VII SA/Wa 1633/04

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Izabela Ostrowska (spr.), , Sędzia WSA Ewa Machlejd, Asesor WSA Agnieszka Wilczewska-Rzepecka, Protokolant Monika Sosna-Parcheta, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 31 maja 2005 r. sprawy ze skargi J.D. na decyzję Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] września 2004 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji dotyczącej nakazu rozbiórki skargę oddala. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w [...] decyzją z dnia [...] września 2000r., działając na podstawie art. 48, art. 52, art. 81 ust. 1 pkt 2 i ust 4 ustawy z dnia 7 lipca 1994r. – Prawo budowlane (Dz.U. Nr 89, poz. 414 z późn. zm.) oraz art. 104 kpa po rozpatrzeniu z urzędu sprawy samowolnej budowy wiaty na działce Nr [...] w m. B. przy ul. W.– nakazał J. i S. D. rozbiórkę samowolnie wybudowanych elementów wiaty. Organ administracji wskazał w uzasadnieniu swego rozstrzygnięcia, iż w wyniku oględzin stwierdzono, iż na działce Nr [...] w m. B. inwestorzy dokonali samowolnej budowy wiaty, bez uzyskania wymaganej decyzji o pozwoleniu na budowę. W opinii Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego zaistniałe okoliczności wypełniały dyspozycję art. 48 Prawa budowlanego, stąd też zasadnym było orzeczenie nakazu rozbiórki spornej inwestycji. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w [...] decyzją z dnia [...] października 2000r., działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1, art. 104, art. 127 § 1 i 2 Kodeksu postępowania administracyjnego (Dz.U. z 1980r., Nr 9 poz. 26 z późn. zm.) oraz na podstawie art. 48 ustawy z dnia 7 lipca 1994r. – Prawo budowlane (Dz.U. Nr 89 poz. 414 z późn. zm), po rozpatrzeniu odwołania J. i S. D. oraz J. D. – utrzymał w mocy decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] września 2000r. Organ odwoławczy podzielił opinię zawartą w uzasadnieniu zaskarżonego orzeczenia, iż w przypadku wykrycia samowoli budowlanej organ nadzoru budowlanego winien wydać decyzję o bezwzględnej przymusowej rozbiórce obiektów budowlanych lub ich części budowanych lub wybudowanych bez wymaganego pozwolenia na budowę. Organ II instancji podniósł ponadto, iż prawidłowo zakwalifikowano wykonaną inwestycję jako wiatę, nie stanowi ona bowiem wbrew twierdzeniom skarżących "elementu architektury budynku". Naczelny Sąd Administracyjny Ośrodek Zamiejscowy w Poznaniu, wyrokiem z dnia 4 lipca 2002r. oddalił skargę J. i S. D. oraz J. D. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...] z dnia [...] października 2000r. W opinii Sądu organy administracji prawidłowo zastosowały art. 48 Prawa budowlanego i nakazały rozbiórkę inwestycji. Wiata bowiem wbrew przekonaniu skarżących jest budowlą i stanowi obiekt budowlany w rozumieniu art. 3 ust. 1 pkt 1 b i pkt 3 cytowanej ustawy. Ponadto podniesiono, iż materiał dowodowy zebrany w skardze bezsprzecznie wskazuje na to, iż inwestorami w niniejszym postępowaniu są J. i S. D.. Zdaniem Sądu zaskarżona decyzja oraz poprzedzająca ją decyzja organu I instancji są zgodne z prawem, co powodowało oddalenie skargi na podstawie art. 27 ust 1 ustawy o Naczelnym Sądzie Administracyjnym. Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego decyzją z dnia [...] sierpnia 2004r., działając na podstawie art. 157 § 1 i art. 158 § 1 w zw. z art. 156 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2000r. Nr 98 poz. 1071 z późn. zm.) po rozpatrzeniu wniosku J. D. – odmówił stwierdzenia nieważności decyzji [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] października 2000r. Dokonując analizy akt sprawy organ I instancji wskazał, iż wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 4 lipca 2002r. oddalający skargę na kwestionowaną decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego oznacza, że przedmiotowa decyzja jest zgodna z prawem i nie może być ona ponownie badana ani przez organ administracji ani przez sąd. Stosownie bowiem do treści art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2002 Nr 153, poz. 1270), ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ administracji, którego działanie było przedmiotem zaskarżenia. W ocenie organu oddalenie skargi zamyka drogę do stwierdzenia nieważności decyzji, gdyż stanowiłoby to niedopuszczalną ingerencję w prawomocne orzeczenie sądu. W związku z niemożnością ponownej weryfikacji zaskarżonego orzeczenia należało zatem odmówić stwierdzenia nieważności decyzji z dnia [...] października 2004r. Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego decyzją z dnia [...] września 2004r., działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 127 § 3 Kodeksu postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2000r. Nr 98 poz. 1071 z późn. zm.) po rozpatrzeniu wniosku J. D. o ponowne rozpatrzenie sprawy – utrzymał w mocy decyzję własną z dnia [...] sierpnia 2004r. Organ odwoławczy ponownie wskazał, iż w związku z wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 4 lipca 2002r. oddalającym skargę na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego, zgodność przedmiotowej decyzji z prawem nie może być badana, gdyż po wyroku oddalającym skargę niedopuszczalne jest stwierdzenie nieważność decyzji administracyjnej. Skargę na decyzję Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] września 2004r. złożyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie J. D. wnosząc o jej uchylenie. W uzasadnieniu skargi wskazano, iż Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w [...] wydał swoje orzeczenie na podstawie błędnych ustaleń faktycznych, co stanowiło naruszenie art. 7 oraz art. 16 ust. 1 kpa. Zaskarżoną decyzją Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego nie zweryfikował i nie wykazał czy wyjaśnienia strony, jej dowody oraz wyjaśnienia Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego są wiarygodne i czy istnieją podstawy do stwierdzenia nieważności decyzji. W opinii skarżącej organy administracji naruszyły także art. 77, art. 80 i art. 89 z zw. z art. 156 § 1 kpa poprzez zaniechanie zbadania przesłanek stwierdzenia nieważności decyzji z dnia [...] września 2000r. oraz poprzez zaniechanie przeprowadzenia wnioskowanej przez stronę rozprawy administracyjnej. Ponadto zarzucono naruszenie przepisów postępowania określonej w art. 6 kpa poprzez stwierdzenie w decyzji z dnia [...] września 2003r. niewłaściwości rzeczowej Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...] do utrzymania decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...]. W odpowiedzi na skargę Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego podtrzymał swoje stanowisko i wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne kontrolują jedynie legalność zaskarżonych decyzji, a więc prawidłowość zastosowania przepisów obowiązującego prawa oraz trafność ich wykładni. Uwzględnienie skargi następuje tylko w przypadku stwierdzenia przez sąd naruszenia przepisów prawa. W rozpoznawanej sprawie tego rodzaju wady i uchybienia nie wystąpiły, wobec czego skarga nie mogła być uwzględniona. Wskazać należy, iż postępowanie administracyjne prowadzone w trybie stwierdzenia nieważności umożliwia weryfikację poza kontrolą instancyjną, rozstrzygnięć organów administracji publicznej posiadających przymiot trwałości. Służy ono niejako sprawdzeniu, czy w trybie zwykłym sprawa została rozstrzygnięta zgodnie z prawem, czyli czy decyzja taka nie zawiera wad. Tryb ten, może zostać uruchomiony tylko w przypadkach, określonych w art. 156 § 1 kpa. Przypadki te dotyczą zaś takich sytuacji, gdy decyzja administracyjna jest obarczona tak poważną wadliwością, że jej trwałość i związana z tym pewność porządku prawnego musi ustąpić wymaganiom płynącym z zasady praworządności. Postępowanie prowadzone w trybie stwierdzenia nieważności może zakończyć się bądź wydaniem decyzji stwierdzającej nieważność decyzji bądź wydaniem decyzji odmawiającej stwierdzenia nieważności. Decyzję odmowną organ administracji publicznej wyda w przypadku ustalenia, iż w sprawie nie występują przesłanki określone w art. 156 par. 1 kpa. W ocenie Sądu, Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego dokonał prawidłowej interpretacji przepisów prawa i wobec niemożności ponownej weryfikacji decyzji nakazującej rozbiórkę orzekł o odmowie stwierdzenia nieważności kwestionowanego aktu. Skarga inwestorów bowiem została poddana kontroli Naczelnego Sądu Administracyjnego Ośrodek Zamiejscowy w Poznaniu i wyrokiem z dnia 4 lipca 2002r. oddalona. Podkreślić należy, iż sąd administracyjny nie jest związany granicami skargi, stąd też niezależnie od zarzutów kontroluje, czy w procesie stosowania prawa przez organy administracji państwowej nie doszło do naruszenia prawa. Sąd ten dokonuje oceny zgodności zaskarżonej decyzji z prawem na podstwie stanu faktycznego ustalonego w postępowaniu administracyjnym na dzień jej wydania oraz z uwzględnieniem stanu prawnego wówczas obowiązującego. Jeżeli przy rozpoznaniu skargi sąd dojdzie do przekonania, że w chwili wydania decyzji naruszała ona prawo wówczas skargę oddala. Wyrok oddalający skargę jest rezultatem jej nieuwzględnienia wobec niewystąpienia wad prawnych uzasadniających uchylenie decyzji albo stwierdzenie jej nieważności, bądź jej niezgodności z prawem. Jego istotną treścią jest zatem ustalenie, że w chwili wydania zaskarżonej decyzji ostatecznej nie była ona wadliwa z punktu widzenia ustanowionych kryteriów kontroli legalności decyzji. Taki wyrok zamyka organom administracji państwowej możliwość korzystania z postępowania nadzwyczajnego jakim jest stwierdzenie nieważności decyzji. Po wyroku oddalającym skargę niedopuszczalne byłoby stwierdzenie nieważności decyzji, albowiem sąd z urzędu winien ustalić czy występują przesłanki określone w art. 156 kpa. Jeżeli nie występowały przyczyny nieważności w chwili wydania decyzji to nie powstaną one po jej wydaniu, a więc wszystkie mogły zostać ujawnione w postępowaniu przed Naczelnym Sądem Administracyjnym, który w niniejszej sprawie skargę oddalił. Podzielić należy pogląd wyrażony przez Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 26 czerwca 1998r. (sygn. IV S.A. 1467/96, LEX Nr 43235), a przytoczony także przez organy orzekające w niniejszej sprawie, iż wyrok sądu oddalający skargę na kwestionowaną decyzję w przedmiocie nakazu rozbiórki przesądza jednoznaczne o tym, że zaskarżona decyzja nie narusza prawa, tym samym nie ma możliwości twierdzenia, iż zachodzą przesłanki do stwierdzenia nieważności tej decyzji. Próba stwierdzenia nieważności decyzji rozpoznawanej już wcześniej przez sąd jest w istocie w odniesieniu do przedmiotu rozstrzygnięcia sądowego, niedopuszczalną ingerencją w prawomocne orzeczenie sądu. Oddalenie skargi zamyka organowi administracyjnemu drogę do stwierdzenia nieważności decyzji, ze względu na związanie go oceną prawną zawartą w wyroku. (zob. wyrok NSA z 23.04.2001r., II S.A. 517/00, LEX Nr 51288). Organ administracji słusznie podniósł w wydanych orzeczeniach, że będąc związanym były wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego Ośrodek Zamiejscowy w Poznaniu z dnia 4 lipca 2002r. i oceną prawną w nim zawartą, nie mógł wydać decyzji stwierdzającej nieważność. Stosownie bowiem do treści art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) ocena prawna wyrażona w orzeczeniu sadu wiąże w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie lub bezczynność była przedmiotem zaskarżenia. Oznacza to, że organ administracji jest obowiązany rozpatrzyć sprawę stosując się do oceny prawnej zawartej w uzasadnieniu wyroku, bez względu na poglądy prawne wyrażone w orzeczeniach sądowych w innych sprawach. Organ orzekający w niniejszej sprawie, będąc związany przepisami art. 7, 77 § 1, 80 i 107 § 3 kpa, wypełnił swoje obowiązki wynikające z powołanych przepisów. Organ ten, w ocenie Sądu podjął wszelkie niezbędne kroki do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, zebrał i rozpatrzył w sposób wyczerpujący cały materiał dowodowy, dokonał oceny okoliczności sprawy na podstawie całokształtu materiału dowodowego zebranego w sprawie. W tym stanie rzeczy, skoro podniesione w skardze zarzuty nie mogły odnieść zamierzonego skutku, Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr. 153, poz. 1270 ze zm.)