VII SA/Wa 1677/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA – Tadeusz Nowak po rozpoznaniu w dniu 18 listopada 2011 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi S. R. na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] maja 2011 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania administracyjnego postanawia: odmówić S. R. przyznania prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. WSA/post.1 - sentencja postanowienia W dniu 16 sierpnia 2011 r. wpłynął do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie formularz wniosku o przyznanie prawa pomocy S. R., w którym wniósł o zwolnienie od kosztów sądowych. Ze złożonego formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy wynika, że wnioskodawca prowadzi gospodarstwo domowe wraz z żoną i dwoma synami. Wspólnie utrzymują się z dochodów w wysokości 3 700 złotych miesięcznie, która to kwota uzyskiwana jest przez wnioskodawcę z tytułu umowy o pracę. Posiadany przez wnioskodawcę majątek obejmuje dom mieszkalny o pow. 180 m2 oraz działkę o pow. 1,2 ha. Wnioskodawca podał, że jest obciążony kredytem w wysokości 30.000,00 złotych i hipoteką w wysokości 80.000,00 złotych. Postanowieniem referendarza sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 27 września 2011 r. odmówiono S. R. przyznania prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. Odpis niniejszego postanowienia, wraz z pouczeniem o sprzeciwie, został wnioskodawcy doręczony w dniu 3 października 2011 r. W dniu 10 października 2011 r. (data nadania w urzędzie pocztowym) skarżący złożył przysługujący mu środek zaskarżenia. W złożonym sprzeciwie skarżący wskazał, że złożył do Wojewódzkiego Sadu Administracyjnego w Warszawie dwie skargi. Podał, że w celu opłacenia wpisów od skarg zaciągnął niekorzystną pożyczkę, co spowodowało, że jego sytuacja materialna uległa znacznemu pogorszeniu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Na wstępie Sąd wyjaśnia, iż w związku ze skutecznym wniesieniem sprzeciwu, postanowienie z 27 września 2011 r., zgodnie z art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej: p.p.s.a, traci moc, co oznacza, iż sprawa jest ponownie rozpoznawana od początku. Następnie podkreślić trzeba, iż na podstawie art. 199 p.p.s.a., w postępowaniu sądowoadministracyjnym zasadą jest, że strona wnosząca do sądu pismo podlegające opłacie lub powodujące wydatki obowiązana jest do uiszczenia kosztów sądowych. Zgodnie bowiem z treścią wymienionego przepisu, strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. Prawo pomocy, uregulowane w art. 243 i przepisach następnych p.p.s.a., stanowi wyjątek od tej zasady i może zostać przyznane osobie fizycznej w zakresie całkowitym, gdy osoba ta wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania, natomiast w zakresie częściowym – gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 1 i 2 p.p.s.a.). Określenie "gdy osoba fizyczna wykaże" oznacza, że to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej go do skorzystania z prawa pomocy. Zatem rozstrzygnięcie sądu w tej kwestii będzie zależało od tego, co zostanie udowodnione przez wnioskodawcę. To na nim spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej go do skorzystania z prawa pomocy. W niniejszej sprawie wnioskodawca nie wykazał, że znajduje się w sytuacji uprawniającej go do przyznania mu prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Z wniesionego formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy, jak i ze złożonego w dniu 10 października 2011 r. sprzeciwu nie wynikają okoliczności, które uzasadniałyby przyznanie mu prawa do pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie z kosztów sądowych. Należy podkreślić, że udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do przypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe (por. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Komentarz B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka -Medek, wyd. Zakamycze 2005, s. 594). Instytucja przyznania prawa pomocy ma zatem charakter wyjątkowy i jest stosowana tylko w przypadkach osób charakteryzujących się trudną sytuacją materialną. Podkreślić zatem trzeba, że instytucja prawa pomocy stanowi odstępstwo od ogólnej zasady odpłatności postępowania wyrażonej w art. 199 ww. ustawy. Prawo pomocy może być więc przyznane na wniosek osób bardzo ubogich znajdujących się ze względu na różne zdarzenia życiowe w sytuacji, która nie pozwala im na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania, lub gdy ich poniesienie byłoby związane z poniesieniem uszczerbku koniecznego dla wnioskującego i jego rodziny, tj. uniemożliwiłoby zaspokojenie najbardziej podstawowych potrzeb życiowych. Taka sytuacja w niniejszej sprawie nie ma miejsca, co wynika z zestawienia wydatków przedstawionych przez wnioskodawcę. Rozpatrując wniosek skarżącego Sąd stwierdził, że posiada on stały miesięczny dochód w wysokości 3700 zł miesięcznie, dom mieszkalny o pow. 180 m2 oraz działkę. W świetle powyższego, Sąd uznał, że wnioskodawca będzie w stanie ponieść ewentualne przyszłe koszty sądowe mogące pojawić się na kolejnych etapach postępowania takie jak: opłata za uzasadnienie w przypadku wydania wyroku oddalającego skargę i złożenia wniosku o uzasadnienie, wpis od skargi kasacyjnej w wysokości 250,00 zł, ewentualnie 100 zł w przypadku zażalenia na postanowienie czy ewentualne opłaty za odpisy lub kserokopie z akt sprawy i nie spowoduje to utraty jego płynności finansowej. Zważyć w tym miejscu należy, że przedmiotem zwolnienia nie może zostać objęty uiszczony już przez skarżącego w dniu 5 sierpnia 2011 r. wpis od skargi w wysokości 500,00 zł., albowiem wniosek o przyznanie prawa pomocy jest skuteczny od chwili jego wniesienia i nie obejmuje zwolnienia od kosztów, do uiszczenia których strona obowiązana jest przed jego złożeniem (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 23 czerwca 2004 r., sygn. akt FZ 125/04, niepubl.). Skoro w niniejszej sprawie skarżący wniósł o przyznanie prawa pomocy w dniu 10 sierpnia 2011 r. (data stempla pocztowego), a zatem po dacie uiszczenia wpisu od skargi, to opłata ta nie może stanowić przedmiotu zwolnienia. Z powyższych względów, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 i art. 260 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono, jak w sentencji postanowienia.