VII SA/Wa 1618/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Daria Gawlak - Nowakowska, , Sędzia WSA Izabela Ostrowska (spr.), Sędzia WSA Agnieszka Wilczewska - Rzepecka, Protokolant spec. Katarzyna Ławnik, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 2 grudnia 2011 r. sprawy ze skargi J. S. i P. D. na decyzję Ministra Infrastruktury z dnia [...] maja 2011r., nr [...] w przedmiocie uznania za winnego i udzielenia ostrzeżenia o grożącym zawieszeniu uprawnień wynikających z patentu żeglarskiego I. uchyla zaskarżoną decyzję II. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku III. zasądza od Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej na rzecz P. D. kwotę 480 (czterysta osiemdziesiąt) złotych i na rzecz J. S. kwotę 200 (dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Dyrektor Urzędu Żeglugi Śródlądowej we W. decyzją z dnia [...] znak : [...] działając na podstawie art. 56 pkt 1 ustawy z dnia 21.12.2000r. o żegludze śródlądowej (tj. Dz. U. z 2006 r. Nr 123, poz. 857 z późn. zm.) oraz § 1 ust. 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 22.01.2002 r. w sprawie szczegółowego postępowania w związku z wypadkami żeglugowymi na śródlądowych drogach wodnych (Dz. U. Nr 17, poz. 161), w trybie art. 104 i 107 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98 poz. 1071 z późn. zm.) zwanej dalej k.p.a., po rozpatrzeniu sprawy M.W. kierownika urządzenia pływającego (pogłębiarka " R." o numerze rejestracyjnym [...]) o naruszenie przepisów żeglugowych i doprowadzenie do wypadku żeglugowego tj. uszkodzenia łodzi motorowej "B." poprzez najechanie jej na liny cumujące pogłębiarkę do brzegu w dniu [...] na kilometrze [...] rzeki O., uznał M. W. winnym naruszenia § 1.02. ust. 4, § 3.05., § 3.07. ust. 1, § 3.25. rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 28 kwietnia 2003 r. w sprawie przepisów żeglugowych na śródlądowych drogach wodnych (Dz. U. z 2001 r. nr 212, poz. 2072) oraz art. 27 pkt. 5 ustawy o żegludze śródlądowej z dnia 21.12.2000r. (tj. Dz. U. z 2006 r. Nr 123, poz. 857 z poźn. zm.), oraz § 1.08. ust. 2., § 7.04 ust. 3 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 28 kwietnia 2003 r. w sprawie przepisów żeglugowych na śródlądowych drogach wodnych ( Dz. U. z 2001 r. nr 212, poz. 2072) i udzielił ostrzeżenia o grożącym zawieszeniu uprawnień wynikających z posiadanego patentu żeglarskiego szypra żeglugi śródlądowej Nr [...] wydanego dnia [...] przez Urząd Żeglugi Śródlądowej we W. w związku z art. 56 pkt 1 ustawy z dnia 21.12.2000 r. o żegludze śródlądowej (tj. Dz. U. z 2006 r. Nr 123, poz. 857 z późn. zm.). W uzasadnieniu swego rozstrzygnięcia organ wskazał, że w dniu [...] około godziny [...] statek "B." najechał na stalową linę cumowniczą pogłębiarki "R." w skutek czego uszkodzeniu uległy relingi, światła nawigacyjne i lewa części rufowa motorówki. Organ wskazał, że bezpośrednią przyczyną wypadku było nieprawidłowe oznakowanie, pogłębiarki "R.", które wprowadziło w błąd osobę sterująca łodzią "B." i uniemożliwiło podjęcie w odpowiednim czasie właściwych decyzji co do manewrowania statkiem w celu uniknięcia kolizji. Pośrednimi przyczynami zaistnienia tej sytuacji był brak odpowiedniej załogi pogłębiarki, która by mogła zapewnić właściwą eksploatację pod względem bezpieczeństwa żeglugi dla niej i innych jednostek mogących poruszać się po drodze wodnej. Niewłaściwy zaś sposób zacumowania pogłębiarki (do drzew) utrudnił lub uniemożliwił właściwą ocenę przebiegu i położenia liny. Lina powinna być zamocowana do kotwic, które znajdują się na pogłębiarce w liczbie cztery sztuki, a następnie wywiezione oraz rozstawione i oznakowane w odpowiedni sposób. W dniu zdarzenia osobą odpowiedzialną za prawidłową eksploatację i oznakowanie pogłębiarki "R." był kierownik jednostki M. W. W związku z powyższym, organ uznał M.W. winnym naruszenia w/w przepisów. Odwołanie od powyższej decyzji wniósł M.W. oraz Przedsiębiorstwo Budownictwa Hydrotechnicznego i Produkcji Kruszyw H. we W. Minister Infrastruktury decyzją z dnia [...] znak : [...] w wyniku rozpoznania odwołania M.W. na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 w zw. z art. 127 § 2 k.p.a. uchylił w całości zaskarżoną decyzję i umorzył postępowanie I instancji. W uzasadnieniu swego rozstrzygnięcia organ wskazał, że jako podstawę prawną decyzji organ I instancji wskazał art. 56 pkt 1 ustawy z dnia 21 grudnia 2000 r. o żegludze śródlądowej (Dz. U. z 2006 r. Nr 123, poz. 857). Stosownie do jego treści "członkowi załogi statku uznanemu winnym naruszenia przepisów żeglugowych lub przepisów dotyczących obsługi maszyn lub urządzeń statku dyrektor urzędu żeglugi śródlądowej może w drodze decyzji administracyjnej udzielić ostrzeżenia o grożącym zawieszeniu uprawnień zawodowych wynikających z posiadanego dokumentu kwalifikacyjnego, jeżeli naruszenie przepisów stworzyło zagrożenie wypadkiem żeglugowym." Organ odwoławczy zaznaczył, że stwierdzenie o winie może nastąpić jedynie w wyniku naruszenia przepisów z art. 58-62 ww. ustawy i w tych przypadkach zgodnie z art. 63 ww. ustawy stosuje się kodeks postępowania w sprawach o wykroczenia. W ocenie organu, w związku z tym, że przypisanie winy nie zostało dokonane w przewidzianym w ustawie trybie, na tym etapie nie było podstawy do zastosowania przez organ I instancji przepisów art. 56 jako podstawy prawnej decyzji. Organ dodał, iż rozstrzygnięcie to nie wyklucza możliwości wydania decyzji w ww. przedmiocie po orzeczeniu winy strony przez uprawnione do tego organy. Skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wnieśli P.D. oraz J.S. wnosząc o uchylenie w całości decyzji Ministra Infrastruktury z dnia [...]. Zaskarżonej decyzji zarzucili naruszenie przepisów : 1) art. 28 k.p.a. poprzez nie zapewnienie wszystkim stronom postępowania udziału w postępowaniu odwoławczym, 2) art. 107 § 1 i § 3 k.p.a. poprzez ich niewłaściwe zastosowanie i wydanie decyzji bez wskazania merytorycznych podstaw rozstrzygnięcia wraz z niepełnym i wadliwie sporządzonym uzasadnieniem, 3) art. 56 ustawy z dnia 21 grudnia 2000 r. o żegludze śródlądowej poprzez błędne przyjęcie, że artykuł ten w przedmiotowej sprawie nie może stanowić podstawy prawnej wydanej decyzji. W uzasadnieniu skargi wskazali, iż w postępowaniu toczącym się przed organem I instancji stronami postępowania byli: M.W., skarżący, oraz Zarząd Przedsiębiorstwa Budownictwa Hydrotechnicznego i Produkcji Kruszyw "H.". Decyzja organu I instancji została doręczona wszystkim ww. stronom postępowania. Skarżący zostali również poinformowani przez organ I instancji o wniesieniu odwołania przez M.W. Natomiast organ odwoławczy rozpoznając sprawę pominął strony postępowania kierując decyzję jedynie do odwołującego się – M.W. oraz organu I instancji. Takie działanie organu odwoławczego, w ocenie skarżących stanowi naruszenie jednej z fundamentalnych zasad kodeksu postępowania administracyjnego, jaką normuje art. 28. Zdaniem skarżących, biorąc pod uwagę okoliczność, że wartość uszkodzonej łodzi motorowej "B." wynosi około [...] opisane w meldunku z dnia [...] zdarzenie odpowiada definicji legalnej pojęcia wypadku żeglugowego. Tym samym zachodzą podstawy do zastosowania przepisów prawnych rozdziału 8 ustawy o żegludze śródlądowej zatytułowanego "wypadki żeglugowe" oraz rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 22 stycznia 2002 r. w sprawie szczegółowego trybu postępowania w związku z wypadkami żeglugowymi na śródlądowych drogach wodnych. W odpowiedzi na skargę organ podtrzymał swoje stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji i wniósł o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje : Zgodnie z brzmieniem art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 z późn. zm.) sąd administracyjny, sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Sąd Administracyjny nie ocenia rozstrzygnięcia organu administracji pod kątem jego słuszności, czy też celowości, jak również nie rozpatruje sprawy kierując się zasadami współżycia społecznego. Rzeczą tutejszego Sądu, było zatem dokonanie oceny zaskarżonej decyzji z punktu widzenia zgodności z przepisami prawa materialnego i postępowania administracyjnego, oraz trafności ich wykładni. Skarga zasługuje na uwzględnienie. Decyzja organu drugiej instancji została wydana w oparciu o art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a., zgodnie z którym organ odwoławczy wydaje decyzję, w której uchyla zaskarżoną decyzję w całości albo w części i w tym zakresie orzeka, co do istoty sprawy. Zaskarżona decyzja, jak wynika z jej komparycji została wydana po rozpatrzeniu odwołania M.W., który zarzucił zaskarżonej decyzji przede wszystkim naruszenie przepisów postępowania administracyjnego, tj. (7, 77 § 1 k.p.a)., skutkującym błędnym ustaleniu faktycznym polegającym na przyjęciu, że bezpośrednią przyczyną wypadku było nieprawidłowe oznakowanie, pogłębiarki "R.", które wprowadziło w błąd osobę sterująca łodzią "B." i uniemożliwiło podjęcie w odpowiednim czasie właściwych decyzji co do manewrowania statkiem w celu uniknięcia kolizji. Organ odwoławczy uchylając decyzje organu I instancji i umarzając postępowanie przed tym organem, wskazał, iż stwierdzenie o winie może nastąpić jedynie w wyniku naruszenia przepisów art. 58-62 ustawy o żegludze śródlądowej i jedynie po przeprowadzeniu postępowania w oparciu o kodeks postępowania w sprawach o wykroczenie. Ze stanowiskiem tym nie sposób się zgodzić. Zgodnie z przepisem art. 56 pkt 1 ustawy o żegludze śródlądowej udzielenie ostrzeżenia o grożącym zawieszeniu uprawnień zawodowych wynikających z posiadanego dokumentu kwalifikacyjnego może być dokonane wówczas, gdy naruszenie przepisów stworzyło zagrożenie wypadkiem żeglugowym. W przedmiotowej sprawie taka sytuacja miała miejsca. Szkody, które spowodowało zdarzenie były znaczne co nie budzi wątpliwości. Przy czym ustawa definiuje w art. 5 ust 7, iż przez wypadek żeglugowy rozumie się zdarzenie związane z ruchem lub postojem statku, w wyniku którego doszło do uszkodzenia ciała powodującego rozstrój zdrowia lub śmierć człowieka, uszkodzenie mienia znacznej wartości albo poważną awarię w rozumieniu przepisów Prawa ochrony środowiska. Zgodnie z przepisami Rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 22 stycznia 2002r. w sprawie szczegółowego trybu postepowania w związku z wypadkami żeglugowymi na śródlądowych drogach wodnych ( Dz. U. 2002r, nr 17, poz. 161) Dyrektor urzędu żeglugi śródlądowej przeprowadza postepowanie w sprawie wypadku żeglugowego z którego sporządza protokół zawierający następujące dane: 1) datę i miejsce sporządzenia protokołu, 2) datę i miejsce wypadku, 3) oznaczenie wypadku, 4) okoliczności poprzedzające wypadek, 5) szczegółowy opis wypadku, 6) wskazanie następstw wypadku i rozmiarów szkody, 7) ocenę przeprowadzonej akcji ratowniczej, 8) ustalenie okoliczności i przyczyn wypadku, 9) określenie winnych spowodowania wypadku, z podaniem stopnia winy i ze wskazaniem, na czym ich wina polega, 10) wskazanie naruszonych przepisów. Ustawa o żegludze śródlądowej w art. 55 określa cel przeprowadzenia powyższego postępowania jakim jest ustalenie okoliczności, przyczyn, rozmiarów szkody i winnych spowodowania wypadku. Konsekwencją dokonania powyższych ustaleń, zwłaszcza w zakresie uznania winy naruszenia przepisów żeglugowych – jak to miało miejsce w sprawie niniejszej- jest uprawnienie dyrektora żeglugi śródlądowej do zastosowania sankcji przewidzianej w art. 56 ustawy o żegludze śródlądowej. Wbrew twierdzeniom organu odwoławczego zarówno ustawa jak i rozporządzenie wykonawcze przewiduje szczególny i spójny tryb postępowania prowadzonego przez dyrektora żeglugi śródlądowej, który niezależnie od postępowania w sprawach o wykroczenia, przewidzianego w przepisach karnych ww. ustawy, może zakończyć się nałożeniem jednej z czterech sankcji przewidzianych w art. 56. W ocenie Sądu nie budzi wątpliwości, iż oba postępowania tj. w sprawie o wykroczenie oraz w trybie szczególnym dotyczącym wypadku żeglugowego dotyczące tego samego zdarzenia mogą toczyć się niezależnie od siebie, bowiem żaden przepis ustawy nie uzależnia wydania decyzji na podstawie art. 56 ustawy od wcześniej zakończonego postępowania przeprowadzonego na podstawie art. 63 w związku z art. 58-62 ustawy. Powyższe rozważania stoją w sprzeczności z przyjętą przez organ odwoławczy konstrukcją , która legła u podstaw umorzenia jako bezprzedmiotowego postępowania toczącego się przed organem I instancji, a co za tym idzie brak odniesienia się do zarzutów odwołania. Należy więc uznać, iż zaskarżona decyzja zapadła z naruszeniem art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a w związku z art. 56 ust 1 ustawy z dnia 21 grudnia 2000r. o żegludze śródlądowej ( Dz. U z 2006 r. Nr 123, poz. 857 z późn. zm.) oraz § 1 ust. 1 i § 11 pkt 9 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 22 stycznia 2002 r. w sprawie szczegółowego postępowania w związku z wypadkami żeglugowymi na śródlądowych drogach wodnych (Dz. U. Nr 17, poz. 161). W ocenie Sądu, za uzasadniony należy także uznać zarzut naruszenia przez organ odwoławczy art. 28 kpa poprzez pominięcie w postępowaniu przed tym organem J. S. – kierownika statku " B.", biorącego bezpośredni udział w wypadku żeglugowym oraz jego armatora P. D., a więc podmioty mające potencjalnie interes prawny w udziale w tym postępowaniu. Kwestii ewentualnego braku takiego interesu prawnego Minister Infrastruktury nie badał, jednocześnie nie doręczając im decyzji z dnia [...], a wcześniej nie zapewniając im czynnego udziału w postępowaniu, czym naruszył art. 10 kpa. Na zakończenie należy również zwrócić uwagę na fakt, iż do organu II instancji wpłynęły 2 odwołania- M. W. oraz Przedsiębiorstwa Budownictwa Hydrotechnicznego i Produkcji Kruszyw H. sp. z o. o we W., tymczasem decyzja drugoinstancyjna zapadła po rozpoznaniu jedynie odwołania M.W. Organ w żaden sposób nie ustosunkował się do odwołania drugiego podmiotu czym naruszył art. 138 kpa w związku z art. 127 § 2 kpa . Biorąc powyższe pod uwagę, na zasadzie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), orzeczono jak w sentencji. O wykonalności zaskarżonej decyzji orzeczono w oparciu o art. 152 p.p.s.a. Rozstrzygnięcie o kosztach znajduje podstawę w art. 200 przywołanej ustawy.