VII SA/Wa 161/15

Dnia 13 stycznia 2016 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jolanta Augustyniak-Pęczkowska po rozpoznaniu w dniu 13 stycznia 2016 r. na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu M. B. od zarządzenia starszego referendarza sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 20 października 2015 r. pozostawiającego bez rozpoznania wniosek M. B. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia pełnomocnika z urzędu w sprawie ze skargi M. B. na postanowienie Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego z dnia [...] listopada 2014 r. znak: [...] w przedmiocie niedopuszczalności odwołania od decyzji I instancji postanawia I. przyznać M. B.prawo pomocy w zakresie częściowym poprzez ustanowienie adwokata z urzędu II. w pozostałym zakresie wniosek oddalić Do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie do sprawy VII SA/Wa 161/15 wpłynął na formularzu PPF wniosek M. B.o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia pełnomocnika z urzędu. Dane w formularzu PPF zostały -na wezwanie referendarza- uzupełnione dodatkowymi wyjaśnieniami. Jednakże ani na formularzu wniosku ani pomimo wezwania wnioskodawczyni nie zawarła w pismach oświadczenia o świadomości odpowiedzialności karnej za składanie fałszywych oświadczeń. Postanowieniem starszego referendarza sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 20 października 2015 r. sygn. akt VII SA/Wa 161/15 pozostawiono bez rozpoznania wniosek M. B.o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia radcy prawnego z urzędu z uwagi na nieopatrzenie wniosku oświadczeniem złożonym w trybie art. 252 § 1a ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej: p.p.s.a.) - o świadomości odpowiedzialności karnej za składanie fałszywych oświadczeń. Na to orzeczenie został skutecznie (w zakreślonym terminie) złożony sprzeciw. W sprzeciwie M.B-O. zawarła brakujące oświadczenie wynikające z art. 252 § 1a p.p.s.a. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Rozpoznając w niniejszej sprawie wniosek o przyznanie prawa pomocy stwierdzić należy, że zasługuje on na częściowe uwzględnienie. Na wstępie wskazać należy, iż wobec skutecznego wniesienia przez wnioskodawczynię sprzeciwu - na podstawie art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej: p.p.s.a.), postanowienie referendarza sądowego traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega ponownie rozpoznaniu przez Sąd na posiedzeniu niejawnym. Zgodnie z art. 246 § 1 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym - gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (pkt 1), a w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (pkt 2). Żądanie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia pełnomocnika jest wnioskiem o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym. Ten zakres pomocy zarezerwowany jest tylko i wyłącznie dla osób ubogich, znajdujących się w wyjątkowo trudnej sytuacji, uniemożliwiającej wyłożenie jakichkolwiek środków na pokrycie kosztów sądowych bądź ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika (bądź obu tych pomocy) i takiej, w której wnioskodawca nie ma potencjalnych możliwości na zdobycie tychże środków (brak majątku i obiektywnych możliwości na jego pozyskanie). Okoliczności braku środków powinny być zatem wiarygodnie udokumentowane, ponieważ zwolnienie od ponoszenia ciężaru postępowania sądowego stanowi w istocie przerzucenie tego ciężaru na współobywateli. Jest to zatem instytucja umożliwiająca prowadzenie sprawy sądowej osobom bardzo ubogim. W niniejszej sprawie wnioskodawczyni prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe i utrzymuje się z dochodów uzyskiwanych z tytułu emerytury i wynajmu o łącznej wysokości 3.584,30 zł netto miesięcznie. Wskazała, że jest osobą starszą (69 lat), a jej jedynym stałym dochodem jest emerytura w wysokości około 584.30 zł pomniejszona od kilku lat z tytułu spłaty należności windykacji komorniczych. Wnioskodawczyni oznajmiła, że spłaca dwa kredyty hipoteczne. Wskazała, że pozostała jej do spłaty kwota w wysokości 52.000,00 CHF oraz kwota w wysokości 150.000,00 zł. Dodała, że posiada karty płatnicze oraz drobne kredyty hipoteczne w złotówkach. Wnioskodawczyni oznajmiła, że nie może wybrnąć z zadłużeń, a wysokie opłaty eksploatacyjne i koszty utrzymania mieszkania przekraczają jej możliwości finansowe. Wnioskodawczyni podała, że posiada dom o powierzchni 110 m² obciążony hipotecznie i przekazany aktem notarialnym synowi w zarząd, mieszkanie o powierzchni 147 m² które otrzymała w spadku po matce, oraz jest współwłaścicielką wraz z synem 12 - letniego samochodu o wartości około 10,000,00 zł. Innych nieruchomości, zasobów pieniężnych oraz przedmiotów wartościowych wnioskodawczyni oznajmiła, że nie posiada. Z nadesłanych dodatkowych informacji wynika, że emerytura wnioskodawczyni jest pomniejszona o kwotę ok. 250 zł i wynosi 584,30 zł netto miesięcznie. Wnioskodawczyni oświadczyła, że zaciągnęła dwa kredyty hipoteczne w tym jeden we frankach szwajcarskich w 2007 r. Wysokość miesięcznej raty tego kredytu wynosi 280 CHF, a do spłaty pozostała wnioskodawczyni jeszcze kwota w wysokości 52.000 CHF z terminem spłaty do 31.07.2028 r. Drugi kredyt hipoteczny wnioskodawczyni zaciągnęła w złotych polskich w 2009 r. z miesięczną raty spłaty kredytu wynoszącą 880 zł. Wnioskodawczyni oznajmiła, że do spłaty pozostało jej jeszcze około 100.000 zł, a termin spłaty kredytu upływa z dniem 31.05.2031 r. Wnioskodawczyni dołączyła harmonogramy spłaty obu kredytów. Oświadczyła, że obydwa kredyty zostały zaciągnięte na remonty, w tym kredyt we frankach szwajcarskich został częściowo wzięty na spłatę wcześniejszego kredytu remontowo-budowlanego w Banku [...]. Wnioskodawczyni wyjaśniła, że drobne kredyty konsumpcyjne i katy płatnicze zaciągnęła w [...] Banku S.A. na skutek niemożności spłaty poprzednich kredytów. Wnioskodawczyni wskazała, że poprzedni kredyt spłaca następnym zaciągniętym kredytem i tak powstaje piramida zadłużenia. Wnioskodawczyni dołączyła kopie harmonogramów spłat posiadanych kredytów i kart płatniczych. Oświadczyła, że zostało jej jeszcze do spłaty około 20.000 zł. Zaś z tytułu zaległości komorniczych ok. 15.000 zł. Podała, że od 2013 r. nie partycypuje w kosztach utrzymania domu o powierzchni 110 m², ani nie czerpie żadnych zysków, gdyż dom przekazała aktem notarialnym synowi. Wnioskodawczyni oświadczyła, że nie partycypuje także w kosztach utrzymania samochodu, którego jest współwłaścicielką razem z synem, gdyż koszty te ponosi syn. Wnioskodawczyni podała, że na bieżące potrzeby życia codziennego przeznacza kwotę w wysokości około 1.000 zł, zaznaczając, że w okresie zimowym koszty wzrastają podwójnie z uwagi na ogrzewanie mieszkania gazem. Wnioskodawczyni oświadczyła, że nie posiada na kontach bankowych żadnych oszczędności ani wpływów, gdyż wszelkie wpływy są zajęte przez komorników. Wnioskodawczyni wyjaśniła, że z uwagi na rekonwalescencję po wypadku, który miał miejsce w dniu 16 września 2015 r. nie była w stanie odebrać z banku wyciągów bankowych. Wnioskodawczyni oświadczyła, że przeciwko niej prowadzone są windykacje komornicze z tytułu spłaty karty płatniczej z Banku [...], gdzie do spłaty pozostało jeszcze 2.400 zł., na rzecz Skarbu Państwa – Prokuratorii Generalnej Skarbu Państwa, gdzie do zapłaty pozostało jej jeszcze około 1.000 zł, na rzecz [...] za instalację gazową, gdzie do spłaty pozostało ok. 7.000 zł plus odsetki, tytułem zapłaty za pełnomocnika powoda oraz z tytułu rozłożenia na raty opłaty za gaz w sezonie zimowym o łącznej wysokości ok. 1.700 zł, plus inne zaległe płatności tytułem spłaty kart bankowych i zadłużeń z ubiegłych lat. Ma także długi u przyjaciół. Do nadesłanych dodatkowych wyjaśnień wnioskodawczyni dołączyła obszerną dokumentację potwierdzającą jej sytuację finansową, w tym posiadane kredyty i zadłużenia, harmonogramy spłaty kredytów, zawiadomienia o wszczęciu przeciwko niej egzekucji, protokoły zajęcia ruchomości, wezwania do zapłaty, pozwy o zapłatę, wezwania do dokonywania potrąceń z renty lub emerytury na wniosek wierzyciela – banku, zawiadomienie współwłaściciela o zajętych ruchomościach. Analiza sytuacji finansowej wnioskodawczyni pozwala uznać, że wnioskodawczyni wykazała i obszernie udokumentowała, że znajduje się w sytuacji materialnej kwalifikującej ją do przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym ustanowienie adwokata. Sytuacja finansowa wnioskodawczyni jest niewątpliwie trudna. Wnioskodawczyni utrzymuje się z dochodu uzyskiwanego z tytułu emerytury w wysokości 584,30 zł oraz dochodu z tytułu wynajmu w wysokości 3.000 zł. Z uzyskiwanego dochodu wnioskodawczyni ponosi koszty spłaty dwóch kredytów hipotecznych o łącznej wysokości 2.000 zł. (280 CHF - tj. około 1.120 zł + 880 zł spłata kredytu w złotych). Ponadto przeznacza miesięcznie kwotę w wysokości około 1.000 zł na bieżące potrzeby życia codziennego oraz około 150 zł na leczenie. Ze względu na niespłacenie w terminie posiadanych zobowiązań finansowych przeciwko wnioskodawczyni prowadzone są liczne windykacje komornicze np. z tytułu spłaty karty płatniczej z Banku [...], gdzie do spłaty pozostało jeszcze 2.400 zł., na rzecz Skarbu Państwa – Prokuratorii Generalnej Skarbu Państwa, gdzie do zapłaty pozostało jeszcze około 1.000 zł, na rzecz PGNiG za instalację gazową, gdzie do spłaty pozostało jeszcze ok. 7.000 zł plus odsetki, tytułem zapłaty za pełnomocnika powoda oraz z tytułu rozłożenia na raty opłaty za gaz w sezonie zimowym w wysokości ok. 1.700 zł, oraz z tytułu innych zaległych płatności związanych ze spłatą kart bankowych i zadłużeń z ubiegłych lat. Stwierdzono zatem, że wnioskodawczyni przy wysokości posiadanego dochodu, który w całości jest przeznaczany na spłatę posiadanych kredytów i bieżące utrzymanie, w tym leczenie oraz przy posiadanym zadłużeniu nie jest w stanie ponieść kosztu ustanowienia pełnomocnika z wyboru. Uznano natomiast, że na obecnym etapie skarżąca nie ma obowiązku ponoszenia żadnych kosztów sądowych wobec czego za niezasadne należy uznać zwolnienie jej z kosztów sądowych. Nadto skarżąca w niniejszej sprawie uiściła wpis sądowy (który zostanie zwrócony po uprawomocnieniu się orzeczenia kończącego sprawę), co powoduje, że jest w stanie wygospodarować bądź pożyczyć kwotę niezbędną do prowadzenia sprawy. Ewentualny wpis od skargi kasacyjnej wynosić będzie w niniejszej sprawie 100 zł. Jest to kwota, którą -w ocenie Sądu- skarżąca będzie w stanie uiścić. Z tych względów na podstawie art. 260 w związku z art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. orzeczono, jak w sentencji postanowienia.