VII SA/Wa 1671/11

Referendarz sądowy Justyna Wtulich Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie po rozpoznaniu w dniu 9 stycznia 2012 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku Z. A. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym w sprawie ze skargi Z. A. na decyzję ...Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia ... Nr ... w przedmiocie : nakazu rozbiórki masztu antenowego postanawia : I. przyznać Z. A. prawo pomocy poprzez zwolnienie w części od wpisu sądowego od skargi w wysokości 350,00 złotych oraz ustanowienie adwokata, II. w pozostałym zakresie wniosek oddalić. W dniu 12 października 2011 r. (data stempla biura podawczego) do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wpłynął uzupełniony przez Z. A. formularz wniosku o przyznanie prawa pomocy, obowiązujący w sądach powszechnych, w sprawach cywilnych. Z tego względu, przy piśmie z dnia 14 października 2011 r. przesłano wnioskodawczyni formularz wniosku o przyznanie prawa pomocy obowiązujący w postępowaniu przed sądami administracyjnymi, celem jego uzupełnienia i podpisania oraz odesłania do Sądu w terminie 7 dni, od dnia doręczenia pisma, pod rygorem pozostawienia wniosku bez rozpoznania – art. 257 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz. 1270 ze zm.). W dniu 18 listopada 2011 r. (data stempla biura podawczego) do Sądu wpłynął uzupełniony i podpisany przez wnioskodawczynię formularz wniosku o przyznanie prawa pomocy, obowiązujący przed sądami administracyjnymi. Z nadesłanych formularzy wynika, że we wspólnym gospodarstwie domowym z wnioskodawczynią pozostaje syn, synowa oraz dwoje wnuków. Źródłem utrzymania wnioskodawczyni i jej rodziny jest dochód uzyskiwany przez nią z tytułu pracy oraz renty w wysokości 1.800,00 złotych oraz dochód uzyskiwany przez syna z tytułu zatrudnienia w wysokości 1.000,00 złotych. Łącznie miesięczny dochód pięcioosobowej rodziny wynosi 2.800,00 złotych. Wnioskodawczyni podała, że posiada mieszkanie własnościowe o powierzchni 43 m ². Innych nieruchomości, zasobów pieniężnych oraz przedmiotów wartościowych wnioskodawczyni oświadczyła, że nie posiada. Wnioskodawczyni wskazała, że ponosi miesięczne koszty stałe z tytułu opłat za czynsz w wysokości 500,00 złotych, za energię elektryczną w wysokości 300,00 złotych, na zakup lekarstw dla siebie oraz syna w wysokości 700,00 złotych, co łącznie stanowi kwotę w wysokości 1.500,00 złotych. Wnioskodawczyni dodała, że firma której jest właścicielem poniosła w 2010 r. straty w wysokości około 160.000,00 złotych, a jej dochód obciążony jest postępowaniem komorniczym. Zarządzeniem z dnia 24 listopada 2011 r. wezwano wnioskodawczynię do złożenia dodatkowych wyjaśnień dotyczących nadesłanego wniosku o przyznanie prawa pomocy poprzez podanie czy synowa pracuje, czy też przebywa na urlopie wychowawczym, czy też jest osobą bezrobotną bez prawa do zasiłku czy też może ma przyznany zasiłek, należało określić obecną sytuację zawodową synowej oraz wskazać wysokość dochodu, jeżeli taki dochód z jakiegokolwiek tytułu uzyskuje. Wezwano wnioskodawczynię do wskazania, czy syn podejmuje prace dodatkowe, dorywcze, sezonowe, z tytułu umów zlecenia czy o dzieło, jeśli tak, należało wskazać z jakiego tytułu i w jakiej wysokości uzyskuje dochód. Zapytano także wnioskodawczynię jakiego rodzaju firmę prowadzi i czym się ona zajmuje, ile osób liczy firma i czy wnioskodawczyni zatrudnia jakieś osoby, jeśli tak, należało wskazać ile osób. Zwrócono się także do wnioskodawczyni z zapytaniem, jakie ponosi miesięczne koszty stałe z tytułu opłat za mieszkanie w tym za gaz, wodę, telefon, ew. internet, należało je wyszczególnić i podać ich wysokość oraz czy ponosi koszty związane z wynajmem lokalu na siedzibę firmy, czy też posiada własny lokal, jeśli wynajmuje lokal lub dzierżawi teren, należało podać wysokość ponoszonych kosztów. Wezwano wnioskodawczynię do podania z jakiego powodu dochody jej są obciążone postępowaniem komorniczym oraz jaka kwota potrącana jest z uzyskiwanego dochodu i do kiedy będzie dokonywane potrącenie oraz czy wnioskodawczyni lub syn z synową otrzymują pomoc od organizacji społecznych lub państwowych, jeśli tak, należało wskazać, od kogo, w jakiej wysokości lub formie. Ponadto, wezwano wnioskodawczynię do nadesłania zaświadczenia z Urzędu Skarbowego o dochodach uzyskanych z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej z trzech ostatnich miesięcy oraz wyciągów bądź wykazów z konta bankowego z trzech ostatnich miesięcy. W dniu 12 grudnia 2011 r. (data stempla biura podawczego) do Sądu wpłynęły żądane dodatkowe wyjaśnienia. Z nadesłanych dodatkowych wyjaśnień wynika, że synowa wnioskodawczyni jest zarejestrowana w firmie, ale nie pobiera poborów z tytułu wynagrodzenia z uwagi na ciężką sytuację firmy. Wnioskodawczyni oświadczyła, że synowa opiekuje się dziećmi w wieku 5 i 2 lat, a jedno z nich wymaga stałej opieki Centrum Zdrowia Dziecka. Wnioskodawczyni oznajmiła, że syn nie podejmuje żadnych prac dodatkowych, dorywczych, sezonowych, z tytułu umów zlecenia czy o dzieło, gdyż jest osobą schorowaną i cierpi na wiele schorzeń. Wnioskodawczyni podała, że firma zatrudnia 3 osoby, a zajmuje się rozprowadzaniem internetu drogą radiową. Wnioskodawczyni wskazała, że ponosi miesięczne koszty stałe z tytułu opłat za mieszkanie w wysokości 400,00 złotych, gaz w wysokości 50,00 złotych, wodę w wysokości 200,00 złotych, telefon w wysokości 1.000,00 złotych, za energię elektryczną w wysokości 400,00 złotych, z tytułu opłat za TPSA w wysokości 4.000,00 złotych. Wnioskodawczyni oznajmiła, że w związku z prowadzoną działalnością nie ponosi kosztów z tytułu wynajmu lokalu. Dodała, że w związku z prowadzonym przeciwko niej postępowaniem komorniczym z uzyskiwanego dochodu dokonywane jest potrącenie. Wnioskodawczyni wskazała, że opłaty biura rachunkowego, ZUS, wypłaty pracownicze wynoszą 714,00 złotych. Podała, że ogółem jej zadłużenie wynosi około 37.500 złotych, a przewidywany termin spłaty zadłużenia to około 4 lata. Wnioskodawczyni nadesłała także rozliczenie roczne za 2010 r. z którego wynika, że z tytułu działalności gospodarczej poniosła straty w wysokości 148 053,85 złotych. Z nadesłanego rozliczenia wynika, że z tytułu pracy wnioskodawczyni uzyskała roczny dochód w wysokości 22.013,56 złotych oraz z tytułu renty w wysokości 7.868,52 złotych, co łącznie stanowi dochód w wysokości 29.882,08 złotych. Z powyższego zestawienia dochodów wynika, że miesięcznie wnioskodawczyni w 2010 r. uzyskiwała dochód w wysokości około 2.490,17 złotych. Ze względu na powstałe wątpliwości dotyczące sytuacji majątkowej wnioskodawczyni kolejnym zarządzeniem z dnia 16 grudnia 2011 r. wezwano ponownie wnioskodawczynię do złożenia dodatkowych wyjaśnień dotyczących nadesłanego wniosku o przyznanie prawa pomocy oraz nadesłanych w dniu 12 grudnia 2011 r. dodatkowych wyjaśnień poprzez podanie, czy firma wnioskodawczyni jest firma rodzinną i jej członkami oprócz wnioskodawczyni są syn oraz synowa, czy też osoby obce. Wezwano wnioskodawczynię do podania, czy zatrudnia 3 osoby w firmie, a jeśli tak, to jaką kwotę przeznacza na ich miesięczne wynagrodzenie oraz ile wynoszą opłaty jakie ponosi za usługi biura rachunkowego oraz na rzecz Zakładu Ubezpieczeń Społecznych. Zapytano wnioskodawczynię z jakiego tytułu prowadzone jest przeciwko niej postępowanie komornicze oraz jaka kwota potrącana jest z tego tytułu i do kiedy będzie dokonywane potrącenie, jak również z jakiego tytułu wnioskodawczyni posiada zadłużenie w wysokości około 37.500,00 złotych i z czego lub przy czyjej pomocy zamierza je spłacić w terminie około 4 lat. Wezwano wnioskodawczynię również do podania, czy posiada pojazdy mechaniczne, jeśli tak, należało wskazać ich markę, rok produkcji oraz koszty związane z utrzymaniem (paliwo, ubezpieczenie, naprawy), oraz zapytano, czy posiada kredyty, pożyczki bankowe lub inne zadłużenia, jeśli tak, należało podać wysokość posiadanego zadłużenia, cel na jaki zostało ono wzięte, wysokość miesięcznej raty oraz termin do którego będzie ono spłacane. Wezwano wnioskodawczynię również do złożenia oświadczenia, czy oprócz nadesłanego wyciągu z konta firmowego posiada jeszcze inne konta bankowe, jeśli tak, należało nadesłać wyciągi z rachunków z trzech ostatnich miesięcy. W dniu 29 grudnia 2011 r. (data stempla biura podawczego) do Sądu wpłynęły dodatkowe wyjaśnienia, z których wynika, że firma wnioskodawczyni jest firmą rodzinną, a jej członkami są również syn oraz synowa, którzy jak zaznaczyła od dłuższego czasu nie pobierają wynagrodzenia w związku z trudną sytuacją firmy. Wnioskodawczyni oświadczyła, że pracownik, który jest zatrudniony na stanowisku administratora sieci odbiera wynagrodzenie w kwocie 1.040,00 złotych netto miesięcznie, biuro rachunkowe pobiera opłatę w wysokości 1.000,00 złotych brutto za pełną księgowość, a koszty składek do ZUSu wynoszą około 1.800,00 złotych. Wnioskodawczyni wyjaśniła, że potrącenia komornicze dokonywane jest z tytułu posiadanych przez nią zaległości za mieszkanie oraz z tytułu zobowiązań wobec ZUS wraz z kosztami postępowań sądowych, zastępstw procesowych i odsetek. Wnioskodawczyni oznajmiła, że obecna wysokość potracenia komorniczego z wynagrodzenia wynosi około 720,00 złotych. Wskazała, że posiada samochód osobowy marki Ford Eskort Van z 1995 r. o wartości rynkowej około 1.000 złotych, którego miesięczny koszt utrzymania, w tym paliwo wynosi około 700,00 złotych. Wnioskodawczyni podała, że posiada kredyt w wysokości 15.000,00 złotych, który zaciągnęła na rozwój firmy. Zaznaczyła, że obecnie nie jest w stanie spłacać w całości rat kredytu i nie może oszacować terminu jego spłaty. Wnioskodawczyni oświadczyła, że posiada rachunek osobisty i nadesłała wyciągi z rachunku bankowego za okres od 1 lipca do 27 grudnia 2011 r. Z nadesłanych wyciągów wynika, że na konto wnioskodawczyni wpływa kwota w wysokości 806,14 złotych z tytułu wynagrodzenia oraz kwota w wysokości 430,49 złotych z tytułu renty. W niniejszej sprawie zważono co następuje : Przepisy ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz.1270 ze zm.) zwanej dalej p.p.s.a. przewidują możliwość przyznania stronom postępowania prawa pomocy. Prawo pomocy może być przyznane stronie w zakresie całkowitym (art. 245 § 2 p.p.s.a) lub częściowym (art. 245 § 3 p.p.s.a.), przy czym jego przyznanie uzależnione jest od spełnienia przez stronę ustawowo przewidzianych przesłanek. Żądanie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata z urzędu jest wnioskiem o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym. Stosownie zaś do treści art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie całkowitym dotyczącym w niniejszej sprawie zwolnienia z kosztów sądowych i ustanowienia adwokata z urzędu następuje gdy wnioskodawca wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Jak wynika z powołanych przepisów ciężar udowodnienia istnienia okoliczności, które mogłyby stanowić podstawę przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie spoczywa na stronie. Wskazać należy, że prawo pomocy stanowi wyjątek od ogólnej reguły ponoszenia kosztów postępowania przez stronę (art. 199 u.p.p.s.a.) i może być przyznane tylko w szczególnych, wyjątkowych sytuacjach. Koszty sądowe stanowią bowiem rodzaj danin publicznych, a zwolnienia od ich ponoszenia stanowi odstępstwo od konstytucyjnego obowiązku ich powszechnego i równego ponoszenia, wynikającego z art. 84 Konstytucji RP. Zgodnie z poglądem utrwalonym w doktrynie i orzecznictwie w przypadku, gdy strona będąca osobą fizyczną posiada jakiekolwiek środki majątkowe, powinna partycypować w kosztach postępowania sądowego. Analizując oświadczenia wnioskodawczyni oraz przedłożone dokumenty uznano, że jej sytuacja majątkowa, jest na tyle trudna, że nie jest ona w stanie ponieść w całości kosztów postępowania sądowego. Zaznaczyć należy, że we wspólnym gospodarstwie domowym z wnioskodawczynią pozostaje syn, synowa oraz dwoje małych wnuków. Wnioskodawczyni uzyskuje stały dochód miesięczny o łącznej wysokości 2.800,00 złotych, lecz jest on obciążony potrąceniem komorniczym w wysokości około 720,00 złotych. Potrącenia komornicze dokonywane są natomiast z powodu posiadanych przez wnioskodawczynię zaległości z tytułu opłat za mieszkanie oraz zobowiązań wobec ZUS. Wnioskodawczyni posiada także zadłużenie z tytułu kredytu w wysokości 15.000,00 złotych, który wzięła na rozwój firmy i którego, jak zaznaczyła, nie jest obecnie w stanie spłacać w całości. Wnioskodawczyni wskazała, że posiada także zadłużenie w wysokości około 37.500,00 złotych. Z tego względu uznano, że przy wysokości uzyskiwanych dochodów, ponoszonych wydatkach oraz posiadanych obciążeniach finansowych wnioskodawczyni nie jest w stanie jednorazowo uiścić wpisu sądowego od skargi, który w niniejszej sprawie wynosi 500,00 złotych, jak również ustanowić profesjonalnego pełnomocnika z wyboru. Uznano, że byłby to wydatek wykraczający poza możliwości finansowe wnioskodawczyni. Z tego względu, przyznano wnioskodawczyni prawo pomocy poprzez zwolnienie w części od wpisu sądowego od skargi w wysokości 350,00 złotych oraz ustanowiono adwokata z urzędu. Pozostałą należną część wpisu sądowego od skargi w wysokości 150,00 złotych stwierdzono, że wnioskodawczyni będzie w stanie ponieść samodzielnie i nie spowoduje to utraty jej płynności finansowej. Brak jest bowiem podstaw do przyjęcia, że wnioskodawczyni nie jest w stanie w ogóle ponosić jakichkolwiek kosztów sądowych w sprawie. Zaznaczyć należy, że strona wnosząc skargę do Sądu winna liczyć się z koniecznością poniesienia kosztów sądowych w sprawie i zapewnić na ten cel odpowiednie środki finansowe. Zauważyć należy, co już niejednokrotnie podkreślono w orzecznictwie sądowym, że podmiot prowadzący działalność gospodarczą powinien w procedurze planowania wydatków uwzględniać również potrzebę gromadzenia środków na prowadzenie ewentualnego postępowania i liczyć się z koniecznością ponoszenia kosztów sądowych. W ryzyko prowadzenia działalności gospodarczej wliczony jest obowiązek ponoszenia kosztów postępowań sądowych. Oceny tej nie może zmienić okoliczność, że strona uzyskuje stratę. Strata w zakresie prowadzonej działalności jest jedynie wynikiem bilansowym nadwyżek kosztów nad przychodami, nie oznacza natomiast braku środków finansowych w firmie. Dodatkowo zauważyć należy, że z nadesłanej strony historii rachunku bankowego firmy za okres od 1 września 2011 r. do 7 grudnia 2011 r. wynika, suma obciążeń na rachunku wyniosła 14.738,85 złotych, a zatem na konto firmowe wpływały środki finansowe, których suma obrotów nie jest niska. W świetle powyższego uznano, że wnioskodawczyni przy ograniczeniu niektórych wydatków nie będących niezbędnymi będzie w stanie ponieść ewentualne pozostałe koszty sądowe samodzielnie. Z tego względu, w pozostałym zakresie wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych oddalono. Mając na uwadze powyższe, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 258 § 2 pkt 7 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) orzeczono jak w sentencji postanowienia.