VII SA/Wa 1664/10
PostanowienieWSA w Warszawie2011-07-05
Skład orzekający: Referendarz sądowy Justyna Wtulich
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy wnioskodawczyni, która złożyła wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym (zwolnienie od kosztów sądowych), wykazała, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku dla koniecznego utrzymania siebie i rodziny, pomimo wezwania do uzupełnienia wniosku i przedstawienia dodatkowych wyjaśnień dotyczących rozbieżności między dochodami a wydatkami?Ratio decidendi
Sąd odmówił przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym, ponieważ wnioskodawczyni nie wykazała, że jej sytuacja materialna uzasadnia zwolnienie od kosztów sądowych. Pomimo wezwania do uzupełnienia wniosku i przedstawienia wyjaśnień dotyczących rozbieżności między deklarowanymi dochodami a wydatkami, wnioskodawczyni nie przedstawiła wymaganych informacji, co uniemożliwiło sądowi rzetelną ocenę jej możliwości finansowych i potwierdzenie, że poniesienie kosztów sądowych spowodowałoby uszczerbek w jej koniecznym utrzymaniu.Stan faktyczny
Wnioskodawczyni M.K. złożyła wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, domagając się zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi C. Sp. z o.o. na decyzję Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego. Wnioskodawczyni podała, że utrzymuje się z emerytury w wysokości 1.260 zł netto miesięcznie, a jej miesięczne wydatki (utrzymanie mieszkania, rata pożyczki hipotecznej) wynoszą 1.450 zł. Sąd wezwał ją do uzupełnienia wniosku i wyjaśnienia rozbieżności między dochodami a wydatkami, a także skąd posiadała środki na ustanowienie adwokata. Wnioskodawczyni cofnęła skargę kasacyjną, ale podtrzymała wniosek o prawo pomocy. Mimo wezwania, nie przedstawiła dodatkowych wyjaśnień.Rozstrzygnięcie
Odmówiono M.K. przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych.Pełny tekst orzeczenia
Referendarz sądowy Justyna Wtulich Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie po rozpoznaniu w dniu 5 lipca 2011 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku M.K. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym w sprawie ze skargi C. Sp. z o.o. z siedzibą w Z. na decyzję Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] znak : [...] w przedmiocie : stwierdzenia nieważności decyzji postanawia : odmówić M.K. przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych.
W dniu 14 marca 2011 r. (data stempla biura podawczego) do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wpłynął formularz wniosku PPF o przyznanie prawa pomocy uzupełniony przez M.K., w którym wniosła o zwolnienie od kosztów sądowych.
Z nadesłanego formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy wynika, że wnioskodawczyni samodzielnie prowadzi gospodarstwo domowe i utrzymuje się z dochodu uzyskiwanego z tytułu emerytury w wysokości 1.260,00 złotych netto miesięcznie.
W uzasadnieniu wniosku wnioskodawczyni wskazała, że jest wdową, a po śmierci męża musi sama utrzymać mieszkanie oraz spłacać raty pożyczki hipotecznej. Oznajmiła, że koszty utrzymania mieszkania w tym czynsz, opłaty za energię elektryczną, gaz, wodę, telefon oraz związane z zakupem żywności wynoszą miesięcznie około 850,00 złotych. Podała, że rata pożyczki hipotecznej wynosi 600,00 złotych miesięcznie, co w sumie stanowi kwotę w wysokości 1.450,00 złotych miesięcznie. Wnioskodawczyni podała, że jest współwłaścicielką mieszkania o powierzchni 67,7 m ² oraz garażu o powierzchni 18 m ². Oświadczyła, że innych nieruchomości, zasobów pieniężnych oraz przedmiotów wartościowych nie posiada.
Zarządzeniem z dnia 12 kwietnia 2011 r. wezwano wnioskodawczynię do złożenia dodatkowych wyjaśnień dotyczących nadesłanego wniosku o przyznanie prawa pomocy poprzez podanie skąd posiada środki na utrzymanie mieszkania oraz spłatę pożyczki hipotecznej, które jak wskazała wynoszą obecnie 1.450,00 złotych miesięcznie podczas, gdy uzyskiwany przez nią stały dochód wynosi 1.260,00 złotych netto miesięcznie, a zatem jest on niższy niż ponoszone przez wnioskodawczynię miesięcznie wydatki oraz skąd posiadała środki na koszty związane z ustanowieniem adwokata z wyboru do sporządzenia skargi kasacyjnej od wyroku Sądu z dnia 2 grudnia 2010 r. Ponadto wezwano wnioskodawczynię do wskazania, czy oprócz dochodu uzyskiwanego z tytułu emerytury uzyskuje jeszcze jakikolwiek inny dochód, np. z tytułu prac dorywczych, sezonowych, umów zlecenia, o dzieło, itp., jeśli tak, należało wskazać z jakiego tytułu i w jakiej wysokości oraz czy uzyskuje dochody z tytułu wynajmu mieszkania lub garażu, jeśli tak, należało podać z jakiego tytułu i w jakiej wysokości. Zwrócono się do wnioskodawczyni także z zapytaniem, czy otrzymuje pomoc od dzieci, rodziny, znajomych, organizacji społecznych lub państwowych, jeśli tak, należało wskazać od kogo, w jakiej wysokości lub formie.
W dniu 16 maja 2011 r. (data stempla biura podawczego) do Sądu wpłynęło pismo uczestników postępowania, w tym wnioskodawczyni, w którym oświadczyli, że cofają skargę kasacyjną od ww. wyroku.
Z tego względu, zarządzeniem z dnia 18 maja 2011 r. zwrócono się do wnioskodawczyni z zapytaniem, czy wobec złożonego przy piśmie z dnia 13 maja 2011 r. oświadczenia, że cofa skargę kasacyjną od wyroku Sądu nadal podtrzymuje swój wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, czy też go cofa.
W dniu 20 czerwca 2011 r. (data stempla biura podawczego) wnioskodawczyni oświadczyła, że podtrzymuje swój wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych.
W niniejszej sprawie zważono, co następuje :
Przepisy ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz.1270 ze zm.) zwanej dalej p.p.s.a. przewidują możliwość przyznania stronom postępowania prawa pomocy. Prawo pomocy może być przyznane stronie w zakresie całkowitym (art. 245 § 2 p.p.s.a) lub częściowym (art. 245 § 3 p.p.s.a.), przy czym jego przyznanie uzależnione jest od spełnienia przez stronę ustawowo przewidzianych przesłanek.
Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata lub radcy prawnego z urzędu. Przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmuje natomiast zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie pełnomocnika. W niniejszej sprawie wnioskodawczyni wniosła o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych.
Stosownie zaś do treści art. 246 § 1 pkt 2 ustawy p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym następuje gdy osoba wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Przyjętą regułą jest, iż obowiązkiem stron jest ponoszenie kosztów związanych z udziałem w postępowaniu. Przyznanie prawa pomocy jest instytucją wyjątkową, przysługującą jedynie w sytuacjach, gdy poniesienie kosztów przez stronę spowodowałoby u niej uszczerbek w środkach utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Powołany przepis nie pozostawia wątpliwości, że to na wnioskodawcy ciąży obowiązek wykazania, iż znajduje się w sytuacji materialnej uprawniającej go do przyznania prawa pomocy. Rozstrzygnięcie jest zatem uzależnione od tego, co zostanie udowodnione przez stronę. Przy tym to do Sądu kierującego się wskazaniami logicznego rozumowania, doświadczenia życiowego i dostępnej wiedzy należy ocena czy takie okoliczności zachodzą.
Oceniając sytuację finansową wnioskodawczyni uznano, że nie wykazała ona, iż zachodzą przesłanki do przyznania jej prawa pomocy we wnioskowanym zakresie.
Z nadesłanego formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy wynika, że wnioskodawczyni samodzielnie prowadzi gospodarstwo domowe i utrzymuje się z dochodu uzyskiwanego z tytułu emerytury w wysokości 1.260,00 złotych netto miesięcznie. Wnioskodawczyni oświadczyła, że koszt utrzymania mieszkania oraz zakupu żywności wynosi miesięcznie około 850,00 złotych. Podała, że rata pożyczki hipotecznej wynosi 600,00 złotych, co w sumie stanowi kwotę w wysokości 1.450,00 złotych.
Ze względu na uzasadnione rozbieżności wynikające z zestawienia ponoszonych przez wnioskodawczynię wydatków z uzyskiwanymi przez nią miesięcznymi dochodami zarządzeniem z dnia 12 kwietnia 2011 r. zwrócono się do wnioskodawczyni o wyjaśnienie powyższej kwestii jak i innych wątpliwości dotyczących nadesłanego wniosku o przyznanie prawa pomocy.
Z nadesłanego formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy, nie wynika bowiem skąd wnioskodawczyni posiada środki finansowe na utrzymanie mieszkania oraz spłatę pożyczki hipotecznej, które w sumie jak wyszczególniła wynoszą 1.450,00 złotych miesięcznie podczas, gdy uzyskiwany przez wnioskodawczynię stały dochód miesięczny wynosi 1.260,00 złotych netto miesięcznie i jest on znacznie niższy od ponoszonych przez nią wydatków. Wnioskodawczyni nie wyjaśniła także skąd miała środki na poniesienie kosztów związanych z ustanowieniem adwokata z wyboru do sporządzenia skargi kasacyjnej od wyroku Sądu z dnia 2 grudnia 2010 r. Nie wiadomym jest także, czy wnioskodawczyni oprócz dochodu uzyskiwanego z tytułu emerytury uzyskuje jeszcze jakikolwiek inny dochód, np. z tytułu wynajmu mieszkania lub garażu oraz czy otrzymuje pomoc od dzieci, rodziny, znajomych, organizacji społecznych lub państwowych, a jeśli tak, to w jakiej wysokości lub formie.
Z akt sprawy wynika, że wnioskodawczyni otrzymała ww. zarządzenie w dniu 4 maja 2011 r. (data na zwrotnym potwierdzeniu odbioru), a zatem termin do nadesłania dodatkowych wyjaśnień upłynął z dniem 11 maja 2011 r.
Pomimo upływu wyznaczonego terminu wnioskodawczyni nie nadesłała jednak do akt sprawy żadnych dodatkowych wyjaśnień, które miały na celu ustalenie w sposób bezsprzeczny jej faktycznych możliwości finansowych.
W świetle powyższego uznano, że informacje przedstawione przez wnioskodawczynię w nadesłanym formularzu, zawierające oświadczenie, z którego wynika, że wysokość ponoszonych przez nią wydatków przekracza wysokość uzyskiwanego przez nią dochodu, bez wyjaśnienia skąd wnioskodawczyni posiada dodatkowe brakujące środki finansowe, są niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych.
Stwierdzono zatem, że brak jest podstaw do uwzględnienia wniosku bowiem wnioskodawczyni nie nadsyłając żądanych dodatkowych informacji dotyczących nadesłanego wniosku nie wykazała tym samym, w sposób nie budzący wątpliwości, że znajduje się w sytuacji materialnej uprawniającej do przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie.
Zaznaczyć należy, że strona wnosząc o przyznanie prawa pomocy musi uprawdopodobnić, w sposób bardzo rzetelny, okoliczności przemawiające za uwzględnieniem wniosku. Tymczasem uchylenie się strony od obowiązków nałożonych w toku postępowania o przyznanie prawa pomocy, czy też nierzetelne ich wykonanie, jest przeszkodą wykluczającą uprawdopodobnienie wskazanych we wniosku okoliczności, a w konsekwencji wyłącza możliwość przyznania jej prawa pomocy w żądanym zakresie (por. : postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 5 września 2005 r. sygn. akt II FZ 414/05 oraz z dnia 14 września 2005 r. sygn. akt II FZ 575/05).
Mając na uwadze powyższe, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a. orzeczono, jak w sentencji postanowienia.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 27.07.2026. · Źródło