VII SA/Wa 16/11

Referendarz sądowy - Katarzyna Pakuła- Getka Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na posiedzeniu niejawnym w dniu 7 lipca 2011 r. po rozpoznaniu wniosku M. J. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym w sprawie ze skargi D. J. i M. J. na decyzję Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] października 2010 r. znak: [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji postanawia: odmówić M. J. przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym dotyczącym zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata. M.J. wezwany do uiszczenia wpisu sądowego w wysokości 200,00 złotych wystąpił z wnioskiem na urzędowym formularzu PPF o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym: tj. zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata. Wnioskodawca oświadczył, że utrzymuje się z dochodów uzyskiwanych z tytułu prowadzenia działalności gospodarczej w wysokości 1100,00 -1.150,00 złotych miesięcznie. Podał, że płaci alimenty na córkę w wysokości 600,00 złotych. Zaznaczył, że po dokonaniu stałych opłat w tym również wynajmu mieszkania na utrzymanie pozostaje mu kwota ok. 300,00 złotych. Wnioskodawca wskazał, że posiada powierzchnię 40 m², którą przeznaczył na prowadzenie działalności gospodarczej oraz że wynajmuje mieszkanie o pow. 30 m ². W związku z niewystarczającymi danymi do rozpoznania złożonego wniosku zarządzeniem z dnia 6 kwietnia 2011 r. wezwano wnioskodawcę do złożenia dodatkowych wyjaśnień dotyczących nadesłanego wniosku o przyznanie prawa pomocy poprzez podanie: -wysokości uzyskanych dochodów z prowadzonej działalności gospodarczej z trzech ostatnich miesięcy, -jakie ponosi miesięczne koszty stałe z wynajmem mieszkania (należało wskazać kwotę oraz wyjaśnić czy wysokość tej kwoty obejmuje całkowite koszty wynajmu, czy też wnioskodawca odrębnie ponosi jeszcze koszty stałych opłat, jeśli tak należało je wyszczególnić i podać ich wysokość ), -jakie ponosi koszty związane z utrzymaniem sklepu (gaz, opłaty za energię, ogrzewanie, wywóz śmieci itp.), należało je wyszczególnić i podać ich wysokość, -czy wnioskodawca samodzielnie prowadzi gospodarstwo domowe czy też pozostaje z innymi osobami, jeśli tak wyszczególnić te osoby oraz podać wysokość uzyskiwanego dochodu, -czy posiada pojazdy mechaniczne, jeśli tak podać markę i rok produkcji oraz koszty związane z ich utrzymaniem ( ubezpieczenie, paliwo), -czy posiada oszczędności pieniężne , jeśli tak należało podać ich wysokość, -wysokość kwoty pieniężnej jaką przeznacza miesięcznie na codzienne utrzymanie , ( żywność, leki, ubranie itp.), -czy posiada kredyty, zadłużenia, jeśli tak wskazać na jaką kwotę i w jakiej wysokości miesięcznie je spłaca oraz do nadesłania : -wyciągów bądź wykazów z konta bankowego z trzech ostatnich miesięcy. Odpowiedzi na powyższe należało udzielić w terminie 7 dni od daty doręczenia pisma, pod rygorem rozpoznania wniosku w oparciu o posiadane dokumenty. Skarżący odniósł się do ww. wezwania w piśmie z dnia 3 maja 2011 r. ( data wpływu do Sądu 9 maja 2011 r.) Wyjaśnił, że z ostatnich trzech miesięcy jego dochód z prowadzonej działalności gospodarczej nie przekracza 1.200,00 złotych. Wskazał, że ponosi miesięcznie następujące wydatki: opłatę za wynajem mieszkania w wysokości ok. 250,00 złotych, opłatę za energię, wodę, gaz ok. 300,00 złotych, opłatę za wywóz śmieci 30,00 złotych, oraz zakup na paliwo ok. 300,00 złotych. Podkreślił, że 600,00 złotych przeznacza na alimenty dla córki. Nadto, ponosi także opłaty związane z utrzymaniem sklepu tj. podatek od prowadzonej działalności w wysokości 180,00 złotych kwartalnie, opłatę za energię w wysokości 600,00 złotych za dwa miesiące. Podał, że posiada samochód osobowy marki Ford Mondeo z 1991 r. na którego ubezpieczenie wydaje ok. 600,00 złotych rocznie. Na codzienne utrzymanie przeznacza ok. 10,00 złotych dziennie. W nadesłanych wyjaśnieniach wnioskodawca dodał, także że posiada zadłużenia w postaci zaległych rachunków za energię i ma wierzycieli wśród dostawców. Poza tym jest obciążony egzekucjami. Nadmienił, iż długi nie są przez niego spłacane, na koncie zaś nie ma żadnych dochodów. Zarządzeniem z dnia 17 maja 2011 r. ponownie wezwano wnioskodawcę do złożenia dodatkowych wyjaśnień dotyczących nadesłanego wniosku i wyjaśnień nadesłanych do Sądu w dniu 9 maja 2011 r. poprzez podanie: - z czego lub w jaki sposób pokrywa bieżące koszty utrzymania i ponoszone wydatki wyszczególnione w piśmie z dnia 3 maja 2011 r., które są znacznie wyższe od podanych dochodów jakie uzyskuje, - w jakiej wysokości posiada zadłużenie w zaległych opłatach za energię, - na jaką kwotę i u kogo jest zadłużony (bank, osoba fizyczna) z jakiego tytułu posiada zadłużenie oraz w jakiej wysokości je spłaca, - z jakiego tytułu są prowadzone egzekucje wobec wnioskodawcy i na jaką kwotę. Odpowiedzi na powyższe należało udzielić w terminie 7 dni od daty doręczenia pisma, pod rygorem rozpoznania wniosku w oparciu o posiadane dokumenty. Nadana za pośrednictwem poczty korespondencja pod wskazany adres nie została podjęta w terminie. Przesyłka była dwukrotnie awizowana, po raz pierwszy w dniu 30 maja 2011r. i powtórnie w dniu 7 czerwca 2011r. W związku z tym stosownie do art. 73 ustawy p.p.s.a. należało uznać, że wezwanie doręczono w dniu 13 czerwca 2011r. W wyznaczonym terminie skarżący nie uzupełnił braków złożonego wniosku. W niniejszej sprawie zważono co następuje: Zgodnie z art. 246 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002r. Nr 153, poz.1270 ze zm.), zw. dalej p.p.s.a przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (pkt 1), a w zakresie częściowym – gdy wykaże , że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (pkt 2). Żądanie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata lub radcy prawnego jest wnioskiem o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym (art. 245 § 2 p.p.s.a.). Podkreślić należy, że prawo pomocy jest instytucją wyjątkową, stanowiącą odstępstwo od ogólnej zasady odpłatności postępowania wyrażonej w art. 199 p.p.s.a. Może być więc przyznane jedynie wtedy, gdy strona nie posiada żadnych możliwości finansowych zapłaty kosztów sądowych bądź też zapłata przez nią kosztów związanych z postępowaniem sądowym spowodowałaby utratę płynności finansowej i mogłaby przyczynić się do uszczerbku w koniecznym utrzymaniu wnioskodawcy i jego rodziny. Z treści powołanego wyżej przepisu wynika, że to na wnoszącym wniosek o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar wykazania okoliczności, które mogłyby stanowić podstawę do przyznania prawa pomocy. Rozstrzygnięcie jest zatem uzależnione od tego, co zostanie udowodnione przez stronę. Zatem to na skutek wskazanych przez wnioskującego dowodów musi zostać osiągnięty stan pewności co do tego, iż nie jest on w stanie pokryć jakichkolwiek kosztów postępowania . Rola Sądu ( referendarza sądowego ) sprowadza się zaś do oceny informacji dostarczonych przez stronę w kontekście przesłanki określonej w art. 246 § 1 p.p.s.a. Prawo pomocy jest bowiem uprawnieniem, dla którego realizacji strona jest obowiązana dokonać pewnych czynności, w tym przedstawić określone informacje. W niniejszej sprawie wnioskodawca nie wykazał dostatecznie, że znajduje się w sytuacji materialnej kwalifikującej go do przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Zaznaczyć trzeba, że podstawę do przyznania prawa pomocy stanowią informacje wynikające z oświadczenia zawartego we wniosku składanym przez stronę na urzędowym formularzu. Dane wykazane przez stronę w formularzu powinny być na tyle szczegółowe, wiarygodne, przekonywujące, aby umożliwiały dokonanie oceny rzeczywistej sytuacji finansowej strony. W sytuacji, gdy oświadczenie strony okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, strona jest obowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego (art. 255 p.p.s.a). W rozpoznawanej sprawie zarządzeniem z dnia 6 kwietnia 2011 r. wezwano skarżącego do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy o stosowne oświadczenia. Z tego obowiązku skarżący wywiązał się nadsyłając żądane wyjaśnienia. Podał, że jego dochód z ostatnich trzech miesięcy z prowadzonej działalności gospodarczej nie przekracza 1.200,00 złotych. Wyszczególnił miesięczne wydatki jakie ponosi tj. opłatę za wynajem mieszkania w wysokości ok. 250,00 złotych, opłatę za energię, wodę, gaz ok. 300,00 złotych, opłatę za wywóz śmieci 30,00 złotych, na zakup paliwa ok. 300,00 złotych. Podkreślił, że kwotę 600,00 złotych przeznacza na alimenty dla córki. Nadto, ponosi także opłaty związane z utrzymaniem sklepu tj. podatek od prowadzonej działalności w wysokości 180,00 złotych kwartalnie, opłatę za energię w wysokości 600,00 złotych za dwa miesiące. Podał, że posiada samochód osobowy marki Ford Mondeo z 1991 r. na którego ubezpieczenie wydaje ok. 600,00 złotych rocznie. Na codzienne utrzymanie przeznacza ok. 10,00 złotych dziennie. W nadesłanych wyjaśnieniach wnioskodawca dodał także, że posiada zadłużenia w postaci zaległych rachunków za energię i ma wierzycieli wśród dostawców. Poza tym jest obciążony egzekucjami. Nadmienił, iż długi nie są przez niego spłacane, na koncie zaś nie ma żadnych dochodów. Dokonując zestawienia wysokości uzyskiwanych przez wnioskodawcę dochodów z miesięcznymi wydatkami powzięto jednak uzasadnione wątpliwości co do ich zgodności ze stanem faktycznym. Z tego też względu w celu wyjaśnienia tych rozbieżności, wezwano wnioskodawcę kolejnym zarządzeniem z dnia 19 maja 2011 r. do podania w szczególności z czego lub w jaki sposób pokrywa bieżące koszty utrzymania i ponoszone wydatki wyszczególnione w piśmie z dnia 3 maja 2011 r., które są znacznie wyższe od podanych dochodów jakie uzyskuje. Stwierdzono, bowiem, że w niniejszej sprawie konieczne jest umożliwienie skarżącemu wyjaśnienie przyczyn rozbieżności pomiędzy uzyskiwanym dochodami a ponoszonymi wydatkami. Skarżący bowiem wskazał, że jego miesięczny dochód z prowadzonej działalności gospodarczej nie przekracza 1.200,00 złotych. Wyszczególnione miesięczne wydatki przez wnioskodawcę jakie ponosi wynoszą ok. 1.830,00 złotych nie uwzględniając kosztów codziennego utrzymania oraz ubezpieczenia na samochód. Doręczenie powyższego wezwania nastąpiło w trybie wskazanym w art. 73 p.p.s.a. Przepis ten reguluje doręczenie zastępcze poprzez pozostawienie zawiadomienia o pozostawieniu pisma wraz z informacją o możliwości jego odbioru ( awiza) w miejscu zamieszkania adresata ( umieszczenie w skrzynce na korespondencję, a gdy to nie jest możliwe, na drzwiach mieszkania adresata, lub w miejscu wskazanym jako adres do doręczeń, na drzwiach biura lub innego pomieszczenia, w którym adresat wykonuje swoje czynności zawodowe). Oznacza to, że skuteczność doręczenia dokonanego w tym trybie zależy w szczególności od prawidłowego zawiadomienia adresata o pozostawieniu pisma, które może być odebrane. W niniejszej sprawie wezwanie do przedłożenia dokumentów źródłowych w trybie art. 255 p.p.s.a zostało nadane jako przesyłka polecona na adres wskazany przez wnioskodawcę w formularzu i dwukrotnie awizowane, o czym umieszczono odpowiednią adnotację na potwierdzeniu odbioru oraz na kopercie, w której znajdowała się przesyłka. Z adnotacji urzędowych wynika, że pismo nie mogło zostać doręczone adresatowi osobiście z powodu jego nieobecności i w związku z tym faktem pozostawiono informację w skrzynce na korespondencję o możliwości odbioru przesyłki poleconej w placówce pocztowej. Nieodebranie korespondencji w terminie skutkuje, stosownie do art. 73 p.p.s.a uznaniem pisma za doręczone w dniu, w którym nastąpił upływ czternastodniowego terminu, w jakim pozostawało w urzędzie pocztowym. W związku z tym, iż doręczenia wezwania dokonano w dniu 13 czerwca 2011 r., siedmiodniowy termin do nadesłania wyjaśnień upłynął z dniem 20 czerwca 2011 r. Skarżący ww. zarządzenia referendarza nie wykonał. Nie wyjaśnił, z czego lub w jakie sposób pokrywa bieżące koszty utrzymania i ponoszone wydatki wyszczególnione w piśmie z dnia 3 maja 2011 r., które są znacznie wyższe od podanych dochodów jakie uzyskuje, w jakiej wysokości posiada zadłużenie w zaległych opłatach za energię, na jaką kwotę i u kogo jest zadłużony (bank, osoba fizyczna) z jakiego tytułu posiada zadłużenie oraz w jakiej wysokości je spłaca oraz z jakiego tytułu są prowadzone egzekucje wobec wnioskodawcy i na jaką kwotę. Nie nadsyłając żądanych informacji, wnioskodawca nie wykazał w sposób nie budzący wątpliwości, że znajduje się w sytuacji materialnej uprawniającej go do przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Strona zaś, wnosząc o przyznanie prawa pomocy, powinna uprawdopodobnić w sposób rzetelny okoliczności przemawiające za uwzględnieniem wniosku. Wskazać należy, że przy rozpatrywaniu wniosku o przyznanie prawa pomocy nie prowadzi się dochodzenia, w sytuacji gdy przedstawione przez wnioskodawcę dane umożliwiają pełną ocenę stanu majątkowego oraz możliwości strony nie są wystarczająco wyjaśnione, gdyż uchyla się ona od złożenia stosownych oświadczeń i żądanych informacji w tym przedmiocie. Informacje przedstawione przez wnioskodawcę są natomiast niewystarczające do oceny jego rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych. Powyższe okoliczności nie mogą być interpretowane na korzyść wnioskodawcy, gdyż stałoby to w sprzeczności z wyjątkowym charakterem instytucji prawa pomocy i ustawowymi zasadami jego przyznawania. Nie wyjaśnienie przez skarżącego wątpliwości jakie pojawiły się przy rozpoznawaniu wniosku o przyznanie prawa pomocy uzasadnia odmowę przyznania prawa pomocy. Brak bowiem nadesłania przez stronę żądanych informacji uniemożliwia dokonanie wszechstronnej oceny stanu majątkowego skarżącego, a w konsekwencji przyznanie prawa pomocy w żądanym zakresie. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym przyjmuje się, iż niewykonanie wezwania do złożenia dodatkowych oświadczeń lub dokumentów uniemożliwia dokonanie rzetelnej analizy sytuacji finansowej strony (postanowienie NSA z dnia 1 marca 2006 r. sygn. akt II OZ 235/06). Z powyższych względów, na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 w związku z art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a, orzeczono jak w sentencji postanowienia.