VII SA/Wa 1639/13

Referendarz sądowy - Katarzyna Pakuła - Getka Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na posiedzeniu niejawnym w dniu 23 września 2013 r. po rozpoznaniu wniosku B. K. i E. K. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym w sprawie ze skargi B. K. i E. K. na decyzję Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] czerwca 2013 r., znak: [...] w przedmiocie odmowy uchylenia decyzji ostatecznej postanawia: 1. przyznać B. K. i E. K. prawo pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od wpisu sądowego od skargi w wysokości 200,00 złotych, 2. w pozostałym zakresie wniosek oddalić. W dniu 26 sierpnia 2013 r. wpłynął do Sądu wypełniony formularz wniosku PPF B. K. i E. K. w którym wnieśli o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. W treści wniosku przedstawili swoją sytuację finansową, majątkową i rodzinną. W sprawie zważono, co następuje: Prawo pomocy jest szczególną instytucją postępowania przed sądami administracyjnymi, mającą na celu zagwarantowanie konstytucyjnego prawa do sądu osobom, które nie są w stanie samodzielnie ponieść kosztów postępowania sądowego. Zgodnie z dyspozycją art. 246 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie całkowitym następuje gdy wnioskodawca wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (pkt 1), a w zakresie częściowym – gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (pkt 2). Żądanie zwolnienia od kosztów sądowych jest wnioskiem o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym (art. 245 § 3 p.p.s.a ) Podkreślić należy, że udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do przypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe (por. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Komentarz B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka -Medek, wyd. Zakamycze 2005, s. 594). Instytucja przyznania prawa pomocy ma zatem charakter wyjątkowy i jest stosowana tylko w przypadkach osób charakteryzujących się trudną sytuacją materialną. Może być więc przyznane na wniosek osób bardzo ubogich znajdujących się ze względu na różne zdarzenia życiowe w sytuacji, która nie pozwala im na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania, lub gdy ich poniesienie byłoby związane z poniesieniem uszczerbku koniecznego dla wnioskującego i jego rodziny, tj. uniemożliwiłoby zaspokojenie najbardziej podstawowych potrzeb życiowych. Inicjatywa dowodowa zmierzająca do wykazania, iż zachodzą przesłanki pozytywne dla uwzględnienia wniosku spoczywa na wnioskodawcy. Oceniając dane przedstawione w formularzu uznano, że uzasadnione jest tylko częściowe przychylenie się do wniosku wnioskodawców i zwolnienie ich od części kosztów tj. wpisu sądowego. Z treści złożonego formularza wynika, że wnioskodawcy prowadzą gospodarstwo domowe wraz z synem. Podali, że wspólnie z synem utrzymują się z emerytury E. K. w wysokości 2.942,08 złotych netto miesięcznie. B. K. i S. K. są osobami bezrobotnymi, bez prawa do zasiłku. Posiadany majątek obejmuje dom o pow. 63,92 m² oraz działkę siedliskową o pow. 0,44 ha. Wnioskodawcy wskazali, że ponoszą koszty związane ze spłatą kredytu konsolidacyjnego w wysokości 20.000,00 złotych. Oświadczyli, że nie korzystają z pomocy opieki społecznej, nie posiadają gospodarstwa rolnego. Wskazali, że ponoszą następujące koszty tj: opłatę za prąd, gaz, wodę, ubezpieczenie, podatek w wysokości 1.200,00 złotych, wydatki związane z dojazdami do urzędów, sklepów, lekarza, itp. w wysokości 300,00 złotych, spłatę kredytu w wysokości 750,00 złotych. Pozostałą część uzyskiwanych dochodów oświadczyli, że przeznaczają na zakup żywności, odzieży, lekarstw. Wnioskodawcy dodali, że mają na utrzymaniu 5 psów. Biorąc pod uwagę sytuację majątkową wnioskodawców uznać należy, iż uzasadnione jest tylko częściowe przychylenie się do wniosku i zwolnienie z wpisu sądowego, który jest obecnie jedynym kosztem jakim wnioskodawcy są zobowiązani ponieść. Wnioskodawcy wykazali, że nie są w stanie ponieść tego wydatku. Trzyosobowa rodzina utrzymuje się z emerytury w wysokości 2.942,08 złotych netto, co daje 980,69 złotych w przeliczeniu na jedną osobę. Wnioskodawcy nie posiadają oszczędności. Uznano zatem, że konieczność uiszczenia wszystkich opłat w pełnej wysokości byłaby obciążeniem, które powodowałoby faktycznie zamknięcie drogi sądowej. Prawo do Sądu zostanie jednak zachowane, a prawa strony zostaną nie naruszone w sytuacji częściowego uwzględnienia wniosku poprzez zwolnienie z wpisu sądowego od skargi. Oceniono, że opłacenie wpisu sądowego może wpłynąć na pogorszenie się sytuacji życiowej (uszczerbek w utrzymaniu koniecznym wnioskodawców). Jednocześnie stwierdzono, że brak jest podstaw do przyjęcia, że wnioskodawcy są na tyle osobami ubogimi, iż ich rzeczywiste zdolności płatnicze uniemożliwiają im wywiązanie się z obowiązku partycypowania w pozostałych kosztach postępowania sądowoadministracyjnego. Pozostałe koszty, jeżeli się w sprawie pojawią, będą odległe w czasie (mogą pojawić się za kilka miesięcy), stąd wnioskodawcy będą mogli się do ich poniesienia odpowiednio wcześnie przygotować. Należy bowiem podkreślić, że wszczynając spór przed Sądem, skarżący powinni mieć na uwadze, że prowadzenie postępowania sądowego wiązać się będzie z koniecznością ponoszenia niezbędnych kosztów. Winny oni zatem poczynić odpowiednie starania w celu zabezpieczenia środków finansowych niezbędnych do pokrycia choćby części kosztów postępowania sądowego. Co do zasady bowiem strona winna partycypować w kosztach postępowania sądowego. Udzielenie stronie prawa pomocy jak wskazano wyżej jest formą dofinansowania z budżetu państwa, czyli faktycznie przez innych obywateli. Ponadto uznano, że skoro wnioskodawców stać na zaciąganie kredytów i nie wskazują oni by mieli kłopoty w ich spłacie, to posiadają oni płynność finansową i nie znajdują się w tak trudniej sytuacji by uzasadnione było zwolnienie ich od obowiązku uiszczenia całości kosztów sądowych. Uznano, że ponoszenie ewentualnie pozostałych kosztów sądowych nie objętych zwolnieniem przez wnioskodawców nie spowoduje ich utraty płynności finansowej i nie przyczyni się do uszczerbku w utrzymaniu koniecznym. Wobec powyższego, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a orzeczono jak w sentencji postanowienia.