VII SA/Wa 1628/17

Starszy referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie - Maciej Majewski po rozpoznaniu w dniu 17 listopada 2017 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy O. T. w sprawie ze skargi O. T. na postanowienie Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z dnia [...] czerwca 2017 r. znak: [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania postanawia: odmówić O. T. przyznania prawa pomocy w zakresie obejmującym ustanowienie radcy prawnego. Do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wpłynął uzupełniony przez O. T. formularz wniosku o przyznanie prawa pomocy w którym wniesiono o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie pełnomocnika z urzędu. Z uwagi na okoliczność, iż wniosek z dnia 9 października 2017 r. nie został prawidłowo wypełniony przesłano wnioskodawcy kolejny formularz PPF. W formularzu z dnia 31 października 2017 r. wnioskodawca zakreślił, że wniosek dotyczy tylko ustanowienia radcy prawnego. Z uwagi na okoliczność, iż ostatnie oświadczenie woli jest wiążące, wniosek rozpoznano w zakresie ustanowienie pełnomocnika z urzędu. W pierwotnie nadesłanym formularzu z dnia 9 października 2017 r. wnioskodawca wskazał, że prowadzi gospodarstwo domowe z żoną i dwójką synów, posiada mieszkanie o pow. 47 m2, dodał, że żona choruje, a jeden z synów nie ma pracy, wskazał koszty utrzymania mieszkania na 700 zł, koszty leczenia 1 000 zł. Innych danych wnioskodawca nie wskazał, należy jednak wskazać, że część zapisów w formularzu jest nieczytelnych. Należy również zaznaczyć, że formularz PPF nie został uzupełniony zgodnie z pouczeniem zawartym na str. 4 formularza (nie wypełniono, albo przekreślono wszystkich rubryk). Z uwagi na powyższe zarządzeniem z dnia 24 października 2017 r. wezwano wnioskodawcę na podstawie art. 257 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm.), do uzupełnienia braków formalnych wniosku o przyznanie prawa pomocy PPF, poprzez wypełnienie formularza PPF zgodnie z pouczeniem zawartym na stronie 4 formularza (w szczególności pkt 2 – formularz należy wypełnić czytelnie i pkt 4 każdą rubrykę należy wypełnić, albo przekreślić). Poinformowano także, że pkt 10 w którym należy wskazać uzyskiwane dochody nie został wypełniony. Zarządzenie należało wypełnić w terminie 7 dni od dnia doręczenia pisma, pod rygorem pozostawienia wniosku bez rozpoznania. Załączono stronie nowy formularz celem prawidłowego wypełnienia. Jednocześnie wezwano wnioskodawcę na podstawie art. 255 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy PPF, poprzez: - właściwe uzasadnienie wniosku o przyznanie prawa pomocy poprzez podanie okoliczności wskazujących na trudną sytuację materialną, - wyszczególnienie w przybliżeniu kosztów ponoszonych w związku z utrzymaniem mieszkania (opłaty stałe, prąd, gaz, podatki, telefon, woda, ścieki, ubezpieczenie, inne) i utrzymania własnego z rodziną (żywność, ubrania, leki, wydatki szkolne/studenckie itp.), - wskazanie czy wnioskodawca bądź ktoś z rodziny posiada pojazdy mechaniczne, jeżeli tak należało wskazać ich markę rocznik i koszty ich utrzymania, - nadesłanie kopii dokumentów PIT wnioskodawcy i wszystkich osób pozostających we wspólnym gospodarstwie domowym, które się rozliczały z urzędem skarbowym, z rozliczeniem podatku za rok 2016, - wskazanie czy wnioskodawca otrzymuje pomoc od rodziny, ew. osób trzecich, jeżeli tak należało wskazać na czym ona polega, - wskazanie czy wnioskodawca otrzymuje świadczenia z pomocy społecznej, jeśli tak, należało nadesłać kserokopie ostatnich decyzji przyznających pomoc, - nadesłanie kopii wyciągu bankowego wnioskodawcy osobistego oraz prowadzonej przez wnioskodawcę kliniki "[...]" ul. [...] w [...], a także wszystkich osób pozostających we wspólnym gospodarstwie domowym za trzy ostatnie miesiące. Zakreślono termin 7 dni na wykonanie niniejszego zarządzenia pod rygorem rozpatrzenia wniosku tylko w oparciu o zgromadzone materiały. Pouczono, że odpowiedzi należy udzielić w sposób czytelny, najlepiej pismem drukowanym bądź na wydruku komputerowym. Z nadesłanego formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy z dnia 31 października 2017 r. wynika, że wnioskodawca prowadzi samodzielnie gospodarstwo domowe. Wnioskodawca wskazał że utrzymuje się z dochodów z własnej działalności w wysokości 650 zł. Wskazał następujące wydatki i zobowiązania: czynsz 400 zł., mieszkanie – media 900 zł., leczenie do 550 zł. Podał, że posiada dom o pow. 47 m2. W rubryce pkt 9 dot. innych dodatkowych informacji o stanie majątkowym dodał "19 maja 2017 r. wypadek komunikacyjny inwalida I grupa niepełnosprawny mieszka sam opuszczony stale żona i dzieci". W sprawie zważono, co następuje. Przepisy ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi zwanej dalej p.p.s.a. przewidują możliwość przyznania stronom postępowania prawa pomocy. Prawo pomocy może być przyznane stronie w zakresie całkowitym (art. 245 § 2 p.p.s.a) lub częściowym (art. 245 § 3 p.p.s.a.). Żądanie przyznania prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych z urzędu jest wnioskiem o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym. Stosownie zaś do treści art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym następuje, gdy wnioskodawca wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku w utrzymaniu koniecznym własnym i rodziny. Zasadą jest, że każdy wnoszący sprawę do Sądu zobowiązany jest ponosić koszty sądowe, a tylko faktyczny brak możliwości finansowych może skutkować zwolnieniem od ich ponoszenia. Należało więc zaznaczyć, że chodzi o taką sytuację finansową, która obiektywnie nie daje możliwości zgromadzenia odpowiednich środków na poniesienie kosztów sądowych. Jak wynika z powołanych przepisów ciężar udowodnienia istnienia okoliczności, które mogłyby stanowić podstawę przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie spoczywa na stronie wnioskującej. Prawo pomocy obejmować zatem powinno osoby, które ze względu na niskie dochody i szczególną sytuację życiową, mimo poczynionych oszczędności w wydatkach i przy największej staranności nie mogą ponieść tych kosztów. Strona musi zatem wykazać, że jej sytuacja materialna jest na tyle trudna, że uzasadnia poczynienie odstępstwa od tej generalnej zasady. W postanowieniu Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 2 marca 2012 r. sygn. akt II OZ 131/12 Sąd ten wskazał, że instytucja przyznania prawa pomocy ma charakter wyjątkowy i jest stosowana tylko w przypadkach osób, które wykażą, że znajdują się w trudnej sytuacji materialnej. Do osób tych można zaliczyć osoby rzeczywiście ubogie, które ze względu na okoliczności życiowe pozbawione są środków do życia bądź środki te są bardzo ograniczone i zaspokajają tylko podstawowe potrzeby życiowe (Lex nr 1121260). Rozpoznając złożony przez O. T. wniosek należy wskazać, że wnioskodawca nie wykazał, by jego sytuacja materialna była tak trudna by kwalifikowała do przyznania prawa pomocy. Przede wszystkim złożony wniosek nie został przedstawiony w sposób rzetelny i wiarygodny. Wniosek tym samym nie wyjaśnia wszystkich wątpliwości i nie przedstawia pełnych danych materialnych wnioskodawcy. Wskazać należy, że wnioskodawca nie wyjaśnił należycie dochodów z jakich się utrzymuje. W pierwszym formularzu całkowicie pominięty został fakt uzyskiwania dochodów (w rubryce 10 formularza PPF nie wskazano żadnych danych, ani jej nie zakreślono), w kolejnym formularzu wnioskodawca wskazał dochody na 650 zł. Jednakże należy wskazać, że wskazane dochody są znacząco niższe niż przedstawione wydatki (1 700 w pierwszym formularzu i 1 850 zł w drugim). Nie jest zatem wiadome z jakich środków wnioskodawca pokrywa wskazaną różnicę, a należy pamiętać, że nie zostały do wydatków wliczone wszystkie konieczne wydatki (np. żywność). Nie jest wiadome, czy lokal wnioskodawcy to dom, czy mieszkanie (w formularzach podano różne dane), nie jest wiadomo czy wnioskodawca prowadzi wspólne gospodarstwo z żoną i dziećmi, czy sam – w pierwszym formularzu wskazano, że wnioskodawca zamieszkuje z ww. rodziną w drugim rubryka nr 6 dot. stanu rodzinnego nie została wypełniona, przy czym w rubryce pkt 9 dot. innych dodatkowych informacji o stanie majątkowym wnioskodawca dodał "mieszka sam opuszczony stale żona i dzieci". Należy również wskazać, ze wnioskodawca nie wykonał zarządzenia z dnia 24 października 20147 r. wydanego w trybie art. 255 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - nie uzasadniono właściwie wniosku o przyznanie prawa pomocy, tylko częściowo wyszczególniono koszty ponoszone w związku z utrzymaniem mieszkania i utrzymania własnego, nie wskazano czy wnioskodawca bądź ktoś z rodziny posiada pojazdy mechaniczne, nie nadesłano kopii dokumentów PIT wnioskodawcy i wszystkich osób pozostających we wspólnym gospodarstwie domowym, z rozliczeniem podatku za rok 2016, nie wskazano czy wnioskodawca otrzymuje pomoc od rodziny, ew. osób trzecich, nie wskazano czy wnioskodawca otrzymuje świadczenia z pomocy społecznej, nie nadesłano kopii wyciągu bankowego wnioskodawcy osobistego oraz prowadzonej przez wnioskodawcę kliniki "[...]" ul. [...] w [...], a także wszystkich osób pozostających we wspólnym gospodarstwie domowym za trzy ostatnie miesiące. Wyżej wymienione okoliczności wskazują zatem, że wnioskodawca nie wyjaśnił swojej sytuacji materialnej w sposób nie budzący wątpliwości. Mając powyższe na uwadze należało stwierdzić, że skarżący nie wykazał, że znajduje się w takiej sytuacji materialnej, która kwalifikowałaby go do przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Należy zaznaczyć, że to na wnioskodawcach spoczywa ciężar przedstawienia okoliczności i wskazania faktów uzasadniających przyznanie prawa pomocy. Sprawą zainteresowanego jest wykazanie zasadności złożonego wniosku w świetle ustawowych przesłanek przyznania prawa pomocy. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym podkreśla się, iż niewykonanie wezwania do złożenia dodatkowych oświadczeń lub dokumentów uniemożliwia dokonanie rzetelnej analizy sytuacji finansowej. Nie jest do zaaprobowania przyjęcie takiego sposobu prowadzenia czynności wyjaśniających w postępowaniu w przedmiocie prawa pomocy, w którym wnioskodawca podaje informacje niekompletne, pomimo wezwania nie precyzuje ich w sposób dostateczny. W postępowaniu tym nie jest rolą Sądu prowadzenie dochodzenia i dowodzenia rzeczywistego stanu majątkowego strony i kierowania wezwań dla wyjaśniania kolejnych wątpliwości pojawiających się wraz z nowymi dokumentami przedkładanymi przez wnioskodawcę. Z powyższych względów, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzeczono jak w sentencji postanowienia.