VII SA/Wa 1645/21

WyrokWSA w Warszawie2021-12-02

Skład orzekający: Paweł Groński, Jolanta Augustyniak-Pęczkowska, Izabela Ostrowska

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy decyzja o "uściśleniu" decyzji o wpisie do rejestru zabytków, wydana po upływie 10 lat od doręczenia pierwotnej decyzji, może zostać stwierdzona jako wydana z naruszeniem prawa, nawet jeśli nie można stwierdzić jej nieważności z powodu upływu terminu?
Ratio decidendi
Decyzja o "uściśleniu" decyzji o wpisie do rejestru zabytków, która faktycznie ponownie rozstrzyga sprawę już wcześniej rozstrzygniętą ostateczną decyzją, stanowi naruszenie zasady "res iudicata" (art. 156 § 1 pkt 3 k.p.a.). Nawet jeśli od doręczenia pierwotnej decyzji upłynęło ponad 10 lat, co uniemożliwia stwierdzenie nieważności decyzji, organ administracji może i powinien stwierdzić wydanie decyzji z naruszeniem prawa, wskazując okoliczności, z powodu których nieważności nie stwierdzono (art. 158 § 2 k.p.a.).
Stan faktyczny
Skarżący Z. S. wniósł o stwierdzenie nieważności decyzji Ministra Kultury, Dziedzictwa Narodowego i Sportu z 2021 r., która utrzymała w mocy własną decyzję z 2021 r. odmawiającą stwierdzenia nieważności decyzji Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków z 1997 r. Skarżący zarzucił, że decyzja z 1997 r. została wydana z naruszeniem prawa, ponieważ dotyczyła sprawy już rozstrzygniętej decyzją z 1978 r. o wpisie do rejestru zabytków zespołu dworsko-parkowego. Minister uznał, że decyzja z 1997 r. została wydana z naruszeniem prawa (art. 156 § 1 pkt 3 k.p.a.), ponieważ dotyczyła sprawy już rozstrzygniętej, ale odmówił stwierdzenia nieważności z powodu upływu ponad 10 lat od doręczenia decyzji.
Rozstrzygnięcie
Oddalił skargę.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Paweł Groński (spr.), Sędziowie sędzia WSA Jolanta Augustyniak-Pęczkowska, sędzia WSA Izabela Ostrowska, , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 2 grudnia 2021 r. sprawy ze skargi Z. S. na decyzję Ministra Kultury, Dziedzictwa Narodowego i Sportu z dnia [...] lipca 2021 r. znak [...] w przedmiocie stwierdzenia wydania decyzji z naruszeniem prawa oddala skargę Decyzją z dnia 5 lipca 2021 r., znak: DOZ-OAiK.650.230.202i.MW Minister Kultury, Dziedzictwa Narodowego i Sportu (dalej: Minister), działając na podstawie art. 89 pkt 1 i art. 93 ust. 1 ustawy z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami (Dz. U. z 2021 r., poz. 710), art. 17 pkt 2, art. 156 § 1 pkt 2 i pkt 3 oraz § 2 oraz na podstawie art. 138 § 1 w związku z art. 127 § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2021 r., poz. 735, z późn. zm., dalej: k.p.a.) po rozpatrzeniu wniosku Z. S. z dnia 18 lutego 2021 r. o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej decyzją Ministra z dnia 26 stycznia 2021 r., znak: DOZ-OAiK.650.1500.2019.AB, stwierdzającą, że decyzja Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków w Lublinie (dalej: Konserwator) z dnia 10 października 1997 r. znak: WKZ-1/KD/IY765/3799/97 została wydana z naruszeniem prawa, jako dotycząca sprawy rozstrzygniętej już inną decyzją ostateczną, w zakresie dotyczącym obszaru wpisanego uprzednio do rejestru zabytków decyzją Konserwatora z dnia 11 lipca 1978 r., znak: KL.IV-7/i3/78 i odmawiającą stwierdzenia jej nieważności na podstawie 156 § 1 pkt 3, gdyż od dnia doręczenia tej decyzji upłynęło ponad 10 lat oraz w pozostałej części odmawiającą stwierdzenia nieważności decyzji Konserwatora z dnia 10 października 1997 r., znak: WKZ-i/KD/IV/65/3799/97, utrzymał w mocy własną decyzję. Z akt sprawy wynika, że decyzją Konserwatora z dnia 11 lipca 1978 r., znak: KL.IV-7/i3/78 do rejestru zabytków województwa lubelskiego wpisano zespół dworsko-parkowy w S., gm. [...], w granicach zakreślonych na załączonym szkicu (planie), będącym częścią ww. decyzji. W skład zespołu w świetle rozstrzygnięcia wchodzi: dwór, budynek starej kuźni oraz park, powstałe w I oraz II połowie XIX wieku. Następnie Konserwator w dniu 10 października 1997 r. wydał kolejną decyzję znak: WKZ-i/KD/IV/65/3799/97, o "uściśleniu decyzji własnej" z dnia 11 lipca 1978 r., znak: KL.F/-7/13/78 w sprawie wpisania do rejestru zabytków województwa lubelskiego zespołu dworsko-parkowego w S., gm. [...], zgodnie z którą przedmiotem ochrony są dwór na działce nr ew. [...], oznaczony numerem 1 na załączniku graficznym, kuźnia na działce nr ew. [...], oznaczona numerem 2 na załączniku graficznym oraz park w granicach działek o nr ew. [...], o powierzchni 2,27 ha i nr [...] o powierzchni 0,17 ha. Granice ochrony konserwatorskiej oznaczono na załączonym wyrysie z ewidencji gruntów (załączniku graficznym), stanowiącym integralną część ww. decyzji. Wnioskiem z dnia 18 listopada 2019 r. Z. S. zwrócił się o stwierdzenie nieważności decyzji z dnia 10 października 1997 r., w części odnoszącej się do wskazanej w tej decyzji działki nr [...], ewentualnie o wznowienie postępowania i uchylenie skarżonej decyzji we wskazanej części jako rażąco chybionej. W uzasadnieniu wniosku Z. S. stwierdził, że decyzja dotyczy sprawy w części już poprzednio rozstrzygniętej. Decyzją z dnia 26 stycznia 2021 r. Minister orzekł, że decyzja Konserwatora z dnia 10 października 1997 r., znak: WKZ-I/KD/IV/65/3799/97, została wydana z naruszeniem prawa, jako dotycząca sprawy rozstrzygniętej już inną decyzją ostateczną, w zakresie dotyczącym obszaru wpisanego uprzednio do rejestru zabytków decyzją Konserwatora z dnia 11 lipca 1978 r., znak: KL.IV-7/I3/78; odmówił stwierdzenia nieważności decyzji Konserwatora z dnia 10 października 1997 r., znak: WKZ-1/KD/F//65/3799/97 na podstawie 156 § 1 pkt 3 k.p.a., gdyż od dnia doręczenia tej decyzji upłynęło ponad 10 lat oraz w pozostałej części odmówił stwierdzenia nieważności decyzji Konserwatora z dnia 10 października 1997 r., znak: WKZ-I/KD/IV/65/3799/97. Z rozstrzygnięciem tym nie zgodził się Z. S., który zwrócił się z wnioskiem o ponownie rozpatrzenie sprawy. Wskazał, że w rozpatrywanej sprawie powinien być zastosowany przepis art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a., ponieważ decyzja z dnia 10 października 1997 r. została wydana bez podstawy prawnej lub też z rażącym naruszeniem prawa. Zwrócił uwagę, że w postępowaniu administracyjnym nie występuje pojęcie "uściślenia decyzji własnej", a więc brak było podstaw do prowadzenia takiego postępowania. W ocenie skarżącego uściślanie decyzji przekracza kompetencje organów, przyznane przez ustawodawcę w art. 113 § 2 k.p.a., zaś merytoryczna zmiana decyzji może nastąpić jedynie w trybie odwoławczym lub w jednym z trybów nadzoru. Jednocześnie Z. S. podniósł, że teren objęty ochroną konserwatorską, na którym znajdował się park był różny w obu decyzjach wpisujących do rejestru zabytków, a więc błędne jest ustalenie organu, że decyzja z 1997 r. odnosi się do tego samego zabytku. W ocenie skarżącego obszar objęty ochroną na podstawie decyzji z 1978 r. był około dwukrotnie większy niż teren objęty ochroną na podstawie decyzji z 1997 r., a więc nie był to teren tożsamy. Powyższy wniosek został wniesiony w ustawowym terminie. Minister po rozpatrzeniu ww. wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy wydał powołaną na wstępie decyzję z dnia 5 lipca 2021 r., którą utrzymał w mocy własne rozstrzygnięcie. W uzasadnieniu przedstawił charakterystykę nadzwyczajnego postępowania nieważnościowego akcentując przy tym zasadę trwałości decyzji ostatecznych, wyrażoną w art. 16 k.p.a. Wskazał przy tym, że nie stwierdza się nieważności decyzji administracyjnej z przyczyn wymienionych w art. 156 § 1 pkt 1, 3, 4 i 7 k.p.a., jeżeli od dnia jej doręczenia lub ogłoszenia upłynęło dziesięć lat, a także gdy decyzja wywołała nieodwracalne skutki prawne. Następnie dokonał w pierwszej kolejności analizy, czy kwestionowana decyzja dotyczyła sprawy już poprzednio rozstrzygniętej inną decyzją ostateczną, co zostało podniesione przez wnioskodawcę (art. 156 § 1 pkt 3 k.p.a.). Charakteryzując istotę tzw. powagi rzeczy osądzonej (res iudicata), w postępowaniu dotyczącym objęcia ochroną konserwatorską zabytków zaakcentował, że przy ocenianiu tożsamości spraw wpisu zabytku (dobra kultury) do rejestru wydawane decyzje odnoszą się do konkretnych rzeczy i nie dotyczą praw lub obowiązków o charakterze osobistym. Podkreślił, że decyzja o wpisie zabytku nieruchomego do rejestru jest skuteczna wobec każdego kolejnego właściciela nieruchomości. W związku z tym fakt, iż stronami postępowań zakończonych decyzjami o wpisie do rejestru zabytków tego samego obiektu są różne podmioty, nie ma znaczenia dla oceny tożsamości spraw. Dodatkowo w ocenie Ministra o braku tożsamości sprawy nie będzie świadczyć to, że pierwotna decyzja o wpisie do rejestru zabytków została wydana w oparciu o przepisy innego aktu prawnego, nieobowiązującego na chwilę wydania kolejnej decyzji, jako że kolejne akty prawne regulujące ochronę zabytków ustanawiały zasadę kontynuacji prowadzenia rejestru zabytków, pozostawiając w mocy wszystkie dotychczasowe decyzje o wpisie do rejestru zabytków. Przechodząc do analizy niniejszej sprawy Minister ocenił, że decyzja z dnia 10 października 1997 r. o "uściśleniu decyzji Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków w [...] z dn. 11 lipca 1978 r., znak: KL.IV-7/i3/78" została wydana na podstawie art. 104 k.p.a., a także art. 5 pkt 1 i art. 14 ust. 1 ustawy z dnia 15 lutego 1962 r. o ochronie dóbr kultury (Dz. U. Nr 10, poz. 48, z późn. zm.). Wskazał, że art. 5 pkt 1 ustawy o ochronie dóbr kultury, w tej dacie stanowił, że pod względem rzeczowym przedmiotem ochrony mogą być w szczególności dzieła budownictwa, urbanistyki i architektury, niezależnie od ich stanu zachowania, jak historyczne założenia urbanistyczne miast i osiedli, parki i ogrody dekoracyjne, cmentarze, budowle i ich wnętrza wraz z otoczeniem oraz zespoły budowlane o wartości architektonicznej, a także budowle mające znaczenie dla historii budownictwa. Brzmienie tego przepisu było analogiczne w chwili wydania obu decyzji tj. z dnia 11 lipca 1078 r. oraz 10 października 1997 r. Zgodnie natomiast z art. 14 ust. 1 tej ustawy, dobra kultury nieruchome, ruchome oraz kolekcje wpisywane były do rejestru zabytków na podstawie decyzji wojewody wydanej na wniosek wojewódzkiego konserwatora zabytków, lub zarządu właściwej gminy albo użytkownika wydanej z urzędu lub na wniosek prezydium właściwej rady narodowej, właściciela albo użytkownika (pkt 1), albo decyzji Ministra Kultury i Sztuki (pkt 2). Przepis ust. 2 stanowił, że do rejestru zabytków nie wpisuje się przedmiotów znajdujących się w muzeach i bibliotekach. W związku powyższym Minister ustalił, że decyzja Konserwatora z dnia 10 października 1997 r. została wydana w postępowaniu zwykłym, a nie w trybie nadzwyczajnym. Jako jej podstawę materialnoprawną wskazano bowiem przepisy normujące wydawanie decyzji o wpisie dobra kultury do rejestru zabytków. Ponadto Minister ustalił, że zarówno decyzja Konserwatora z dnia 11 lipca 1978 r. jak i rozstrzygnięcie z dnia 10 października 1997 r. dotyczą wpisu do rejestru zespołu dworsko-parkowego w S., gm. [...], w skład którego wchodzą: dwór, budynek starej kuźni i park, powstałe w pierwszej i drugiej połowie XIX w. Niewątpliwie zatem decyzja o "uściśleniu decyzji Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków w [...]" odnosi się do tego samego zabytku, który został także wymieniony w treści decyzji z dnia 11 lipca 1978 r., znak: KL.IV-7/i3/78. Ponadto decyzja ta dodatkowo wymienia w swej treści numery działek, na których są położone ww. elementy zespołu dworsko-parkowego, w tym oznacza ich granice na załączniku graficznym stanowiącym wyrys z ewidencji gruntów. W oparciu o powyższe ustalenia Minister stwierdził, że Konserwator w dniu 10 października 1997 r. ponownie wydał decyzję o wpisie dobra kultury do rejestru zabytków, tj. zespołu dworsko-parkowego w S.. Minister wskazał jednocześnie, że możliwość stwierdzenia nieważności ww. decyzji z powodu zaistnienia wady wskazanej w art. 156 § 1 pkt 3 k.p.a., jest ograniczona w czasie. Z art. 156 § 2 k.p.a. wynika bowiem jednoznacznie, że nie stwierdza się nieważności decyzji z przyczyny wymienionej w § 1 pkt 3, jeżeli od dnia jej doręczenia lub ogłoszenia upłynęło dziesięć lat. W takiej sytuacji, zgodnie z art. 158 § 2 k.p.a., organ administracji publicznej ograniczy się do stwierdzenia wydania zaskarżonej decyzji z naruszeniem prawa oraz wskazania okoliczności, z powodu których nie stwierdził nieważności decyzji. Odnosząc się do zarzutów podniesionych przez Z. S. Minister wyjaśnił, że na mocy obu ww. decyzji z dnia 1978 r. i z dnia 1997 r. został objęty ochroną konserwatorską częściowo ten sam teren, gdyż wynika to z analizy załączników graficznych do obu decyzji. Minister zauważył, że z załącznika graficznego do decyzji z dnia 11 lipca 1978 r. wynika, że wpis dotyczył całości terenu zamkniętego pomiędzy dwoma drogami od strony północnej (do B.) i południowej przebiegającej przy oznaczeniu "wieś S.". Ponadto na załączniku graficznym do decyzji z 11 lipca 1978 r. na terenie objętym wpisem zostały naniesione dwa budynki oznaczone nr 1 - dwór i nr 2 – [...]. Natomiast na załączniku graficznym do decyzji z 10 października 1997 r- jako teren objęty wpisem - zakreślony zgodnie z treścią tej decyzji kolorem czerwonym, został oznaczony obszar działek nr ew. [...] i [...], tj. południowa część terenu, który został objęty wpisem na podstawie decyzji z dnia 11 lipca 1978 r. na których położony jest budynek dworu i starej kuźni. Zatem na podstawie decyzji z dnia 10 października 1997 r. po raz drugi została objęta ochroną konserwatorską południowa część terenu objętego wcześniej ochroną na podstawie decyzji z dnia 11 lipca 1978 r. Zdaniem Ministra obie decyzje nie dotyczą dokładnie tego samego obszaru, lecz obszaru, który się częściowo pokrywa i w tym zakresie doszło do naruszenia zasady res iudicata. Ponadto Minister ocenił, że decyzja Konserwatora z dnia 10 października 1997 r. nie została wydana bez podstawy prawnej, w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a., gdyż podstawę taką stanowiły powołane w tej decyzji przepisy ustawy o ochronie dóbr kultury. Dodatkowo podtrzymał swoje stanowisko, że ww. decyzja nie jest dotknięta wadą rażącego naruszenia prawa, ani obarczona żadną z pozostałych kwalifikowanych wad wymienionych w art. 156 § 1 pkt 4-7 k.p.a. Skargę na powyższą decyzję Ministra z dnia 5 lipca 2021 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie złożył Z. S., który wniósł o uchylenie skarżonych decyzji w całości, oraz zasądzenie kosztów postępowania. W uzasadnieniu skarżący zwrócił uwagę, że Minister przyznał w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, że przepisy nie przewidywały możliwości kilkukrotnego wpisywania do rejestru tego samego zabytku i w tym też sensie badana decyzja została wydana bez podstawy prawnej, co nie jest równoznaczne z przesłanką wskazaną w art. 156 § 1 pkt 3 k.p.a. Zauważył, że w postępowaniu administracyjnym nie jest przewidziana procedura "uściślania" własnych decyzji administracyjnych i stwierdzenie nieważności przedmiotowej decyzji Konserwatora z dnia 10 października 1997 r., co pozwoli na przywrócenie porządku prawnego. W odpowiedzi na skargę Minister wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Postępowanie w niniejszej sprawie było prowadzone w jednym z nadzwyczajnych trybów weryfikacji decyzji tj. o stwierdzenie nieważności, którego przedmiotem było ustalenie, czy objęta wnioskiem decyzja Konserwatora z dnia 10 października 1997 r. jest dotknięta którąkolwiek z wad kwalifikowanych wymienionych enumeratywnie w art. 156 § 1 k.p.a., włączając w to wydanie bez podstawy prawnej lub z rażącym naruszeniem prawa (art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.). Analiza ta doprowadziła Ministra do przekonania, że weryfikowana decyzja dotknięta jest wadą określoną w art. 156 § 1 pkt 3 k.p.a., czyli że dotyczy sprawy już poprzednio rozstrzygniętej inną decyzją ostateczną albo sprawy, którą załatwiono milcząco. Z tą oceną należy się zgodzić. Z akt sprawy wynika bowiem, że decyzja Konserwatora z dnia 10 października 1997 r. o "uściśleniu decyzji Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków w [...] z dn. 11 lipca 1978 r., znak: KL.IV-7/i3/78", jak również "uściślana" decyzja Konserwatora z dnia 11 lipca 1978 r. zostały wydane w oparciu o analogiczne podstawy materialnoprawne regulujące wydawanie decyzji o wpisie dobra kultury do rejestru zabytków. Ponadto zarówno decyzja Konserwatora z dnia 11 lipca 1978 r. jak i decyzja z dnia 10 października 1997 r. dotyczą wpisu do rejestru tego samego dobra kultury tj. zespołu dworsko-parkowego w S., gm. [...], w skład którego wchodzą: dwór, budynek starej kuźni i park, powstałe w pierwszej i drugiej połowie XIX w. Obie decyzje dotyczą zatem tego samego zabytku. Ponadto obie decyzje obejmują ochroną konserwatorską częściowo ten sam teren - obszar działek nr ew. [...] i [...], tj. południowa część terenu, który został objęty wpisem na podstawie decyzji z dnia 11 lipca 1978 r. na których położony jest budynek dworu i starej kuźni. W konsekwencji decyzją z dnia 10 października 1997 r. po raz drugi objęto ochroną konserwatorską południową część terenu objętego wcześniej ochroną na podstawie decyzji z 11 lipca 1978 r. Jednocześnie należy podkreślić, że decyzja Konserwatora z dnia 10 października 1997 r. nie została wydana w postępowaniu nadzwyczajnym (np. w przedmiocie zmiany decyzji ostatecznej), lecz w postępowaniu zwykłym rozstrzygającym o objęciu ochroną konserwatorską określonego zabytku. Dodatkowo przepisy nie przewidywały możliwości wydawania decyzji o "uściśleniu" tj. doprecyzowaniu zakresu ochrony konserwatorskiej w odniesieniu do tego samego zabytku. W rezultacie nie ulega wątpliwości, że Konserwator wydając w dniu 10 października 1997 r. naruszył zasadę "res iudicata" i orzekł ponownie o sprawie administracyjnej już wcześniej rozstrzygniętej ostateczną decyzją z dnia 11 lipca 1978 r. Dlatego słusznie Minister uznał, że weryfikowana decyzja została dotknięta wadą nieważności, o której mowa w art. 156 § 1 pkt 3 k.p.a. Nie ulega jednocześnie wątpliwości, że od doręczenia decyzji z dnia 10 października 1997 r. minęło 10 lat. Dlatego Minister mógł, zgodnie z art. 158 § 2 k.p.a., ograniczyć się jedynie do stwierdzenia wydania zaskarżonej decyzji z naruszeniem prawa oraz wskazania okoliczności, z powodu których nie stwierdził nieważności decyzji. Zarzuty prezentowane przez skarżącego zdają się wskazywać na to, że domaga się on stwierdzenia nieważności weryfikowanej decyzji z powodu rażącego naruszenia prawa, ewentualnie jako wydanej bez podstawy prawnej. Jak wskazuje skarżący Minister sam przyznał, że decyzja Konserwatora z dnia 10 października 1997 r. została wydana bez podstawy prawnej, gdyż ponownie rozstrzygała o wpisie do rejestru tego samego zabytku. Z taką argumentacją strony nie można się zgodzić. Wprawdzie Minister argumentuje w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, że brak jest podstaw do kilkukrotnego rozstrzygania o wpisie do objęciu ochroną konserwatorską tego samego zabytku, jednakże wyraźnie podkreśla, że w sensie prawnym odpowiada to przesłance z art. 156 § 1 pkt 3 k.p.a., a nie określonej w art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. Skoro ustawodawca precyzyjnie określił w art. 156 § 1 k.p.a. katalog różnych i odrębnych przesłanek kwalifikowanych, których wystąpienie powoduje nieważność decyzji to należy każdą z nich rozpatrywać oddzielnie i w sposób ścisły. W sensie potocznym można stwierdzić, że pozbawiona podstawy prawnej jest decyzja, która np. jest skierowana do osoby niebędącej stroną w sprawie (art. 156 § 1 pkt 4 k.p.a), czy też decyzja trwale niewykonalna (art. 156 § 1 pkt 5 k.p.a.). Nie oznacza to jednak, że w sensie prawnym została ona wydana bez podstawy prawnej, to jest bez oparcia o jakikolwiek przepis funkcjonujący w systemie prawa, który dawałby organowi administracji publicznej kompetencje do rozstrzygania sprawy administracyjnej. W niniejszej sprawie taką podstawą były przepisy regulujące wydawanie decyzji o wpisie dobra kultury do rejestru zabytków. Sąd podzielił także stanowisko Ministra, że decyzja Konserwatora z dnia 10 października 1997 r. nie jest dotknięta wadą rażącego naruszenia prawa. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym przyjmuje się, że o rażącym naruszeniu prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a., decydują trzy przesłanki: oczywistość naruszenia prawa, charakter przepisu, który został naruszony oraz racje ekonomiczne lub gospodarcze – skutki, które wywołuje rozstrzygnięcie. Oczywistość naruszenia prawa polega na nie budzącej wątpliwości sprzeczności między treścią rozstrzygnięcia, a przepisem prawa stanowiącym jego podstawę prawną. Z kolei skutki, które wywołuje decyzja (postanowienie) uznana za rażąco naruszającą prawo, to skutki niemożliwe do zaakceptowania z punktu widzenia wymagań praworządności - gospodarcze lub społeczne skutki naruszenia, których wystąpienie powoduje, że nie jest możliwe zaakceptowanie decyzji jako aktu wydanego przez organy praworządnego państwa. Jeżeli zaś chodzi o charakter przepisu, który został naruszony, konieczne jest w konkretnej sprawie dokonanie oceny funkcji jaką pełni dany przepis w relacji do całej regulacji dotyczącej tego rodzaju sprawy i czy naruszenie tego przepisu miało rzeczywiście wpływ na treść kwestionowanej decyzji administracyjnej (por. uchwała składu siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 21 kwietnia 2008 r., I OPS 2/08). Decyzja Konserwatora z dnia 10 października 1997 r. nie nosi cech tego rodzaju naruszenia prawa. Zarówno skarżący, jak i Minister nie wskazali na jakikolwiek przepis prawa, który byłby naruszony weryfikowaną decyzją Konserwatora, zaś ponowne rozstrzygnięcie tej samej sprawy administracyjnej – jak już wskazano wyżej - nie może być kwalifikowane jako wydanie z rażącym naruszeniem prawa, skoro odpowiada innej przesłance tj. z art. 156 § 1 pkt 3 k.p.a. Na marginesie powyższych wywodów należy wskazać, że w obecnym stanie prawnym (po wejściu w życie z dniem 16 września 2021 r. nowelizacji k.p.a. wprowadzonej ustawą z dnia 11 sierpnia 2021 r. Dz. U. z 2021, poz. 1491) cezurą 10 lat, po którym to okresie nie można stwierdzić nieważności decyzji objęto wszystkie przesłanki określone w art. 156 § 1 k.p.a. Aktualnie zatem niezależnie od ustalenia, czy decyzja dotknięta jest wadą określoną w art. 156 § 1 pkt 3 k.p.a. (jak w niniejszej sprawie), czy też wadą rażącego naruszenia prawa lub gdy decyzja została wydana bez podstawy prawnej organ nie może stwierdzić nieważności decyzji jeżeli od dnia jej doręczenia lub ogłoszenia upłynęło dziesięć lat i ograniczony jest wówczas do stwierdzenia wydania zaskarżonej decyzji z naruszeniem prawa oraz wskazania okoliczności, z powodu których nie stwierdził nieważności decyzji (art. 158 § 2 k.p.a. w zw. z art. 156 § 2 k.p.a.). Dlatego na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, należało orzec jak w sentencji.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 29.07.2026. · Źródło