VII SA/Wa 1645/13
WyrokWSA w Warszawie2013-12-17
Skład orzekający: Małgorzata Miron, Justyna Mazur, Renata Nawrot
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy decyzja stwierdzająca nieważność decyzji organu pierwszej instancji w części dotyczącej nakazu wstrzymania robót budowlanych, wydana na podstawie art. 40 Prawa budowlanego z 1974 r., była prawidłowa?Ratio decidendi
Decyzja Kierownika Urzędu Rejonowego z 1993 r. w części nakazującej wstrzymanie robót budowlanych była dotknięta wadą kwalifikowaną z art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a., ponieważ art. 40 Prawa budowlanego z 1974 r. nie dawał podstaw do wydania takiego nakazu. Wstrzymanie robót budowlanych nie służy celom postępowania legalizacyjnego, jakim jest doprowadzenie obiektu do stanu zgodnego z przepisami. W związku z tym, stwierdzenie nieważności tej części decyzji było uzasadnione. Natomiast nakaz wykonania rynien i rur spustowych był zgodny z art. 40 Prawa budowlanego z 1974 r., ponieważ stanowił środek niezbędny do doprowadzenia obiektu do stanu zgodnego z przepisami i nie zachodziły przesłanki do nakazania rozbiórki.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła skargi K. J. i Z. J. na decyzję Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego, która utrzymała w mocy decyzję stwierdzającą nieważność decyzji Kierownika Urzędu Rejonowego z 1993 r. w części dotyczącej nakazu wstrzymania robót budowlanych, a w pozostałej części odmówiła stwierdzenia nieważności. Decyzja z 1993 r. nakazywała inwestorowi A. K. wstrzymanie robót budowlanych oraz wykonanie rynien i rur spustowych w budynku gospodarczym. Skarżący zarzucali rażące naruszenie prawa przez wydanie decyzji z 1993 r. na podstawie art. 40 Prawa budowlanego z 1974 r., kwestionując legalność posadowienia budynku i jego wykonanie.Rozstrzygnięcie
Sąd oddalił skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Małgorzata Miron (spr.), , Sędzia WSA Justyna Mazur, Sędzia WSA Renata Nawrot, Protokolant st. ref. Anna Tomaszek, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 grudnia 2013 r. sprawy ze skargi K. J. i Z. J. na decyzję Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] czerwca 2013 r. znak [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji skargę oddala.
Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego decyzją z dnia [...] czerwca 2013 r., znak: [...], na podstawie art. 138 § pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2013 r., poz. 267 ze zm.), dalej jako: k.p.a., po rozpatrzeniu odwołania K. i Z. J. – utrzymał w mocy decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] kwietnia 2013 r., znak: [...], stwierdzającą nieważność decyzji Kierownika Urzędu Rejonowego w [...] z dnia [...] października 1993 r., znak: NB [...] (nakazującej inwestorowi A. K. wstrzymać roboty budowlane oraz wykonać rynny i rury spustowe w budynku gospodarczym – obora, w terminie do dnia 15 listopada 1993 r.) w części dotyczącej nakazu wstrzymania robót budowlanych, a w pozostałej części dotyczącej nakazu wykonania rynien i rur spustowych odmawiającą stwierdzenia nieważności decyzji.
Powyższe rozstrzygnięcie zapadło w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych sprawy:
Na działce nr ewid. [...], położonej w miejscowości [...], gmina [...], zlokalizowany jest budynek inwentarsko-gospodarczy o konstrukcji murowanej, o wymiarach w rzucie poziomym 29,4 m x 7,1 m, z dachem dwuspadowym, pokrytym płytami falistymi azbestowo-cementowymi, ze spadkiem jednej połaci dachu w kierunku działki sąsiedniej o nr ewid. [...], stanowiącej własność K. i Z. J.. Budynek usytuowano w odległości ok. 1,1 m od granicy z działką nr ewid. [...].
Przedmiotowy budynek inwentarsko-gospodarczy wybudowano na podstawie decyzji Naczelnika Gminy [...] o pozwoleniu na budowę z dnia [...] marca 1973 r., znak: [...], wydanej A. K.. Zgodnie z warunkami pozwolenia na budowę budynek powinien mieć wymiary 6,52 m x 17,52 m i być usytuowany w odległości 4 m od granicy działki nr [...].
Decyzją z dnia [...] października 1993 r., znak: [...], Kierownik Urzędu Rejonowego w [...], na podstawie art. 40 ustawy z dnia 24 października 1974 r. Prawo budowlane (Dz. U. Nr 38, poz. 229), dalej jako: Prawo budowlane z 1974 r., nakazał inwestorowi A. K. wstrzymać roboty budowlane oraz wykonać rynny i rury spustowe w budynku gospodarczym – obora, w terminie do dnia 15 listopada 1993 r. W uzasadnieniu tej decyzji wskazano, że A. K. wybudował oborę w odległości ok 2 m od wówczas istniejącej granicy (ogrodzenia). Na budynku nie wykonał rynien i rur spustowych. Po prawnym ustaleniu granicy i wytyczeniu jej na gruncie ze Z. J. ogrodzenie przesunięto ok. 1 m w kierunku działki inwestora. Obecnie ogrodzenie jest ustawione ok. 1 m od obory i wody opadowe z dachu obory spływają na drewniane ogrodzenie, niszcząc je.
Pismem z dnia 18 lutego 2013 r. Z. J., na postawie art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a., wniósł o stwierdzenie nieważności decyzji Kierownika Urzędu Rejonowego w [...] z dnia [...] października 1993 r. W ocenie wnioskodawcy powyższa decyzja rażąco narusza prawo, ponieważ brak było podstaw do legalizacji obiektu na podstawie art. 40 Prawa budowlanego z 1974 r. Wskazał po pierwsze, że budynek jest usytuowany niezgodnie z planem miejscowym, który nie przewidywał jego lokalizacji, a po drugie – budynek nie został wykonany zgodnie ze sztuką budowlaną, a tym samym nie zachodziły przesłanki z art. 37 Prawa budowlanego z 1974 r.
[...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego decyzją z dnia [...] kwietnia 2013 r., na podstawie art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a., stwierdził nieważność decyzji Kierownika Urzędu Rejonowego w [...] z dnia [...] października 1993 r. w części dotyczącej nakazu wstrzymania robót budowlanych, a w pozostałej części – dotyczącej nakazu wykonania rynien i rur spustowych – odmówił stwierdzenia nieważności decyzji.
Organ odwoławczy utrzymał w mocy rozstrzygnięcie organu wojewódzkiego.
W uzasadnieniu organ odwoławczy przytoczył treść art. 40 Prawa budowlanego z 1974 r., stanowiącego podstawę prawną legalizacji obiektu budowlanego wybudowanego niezgodnie z przepisami, a stosowanego, gdy nie zachodzą okoliczności z art. 37 tej ustawy oraz treść art. 37, określającego przesłanki nakazu rozbiórki.
Zauważył, że przedmiotowy obiekt został wybudowany na podstawie udzielonego pozwolenia na budowę, z istotnymi odstępstwami od jego warunków. Wydanie pozwolenia na budowę musi być poprzedzone postępowaniem w zakresie zgodności planowanej budowy z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego. W ocenie organu należy domniemywać, że decyzja Naczelnika Gminy w [...] z dnia [...] marca 1973 r. o pozwoleniu na budowę została wydana zgodnie z obowiązującymi w dacie jej wydania ustaleniami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, zatem w rozpatrywanej sprawie nie zachodzi przypadek do nakazania rozbiórki z art. 37 ust 1 pkt 1 Prawa budowlanego z 1974 r.
Jeśli zaś chodzi o przesłanki nakazania rozbiórki z art. 37 ust 1 pkt 2 omawianej ustawy, to do zastosowania art. 37 nie jest wystarczające samo stwierdzenie niezgodności wybudowanego obiektu z przepisami. Skutkiem naruszenia tych przepisów musi być niebezpieczeństwo dla ludzi lub mienia albo niedopuszczalne pogorszenie warunków zdrowotnych lub użytkowych dla otoczenia, przy czym wystąpienie jednej z tych okoliczności winno być wykazane w sposób niebudzący wątpliwości. Nakaz rozbiórki na art. 37 ust 1 pkt 2 Prawa budowlanego z 1974 r. powinien być zatem stosowany tylko wówczas, gdy nie ma możliwości usunięcia określonych w tym przepisie zagrożeń poprzez wydanie decyzji na podstawie art. 40 omawianej ustawy, nakazującej dokonanie w obiekcie zmian lub przeróbek.
Podkreślił, że zawarty w decyzji z dnia [...] października 1993 r. nakaz wykonania rynien i rur spustowych na budynku gospodarczym miał na celu uniemożliwienie spływu wód opadowych na sąsiednią działkę i znajdował uzasadnienie w art. 40 Prawa budowlanego z 1974 r.
Natomiast art. 40 wspominanej ustawy nie dawał podstaw do orzeczenia o nakazie wstrzymania robót budowlanych i w tej części decyzja Kierownika Urzędu Rejonowego w [...] dotknięta jest wadą określoną w art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.
Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na powyższą decyzję złożyli K. J. i Z. J..
Skarżący wnieśli o uchylenie zaskarżonej decyzji, stwierdzenie nieważności decyzji Kierownika Urzędu Rejonowego w [...] z dnia [...] października 1993 r. z powodu rażącego naruszenia prawa oraz o zasądzenie kosztów postępowania.
W ocenie skarżących w decyzji z dnia [...] października 1993 r. wadliwie wskazano art. 40 Prawa budowlanego z 1974 r. jako podstawę prawną rozstrzygnięcia. Przepis ten dotyczy całego obiektu budowlanego, zaś merytoryczny zakres rozstrzygnięcia wskazuje, że nie badano kwestii odstępstw od pierwotnego projektu budowlanego, a jedynie sprawę braku rynien i rur spustowych, co podlega art. 46 omawianej ustawy.
Skarżący podnieśli, że podwyższono wysokość budynku o ok. 2 m od stropu, przedłużono dach o ok. 2 m, a ponadto wybudowano przewód kominowy w odległości ok. 8 m od strony szczytowej stodoły skarżących.
Zaskarżonemu rozstrzygnięciu zarzucono niezbadanie i niewyjaśnienie kwestii posadowienia budynku niezgodnie z planem miejscowym. Ponadto, nawet przy założeniu, że w decyzji zlokalizowano obiekt zgodnie z planem miejscowym, to po jego wybudowaniu brak już tej zgodności. Organy zaś tej okoliczności nie zbadały, pomimo podniesionego w odwołaniu zarzutu.
W odpowiedzi na skargę organ podtrzymał dotychczasowe stanowisko w sprawie i wniósł o oddalenie skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Zaskarżona decyzja została wydana w jednym z nadzwyczajnych postępowań, jakim jest postępowanie nieważnościowe.
Instytucja stwierdzenia nieważności decyzji ma na celu wyeliminowanie z obrotu prawnego decyzji administracyjnych dotkniętych istotnymi wadami kwalifikowanymi, których katalog zawarty jest art. 156 § 1 pkt 1-7 k.p.a. oraz w przepisach odrębnych. Wady decyzji stanowiące przesłankę do stwierdzenia nieważności mają charakter materialnoprawny a ich występowanie powoduje, że z mocy decyzji powstaje albo stosunek prawny ułomny, albo w ogóle się on nie nawiązuje. Wady tkwią w samej decyzji i godzą w elementy stosunku prawnego podmiotowe, w jego przedmiot lub też w podstawę prawną, w wyniku czego albo dochodzi do nieprawidłowych skutków prawnych, albo do prawnej bezskuteczności decyzji administracyjnej (J. Borkowski [w:] B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Warszawa 2006 r., s. 720).
W postępowaniu w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji organ nie prowadza postępowania dowodowego w takim zakresie, jaki jest wymagany w zwykłym postępowaniu administracyjnym i nie orzeka ponownie co do istoty sprawy. Organ jedynie dokonuje kontroli legalności ostatecznej decyzji administracyjnej z punktu widzenia przesłanek określonych w art. 156 § 1 k.p.a., według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania kontrolowanej decyzji. Innymi słowy, kontroluje, czy jej wydanie może się wiązać z zaistnieniem którejkolwiek z przesłanek określonych w tym przepisie.
Jak podkreśla się zarówno w doktrynie, jak i w orzecznictwie sądowoadministracyjnym, stwierdzenie nieważności decyzji jest wyjątkiem od zasady trwałości decyzji administracyjnej wyrażonej w art. 16 k.p.a. Oznacza to, że wyeliminowanie z obrotu prawnego decyzji ostatecznej może nastąpić tylko w sytuacji, gdy organ ponad wszelką wątpliwość ustali, iż decyzja taka dotknięta jest jedną z wad wymienionych w art. 156 § 1 k.p.a., przy czym przesłanki te wymienione są enumeratywnie i nie podlegają wykładni rozszerzającej.
Poddaną kontroli Sądu decyzją Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego utrzymał w mocy decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji kierownika Urzędu Rejonowego w [...]. W ocenie organów obu instancji powyższa decyzja w części nakazującej wstrzymanie robót budowlanych obarczona była wadą określoną w art. 156 § pkt 2 k.p.a.
Zgodnie z art. 40 Prawa budowlanego z 1974 r. w wypadku wybudowania obiektu budowlanego niezgodnie z przepisami, jeżeli nie zachodzą okoliczności określone w art. 37, właściwy terenowy organ administracji państwowej wyda inwestorowi, właścicielowi lub zarządcy decyzję nakazującą wykonanie w oznaczonym terminie zmian lub przeróbek, niezbędnych do doprowadzenia obiektu budowlanego, terenu nieruchomości lub strefy ochronnej do stanu zgodnego z przepisami.
Jak natomiast stanowi art. 37 ust. 1 tej ustawy obiekty budowlane lub ich części, będące w budowie lub wybudowane niezgodnie z przepisami obowiązującymi w okresie ich budowy, podlegają przymusowej rozbiórce albo przejęciu na własność Państwa bez odszkodowania i w stanie wolnym od obciążeń, gdy terenowy organ administracji państwowej stopnia powiatowego stwierdzi, że obiekt budowlany lub jego część:
1) znajduje się na terenie, który zgodnie z przepisami o planowaniu przestrzennym nie jest przeznaczony pod zabudowę albo przeznaczony jest pod innego rodzaju zabudowę, lub
2) powoduje bądź w razie wybudowania spowodowałby niebezpieczeństwo dla ludzi lub mienia albo niedopuszczalne pogorszenie warunków zdrowotnych lub użytkowych dla otoczenia.
Podkreślić należy, że skorzystanie przez organ z dyspozycji przepisu art. 40 ustawy, tj. wydanie decyzji nakazującej wykonanie w oznaczonym terminie zmian lub przeróbek, uzależnione jest od ustalenia, że nie zachodzą okoliczności do zastopowania art. 37 ustawy. Jak podkreśla się bowiem w orzecznictwie organ prowadząc postępowanie w sprawie samowolnych robót budowlanych winien w pierwszym rzędzie dokonać oceny, czy nie zachodzą przesłanki wynikające z art. 37 ustawy, obligujące go do wydania nakazu rozbiórki. Dopiero po wykluczeniu tych przesłanek organ nadzoru budowlanego powinien zbadać, czy istnieją podstawy do wydania decyzji z art. 40 tej ustawy, nakładającej obowiązek dokonania zmian lub przeróbek mających na celu doprowadzenie inwestycji do zgodności jej stanu z obowiązującym prawem.
W rozpoznawanej sprawie organy obu instancji prawidłowo uznały, że nie zaszła przesłanka do nakazania rozbiórki obiektu z art. 37 ust 1 pkt 1 ustawy. Przedmiotowy obiekt został bowiem wybudowany na podstawie decyzji Naczelnika Gminy w [...] z dnia [...] marca 1973 r., udzielającej A. K. pozwolenia na budowę - z istotnymi odstępstwami od jej warunków. Decyzję tę, zgodnie z przepisami, poprzedzać musiało postępowanie w zakresie zgodności inwestycji z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego. Powyższa decyzja pozostaje w obrocie prawnym, toteż brak jest podstaw, by kwestionować jej zgodność z zapisami obowiązującego w dacie jej wydania ustaleniami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego.
Odnośnie drugiej przesłanki – z art. 37 ust. 1 pkt 2 ustawy, wyjaśnienia wymaga, że dla wydania na jej podstawie decyzji nakazującej rozbiórkę nie jest wystarczające samo stwierdzenie, iż obiekt budowlany lub jego część powoduje bądź w razie wybudowania spowodowałby niebezpieczeństwo dla ludzi lub mienia albo niedopuszczalne pogorszenie warunków zdrowotnych lub użytkowych dla otoczenia. Należy przychylić się do – słusznie przywołanego przez organy – stanowiska Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach (wyrok z dnia 8 lipca 2010 r., sygn. akt II SA/Ke 325/10, Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych dostępna pod adresem: orzeczenia.nsa.gov.pl), że samo stwierdzenie niezgodności wybudowanego obiektu z przepisami nie jest podstawą do zastosowania art. 37 ustawy. Skutkiem naruszenia tych przepisów muszą być okoliczności wymienione w tym przepisie – niebezpieczeństwo dla ludzi lub mienia albo niedopuszczalne pogorszenie warunków zdrowotnych lub użytkowych dla otoczenia. Wystąpienie jednego z wymienionych wyżej stanów musi być wykazane w sposób niebudzący wątpliwości. Nie wystarczy podanie, że wystąpiło samo zagrożenie, lecz należy je ściśle określić i podać, w jakich okolicznościach organ to zagrożenie upatruje. Zagrożenie musi być realne, a nie tylko teoretyczne. Jak podkreśla się także w orzecznictwie sądowoadministracyjnym, orzeczenie nakazu rozbiórki jest środkiem ostatecznym, który powinien mieć zastosowanie nie wtedy, gdy zachodzi taka możliwość, lecz wówczas, gdy występuje taka konieczność – gdy brak jest możliwości usunięcia określonych w przepisach zagrożeń lub pogorszeń poprzez wydanie nakazu dokonania w obiekcie zmian lub przeróbek w trybie art. 40 ustawy.
W przedmiotowej sprawie Sąd podzielił stanowisko organów obu instancji, że nie zaszły przesłanki do wydania decyzji nakazującej rozbiórkę z art. 37 ust. 1 ustawy.
Niemniej nadmienić należy, że wydanie decyzji, o której mowa w art. 40 ustawy, winno być poprzedzone postępowaniem w kierunku ustalenia, czy nie zachodzą przesłanki rozbiórki, o których mowa w art. 37 ust. 1 pkt 1 lub 2. Dodatkowo, z uzasadnienia decyzji powinno wynikać, że zastosowanie przez organ dyspozycji przepisu art. 40 ustawy poprzedzone było ustaleniem, że w danej sprawie nie spełnione zostały przesłanki do zastosowania art. 37. Sąd zauważa, że z decyzji Kierownika Urzędu Rejonowego w [...] nie wynika, że organ przeprowadził stosowne postępowanie w tym względzie. Mimo to, z akt sprawy wynika, że w sprawie przesłanki do wydania nakazu rozbiórki z art. 37 ust. 1 pkt 1 lub 2 nie zaszły, toteż powyższe uchybienie w zakresie uzasadnienia decyzji z dnia [...] października 1993 r. nie ma wpływu na ocenę jej ważności.
Kierownik Urzędu Rejonowego w [...] w związku ze stwierdzeniem, że z uwagi na ustawienie ogrodzenia w odległości ok. 1 m od obory wody opadowe z dachu obory spływają na drewniane ogrodzenie i niszczą je – nakazał wykonanie rynien i rur spustowych na budynku gospodarczym. Nakaz powyższy należy ocenić jako znajdujący uzasadnienie w art. 40 ustawy, powołanym jako podstawa prawna decyzji, był bowiem środkiem odpowiednim i wystarczającym dla uniemożliwienia spływu wód opadowych na sąsiednią działkę. Jak zaś wyżej wskazano, możliwe było wydanie decyzji na podstawie art. 40 ustawy z uwagi na brak przesłanek do zastosowania art. 37.
Odnośnie orzeczenia o nakazie wytrzymania robót budowlanych, trafnie organy obu instancji oceniły, iż przepis art. 40 nie dawał podstawy do takiego rozstrzygnięcia i w tym zakresie decyzja z dnia [...] października 1993 r. dotknięta jest wadą kwalifikowaną z art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a., uzasadniającą stwierdzenia jej nieważności w tej części.
W decyzji wydanej w trybie art. 40 ustawy organ, w celu legalizacji obiektu budowlanego wybudowanego niezgodnie z przepisami, co do którego nie zachodzą przesłanki z art. 37, może nakazać wykonanie w oznaczonym terminie zmian lub przeróbek, niezbędnych do doprowadzenia obiektu budowlanego, terenu nieruchomości lub strefy ochronnej do stanu zgodnego z przepisami. Przepis ten zakreśla granice decyzji i wiąże organ, wskazując, jakie obowiązki może nałożyć w postępowaniu legalizacyjnym. Ustawodawca w omawianym przepisie nie wymienił katalogu zmian lub przeróbek, o jakich tam mowa. Jako przykład tego typu zmian lub przeróbek można wskazać rozbiórkę niektórych elementów obiektu, usunięcie elementów niewłaściwie wykonanych, zastąpienie pewnych elementów innymi i w efekcie doprowadzenie do zmian możliwych do zaakceptowania z punktu widzenia wymogów prawa, w szczególności przepisów techniczno-budowlanych (patrz: cyt. wyżej wyrok WSA w Kielcach). Tego rodzaju przeróbki mieszczą się w dyspozycji art. 40 ustawy i prowadzą do zachowania obiektu budowlanego wybudowanego niezgodnie z prawem. Tak też należy ocenić nakaz wykonania rynien i rur spustowych na budynku gospodarczym, o którym mowa w omawianej decyzji Kierownika Urzędu Rejonowego w [...].
Mając powyższe na uwadze należało uznać, że nakaz wstrzymania robót budowlanych nie mieści się w zakresie prac, o których mowa w art. 40 ustawy. Po pierwsze, już z literalnego brzmienia art. 40 wynika, że ustawodawca nie wymienił wstrzymania robót budowlanych jako nakazu, który organ może nałożyć w tym trybie. Po drugie zaś, wstrzymanie robót budowlanych nie służy realizacji celu postępowania legalizacyjnego, uregulowanego w tym przepisie. Samo bowiem wstrzymanie prac nie doprowadzi obiektu budowlanego do stanu zgodnego z przepisami.
Jedynie na marginesie wskazać należy, że w trybie Prawa budowlanego z 1974 r. dopuszczalne było nakazanie wstrzymania robót budowlanych. Na podstawie art. 36. ustawy właściwy terenowy organ administracji państwowej wstrzyma roboty budowlane, gdy są one wykonywane:
1) bez wymaganego pozwolenia na budowę lub zgłoszenia rozbiórki albo
2) w sposób mogący spowodować niebezpieczeństwo dla ludzi lub mienia, zagrożenie środowiska, albo
3) w sposób istotnie odbiegający od ustaleń i warunków określonych w przepisach, w pozwoleniu na budowę bądź w zgłoszeniu rozbiórki.
W decyzji o wstrzymaniu robót budowlanych należy podać powód wstrzymania robót, ustalić wymagania dotyczące doraźnego zabezpieczenia robót oraz ich otoczenia, określić, jakie czynności i zmiany lub przeróbki należy wykonać w celu uzyskania decyzji zezwalającej na wznowienie robót oraz określić terminy, w jakich mają być spełnione wymagania i warunki, o których mowa w pkt 2 i 3.
Powyższy przepis ma jednak zastosowanie wówczas, gdy organ orzekający przewiduje możliwość dalszego ich kontynuowania po spełnieniu warunków ustalonych w decyzji. Co wymaga podkreślenia, postępowanie w przedmiocie wstrzymania robót budowlanych jest postępowaniem odrębnym od postępowania legalizacyjnego z art. 40 ustawy i nie jest dopuszczalne łączenie w jednym postępowaniu i jednej decyzji obu tych trybów.
Niewątpliwie art. 40 ustawy nie mógł więc stanowić podstawy nakazania wstrzymania robót budowlanych. W tej części decyzja z dnia [...] października 1993 r. dotknięta jest wadą z art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. – została wydana z rażącym naruszeniem prawa.
Nie każde naruszenie prawa dyskwalifikuje decyzję w takim stopniu, aby konieczne było stwierdzenie jej nieważności. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym przyjmuje się, że rażące naruszenie prawa, o którym mowa w art. 156 ust. 1 pkt 2 k.p.a, to naruszenie, które z uwagi na wywołane skutki jest jednoznaczne w znaczeniu wadliwości rozstrzygnięcia oraz takie naruszenie, w wyniku którego powstają skutki niemożliwe do zaakceptowania z punktu widzenia wymagań praworządności. Rażące naruszenie prawa występuje w przypadku naruszenia przepisu prawnego, którego treść bez żadnych wątpliwości może być ustalona w bezpośrednim rozumieniu, w sytuacji, gdy dane rozstrzygnięcie stoi w oczywistej sprzeczności z jasno sformułowanym przepisem prawa – takim, który nie wymaga dalszych wyjaśnień. Ponadto stwierdzone naruszenie musi mieć znacznie większą wagę, aniżeli stabilność ostatecznej decyzji administracyjnej.
Decyzja Naczelnika Urzędu Rejonowego w [...] w zakresie nakazu wstrzymania prac budowlanych dotknięta jest wadą nieważności, bowiem została wydana z rażącym naruszeniem prawa. W ocenie Sądu Kierownik Urzędu Rejonowego w [...] w sposób kwalifikowany naruszył art. 40 ustawy poprzez nakazanie wstrzymania robót budowlanych w sytuacji, gdy przepis ten nie dawał podstaw do takiego rozstrzygnięcia.
Organy obu instancji zasadnie zatem uznały, iż w części dotyczącej nakazu wstrzymania robót budowlanych decyzja z dnia [...] października 1993 r. dotknięta jest wadą określoną w art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a., co musiało skutkować stwierdzeniem jej nieważności w tej części. W części zaś dotyczącej nakazu wykonania rynien i rur spustowych nie zaszły przesłanki nieważnościowe.
W tym stanie rzeczy należało uznać, że zarzuty skargi nie znajdują oparcia w przepisach prawa, a biorąc dodatkowo pod uwagę, że Sąd nie dostrzegł takich naruszeń przepisów prawa procesowego lub materialnego, które mogłoby mieć wpływ na wynik sprawy – skargę należało oddalić.
Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 25.07.2026. · Źródło