VII SA/Wa 1668/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Elżbieta Zielińska - Śpiewak (spr.), , Sędzia WSA Włodzimierz Kowalczyk, Sędzia WSA Mirosława Kowalska, Protokolant st. ref. Katarzyna Zychora, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 26 kwietnia 2016 r. sprawy ze skargi (...) na decyzję Prezesa Urzędu Lotnictwa Cywilnego z dnia (...) maja 2015 r. znak (...) w przedmiocie stwierdzenia naruszenia przez przewoźnika lotniczego przepisów rozporządzenia oddala skargę Decyzją z dnia (...) maja 2015 r., znak: (...) Prezes Urzędu Lotnictwa Cywilnego na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 127 § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r., poz. 267 ze zm., dalej: k.p.a.), art. 205a ust. 1, art. 205b ust. 1 pkt 2, art. 209b ust 1 pkt 1 ustawy z dnia 3 lipca 2002 r. – Prawo lotnicze (Dz. U. z 2013 r. poz. 1393 ze zm., dalej: Prawo lotnicze) oraz art. 6, art. 7, art. 8, art. 9, art. 14 rozporządzenia (WE) nr 261/2004 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 11 lutego 2004 r. ustanawiającego wspólne zasady odszkodowania i pomocy dla pasażerów w przypadku odmowy przyjęcia na pokład albo odwołania lub dużego opóźnienia lotów, uchylającego rozporządzenie nr (...) (Dz. U. UE L 46 z 17 lutego 2004 r., dalej: rozporządzenie), po rozpatrzeniu wniosku (...) (rządowa spółka handlowa) z siedzibą w (...),(...)o ponowne rozpatrzenie sprawy, utrzymał w mocy własną decyzję z dnia (...) sierpnia 2014 r., znak: (...), stwierdzającą naruszenie przez (...) art. 7 ust. 1 lit. c w zw. z art. 6 ust. 1 rozporządzenia względem pasażerów: (...) poprzez niewypłacenie im odszkodowania w wysokości po 600 euro z tytułu opóźnienia w dniu (...) maja 2013 r. lotu (...) na trasie (...) stanowiącego pierwszy etap podróży do (...), ustalającą termin usunięcia tej nieprawidłowości w ciągu 14 dni od dnia uprawomocnienia się decyzji oraz nakładającą na (...) karę w łącznej wysokości 4000 zł. W uzasadnieniu decyzji wskazano, iż (...) złożyli do Prezesa Urzędu Lotnictwa Cywilnego skargę, dotyczącą lotu o oznaczeniu kodowym (...) na trasie (...) z dnia (...) maja 2013 r., wykonywanego przez (...), z planowaną godziną startu 14:45 czasu lokalnego oraz planową godziną lądowania 10:00 czasu lokalnego. Ponadto wskazane osoby miały także wykupione bilety na lot (...), w dniu (...) maja 2013 r. Organ drugiej instancji dał wiarę wyjaśnieniom przewoźnika korespondującym z informacjami pozyskanymi od (...), że lot o oznaczeniu kodowym (...) w dniu (...) maja 2013 r. był opóźniony w starcie 3 godziny i 37 minut, a w lądowaniu o 3 godziny i 52 minuty i wylądował w (...) w dniu (...) maja 2013 r. o godzinie 2:00 czasu lokalnego, 2 minuty po starcie lotu o oznaczeniu kodowym (...). W związku z tym ww. pasażerowie zostali przeniesieni przez przewoźnika na lot na trasie (...) w dniu (...) maja 2013 r. Mierzona metodą trasy po ortodromie odległość pomiędzy lotniskiem w (...) wynosi 4157 km. Natomiast tak liczona odległość pomiędzy (...) Organ ustalił, iż pasażerowie na czas oczekiwania na start opóźnionego lotu mieli zapewniony dostęp do informacji określającej przysługujące im prawa, w szczególności w odniesieniu do odszkodowania i należnej pomocy. Przyczyną opóźnienia lotu w dniu (...) maja 2013 r. było wystąpienie usterki technicznej samolotu. Jak wynika z pisma przewoźnika z dnia (...) lipca 2014 r., przed wydaniem decyzji przez organ pierwszej instancji postanowił wypłacić odszkodowanie w kwocie po 300 euro każdemu z pasażerów. Organ ustalił, że przedmiotowy lot był lotem opóźnionym w rozumieniu art. 6 ust. 1 w zw. z art. 2 ust. 1 a contrario rozporządzenia. Ponieważ jednak lot był opóźniony w stosunku do planowego startu o mniej niż 4 godziny, pasażerom nie przysługiwały świadczenia, o których mowa w art. 8 ust. 1 lit a oraz art. 9 ust. 1 lit a-c i ust. 2 rozporządzenia. Tym samym organ stwierdził brak naruszenia przez przewoźnika przepisów rozporządzenia w tym zakresie. Następnie organ zacytował fragment wyroku Trybunału Sprawiedliwości z dnia (...) listopada 2009 r. w sprawach połączonych (...), z którego wynika, że prawo do otrzymania odszkodowania na zasadach przewidzianych przez art. 7 rozporządzenia mają pasażerowie lotów opóźnionych, którzy przybędą do miejsca docelowego trzy godziny lub więcej po pierwotnie przewidzianej przez przewoźnika lotniczego godzinie przylotu. Niemniej takie opóźnienie nie rodzi po stronie pasażerów prawa do odszkodowania, jeżeli przewoźnik lotniczy jest w stanie dowieść, że odwołanie lub duże opóźnienie lotu jest spowodowane zaistnieniem nadzwyczajnych okoliczności, których nie można było uniknąć pomimo podjęcia wszelkich racjonalnych środków, to jest okoliczności, które pozostają poza zakresem skutecznej kontroli przewoźnika lotniczego. Organ przedstawił zasady regulujące wysokość odszkodowania oraz wyjaśnił pojęcie "miejsca docelowego", po czym wskazał, że w świetle biletów złożonych przez pasażerów do akt sprawy nie budzi wątpliwości iż miejscem docelowym lotu łączonego na trasie (...), na które w następstwie opóźnienia w dniu (...) maja 2013 r. startu lotu na trasie (...), każdy z pasażerów poniósł stratę czasu w dotarciu do (...) wynoszącą 24 godziny. Tym samym przewoźnik nie był uprawniony do pomniejszenia odszkodowania przewidzianego art. 7 ust. 1 rozporządzenia o 50%. Powołując się na wyrok Trybunału Sprawiedliwości z dnia (...) lipca 2008 r. w sprawie (...) podkreślił, że istotna jest strata czasu, jaką każda ze stron skarżących poniosła w dotarciu do miejsca lądowania ostatniego lotu, którym w niniejszej sprawie była (...). Skoro przewoźnik ani nie wypłacił żadnemu z pasażerów odszkodowania w kwocie 600 euro, ani nie dowiódł, iż opóźnienie w tym dotarciu spowodowane było zaistnieniem nadzwyczajnych okoliczności, których nie można było uniknąć pomimo podjęcia wszelkich racjonalnych środków, to jest okoliczności, które pozostają poza zakresem skutecznej kontroli przewoźnika lotniczego, organ stanął na stanowisku, że dopuścił się on naruszenia art. 7 ust. 1 lit c rozporządzenia względem każdego z pasażerów. Stosownie do art. 209b ust. 1 pkt 1 Prawa lotniczego, kto działa z naruszeniem obowiązków lub warunków wynikających z przepisów rozporządzenia, podlega karze pieniężnej w wysokości od 200 do 4800 zł. Wykaz naruszeń obowiązków lub warunków, o których mowa w ust. 1, oraz wysokość kar pieniężnych za poszczególne naruszenia określa załącznik nr 2 do Prawa lotniczego. Zgodnie z pkt 1.5 załącznika za naruszenie obowiązku, o którym mowa w art. 7 rozporządzenia, Prezes Urzędu nakłada karę w wysokości od 1000 do 2500 zł. Zgodnie z art. 16 ust. 3 rozporządzenia ustanowione przez Państwa Członkowskie sankcje za naruszenia niniejszego rozporządzenia powinny być skuteczne, proporcjonalne i odstraszające. Organ nie miał wątpliwości, że przewoźnik zaniedbał obowiązku wypłaty odszkodowania względem czterech pasażerów przedmiotowego lotu, zatem za zasadne uznał nałożenie na niego kary pieniężnej. W ocenie organu kara stanowiąca iloczyn stron postępowania i kwoty 1000 zł spełnia przesłanki, o których mowa w art. 16 ust. 3 rozporządzenia, tj. jest adekwatna do zakresu naruszenia wspólnotowego, a na przyszłość powodować będzie, iż przewoźnik nie będzie dopuszczał się podobnych naruszeń. Skargę na powyższą decyzję, wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie (...), reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika, zarzucając naruszenie prawa materialnego: 1. art. 3 ust. 1 lit. a w zw. z art. 7 ust. 1 lit. c w zw. z art. 7 ust. 2 lit. c rozporządzenia, polegające na ich błędnej wykładni, co doprowadziło organ do nieuprawnionego wniosku, że przewoźnik naruszył prawo, nie wypłacając każdemu z pasażerów opóźnionego lotu kwoty 600 euro, ponieważ nie miał prawa obniżyć jej o 50% (do kwoty 300 euro) w sytuacji, gdy opóźnienie lotu wyniosło poniżej 4 godzin, co uprawnia do obniżenia odszkodowania zgodnie rozporządzeniem, a kolejny lot na trasie (...) rozpoczynał się na lotnisku w państwie trzecim i nie lądował na lotnisku w Państwie Członkowskim UE, przez co pozostawał poza zakresem zastosowania rozporządzenia, 2. art. 209b ust. 1 w zw. z art. 205a ust. 1 pkt 1 Prawa lotniczego w zw. z pkt 1.5 załącznika w zw. z art. 3 ust. 1 lit. a w zw. z art. 7 ust. 1 lit. c w zw. z art. 7 ust. 2 lit. c rozporządzenia, polegające na ich niewłaściwym zastosowaniu poprzez nałożenie na (...) kary za naruszenie przepisów rozporządzenia w postaci niewypłacenia każdemu z pasażerów odszkodowania w wysokości 600 euro, w sytuacji gdy spółka miała prawo obniżyć odszkodowanie do 300 euro i zaoferowała pasażerom wypłatę odszkodowania tej wysokości, oraz naruszenie prawa procesowego – art. 107 § 1 w zw. z art. 107 § 3 k.p.a. poprzez niewyjaśnienie w uzasadnieniu prawnym decyzji, dlaczego organ uznał, że zakresem zastosowania rozporządzenia objęte są loty rozpoczynające się na lotnisku znajdującym się na terytorium państwa trzeciego i lądujące na lotnisku w innym państwie trzecim w sytuacji, gdy zgodnie z literalnym brzmieniem art. 3 ust. 1 rozporządzenia nie znajduje ono zastosowania do takich lotów, na co skarżąca wprost zwracała uwagę we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, co w konsekwencji doprowadziło organ do wydania Decyzji utrzymującej w mocy niezgodną z prawem decyzję z dnia (...) sierpnia 2014 r., naruszając tym samym prawo i interesy skarżącej. Zarzuty te zostały sprecyzowane w uzasadnieniu skargi. Podnosząc powyższe, skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji i decyzji ją poprzedzającej oraz o zasądzenie kosztów postępowania. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczas prezentowaną argumentację. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Sąd administracyjny, zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. - Prawo o ustroju sadów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269 ze zm.) kontroluje jedynie legalność zaskarżonej decyzji lub postanowienia, a więc prawidłowość zastosowania przepisów obowiązującego prawa oraz trafność ich wykładni. Uwzględnienie skargi następuje wówczas, gdy Sąd stwierdzi, że doszło do naruszenia prawa (art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sadami administracyjnymi (Dz. U. z 2002r. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), przy czym ocena tego naruszenia następuje w świetle prawa obowiązującego w dacie wydania zaskarżonej decyzji. Należy przy tym zaznaczyć, iż od dnia wejścia w życie Traktatu Akcesyjnego z dnia (...) kwietnia 2003r. (Dz. U. z 2004r., nr 90, poz. 864), na mocy którego Polska stała się członkiem Unii Europejskiej, kontrola sądu administracyjnego obejmuje również zgodność rozstrzygnięć organów administracji publicznej z prawem wspólnotowym, rozumianym jako całokształt dorobku prawnego Wspólnoty Europejskiej, w tym zasad ogólnych prawa wspólnotowego, interpretowanym oraz stosowanym w sposób jednolity na całym obszarze Unii Europejskiej. W ocenie Sądu analizowana pod tym kątem skarga nie zasługuje na uwzględnienie, bowiem kontrolowana decyzja Prezesa Urzędu Lotnictwa Cywilnego z (...) maja 2015 r. nie narusza prawa. Zgodnie z art. 5 ust. 1 lit c rozporządzenia nr 261/2004 ( Dz. Urz. UE L 46 z dnia 17 lutego 2004r.) w przypadku odwołania lotu obsługujący przewoźnik lotniczy powinien wypłacić pasażerowi odszkodowanie na zasadach określonych w art. 7 rozporządzenia nr(...) w kwocie zależnej od długości trasy przelotu. Okoliczności wyłączające odpowiedzialność odszkodowawczą określone zostały w art. 5 ust.1 lit c pkt I, II, III rozporządzenia nr (...) stanowiącym, że pasażerom nie należy się odszkodowanie jeżeli m.in. zostaną poinformowani o odwołaniu lotu co najmniej dwa tygodnie przed planowanym odlotem, oraz w art. 5 ust. 3 rozporządzenia nr (...) w którym wskazano, że przewoźnik zwolniony jest z tego obowiązku jeżeli może dowieść, iż odwołanie zostało spowodowane zaistnieniem nadzwyczajnych okoliczności, których nie można było uniknąć mimo podjęcia wszelkich racjonalnych środków. Przepisy omawianego rozporządzenia mają nie tylko zapewniać wysoki poziom świadczonych przez przewoźników lotniczych usług na obszarze Wspólnoty, ale nade wszystko mają gwarantować pasażerom możliwość egzekwowania ich praw. Stosownie do treści postanowień pkt 14 preambuły do rozporządzenia nr (...), zobowiązania przewoźników powinny być ograniczone lub ich odpowiedzialność wyłączona w przypadku, gdy zdarzenie jest spowodowane zaistnieniem, nadzwyczajnych okoliczności, których nie można było uniknąć mimo podjęcia wszelkich racjonalnych środków. Okoliczności te mogą w szczególności, zaistnieć w przypadku destabilizacji politycznej, warunków meteorologicznych uniemożliwiających dany lot, zagrożenia bezpieczeństwa, nieoczekiwanych wad mogących wpłynąć na bezpieczeństwo lotu oraz strajków mających wpływ na działalność przewoźnika, przy czym to przewoźnik ma obowiązek dowieść, że odwołanie lub opóźnienie lotu zostało spwodowane okolicznościami które zwalniają go z obowiązku ponoszenia odpowiedzialności. Według wyroku Trybunału Sprawiedliwości z dnia (...) listopada 2009r. (w sprawach połączonych (...) mających za przedmiot wnioski o wydanie na podstawie art. (...), orzeczeń w trybie prejudycjalnym, złożone w postępowaniu (...) rozporządzenia nr (...) należy interpretować w ten sposób, że do celów stosowania prawa do odszkodowania, pasażerów opóźnionych lotów można traktować jak pasażerów odwołanych lotów oraz że mogą oni powoływać się na prawo do odszkodowania przewidziane w art. 7 tego rozporządzenia, jeżeli z powodu tych lotów poniosą stratę czasu wynosząca trzy godziny lub więcej, czyli przybędą do miejsca docelowego trzy godziny lub więcej po pierwotnie przewidzianej przez przewoźnika lotniczego godzinie przylotu. Niemniej, takie opóźnienie nie rodzi po stronie pasażerów prawa do odszkodowania, jeżeli przewoźnik lotniczy jest w stanie dowieść, że odwołanie lub duże opóźnienie lotu jest spowodowane zaistnieniem nadzwyczajnych okoliczności, których nie można było uniknąć pomimo podjęcia wszelkich racjonalnych środków, to jest okoliczności, które pozostają poza zakresem skutecznej kontroli przewoźnika lotniczego." Stosownie do art. 7 ust. 1 rozporządzenia (...): W przypadku odwołania do niniejszego artykułu, pasażerowie otrzymują odszkodowanie w wysokości: a) 250 EUR dla wszystkich lotów o długości do 1.500 kilometrów; b) 400 EUR dla wszystkich lotów wewnątrz wspólnotowych dłuższych niż 1.500 kilometrów i wszystkich innych lotów o długości od 1.500 do 3.500 kilometrów; c) 600 EUR dla wszystkich innych lotów niż loty określone w lit. a) lub b). Zgodnie z art. 7 ust. 2 ww. rozporządzenia jeżeli pasażerom zaoferowano, zgodnie z art. 8, zmianę planu podróży do ich miejsca docelowego na alternatywny lot, którego czas przylotu nie przekracza planowego czasu przylotu pierwotnie zarezerwowanego lotu a) o dwie godziny w przypadku wszystkich lotów o długości do 1.500 kilometrów; lub b) o trzy godziny w przypadku wszystkich lotów wewnątrzwspólnotowych dłuższych niż 1.500 kilometrów i wszystkich innych lotów o długości od 1.500 do 3.500 kilometrów; lub c) o cztery godziny w przypadku wszystkich innych lotów niż loty określone w lit. a) lub b), obsługujący przewoźnik lotniczy może pomniejszyć odszkodowanie przewidziane w ust. 1 o 50 %. Przy określaniu odległości, bierze się pod uwagę ostatni cel lotu, do którego przybycie pasażera nastąpi po czasie planowanego przylotu na skutek opóźnienia spowodowanego odmową przyjęcia na pokład lub odwołaniem lotu. W myśl art. 2 lit. h rozporządzenia (...) "miejsce docelowe" oznacza miejsce lądowania określone na bilecie przedstawionym na stanowisku kontrolnym lub, w przypadku lotów łączonych, miejsce lądowania ostatniego lotu. Zdaniem Sądu nie ulega wątpliwości to, iż ze złożonych do akt sprawy danych biletu nr (...) wprost wynika, iż dla każdego z pasażerów miejscem lądowania określonym w bilecie było lotnisko w (...) - to nieistotnym dla rozstrzygnięcia o odpowiedzialności odszkodowawczej przewoźnika było to, z jakim opóźnieniem wylądował pierwszy z lotów łączonych, lecz istotnym jest strata czasu, jaką każdy z pasażerów będących stroną postępowania przed Prezesem ULC poniósł w dotarciu do miejsca lądowania ostatniego lotu, którym w niniejszej sprawie była (...). Prawidłowo Prezes ULC wskazał, że skoro z ustalonego stanu faktycznego sprawy wynika, iż każdy z pasażerów będących stroną postępowania poniósł stratę czasu w dotarciu do (...) wynoszącą 24 godziny, to przewoźnik lotniczy nie nabył prawa od skorzystania z dobrodziejstwa pomniejszenia odszkodowania o 50%, o którym mowa w art. 7 ust. 2 lit. c rozporządzenia (...). Skoro zaś przewoźnik nie nabył prawa do pomniejszenia odszkodowania o 50%, to wypłacając każdej ze stron skarżących odszkodowanie w wysokości mniejszej niż prawem przewidziana - nie wywiązał się z dyspozycji przepisu prawa powszechnie obowiązującego, a tym samym, że naruszył względem każdej z tych stron art. 7 ust. 1 lit. c rozporządzenia (...). Prezes ULC stwierdzając, iż przewoźnik naruszył dyspozycję art. 7 ust. 1 lit. c rozporządzenia (...) względem każdego z pasażerów, którego postępowanie dotyczyło, zgodnie z dyspozycją art. 205b ust. 1 pkt 2 ustawy - Prawo Lotnicze - miał prawny obowiązek nałożyć na przewoźnika karę pieniężną na podstawie art. 209b ust. 1 pkt 1 ustawy - Prawo Lotnicze w wysokości przewidzianej w pkt. 1.5 załącznika nr 2 do ustawy - Prawo lotnicze. Odnosząc się do zgłoszonych przez stronę skarżącą zarzutów procesowych, dotyczących naruszenia art. 107 § 1 w zw. z art. 107 § 3 kpa, Sąd uznał je za bezzasadne. W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r., poz. 270, ze zm.) orzekł, jak w sentencji wyroku