VII SA/Wa 1609/12

Referendarz sądowy - Katarzyna Pakuła- Getka Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na posiedzeniu niejawnym w dniu 17 października 2013 r. po rozpoznaniu wniosku G. M. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym w sprawie ze skargi G. M. i G. M. na decyzję Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] maja 2012 r., znak: [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji postanawia: odmówić G. M. przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym dotyczącym ustanowienia adwokata. W dniu 12 sierpnia 2013 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wpłynął wypełniony wniosek PPF o przyznanie prawa pomocy G. M., w którym wniosła o ustanowienie adwokata. We wniosku wnioskodawczyni wskazała, że prowadzi gospodarstwo domowe wraz z mężem. Podała, że utrzymują się z dochodów uzyskiwanych przez nią z tytułu prowadzenia działalności gospodarczej oraz z tytułu praw autorskich w wysokości około 4.000,00 złotych miesięcznie. Zaznaczyła, że małżonek jest od trzech lat osobą chorą nie uzyskującą żadnych dochodów. W uzasadnieniu wniosku wyjaśniła, że jest nauczycielką języka angielskiego i prowadzi działalność gospodarczą. Wskazała, że dochody jakie uzyskuje mają charakter sezonowy przez 9 miesięcy w roku. Podała, że wszelkie nadwyżki odkłada na okres w którym nie uzyskuje dochodu tj. (ferie zimowe, wiosenne i wakacje). Wnioskodawczyni oświadczyła we wniosku, że posiada z małżonkiem mieszkanie o pow. 88,2 m ² oraz działkę leśną o pow. 1740 m ². Zarządzeniem z dnia 16 września 2013 r. wezwano G. M. do usunięcia braków wniosku o przyznanie prawa pomocy poprzez: podpisanie nadesłanego do Sądu formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy PPF lub nadesłanie do Sądu nowego wypełnionego i podpisanego formularza PPF. Nadesłany formularz nie został podpisany, co uniemożliwiało jego merytoryczne rozpoznanie. Powyższe należało wykonać w terminie 7 dni od daty otrzymania pisma pod rygorem pozostawienia wniosku bez rozpoznania. Jednocześnie wezwano G. M. do złożenia dodatkowych wyjaśnień dotyczących nadesłanego wniosku o przyznanie prawa pomocy poprzez podanie: - jakie wnioskodawczyni ponosi miesięczne koszty związane z utrzymaniem mieszkania (gaz, opłaty za energię, telefon, czynsz, itp.) należało je wyszczególnić i podać ich wysokość, - orientacyjnej miesięcznej wysokości kosztów bieżących potrzeb życia codziennego, tj. zakup żywności, leków, odzieży, środków chemicznych, itp., - czy wnioskodawczyni i jej małżonek posiadają oszczędności pieniężne, jeśli tak należało podać ich wysokość. oraz do nadesłania: - kserokopii wyciągów bądź wykazów z konta bankowego z dwóch ostatnich miesięcy wnioskodawczyni i małżonka. Powyższe należało wykonać w terminie 7 dni od daty doręczenia pisma, pod rygorem rozpoznania wniosku w oparciu o posiadane dokumenty. W dniu 9 października 2013 r. w wykonaniu powyższego zarządzenia stawiła się w Sądzie wnioskodawczyni i podpisała formularz wniosku o przyznanie prawa pomocy PPF. W piśmie z dnia 7 października 2013 r. wnioskodawczyni wskazała, że ponosi miesięcznie następujące koszty związane z utrzymaniem mieszkania tj. opłaty eksploatacyjne wraz z wydatkami za wodę i kanalizację w wysokości 1.150,00 złotych, opłatę za energię elektryczną w wysokości 200,00 złotych, opłatę za gaz w wysokości 20,00 złotych, opłatę za korzystanie z usług telefonicznych Netia w wysokości 120,00 złotych. Nadto wnioskodawczyni podała, że na bieżące potrzeby przeznacza z mężem ok. 1.700,00 złotych miesięcznie. Odnośnie posiadanych oszczędności pieniężnych wnioskodawczyni oświadczyła, że nie posiadają ich z małżonkiem , "w ścisłym tego słowa znaczeniu". Nadmieniła jednak, że obecność zwiększającej się sumy na koncie wraz z kolejnymi miesiącami zbliżającymi do wakacji jest związana z koniecznością odłożenia określonej kwoty pieniężnej na pokrycie bieżących potrzeb w okresach w których oboje z małżonkiem nie posiadają żadnych dochodów. Wnioskodawczyni nie nadesłała kserokopii wyciągów bądź wykazów z konta bankowego z dwóch ostatnich miesięcy własnego jak i małżonka. Podała, że zostały dostarczone Sądowi wraz z wnioskiem PPF składanym przez G. M. i są nadal aktualne. Podkreśliła, że w strukturze ich dochodów nic się nie zmieniło. W niniejszej sprawie zważono co następuje: Zgodnie z art. 246 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012r., poz. 270 ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym - gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (pkt 1), a w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (pkt 2). Żądanie adwokata jest wnioskiem o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym (art. 245 § 3 p.p.s.a.). Z treści przytoczonego przepisu wynika, że to na stronie ciąży obowiązek wykazania, iż znajduje się sytuacji uprawniającej ją do otrzymania prawa pomocy. Nie wystarczy przy tym wykazanie, że poniesienie kosztów postępowania sądowego pogorszy sytuację materialną strony. Strona powinna wykazać, że posiadane środki są tak skromne, że uiszczenie kosztów tego postępowania spowoduje uszczerbek w wydatkach na zaspokojenie najniezbędniejszych jej potrzeb, a ponadto, że środki którymi dysponuje nie dają możliwości poczynienia jakichkolwiek oszczędności, które mogłyby być przeznaczone na ten cel. Podkreślić należy, że udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do przypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe (por. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Komentarz B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka -Medek, wyd. Zakamycze 2005, s. 594 ). Instytucja przyznania prawa pomocy ma zatem charakter wyjątkowy i jest stosowana tylko w przypadkach osób charakteryzujących się trudną sytuacją materialną. Może być więc przyznane na wniosek osób bardzo ubogich znajdujących się ze względu na różne zdarzenia życiowe w sytuacji, która nie pozwala im na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania, lub gdy ich poniesienie byłoby związane z poniesieniem uszczerbku koniecznego dla wnioskującego i jego rodziny, tj. uniemożliwiłoby zaspokojenie najbardziej podstawowych potrzeb życiowych. Mając na względzie dane przedstawione w formularzu oraz nadesłanych wyjaśnieniach w piśmie z dnia 7 października 2013 r. uznano, że wnioskodawczyni nie wykazała w nich zaistnienia przesłanek do przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Zaznaczyć należy, że w niniejszej sprawie był już rozpatrywany wniosek małżonka wnioskodawczyni, z którym prowadzi wspólne gospodarstwo domowe. Postanowieniem z dnia 3 kwietnia 2013 r. referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie odmówił G. M. przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym dotyczącym ustanowienia adwokata. Kolejnym postanowieniem z dnia 20 maja 2013r. po rozpatrzeniu sprzeciwu od ww. postanowienia Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie także odmówił G. M. przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym dotyczącym ustanowienia adwokata. Na powyższe postanowienie zażalenie wniósł G. M. i G. M.. Postanowieniem z dnia 30 sierpnia 2013 r. sygn. akt II OZ 670/13 Naczelny Sąd Administracyjny oddalił zażalenie G. M. i odrzucił zażalenie G. M. z uwagi na brak posiadania przez nią legitymacji do wniesienia środka zaskarżenia od postanowienia z dnia 20 maja 2013 r. W świetle powyższego sytuacja finansowa wnioskodawczyni była już analizowana przy rozpatrywaniu wniosku G. M.- małżonka wnioskodawczyni. Wskutek złożenia samodzielnego wniosku przez G. M. sytuacja finansowa podlega ponownej ocenie. Z podanych danych wynika, że wnioskodawczyni prowadzi gospodarstwo domowe wraz z mężem. Podała, że utrzymują się z dochodów uzyskiwanych przez nią z tytułu prowadzenia działalności gospodarczej oraz z tytułu praw autorskich w wysokości około 4.000,00 złotych miesięcznie. Zaznaczyła, że małżonek jest od trzech lat osobą chorą nie uzyskującą żadnych dochodów. W uzasadnieniu wniosku wyjaśniła, że jest nauczycielką języka angielskiego i prowadzi działalność gospodarczą. Wskazała, że dochody jakie uzyskuje mają charakter sezonowy, przez 9 miesięcy w roku. Podała, że wszelkie "nadwyżki" odkłada na okres w którym nie uzyskuje dochodu tj. (ferie zimowe, wiosenne i wakacje). Wnioskodawczyni oświadczyła we wniosku, że posiada z małżonkiem mieszkanie o pow. 88,2 m ² oraz działkę leśną o pow. 1740 m². Oceniając przedstawiając wyżej sytuację finansową wnioskodawczyni uznano, że brak jest uzasadnionych powodów do przerzucenia kosztów sądowych do współobywateli, a do tego sprowadza się przyznanie stronie prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Wnioskodawczyni posiada bowiem dochód miesięczny w wysokości około 4.000,00 złotych miesięcznie. Z przedstawionych wyżej danych wynika, że wnioskodawczyni z uzyskiwanych dochodów zaspokaja swoje i małżonka potrzeby życiowe, w tym w szczególności wydatki mieszkaniowe i żywieniowe. Nadto, jak twierdzi wnioskodawczyni jest w stanie z uzyskiwanych dochodów "odłożyć" określoną kwotę na okres w którym nie uzyskuje dochodów z tytułu pracy. Zauważyć należy, że wnioskodawczyni nie nadesłała obecnie wyciągów bądź wykazów z konta bankowego z dwóch ostatnich miesięcy. Podała jednak, że podobnie jak w składanych wyciągach bankowych przez G. M. są nadal aktualne. Wskazać należy, że przy rozpatrywaniu wniosku G. M. nadesłane kserokopie wyciągów z wspólnego konta wnioskodawczyni i jej małżonka były za okres styczeń i luty 2013 r. Zatem wnioskodawczyni nie wskazała jaką obecnie kwotą dysponuje na koncie bankowym. Ze znajdującego się wyciągu z rachunku w Banku [...] Oddział w W. saldo końcowe na wspólnym rachunku wnioskodawczyni i jej męża w dniu 28 lutego 2013 r. wynosiło 7.200,12 złotych. Z operacji bankowych wynika, że na ww. konto wpływały środki finansowe, które je zasilały. Skoro zatem wnioskodawczyni podała, że w strukturze ich dochodów nic się nie zmieniło, należy uznać, że konto jest stale zasilane przez dochody uzyskiwane przez wnioskodawczynię. W świetle powyższego stwierdzić należy, że nie można uznać wnioskodawczyni za osobę ubogą, pozbawioną środków do życia, a niewątpliwie do takich przypadków powinno sprowadzać się udzielenie prawa pomocy. Jak wskazano wyżej instytucja prawa pomocy ma charakter wyjątkowy co oznacza, że może być stosowana tylko w przypadku osób charakteryzujących się trudną sytuacja materialną ( do takich osób zalicza się bezrobotnych, osoby pozbawione środków do życia), bądź gdy środki te są bardzo ograniczone i zaspokajają tylko niezbędne potrzeby egzystencjalne (vide: postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 19 października 2005r. sygn. akt I GZ 107/05). Jeżeli natomiast wnioskodawczyni uzyskuje dochody z tytułu wynagrodzenia za pracę oraz uzyskuje dodatkowe wynagrodzenia z tytułu praw autorskich to powinna partycypować w kosztach związanych z prowadzeniem postępowania sądowego. Wskazać należy, że prawo pomocy nie może być nadużywane w sytuacji gdy, strona posiada niemałe dochody z tytułu wykonywanej pracy. Okoliczności na które powołuje się wnioskodawczyni tj. choroba małżonka i w związku z tym brak uzyskiwania przez niego dochodów, jak również twierdzenie wnioskodawczyni, iż uzyskuje dochody przez okres 9 miesięcy, mają z pewnością wpływ na jej sytuację finansową, nie stanowią jednak przesłanki do przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Oceniając sytuację finansową wnioskodawczyni uznano, że ma ona płynność finansową, zatem nie znajduje się w trudnej sytuacji finansowej, która kwalifikowałaby ją do przyznania prawa pomocy w zakresie ustanowienia adwokata z urzędu. W ocenie orzekającego, wnioskodawczyni nie znajduje się w sytuacji ubóstwa rozumianego jako brak środków finansowych pozwalających na godną egzystencję, a niewątpliwie do takich przypadków powinno sprowadzać się udzielenie prawa pomocy. Stwierdzono, że wnioskodawczyni uzyskując dochody we wskazanej powyżej wysokości ma możliwość przy umiejętnym dysponowaniu posiadanymi środkami pieniężnymi przeznaczenia ich części na wynagrodzenie profesjonalnego pełnomocnika, bez uszczerbku dla koniecznego utrzymania siebie i małżonka, o którym mowa w art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. Z powyższych względów, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a orzeczono jak w sentencji postanowienia.