VII SA/Wa 1651/21
WyrokWSA w Warszawie2021-11-30
Skład orzekający: Wojciech Sawczuk, Włodzimierz Kowalczyk, Monika Kramek
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy postanowienie Ministra Kultury, Dziedzictwa Narodowego i Sportu odmawiające uzgodnienia projektu decyzji o warunkach zabudowy dla budowy budynku mieszkalnego w drugiej linii zabudowy na historycznej parceli, która pierwotnie była przeznaczona na zieleń ogrodową, jest zgodne z prawem?Ratio decidendi
Sąd uznał, że odmowa uzgodnienia projektu decyzji o warunkach zabudowy przez Ministra Kultury, Dziedzictwa Narodowego i Sportu była zasadna. Budowa budynku mieszkalnego w drugiej linii zabudowy na historycznej parceli, która pierwotnie była przeznaczona na zieleń ogrodową, narusza historyczny układ urbanistyczny dzielnicy "miasta-ogrodu" i jest sprzeczna z zasadami ochrony zabytków. Organ konserwatorski działał w granicach uznania administracyjnego, a jego stanowisko było wnikliwe i wszechstronne.Stan faktyczny
Skarżący D. M.-N. i P. N. wnieśli skargę na postanowienie Ministra Kultury, Dziedzictwa Narodowego i Sportu odmawiające uzgodnienia projektu decyzji o warunkach zabudowy dla budowy budynku jednorodzinnego w drugiej linii zabudowy. Organ I instancji (Wojewódzki Konserwator Zabytków) odmówił uzgodnienia, wskazując na naruszenie historycznego układu przestrzennego dzielnicy "miasta-ogrodu". Minister utrzymał to postanowienie w mocy. Skarżący zarzucili naruszenie przepisów proceduralnych i materialnych, w tym błędne uznanie, że lokalizacja budynku narusza wartości zabytkowe oraz nieprawidłowe nieuwzględnienie wcześniejszej decyzji o warunkach zabudowy i orzecznictwa NSA.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Wojciech Sawczuk, , Sędzia WSA Włodzimierz Kowalczyk, Sędzia WSA Monika Kramek (spr.), , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 30 listopada 2021 r. sprawy ze skargi D. M.-N. i P. N. na postanowienie Ministra Kultury, Dziedzictwa Narodowego i Sportu z dnia [...] maja 2021 r. znak [...] w przedmiocie uzgodnienia projektu decyzji o warunkach zabudowy oddala skargę
Przedmiotem skargi DN. i P.N. (dalej: skarżący) jest postanowienie Ministra Kultury, Dziedzictwa Narodowego i Sportu (dalej: Minister, organ II instancji) z dnia [...] maja 2021 r. znak [...] w przedmiocie odmowy uzgodnienia projektu decyzji o warunkach zabudowy, wydane w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy.
W dniu [...] grudnia 2020 r., w związku z postępowaniem o ustalenie warunków zabudowy dla skarżących, Kierownik Zespołu Lokalizacji Inwestycji w Wydziale Architektury i Budownictwa Urzędu Miejskiego [...], działając z upoważnienia Prezydenta[...], wystąpił do [...]Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków o uzgodnienie projektu decyzji o ustaleniu warunków zabudowy dla inwestycji planowanej przy ul. [...] we[...] , obejmującej budowę wolnostojącego budynku jednorodzinnego z niezbędną infrastrukturą techniczną, po rozbiórce części istniejących obiektów na działce nr[...], [...], obręb K..
Postanowieniem z dnia [...] stycznia 2021 r. znak: [...][...]Wojewódzki Konserwator Zabytków (dalej: wojewódzki konserwator, organ I instancji) odmówił uzgodnienia projektu decyzji o ustaleniu warunków zabudowy dla wyżej opisanej inwestycji.
W uzasadnieniu postanowienia stwierdził, że budowa budynku mieszkalnego w drugiej linii zabudowy jest niemożliwa z konserwatorskiego punktu widzenia, ponieważ wprowadzenie budynku mieszkalnego na wydzielonej działce nr[...], w strefie ogrodowo-rekreacyjnej, która historycznie, przestrzennie i funkcjonalnie związana jest z frontową zabudową pod nr[...], jest niezgodne z utrzymanym historycznym układem przestrzennym omawianej części [...]- "miasta-ogrodu".
Od powyższego rozstrzygnięcia skarżący złożyli zażalenie, podnosząc m.in., że na terenie całego osiedla nie istnieje jedna, obowiązująca linia zabudowy, a budynki są sytuowane w różnej odległości od granicy z działką drogową. Zrealizowano też wiele budynków w głębi działek, w tzw. drugiej linii zabudowy. Dodatkowo skarżący podnieśli, że dla działki nr[...], została wydana decyzja Prezydenta [...]nr [...]z dnia [...] października 2012 r. ustalająca warunki zabudowy dla inwestycji obejmującej budowę 2 budynków mieszkalnych jednorodzinnych w zabudowie bliźniaczej z 2 lokalami mieszkalnymi w każdym segmencie, garażem podziemnym, budowę budynku pomocniczego o funkcji garażowej lub gospodarczej wraz z zagospodarowaniem terenu i elementami infrastruktury technicznej oraz rozbiórką istniejących budynków garażowych, w której zatwierdzona została właśnie lokalizacja obiektu w tzw. drugiej linii zabudowy. Decyzja ta stanowiła przedmiot postępowania przed sądami administracyjnymi, a NSA w wyroku z dnia 16 stycznia 2014 r. sygn. akt II OSK 222/14 uznał, że "obszar ten został wyznaczony w ramach jednego osiedla[...], który odznacza się także historycznym układem urbanistycznym. W tym kontekście istotne było więc, czy projektowany budynek nawiązuje do zabudowy jaką tworzy zabudowa osiedla[...], która wzdłuż tej samej ul. [...]w różny sposób kształtuje parametry zabudowy ww. osiedla".
Ustosunkowując się do zarzutów zażalenia organ I instancji w piśmie z dnia [...] lutego 2020 r. wyjaśnił, że powoływana przez skarżących decyzja Prezydenta [...]nr [...]nie była przedkładana organowi ochrony zabytków do uzgodnienia, gdyż jej wydanie nastąpiło przed założeniem gminnej ewidencji zabytków. Analogicznie wszystkie inwestycje wskazywane w zażaleniu, powstałe w drugiej linii zabudowy, zostały zrealizowane przed utworzeniem gminnej ewidencji zabytków, a zatem również bez uzgodnienia z organami ochrony zabytków. Z kolei wyrok NSA z dnia 16 stycznia 2015 r. ocenia dopuszczalności inwestycji kubaturowej na działce nr [...]na gruncie przepisów o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, tym samym nie dotyczy on oceny dopuszczalności tej inwestycji z punktu widzenia ochrony zabytków.
Po rozpatrzeniu zażalenia, Minister opisanym na wstępie postanowieniem z dnia [....] maja 2021 r. utrzymał ww. rozstrzygnięcie w mocy.
W uzasadnieniu postanowienia Minister wyjaśnił, że właściwość organu konserwatorskiego w rozpatrywanej sprawie wynika z faktu, że działka nr[...], [...], obręb [...]przy ul. [...]we W. położona jest na terenie historycznego układu urbanistycznego dzielnicy [...]we W. ujętego w gminnej ewidencji zabytków, prowadzonej na podstawie Zarządzenia Prezydenta [...]nr [...]z dnia [...] listopada 2014 r.
Minister podniósł, że w świetle art. 3 pkt 12 ustawy z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami, na obszarze układu urbanistycznego dzielnicy Karłowice we Wrocławiu ochronie i opiece podlegają przede wszystkim układ przestrzenny dzielnicy, określony przez historyczne rozplanowanie placów i ulic, historyczny kształt i wielkość działek oraz ich sposób zagospodarowania, współzależność między zabudową, zielenią a otwartą przestrzenią. Osiedle Karłowice, chociaż powstawało etapami na przestrzeni blisko półwiecza, to jednak zostało zakomponowane w całości zgodnie z ideą "miasta ogrodu"[...]. Osiedle charakteryzuje się luźną, z reguły powtarzalną zabudową, rozmieszczoną w zrytmizowanej, przejrzystej siatce ulic na równie powtarzalnych swoją wielkością i kształtem działkach, które w dominującej ich części pozostawały niezabudowane, z powierzchnią przeznaczoną na zieleń ogrodową. Dostrzegalne nieregularności w sposobie prowadzenia niektórych ulic oraz wynikające stąd nieregularności w kształtach działek, stanowiły dodatkowy zabieg planistyczny, mający podkreślać podmiejski, ogrodowo - rekreacyjny charakter całej dzielnicy. Dodatkowo powierzchnię terenów zielonych zwiększały wszelkiego rodzaju skwery, ogrody i parki, a także obszadzane zielenią szerokie główne arterie pełniące obok funkcji komunikacyjnych również funkcje reprezentacyjne. Cechy te konsekwentnie nadawano osiedlu na każdym etapie planowania jego poszczególnych jednostek urbanistycznych. Uzyskano w ten sposób wysoki komfort zamieszkania w otoczeniu zieleni, bez typowej dla dzielnic śródmiejskich ciasnoty przestrzennej oraz w izolacji od wielkomiejskiego zgiełku. Mające przeważnie kształt wydłużonego prostokąta historyczne parcele miejskie są zabudowane pojedynczym budynkiem mieszkalnym - willą, domem jednorodzinnym a nawet budynkiem wielorodzinnym - usytuowanym we frontowej, przyulicznej linii zabudowy. W pozostałej części działek dominują, tereny zieleni ogrodowej. Na terenach ogrodowych dopuszczano poza tym do lokalizacji niewielkich budynków gospodarczych i pawilonów ogrodowych.
Minister zaznaczył, że przedłożony do uzgodnienia projekt decyzji ustala warunki zabudowy dla realizacji drugiego budynku mieszkalnego na historycznej parceli miejskiej obejmującej współczesne działki nr [...] i[...], na której to parceli obecnie znajduje się dwukondygnacyjny budynek mieszkalny na planie prostokąta, kryty wysokim dachem dwuspadowym z asymetrycznie rozmieszczonymi wystawkami w obu połaciach dachowych. Wyjaśnił, że działka nr[...], na której planowana jest przedmiotowa inwestycja, powstała w wyniku dokonanego z pogwałceniem historycznych wartości planistycznych tego obszaru podziału pierwotnej działki [...] na dwie odrębne nieruchomości. Nie zmienia to faktu, że oceniając dopuszczalność planowanego zamierzenia z konserwatorskiego punktu widzenia współczesne działki [...] i [...] należy postrzegać, jako jedną historyczną parcelę, na której jest już zlokalizowany budynek w historycznej linii zabudowy i o przystających do skali zabudowy historycznej parametrach.
Zdaniem Ministra lokalizacja jakiegokolwiek nowego budynku mieszkalnego na tym obszarze stanowiłaby naruszenie jego zabytkowych wartości. Dlatego, niezależnie od szczegółowych warunków i zasad zagospodarowania terenu jakie ustalono w uzgadnianym projekcie decyzji, decyzja ta nie może uzyskać akceptacji organu konserwatorskiego. Jej ustalenia przewidują bowiem realizację budynku mieszkalnego na działce[...], która jest częścią historycznej strefy ogrodów, zlokalizowanych na tyłach domów lub kamienic mieszkalnych. Poza zielenią ogrodową można tu, zgodnie z wartościami zabytkowymi tego obszaru, lokalizować jedynie drobne budynki gospodarcze.
Odnosząc się do zarzutów zażalenia, Minister podniósł, że fakt dokonania w przeszłości na obszarze układu urbanistycznego, godzących w wartości tego obszaru podziałów, a nawet realizacji pojedynczych budynków z naruszeniem historycznego rozplanowania, nie upoważnia organów ochrony zabytków do wyrażania zgody na kolejne działania godzące w wartości tego obszaru. Podniósł, że analiza zabudowy w tym rejonie (konkretnie wokół wtórnie wykształconej uliczki osiedlowej w granicach działki[...]), obrazuje jak degradujące dla wartości zabytkowych, ale też dla historycznie ukształtowanego komfortu zamieszkania, są wszelkie inwestycje wtórnie zagęszczające zabudowę na terenach przeznaczonych pod zieleń ogrodową.
Minister wskazał, że analogiczne skutki tego rodzaju zamierzeń oraz ich wpływ na wartości przestrzenne miast ogrodów były już oceniane w orzecznictwie sądów administracyjnych.
W skardze na powyższe postanowienie skarżący zarzucili naruszenie:
1) art. 138 § 1 pkt 1 i art. 144 k.p.a. w zw. w zw. z art. 53 ust. 4 pkt 2 z art. 64 ust. 1 ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (Dz. U. z 2021 r., poz. 741, dalej jako: u.p.z.p.) poprzez utrzymanie w mocy postanowienia nieodpowiadającego prawu, u podstaw którego legło błędne przekonanie, że lokalizacja jakiegokolwiek nowego budynku mieszkalnego na obszarze historycznego osiedla [...] stanowiłaby naruszenie jego zabytkowych wartości podczas gdy, zamierzenie w jego planowanym kształcie nie prowadzi do zaburzenia istniejącego układu przestrzennego i wpisuje się w rys architektoniczny obszaru osiedla[...],
2) art. 53 ust. 4 pkt 2 w zw. z art. 64 ust. 1 u.p.z.p. oraz art. 3 pkt 12 ustawy z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami (Dz. U. z 2020 r,, poz. 282) poprzez nieprawidłowe uznanie, że decyzja o warunkach zabudowy nie może uzyskać pozytywnego uzgodnienia konserwatorskiego, z uwagi na fakt, że w ocenie organów obu instancji działkę nr[...], [...], obręb [...]należy postrzegać z działką nr[....], jako jedną historyczną parcelę, w której działka nr [...]pełni rolę zieleni ogrodowej nieprzeznaczonej na realizację zabudowy mieszkaniowej, podczas gdy nieruchomość ta stanowi odrębną działkę ewidencyjną, objętą odrębną księgą wieczystą i stanowiącą odrębny przedmiot własności,
3) art. 53 ust. 4 pkt 2 w zw. z art. 64 ust. 1 u.p.z.p w zw. z art. 170 p.p.s.a., poprzez nieprawidłowe przyjęcie, że w sprawie nie znajdzie zastosowania ocena prawna wyrażona w wyroku NSA z dnia 16 stycznia 2015 r. sygn. akt II OSK 222/14, bowiem odnosi się ona jedynie, do oceny dopuszczalności inwestycji na gruncie przepisów ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, podczas, gdy wyrok ten dokonywał oceny prawnej decyzji Prezydenta [...]nr[...], która stanowiła przedmiot uzgodnienia konserwatorskiego i organ konserwatorski poprzez milczącą zgodę dokonał uzgodnienia dotyczącego możliwości zabudowy na działce nr [...]k.p.a., poprzez:
a) dokonanie przez organy obu instancji pobieżnej i niezupełnej oceny istotnych w sprawie okoliczności, w szczególności przejawiające się w niezapoznaniu się w sposób wyczerpujący z materiałami dowodowymi w sprawie, co doprowadziło do błędnego uznania, że nie jest możliwe dokonanie uzgodnienia przez właściwy organ konserwatorski,
b) nieprawidłowe ustalenie okoliczności faktycznych sprawy, tj. przyjęcie, że decyzja Prezydenta [...]nr [...]z dnia [...] października 2012 r. nie była przedkładana organowi ochrony konserwatorskiej do uzgodnienia, podczas, gdy została ona milcząco uzgodniona przez [...]Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków,
c) błędne powielenie stanowiska organu I instancji stwierdzającego, że działka nr[...], stanowi z działką nr [...]jedną historyczną parcelę, której możliwość zabudowy powinna być rozpatrywana jedynie w sposób łączny, z pozostawieniem działki nr [...]na część ogrodu,
d) całkowite pominięcie przez organy obu instancji, że w oparciu o wydaną już dla omawianej nieruchomości ostateczną i prawomocną decyzję o warunkach zabudowy może dojść do realizacji inwestycji o kształcie i w rozmiarach przekraczających inwestycję planowaną przez inwestorów, której zakres został ograniczony względem inwestycji przewidzianej wydaną już decyzją,
5) art. 124 § 2 i art. 107 § 3 k.p.a. w zw. z art. 126 k.p.a. oraz art. 11 i art. 8 k.p.a., poprzez wydanie postanowienia nieodpowiadającego wymogom formalnym, co przejawia się w pominięciu i nierozpatrzeniu wszystkich zarzutów i okoliczności sprawy podniesionych w zażaleniu, a w konsekwencji wydanie nieprawidłowego rozstrzygnięcia w sprawie.
W oparciu o podniesione zarzuty skarżący wnieśli o uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz poprzedzającego je postanowienia organu I instancji.
W uzasadnieniu skargi, podobnie jak w zażaleniu podniesiono, że na omawianym terenie powstało wiele budynków w drugiej linii zabudowy, a więc wydzielenie działki [...]nie stanowi precedensu, tylko powielenie istniejącej już na tym obszarze zabudowy, co potwierdza również analiza urbanistyczna przeprowadzona przez prowadzący postępowanie w sprawie ustalenia warunków zabudowy organ.
Skarżący nie zgodzili się ze stanowiskiem, że wyrok NSA z 2015 r. (II OSK 222/14) odnosi się jedynie do dopuszczalności inwestycji ze względu na przepisy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, bowiem wynika z niego, że NSA brał pod uwagę również kwestie związane z ochroną konserwatorską, jaką stanowi lokalizacja nieruchomości (działka nr[...]) na obszarze historycznego układu urbanistycznego.
W odpowiedzi na skargę Minister podtrzymał dotychczasowe stanowisko w sprawie i wniósł o oddalenie skargi w całości.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Skarga jako niezasadna podlegała oddaleniu.
Sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym, ponieważ zgodnie z art. 119 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm., dalej p.p.s.a.), sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, a które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienie wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie.
Przedmiotem kontroli w niniejszym postępowaniu jest postanowienie Ministra Kultury, Dziedzictwa Narodowego i Sportu z dnia [...] maja 2021 r. utrzymujące w mocy postanowienie [....]Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków z dnia [...] stycznia 2020 r. o odmowie uzgodnienia projektu decyzji o ustaleniu warunków zabudowy dla inwestycji planowanej przy ul. [...] we W., obejmującej budowę wolnostojącego budynku jednorodzinnego z niezbędną infrastrukturą techniczną, po rozbiórce części istniejących obiektów na działce nr[...], [...], obręb[...].
Zgodnie z art. 53 ust. 4 pkt 2 w zw. z art. 64 ust. 1 ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (Dz. U. z 2020 r., poz. 292, ze zm. – dalej: u.p.z.p.) decyzję o warunkach zabudowy, w odniesieniu do obszarów i obiektów objętych formami ochrony zabytków, o których mowa w art. 7 ustawy z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami oraz ujętych w gminnej ewidencji zabytków, wydaje się po uzgodnieniu z wojewódzkim konserwatorem zabytków. Uzgodnienia dokonuje się w trybie art. 106 k.p.a., według którego jeżeli przepis prawa uzależnia wydanie decyzji od zajęcia stanowiska przez inny organ decyzję wydaje się po zajęciu stanowiska przez ten organ. Zatem tryb wskazany w art. 106 k.p.a. będzie miał zastosowanie w sytuacji, w której przed podjęciem decyzji organ zwraca się o wyrażenie stanowiska do innego organu administracji publicznej.
Zgodnie z utrwalonym orzecznictwem, wynik postępowania uzgodnieniowego ma charakter wiążący dla organu orzekającego w sprawie warunków zabudowy i zagospodarowania terenu. Co za tym idzie, może mieć on decydujący wpływ na końcowe rozstrzygnięcie podjęte w postępowaniu głównym. Wszczęcie postępowania uzgodnieniowego następuje na wniosek organu wydającego decyzję. Organ występuje o dokonanie uzgodnienia warunków zabudowy dla inwestycji objętej wnioskiem inwestora i przekazuje projekt decyzji o warunkach zabudowy. Zauważyć należy, że uzgodnienie aktu polega na wyrażeniu zgody na konkretną treść proponowanego rozstrzygnięcia, które wojewódzki konserwator zabytków zobowiązany jest - jako organ uzgadniający - ocenić przez pryzmat regulacji prawnych dotyczących ochrony zabytków.
Zgodnie z art. 3 pkt 2 w związku z pkt 1 ustawy z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami (Dz. U. z 2020 r., poz. 282 – dalej: ustawa o ochronie zabytków) zabytkiem nieruchomym jest nieruchomość, jej część lub zespół nieruchomości, będące dziełem człowieka lub związane z jego działalnością i stanowiące świadectwo minionej epoki bądź zdarzenia, których zachowanie leży w interesie społecznym ze względu na posiadaną wartość historyczną, artystyczną lub naukową. Z kolei stosownie do art. 3 pkt 12 ww. ustawy historyczny układ urbanistyczny to przestrzenne założenie miejskie zawierające zespoły budowlane, pojedyncze budynki i formy zaprojektowanej zieleni, rozmieszczone w układzie historycznych podziałów własnościowych i funkcjonalnych, w tym ulic lub sieci dróg. Zgodnie z art. 6 ust. 1 pkt 1 lit. b ustawy o ochronie zabytków ochronie i opiece podlegają, bez względu na stan zachowania zabytki nieruchome będące, w szczególności układami urbanistycznymi i zespołami budowlanymi.
Z ustaleń organów wynika, że działka inwestycyjna nr[...] , [...], obręb[...], położona przy ul. [...] we W. znajduje się w granicach historycznego układu przestrzennego[...], ujętego w gminnej ewidencji zabytków założonej Zarządzeniem nr [...] Prezydenta [...]z dnia [...] listopada 2014 r.
Organy ustaliły, że zasadniczy układ przestrzenny [...]powstał w 1895 r. i był stopniowo uzupełniany kolejnymi projektowanymi ulicami. Mimo różnorodności architektonicznej i stopniowego zagospodarowywania kolejnych terenów do późnych lat 30 XX w., generalną cechą osiedla, sformułowaną jeszcze w latach 90 XIX w., pozostała kompozycja budynków mieszkalnych o wysokim poziomie architektonicznym, w otoczeniu zieleni i niekiedy bardzo rozległych ogrodów. W obrębie najwcześniej zabudowanej al.[...], [...]oraz pozostałych, później wytyczonych i zabudowanych ulic kontynuowano tak rozumianą ideę miasta-ogrodu, w efekcie czego powstało spójne założenie urbanistyczne. W ocenie organów ukształtowany przed wojną charakter tego obszaru wciąż jest zdecydowanie dominujący dzięki dobremu zachowaniu poszczególnych jego elementów: układu ulic, dróg i placów, parcelacji a także zabudowy zabytkowej, tworzącej poszczególne wnętrza urbanistyczne, w tym jej skali i gabarytów oraz linii posadowienia obiektów, w dalszej zaś kolejności: podziałów własnościowych i funkcjonalnych, a także oryginalnych kompozycji zieleni, która współkształtuje to założenie i której status w kształtowaniu całości założenia jest równorzędny w stosunku do architektury i zabudowy kubaturowej. Historyczna zabudowa ul.[...], częściowo zachowana, reprezentuje typ architektury willowej, jednorodzinnej wolnostojącej lub w zabudowie bliźniaczej; występują również historyczne budynki wielorodzinne.
Organy obu instancji zgodnie oceniły, że działka nr[...], na której planowana jest inwestycja, powstała w wyniku podziału pierwotnej działki [...] na dwie odrębne nieruchomości, bez uwzględnienia historycznych wartości planistycznych tego obszaru. Zgodzić się należy z organami, że z konserwatorskiego punku widzenia powstałe z podziału działki nr [...]i [..]należy postrzegać jako jedną historyczną parcelę, na której jest już zlokalizowany (od frontu) dwukondygnacyjny budynek mieszkalny w historycznej linii zabudowy. Z kolei budynek projektowany ma powstać na obszarze pierwotnie przeznaczonym na zieleń ogrodową, w strefie ogrodowo – rekreacyjnej, która historycznie, przestrzennie i funkcjonalnie związana jest z frontową zabudową.
Rację zdaniem Sądu mają organy, że zabudowa mieszkaniowa w drugiej linii zabudowy (w głębi parceli) nie znajduje uzasadnienia w zabytkowej strukturze osiedla i jest sprzeczna z historycznym sposobem zagospodarowania poszczególnych parcel, jak i całego założenia urbanistycznego osiedla[...].
Podzielić należy stanowisko organów, że przedstawiony projekt decyzji o warunkach zabudowy planowanej inwestycji narusza przepisy ustawy o ochronie zabytków, a w szczególności art. 4 tej ustawy, który nakłada na organy konserwatorskie obowiązek podejmowania działań mających na celu m.in. zapobieganie wszelkim działaniom, mogącym prowadzić do uszkodzenia zabytków, względnie do ich całkowitego zniszczenia. W warunkach przedmiotowej sprawy, pozytywne uzgodnienie przedstawionego projektu decyzji o warunkach zabudowy, stoi w sprzeczności z celami jakim mają służyć działania organów konserwatorskich.
Uzgodnienia dokonywane przez organy konserwatorskie w trybie art. 53 ust. 4 pkt 2 u.p.z.p., mają charakter uznania administracyjnego. Sąd dokonując kontroli zaskarżonego postanowienia nie dopatrzył się, aby stanowisko Ministra jako organu konserwatorskiego, w niniejszej sprawie przekroczyło granice uznania administracyjnego, miało charakter arbitralny, czy też dowolny. Minister dokonał, w ocenie Sądu, wnikliwego i wszechstronnego wyjaśnienia okoliczności sprawy, w uzasadnieniu zaskarżonego rozstrzygnięcia przekonująco umotywował odmowę uzgodnienia warunków zabudowy dla planowanego zamierzenia inwestycyjnego. Powyższa ocena odnosi się również do postanowienia organu I instancji.
Uprawnione jest stanowisko organu, że budowa planowanego budynku jednorodzinnego na działce nr [...]tj. na obszarze przeznaczonym na ogrody i funkcje rekreacyjne spowoduje zagęszczenie zabudowy wobec historycznych zasad kompozycyjnych obowiązujących na osiedlu [...]i jest niedopuszczalna z konserwatorskiego punktu widzenia. Realizacja planowanego budynku mieszkalnego na obszarze pierwotnie przeznaczonym na zieleń i tereny rekreacyjne mogłyby negatywnie wpłynąć na historyczny układ przestrzenny, a także naruszyć wartości architektoniczne poszczególnych budowli. Sąd zgadza się ponadto z twierdzeniem organu, że w okolicznościach niniejszej sprawy dopuszczalna jest jedynie inwestycja polegająca na uzupełnieniu zabytkowej zabudowy, zgodnie z utrwalonymi historycznymi zasadami urbanistycznymi (zabudowa frontowa i niewielka, parterowa zabudowa towarzysząca, pomocnicza, gospodarcza i rekreacyjna).
Bez wpływu na ocenę zaskarżonego postanowienia pozostaje fakt, że decyzją Prezydenta [...]z dnia [....]października 2012 r. ustalone zostały warunki zabudowy dla inwestycji mieszkaniowej na działce nr[...], przy czym, co należy podkreślić, w dacie wydania tej decyzji nie było konieczności przedkładania jej organowi konserwatorskiemu do uzgodnienia, bowiem utworzenie gminnej ewidencji zabytków nastąpiło dopiero w 2014 r. Również powoływany przez skarżących wyrok NSA z dnia 6 stycznia 2015 r. sygn. akt II OSK 222/14 dotyczący tej decyzji, oceniał dopuszczalność inwestycji kubaturowej na ww. działce jedynie na gruncie przepisów o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzenny. Wbrew stanowisku skarżących w wyroku tym nie oceniano kwestii związanych z ochroną konserwatorską.
Przedstawiony przez organy historyczny sposób zagospodarowania osiedla Karłowice (zabudowa mieszkalna sytuowana w jednej, przyulicznej linii zabudowy) odpowiada ideowej genezie osiedla[...], tj. miasta-ogrodu, gdzie wysoki komfort zamieszkania gwarantuje dominująca wokół domów mieszkalnych zieleń. W tym też zakresie walory historyczne tego terenu decydują także o współczesnych jego zaletach, które z chwilą naruszenia historycznych zasad kształtowania ładu przestrzennego zostaną bezpowrotnie utracone. Natomiast fakt, że w przeszłości na obszarze układu urbanistycznego dokonano godzących w wartości tego obszaru podziałów, a nawet realizacji pojedynczych budynków z naruszeniem historycznego rozplanowania (na tę okoliczność powołują się skarżący), nie implikuje możliwości dalszego degradowania wartości zabytkowego układu urbanistycznego (por. wyrok NSA z dnia 23 kwietnia 2020 r. sygn. akt II OSK 905/19 – publ. Cbosa).
Biorąc pod uwagę powyższe rozważania nalży podkreślić, że wbrew zarzutom skargi, w sprawie dokładnie ustalono stan faktyczny sprawy, rozstrzygnięcie uwzględnia cały materiał dowodowy, co znalazło odzwierciedlenie w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia. Organy konserwatorskie w sposób wystarczająco przekonywujący przedstawiły swoje stanowisko, które nie nosiło znamion dowolności, a oparte było na ocenie wynikającej z ustalonego stanu faktycznego sprawy, doświadczenia i wiedzy organu administracyjnego z zakresu ochrony zabytków.
Wobec powyższego niezasadne są zarzuty skargi dotyczące naruszenia przepisów prawa materialnego, jak i art. 7, art. 77 § 1, art. 80, art. 107 § 3 i art. 8 i 11 k.p.a. Nie zasadny jest również, wobec powyższych rozważań, zarzut naruszenia art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. w zw. z art. 144 k.p.a.
Ze wszystkich wyżej wymienionych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie nie znajdując podstaw do uznania, że zaskarżone postanowienie narusza obowiązujące prawo - na podstawie art. 151 p.p.s.a. skargę oddalił.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 29.07.2026. · Źródło