VII SA/Wa 1596/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Bożena Więch - Baranowska po rozpoznaniu w dniu 19 stycznia 2015 r. na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu M. P. od postanowienia referendarza sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 12 grudnia 2014 r. odmawiającego przyznania M. P. prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sadowych sprawy ze skargi M. P. na decyzję Ministra kultury i Dziedzictwa Narodowego z dnia [...] maja 2014 r. nr [...] w przedmiocie nakazu rozbiórki postanawia odmówić przyznania M. P. prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. M. P. po otrzymaniu wezwania do uiszczenia wpisu sądowego od skargi złożył na urzędowym formularzu wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych. Z treści złożonego na urzędowym formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych wynika, iż skarżący w związku z tymczasowym aresztowaniem od dnia [...] sierpnia 2012 r. nie uzyskuje żadnych dochodów. Skarżący oświadczył, że cały jego majątek został zabezpieczony przez Prokuraturę Okręgową w L., skarżący nie ma możliwości dysponowania tym majątkiem. M. P. wskazał też, że jego żona również została tymczasowo aresztowana, cały jej majątek także został zabezpieczony przez Prokuraturę. Do swego majątku skarżący zaliczył: mieszkanie w stanie surowym o powierzchni 64 m2 w P., zespół dworsko-folwarczny w R. (ok. 13 ha), środki finansowe w kwocie ok. [...] zł oraz zegarek o wartości ok. [...] zł. Postanowieniem z dnia 12 grudnia 2014 r. referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie odmówił przyznania M. P. prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. Na to orzeczenie został skutecznie (w zakreślonym terminie) złożony sprzeciw. W sprzeciwie M. P. wskazał, że "ustalenia Sądu, w oparciu o które odmówiono przyznania prawa pomocy, nie są zgodne ze stanem faktycznym. Od lutego 2013 r. od dnia złożenia oświadczenia minęły prawie dwa lata, a samo postępowanie Prokuratury Okręgowej w L. w tym czasie co najmniej 8 razy zmieniało postawione zarzuty M. P.. [...] Ponadto biegli powołani w postępowaniu stwierdzili, że kwota [...] PLN nie została wypłacona podejrzanym w całości, a jedynie w części, a szkoda którą ponieśli pokrzywdzeni nie jest jednoznaczna z uzyskanymi korzyściami przez M. i K. P. – te szacuje się jedynie wraz z wynagrodzeniem na kwotę ok. [...] PLN. Z uzyskanego wynagrodzenia strony nabyły m.in. nieruchomości i ruchomości, które zostały wykazane w oświadczeniu jedynie co do majątku M. P.. K. P. będąc żoną M. P. pozostawała z nim w rozdzielności majątkowej. Prokuratura prowadziła wiele czynności procesowych w celu ujawnienia majątku podejrzanych i na chwilę obecną w innych sprawach informuje, że zabezpieczyła cały majątek podejrzanych. Sąd w tej kwestii nie zwrócił się do Prokuratury o wydanie informacji, o co wnosił skarżący". Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Rozpoznając w niniejszej sprawie wniosek o przyznanie prawa pomocy stwierdzić należy, że nie zasługuje on na uwzględnienie. Na wstępie wskazać należy, iż wobec skutecznego wniesienia przez wnioskodawczynię sprzeciwu - na podstawie art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej: p.p.s.a.), postanowienie referendarza sądowego traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega ponownie rozpoznaniu przez Sąd na posiedzeniu niejawnym. Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie częściowym - gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Ten zakres pomocy zarezerwowany jest tylko i wyłącznie dla osób ubogich, znajdujących się w wyjątkowo trudnej sytuacji, uniemożliwiającej wyłożenie jakichkolwiek środków na pokrycie kosztów sądowych i takiej, w której wnioskodawca nie ma potencjalnych możliwości na zdobycie tychże środków (brak majątku i obiektywnych możliwości na jego pozyskanie). Okoliczności braku środków powinny być zatem wiarygodnie udokumentowane, ponieważ zwolnienie od ponoszenia ciężaru postępowania sądowego stanowi w istocie przerzucenie tego ciężaru na współobywateli. Jest to zatem instytucja umożliwiająca prowadzenie sprawy sądowej osobom bardzo ubogim. Konkludując wskazać trzeba, że instytucja przyznania prawa pomocy została stworzona w celu zapewnienia realizacji konstytucyjnego prawa do sądu osobom znajdującym się w wyjątkowo trudnej sytuacji majątkowej, ubogim, nie posiadającym środków na zaspokojenie podstawowych potrzeb życiowych. Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą jej dofinansowania z budżetu państwa, czyli faktycznie przez innych obywateli i przez to powinno się sprowadzać do przypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe (por. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Komentarz B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, wyd. Zakamycze 2005, s. 594). Biorąc pod uwagę sytuację majątkową M. P. wynikającą z wniosku i dodatkowych dokumentów nadesłanych przy piśmie z dnia 27 października 2014 r. uznać należy, iż nie jest uzasadnione przychylenie się do wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym. Skarżący nie wykazał w sposób nie budzący wątpliwości, iż znajduje się w sytuacji materialnej, która uprawniałaby do skorzystania z instytucji prawa pomocy. Okoliczności wynikające ze złożonego wniosku nie mogą budzić wątpliwości, a jeżeli takie występują, nie mogą być interpretowane na korzyść strony. M. P. oświadczył, że cały jego majątek został zabezpieczony przez Prokuraturę Okręgową w L., do majątku tego zaliczył: mieszkanie w stanie surowym o powierzchni 64 m2 w P., zespół dworsko-folwarczny w R. (ok. 13 ha), środki finansowe w kwocie ok. [...] zł oraz zegarek o wartości ok. [...] zł. Skarżący na wezwanie Sądu nadesłał dodatkowe dokumenty, m.in.: postanowienie Prokuratury Okręgowej w L. z [...] stycznia 2013 r., uzupełniające postanowienie z dnia [...] sierpnia 2012 r., którym zastosowano wobec M. P. zabezpieczenie majątkowe poprzez obciążenie hipoteką przymusową należących do niego nieruchomości w postaci lokalu mieszkalnego w P. oraz gruntu oddanego w użytkowanie wieczyste wraz z nieruchomościami stanowiącymi odrębne nieruchomości położonego w L.. Nadesłał ponadto postanowienia Prokuratury Okręgowej w L. z dnia [...] lutego 2013 r.: o zabezpieczeniu kwoty [...] zł znajdujących się na rachunku prowadzonym w Banku [...] we W. oraz o zabezpieczeniu kwoty [...] zł znajdującej się na koncie depozytowym prowadzonym na rzecz M. P. w Areszcie Śledczym w P., z dnia [...] lutego 2013 r. o zabezpieczeniu rachunku finansowego wraz ze znajdującymi się na nim papierami wartościowymi wycenionymi na łączną kwotę [...] zł, postanowienia Prokuratury Okręgowej w G.: z dnia [...] września 2012 r. o zajęciu zegarka marki [...] o wartości [...] zł oraz z dnia [...] sierpnia 2012 r. o zajęciu pieniędzy w kwocie [...] zł ujawnionych podczas przeszukania pomieszczeń mieszkalnych zajmowanych przez inną osobę. W postanowieniach Prokuratury Okręgowej w L. z dnia [...] lutego 2013 r. wskazano, że "zgromadzony dotychczas w toku prowadzonego śledztwa materiał dowodowy w wysokim stopniu uprawdopodabnia, że podejrzany dopuścił się poniższych czynów: I. w okresie od [...] do [...]. w G., jako prezes zarządu [...] Sp. z o.o., działając z góry powziętym zamiarem w krótkich odstępach czasu w celu osiągnięcia korzyści majątkowej (...), doprowadził znaczną ilość ustalonych dotychczas [...] osób fizycznych i innych nieustalonych osób do niekorzystnego rozporządzenia własnym mieniem w łącznej kwocie nie mniejszej niż [...] złotych, stanowiącej mienie znacznej wartości, poprzez wprowadzenie w/wym. w błąd co do faktycznego przeznaczenia i zabezpieczenia wpłacanych przez klientów firmy [...] Sp. z o.o. z siedzibą w G. kwot pieniężnych oraz rzeczywistego zamiaru wywiązania się z warunków zawieranych umów, zapewniających klientów, iż kwoty te zostaną przeznaczone na zakup [...] (...), podczas, gdy w rzeczywistości (...) wpłacane przez nich środki finansowe wydatkował niezgodnie z przyjętymi na siebie zobowiązaniami umownymi, na inne przedsięwzięcia o charakterze gospodarczym, w szczególności: (...) - wypłatę środków pieniężnych z tytułu wynagrodzenia za pracę oraz zleceń dla siebie i żony K. P. w łącznej kwocie nie mniejszej niż [...] złotych". W świetle treści ww. postanowień Prokuratury budzi wątpliwości oświadczenie skarżącego, że wszystkie środki pieniężne, jakie posiadał, zostały zajęte przez Prokuraturę (jak wynika z nadesłanych postanowień łącznie zajęto [...] zł). Jeszcze raz podkreślić należy, że treść art. 246 ustawy nie pozostawia wątpliwości, że to na wnioskodawcy ciąży obowiązek wykazania, iż znajduje się w sytuacji materialnej uprawniającej do przyznania prawa pomocy. Ustawodawca użył tu pojęcia "wykaże", co oznacza, że wnioskodawca powinien udowodnić, iż znajduje się w sytuacji materialnej, która uniemożliwia mu poniesienie kosztów postępowania. Wniosek o przyznanie prawa pomocy powinien być zatem sporządzony w sposób rzetelny, powinny znaleźć się w nim wszelkie informacje niezbędne do oceny sytuacji majątkowej wnioskodawcy, to strona musi uprawdopodobnić okoliczności przemawiające za uwzględnieniem wniosku. Zaznaczyć przy tym trzeba, że Sąd nie prowadzi w imieniu skarżącego postępowania dowodowego, na co skarżący wskazywał w uzupełnieniu wniosku oraz sprzeciwie. Jeżeli są jakiekolwiek dokumenty mogące potwierdzić twierdzenie skarżącego winien był je nadesłać. Podkreślić jeszcze raz należy, że prawo pomocy jest instytucją wyjątkową, stanowiącą odstępstwo od ogólnej zasady odpłatności postępowania wyrażonej w art. 199 p.p.s.a. Mając na uwadze powołane okoliczności uznać należy, że M. P. nie wykazał w sposób bezsporny i wiarygodny, że nie jest w stanie ponieść kosztów postępowania sądowego w niniejszej sprawie. Biorąc pod uwagę powyższe, w ocenie Sądu wniosek skarżącego nie zasługuje na uwzględnienie, z uwagi na niedostateczne i niewiarygodne wykazanie, że nie jest on w stanie ponieść kosztów postępowania sądowego w niniejszej sprawie. Z tych względów, na podstawie art. 260 w związku z art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a orzeczono jak w sentencji postanowienia.