egzaminu prawa jazdy uchyla zaskarżoną decyzję Przedmiotem skargi wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie przez R. J. jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z [...] maja 2017 r. (nr [...]) o unieważnieniu części praktycznej egzaminu prawa jazdy (w zakresie kategorii B), przeprowadzonego przez skarżącego. Z okoliczności faktycznych sprawy ustalonych przez organy administracji i przyjętych za podstawę rozstrzygnięcia wynika, że D. O. w dniu 5 kwietnia 2016 r. złożył do Marszałka Województwa [...] (za pośrednictwem dyrektora wojewódzkiego ośrodka ruchu drogowego) skargę dotyczącą egzaminu państwowego w zakresie prawa jazdy kategorii B, przeprowadzonego w dniu 5 kwietnia 2016 r. przez skarżącego R. J. Wnioskodawca stwierdził, że egzamin został przeprowadzony w sposób niezgodny z przepisami prawa, a te nieprawidłowości miały wpływ na jego wynik. Organ I instancji w piśmie z 10 czerwca 2016 r. zawiadomił D. O. i R. J. o wszczęciu z urzędu postępowania w sprawie unieważnienia egzaminu praktycznego na prawo jazdy oraz o prawie do czynnego udziału w postępowaniu (art. 10 § 1 k.p.a.), a następnie decyzją z [...] sierpnia 2016 r. (nr [...]) wydaną na podstawie art. 72 ust. 1 pkt 2 i ust. 2 pkt 1 ustawy z 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami (Dz. U. z 2016 r., poz. 627 ze zm.), unieważnił część praktyczną egzaminu państwowego D. O. w zakresie prawa jazdy kategorii B, przeprowadzonego w dniu 5 kwietnia 2016 r. przez skarżącego R. J. Marszałek stwierdził, że egzamin został przeprowadzony w sposób niezgodny z przepisami ustawy o kierujących pojazdami, a ujawnione nieprawidłowości miały wpływ na jego wynik. Skarżący (egzaminator) nie miał bowiem podstaw do przerwania egzaminu na podstawie art. 52 ust. 2 ustawy (a więc wówczas, gdy zachowanie osoby zdającej zagraża bezpośrednio życiu i zdrowiu uczestników ruchu drogowego), w sytuacji kiedy to nie egzaminowany ale inny kierowca nie zachował przepisów ruchu drogowego i stworzył zagrożenie na drodze. R. J. złożył odwołanie od tej decyzji, w którym podniósł, że została ona wydana "z naruszeniem przepisów proceduralnych, formalno-prawnych" oraz jest "błędna merytorycznie". Odwołujący się stwierdził, że egzaminowany nie powinien gwałtownie hamować bezpośrednio przed przejściem dla pieszych, nie upewniwszy się co się dzieje na sąsiednich pasach ruchu, ponieważ w ten sposób narażał przechodnia na niebezpieczeństwo. Po rozpoznaniu odwołania skarżącego, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. decyzją z [...] maja 2017 r., wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., utrzymało w mocy decyzję Marszałka Województwa [...] z [...] sierpnia 2016 r. Organ odwoławczy w uzasadnieniu decyzji przedstawił dotychczasowy przebieg postępowania, powołał przepisy mające zastosowanie w tej sprawie i stwierdził, że organ I instancji zasadnie przyjął, że egzamin był przeprowadzony w sposób niezgodny z przepisami ustawy, a ujawnione nieprawidłowości miały wpływ na jego wynik. Kierujący ustępujący pierwszeństwa pieszemu nie może ponosić odpowiedzialności za zachowanie kierującego pojazdem jadącym za nim. R. J. w skardze na tę decyzję zarzucił Samorządowemu Kolegium Odwoławczemu naruszenie art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a. w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy. Zdaniem skarżącego, organ błędnie ocenił zgromadzony w sprawie materiał dowodowy, pominął jego istotne dla sprawy wyjaśnienia, prowadził postępowanie "w sposób stronniczy, ukierunkowany wyłącznie na unieważnienie egzaminu". Organ odwoławczy nie odniósł się w żaden sposób do zarzutów odwołania, nie porównał materiału ze spornego egzaminu z materiałami dotyczącymi innych egzaminów, a ponadto "uniemożliwił (skarżącemu) uczestnictwa w postępowaniu". Samorządowe Kolegium Odwoławcze w odpowiedzi na skargę wniosło o jej oddalenie. W piśmie z 7 sierpnia 2018 r. skarżący podtrzymał zarzuty skargi i podniósł, że D. O. "po kilkunastu dniach" zdał egzamin i otrzymał prawo jazdy, on zaś, przed zakończeniem postępowania administracyjnego w tej sprawie, został zwolniony z pracy (w dniu 23 września 2016 r. wypowiedziano mu umowę z zachowaniem okresu wypowiedzenia ze skutkiem na dzień 31 grudnia 2016 r.). Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie, lecz z innych powodów, niż w niej wskazane. Z przepisu art. 134 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm.) wynika, że Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w skardze podstawą prawną. Oznacza to, że w ramach kontroli zaskarżonego aktu Sąd jest obowiązany do badania jego zgodności z prawem w pełnym zakresie, nie ogranicza się do zarzutów skargi. Uwzględnia więc z urzędu naruszenia prawa, których nie podnosi strona wnosząca skargę. Z taką sytuacją mamy do czynienia w rozpoznawanej sprawie. Należy przypomnieć, skarżący odwołał się od decyzji organu I instancji o unieważnieniu części praktycznej egzaminu D. O. Organ odwoławczy rozpoznał to odwołanie i wydał decyzję merytoryczną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. Organ odwoławczy pominął natomiast zupełnie kwestię statusu skarżącego w postępowaniu w sprawie unieważnienia egzaminu. Ta okoliczność miała zdaniem Sądu, zasadnicze znaczenie dla rozpatrzenia odwołania i tym samym determinuje ocenę zaskarżonej decyzji. Egzaminator nie jest stroną w sprawie unieważnienia egzaminu państwowego na prawo jazdy. O ile bowiem ewentualna decyzja o skreśleniu egzaminatora z ewidencji egzaminatorów prowadzonej przez Wojewodę oddziaływałaby bezpośrednio na jego prawa i obowiązki, o tyle decyzja w sprawie unieważnienia egzaminu nie dotyczy go bezpośrednio. Interes prawny w tej sprawie w rozumieniu art. 28 k.p.a. ma jedynie egzaminowany, nie egzaminator (por. np. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 5 sierpnia 2005 r., VI SA/Wa 306/05, wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 28 września 2010 r., I OSK 1696/09 - wyroki dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych). Z treści art. 127 § 1 k.p.a. wynika, że prawo do wniesienia odwołania przysługuje stronie (stronom) postępowania. Ze względu na treść art. 127 § 1 k.p.a. organ odwoławczy przystępując do rozpatrzenia odwołania skarżącego powinien w pierwszej kolejności zbadać, czy wnoszący odwołanie ma legitymację w tej sprawie w rozumieniu art. 28 k.p.a. Jest bowiem oczywiste, że chodzi tu o legitymację opartą na interesie prawnym w znaczeniu materialnoprawnym, nie zaś wynikającą z samego tylko udziału w charakterze strony w postępowaniu zakończonym zaskarżoną decyzją. W piśmiennictwie i w orzecznictwie sądowym nie budzi wątpliwości stanowisko, że w razie stwierdzenia przez organ odwoławczy, że wnoszący odwołanie nie jest stroną w rozumieniu art. 28 k.p.a., postępowanie odwoławcze w tym zakresie staje się bezprzedmiotowe i podlega umorzeniu na podstawie art. 138 § 1 pkt 3 k.p.a. (np. B. Adamiak w : B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz Warszawa 2014, s. 552, uchwała siedmiu sędziów NSA z 5 lipca 1999 r., OPS 16/98, ONSA 1999, nr 4, poz. 119). W ponownym postępowaniu organ odwoławczy weźmie pod uwagę, że skarżący nie ma interesu prawnego w postępowaniu odwoławczym od decyzji z [...] sierpnia 2016 r. i stosownie do tego wyda stosowne rozstrzygnięcie w sprawie. Na marginesie należy dodać, że nie budzi wątpliwości Sądu, że skarżący ma w tej sprawie legitymację do zaskarżenia decyzji organu odwoławczego (art. 50 § 1 p.p.s.a.), ponieważ brał udział w charakterze strony, w postępowaniu administracyjnym, w którym wydano zaskarżoną decyzję. Z faktu, że organ odwoławczy rozpoznał merytorycznie odwołanie, pomimo że pochodziło od podmiotu, którego interesu prawnego to postępowanie nie dotyczyło, nie można wyprowadzić wniosku, że ten podmiot nie ma legitymacji do domagania się kontroli tej decyzji w postępowaniu sądowym. Takie stanowisko oznaczałoby bowiem, że poza kontrolą sądu pozostałoby rozstrzygnięcie organu odwoławczego, wydane po rozpoznaniu odwołania złożonego przez nieuprawniony podmiot. Z tych wszystkich powodów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, uchylił zaskarżoną decyzję.