VII SA/Wa 1681/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Mirosława Kowalska (spr.), , Sędzia WSA Joanna Gierak – Podsiadły, Sędzia WSA Bożena Więch – Baranowska, Protokolant st. sekr. sąd. Dorota Wasiłek, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 5 grudnia 2012 r. sprawy ze skargi [...] S.A. z siedzibą w W. Oddział Gospodarowania Nieruchomościami w [...] na decyzję Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] maja 2012 r. znak [...] w przedmiocie nakazu usunięcia stwierdzonych nieprawidłowości I. uchyla zaskarżoną decyzję, II. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku, III. zasądza od Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego na rzecz skarżących [...] S.A. z siedzibą w W. Oddział Gospodarowania Nieruchomościami w [...] kwotę 740 zł (siedemset czterdzieści złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego decyzją z dnia [...] maja 2012 r. na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2000 r., Nr 98, poz. 1071, ze zm.), po rozpatrzeniu odwołania [...] S.A. Oddział Gospodarowania Nieruchomościami w [...] od decyzji [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] marca 2012 r., nr [...] - utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. Organ podniósł, iż decyzją z dnia [...] marca 2012 r., [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego nakazał właścicielowi [...] S.A. Oddziałowi Gospodarowania Nieruchomościami w [...], w terminie od dnia 21 maja 2012 r. do dnia 31 sierpnia 2012 r. rozbiórkę kładki dla pieszych na stacji [...] i uporządkowanie terenu. Zobowiązana, nie kwestionując konieczności rozbiórki przedmiotowej kładki dla pieszych, wniosła od ww. decyzji odwołanie podnosząc, że nie jest stroną w sprawie. Zdaniem organu odwoławczego w niniejszej sprawie bezspornym jest, że nieużytkowana kładka zagraża bezpieczeństwu dla ruchu kolejowego, ze względu na jej generalnie zły stan techniczny. Zgodnie z art. 67 ust. 1 ustawy Prawo budowlane, jeżeli nieużytkowany lub niewykończony obiekt budowlany nie nadaje się do remontu, odbudowy lub wykończenia, właściwy organ wydaje decyzję nakazującą właścicielowi lub zarządcy rozbiórkę tego obiektu i uporządkowanie terenu oraz określającą terminy przystąpienia do tych robót i ich zakończenia. Organ ustalił, iż przedmiotowa działka, na której zlokalizowana jest kładka dla pieszych, nr [...] obręb nr V jednostka ewidencyjna [...].[...] jest własnością Skarbu Państwa we władaniu [...] Spółka Akcyjna z siedzibą w [...]. Wyżej wymieniona działka stanowi obszar kolejowy zdefiniowany w art. 4 pkt 8 ustawy z dnia 28 marca 2003 r. o transporcie kolejowym. Ponadto ze zgromadzonych w aktach sprawy dokumentów nie wynika, aby przedmiotowa kładka stanowiła odrębny od gruntu przedmiot własności. Organ podniósł, iż z mocy prawa na podstawie art. 34 ust. 1 ustawy z dnia 8 września 2000 r. o komercjalizacji, restrukturyzacji i prywatyzacji przedsiębiorstwa państwowego "[...]" (Dz. U. Nr 84, poz. 948 z późn. zm.) grunty będące własnością Skarbu Państwa, znajdujące się w dniu 5 grudnia 1990 r. w posiadaniu [...], co do których [...] nie legitymowało się dokumentami o przekazaniu mu tych gruntów w formie prawem przewidzianej i nie legitymuje się nimi do dnia wykreślenia z rejestru przedsiębiorstw państwowych, stają się z dniem wejścia w życie ustawy, z mocy prawa, przedmiotem użytkowania wieczystego [...]. Natomiast zgodnie z art. 34 ust. 3 ww. ustawy budynki, inne urządzenia i lokale znajdujące się na gruntach, o których mowa w ust. 1, stają się z mocy prawa, nieodpłatnie, własnością [...]. Na podstawie art. 15 ust. 2 ww. ustawy [...] S.A. wstępują w prawa i obowiązki [...] S.A. jedynie w zakresie zarządzania liniami kolejowymi, definiowanymi art. 4 pkt 2 ustawy z dnia 28 marca 2003 r. o transporcie kolejowym - linia kolejowa to droga kolejowa mająca początek i koniec wraz z przyległym pasem gruntu, na którą składają się odcinki linii, a także budynki, budowle i urządzenia przeznaczone do prowadzenia ruchu kolejowego wraz z zajętymi pod nie gruntami. Przedmiotowa kładka dla pieszych nie służyła do prowadzenia ruchu kolejowego (nie służyła do dojścia na perony czy dojścia do budynków, budowli i urządzeń przeznaczonych do prowadzenia ruchu kolejowego). Zgodnie z art. 67 ust. 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane nakaz rozbiórki może być nałożony opcjonalnie na właściciela lub zarządcę. Zapis taki pozwala na nakładanie obowiązków wynikających z rozdziału 6 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane zarówno na właściciela jak również zarządzającego obiektem budowlanym. Organ II instancji wskazał również, iż skarżąca na prawach strony uczestniczyła w niniejszym postępowaniu administracyjnym. Brała udział w oględzinach, rozprawach administracyjnych, zleciła wykonanie ekspertyzy przedmiotowej kładki (wykonując, jako strona, postanowienie nr [...] z dnia [...] czerwca 2011 r., [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego), zawarła umowę z dnia 10 października 2011 r. w przedmiocie rozbiórki kładki oraz zawiadomiła Wojewódzki Inspektorat Nadzoru Budowlanego w [...], w trybie art. 41 ust 4 Prawa budowlanego o terminie rozpoczęcia rozbiórki. Skargę na decyzję Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] maja 2012 r. złożyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, [...] S.A. Oddział Gospodarowania Nieruchomościami w [...] wnosząc o jej uchylenie. Strona skarżąca podała, iż kładka jest tylko częściowo posadowiona na gruncie oddanym w użytkowanie wieczyste [...] S.A,. a w pozostałej części na gruntach oddanych w użytkowanie wieczyste [...] S.A., kładka nie jest związana z ruchem kolejowym i służy wyłącznie tej ostatniej spółce, natomiast linią kolejową, nad którą posadowiona jest kładka zarządza spółka [...] SA w W., przy czym decyzja jest niewykonalna, ponieważ rozbiórka części kładki jest technicznie niemożliwa do wykonania. Decyzje organów nadzoru budowlanego nie wskazały w jaki sposób można dokonać rozbiórki tak usytuowanego obiektu tylko w części, ograniczonej do jednej działki. Kładka nie stanowi własności [...] SA, i spółka nie jest uprawniona do dokonania jej rozbiórki w całości. Nie jest też zrozumiałe ustalenie terminu rozpoczęcia prac rozbiórkowych w sytuacji gdy [...] S.A. nie wyraziło zgody na podjęcie prac rozbiórkowych obiektu usytuowanego nad torami kolejowymi linii, na której odbywa się normalny ruch kolejowy, a [...] S.A. nie dysponuje żadnymi środkami prawnymi, które pozwalają na wymuszenie zgody [...] S.A. Wskazano też, że zarząd infrastrukturą kolejową winna wykonywać spółka [...] SA w [...]. Skarżąca zarzuciła ponadto, iż organ II instancji nie ustosunkował się do zarzutu niewykonalności decyzji. Pominął także fakt, że [...] S.A. nie zarządza linią kolejową, nad którą posadowiona jest kładka. Linią kolejową i infrastrukturą kolejową na podstawie art. 15 ust. 2 do 4a ustawy z dnia 8 września 2000 r. o komercjalizacji, restrukturyzacji i prywatyzacji przedsiębiorstwa państwowego [...] jest specjalnie w tym celu utworzona spółka [...] S.A. w [...] i ta spółka winna być stroną postępowania. Wskazanie w uzasadnieniu decyzji, że przedmiotowa kładka stanowi własność Skarbu Państwa i jest we władaniu [...] S.A. nie jest zgodne ze stanem faktycznym i nie jest wystarczające do ustalenia, kto powinien być stroną postępowania w części dot. kładki na terenie zamkniętym. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Rzeczą Sądu, w niniejszym postępowaniu, było stosownie do dyspozycji art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2002 r. Nr 153 poz. 1269), dokonanie kontroli zaskarżonej i poprzedzającej ją decyzji pod względem zgodności z prawem - prawidłowości zastosowania przepisów obowiązującego prawa oraz trafności ich wykładni. Stosownie zaś do treści art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz. 1270 ze zm.) Sąd administracyjny rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. W niniejszej sprawie nie ma sporu, co do zasadności samego nakazu rozbiórki, jego podstawy prawnej – art. 67 ustawy Prawo budowlane. Kwestionowane jest natomiast, określenie w decyzji rozbiórkowej jej adresata. Wskazać należy, że przepis art.67. 1 ustawy Prawo budowlane stanowi - jeżeli nieużytkowany lub niewykończony obiekt budowlany nie nadaje się do remontu, odbudowy lub wykończenia, właściwy organ wydaje decyzję nakazującą właścicielowi lub zarządcy rozbiórkę tego obiektu i uporządkowanie terenu oraz określającą terminy przystąpienia do tych robót i ich zakończenia. Adresatem ww. nakazu może być zatem właściciel lub zarządca obiektu. W orzecznictwie podkreśla się, że nakaz rozbiórki zawsze powinien być kierowany do tego podmiotu, który faktycznie włada obiektem np. inwestora nie będącego właścicielem, zarządcy, a nie właściciela, gdy ten obiektem nie włada. W przedmiotowej sprawie mamy do czynienia z obiektem budowlanym - kładką dla pieszych położoną nad linią kolejową. Dla określenia adresata nakazu rozbiórki w trybie art. 67 ustawy Prawo budowlane niezbędne jest odwołanie się do ustawy z 8 września 2000 r. o komercjalizacji i restrukturyzacji przedsiębiorstwa państwowego "[...]" (Dz. U. Nr 84, poz. 948 ze zm.) w związku z ustawą z dnia 28 marca 2003 r. o transporcie kolejowym (Dz. U. z 2007 r. Nr 16, poz. 94 ze zm.). Takie odwołanie znalazło się w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji , ale nie doszło do pełnej i prawidłowej analizy ww. przepisów. Ustawa o komercjalizacji w przepisie art. 15 ust. 2 postanowiła, iż z dniem wpisu do rejestru [...] Spółka Akcyjna, odrębny podmiot od [...] S.A., wstępuje w prawa i obowiązki [...] S.A. w zakresie zarządzania liniami kolejowymi, w rozumieniu ustawy o transporcie kolejowym i na podstawie art. 15 ust. 4 ustawy o komercjalizacji staje się zarządem kolei, w rozumieniu ustawy o transporcie kolejowym. Zgodnie zaś z art. 15 ust. 4a ustawy o komercjalizacji, [...] S.A. zarządza liniami kolejowymi oraz pozostałą infrastrukturą kolejową, określoną w przepisach ustawy o transporcie kolejowym, z wyłączeniem budynków i budowli przeznaczonych do obsługi przewozu osób i rzeczy wraz z zajętymi pod nie gruntami. Zaznaczyć należy, że wyłączenie to, obejmuje obiekty inne niż wymienione w definicji linii kolejowych zawartej w art. 4 pkt 2 ustawy o transporcie kolejowym. Wyłączenie, o którym mowa w ust. 4a, nie obejmuje budowli położonych na gruntach wchodzących w skład linii kolejowych (ust. 4b). Właśnie ta okoliczność umknęła uwadze organu i jego rozważaniom przedstawionym w zaskarżonej decyzji. Przedmiotowa w sprawie kładka dla pieszych, stanowi budowlę kolejową stosownie do przepisu § 3 pkt 1 rozporządzenia Ministra Transportu i Gospodarki Morskiej z dnia 10 września 1998 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budowle kolejowe i ich usytuowanie (Dz. U. Nr 151 poz. 987). Zgodnie z tą regulacją - przez budowlę kolejową rozumie się całość techniczno - użytkową wraz z gruntem, na którym jest usytuowana, oraz instalacjami i urządzeniami, służąca do ruchu pojazdów kolejowych, organizacji i sterowania tym ruchem, umożliwiająca dokonywanie przewozów osób lub rzeczy, a w szczególności: drogi szynowe normalnotorowe, szerokotorowe i wąskotorowe, koleje niekonwencjonalne, budowle ziemne, mosty, wiadukty, przepusty, konstrukcje oporowe, perony, place ładunkowe, skrzyżowania linii kolejowych z drogami publicznymi w jednym poziomie, nadziemne i podziemne przejścia dla pieszych, zasilania elektrotrakcyjnego, urządzenia zabezpieczenia sterowania ruchem, urządzenia elektroenergetyki nietrakcyjnej i urządzenia techniczne oraz inne budowle usytuowane na obszarze kolejowym służące do prowadzenia ruchu kolejowego i utrzymania linii kolejowej. Kładka dla pieszych świetle ww. przepisów jest budowlą kolejową w ramach nadziemnego przejścia dla pieszych. Istotne w sprawie było zatem to, czy położona jest na gruncie wchodzącym w skład linii kolejowej. Jak wskazał organ II instancji, zgodnie z art. 4 pkt 2 ustawy o transporcie kolejowym, linia kolejowa oznacza drogę kolejową mająca początek i koniec wraz z przyległym pasem gruntu, na którą składają się odcinki linii, a także budynki, budowle ii urządzenia przeznaczone do prowadzenia ruchu kolejowego wraz z zajętymi pod nie gruntami. Dodać należy, że przyległy pas gruntu (art. 4 pkt 3 powołanej ustawy) to grunty wzdłuż linii kolejowych, usytuowane po obu ich stronach, przeznaczone do zapewnienia bezpiecznego prowadzenia ruchu kolejowego. Linia kolejowa jest zaś częścią infrastruktury kolejowej. Zgodnie z art. 4 pkt 1 wymienione ustawy infrastruktura kolejowa to linie kolejowe oraz inne budowle, budynki i urządzenia wraz z zajętymi pod nie gruntami, usytuowane na obszarze kolejowym, przeznaczone do zarządzania, obsługi przewozu osób i rzeczy, a także utrzymania niezbędnego w tym celu majątku zarządcy infrastruktury. Obszar kolejowy (art. 4 pkt 8) to powierzchnia gruntu określona działkami ewidencyjnymi, na której znajduje się droga kolejowa, budynki, budowle i urządzenia przeznaczone do zarządzania, eksploatacją i utrzymania linii kolejowej oraz przewozu osób, rzeczy. Zarządzanie infrastrukturą kolejową w myśl art. 5 ustawy o transporcie kolejowym polega na budowie i utrzymaniu infrastruktury kolejowej (ust. 1 pkt 1), na utrzymywaniu infrastruktury kolejowej w stanie zapewniającym bezpieczne prowadzenie ruchu kolejowego (ust. 1 pkt 3), a także na zapewnieniu rozwoju i modernizacji, infrastruktury kolejowej (ust. 2). W ramach zapewnienia bezpiecznego przekraczania toru kolejowego przez pojazdy drogowe i pieszych linia kolejowa powinna być wyposażona w przejazdy i przejścia określone przez przepisy szczególne (§11 rozporządzenia Ministra Transportu i Gospodarki Morskiej z 10 września 1998 r.). Dodatkowo wskazać należy, że wymienione rozporządzenia w § 49 do kolejowych obiektów inżynieryjnych zalicza również nadziemne i podziemne przejścia dla pieszych. W ocenie Sądu, w świetle powyższej argumentacji zarządzanie obiektami kolejowymi w rozumieniu wyżej przedstawionych przepisów, w tym zarządzanie w rozumieniu utrzymywania tych obiektów, rozwoju modernizacji, utrzymywania w stanie zapewniającym bezpieczne prowadzenie ruchu kolejowego zostało powierzone z mocy prawa przedsiębiorstwu [...] S.A. Przedmiotowa kładka, jako obiekt budowlany bezspornie nieużytkowany i nie nadający się do remontu, odbudowy lub wykończenia, powinna być przedmiotem nakazu rozbiórki w trybie art. 67 ustawy Prawo budowlane, skierowanego do spółki [...] S.A. Kładka stanowiła bowiem obiektu kolejowy wyłączony na podstawie art. 15 ust. 4a ustawy o komercjalizacji z zarządu [...] S.A., służący tylko przejściu publicznemu nad linią kolejową, położony na gruntach wchodzących w skład linii kolejowych, będący budowlą nie przeznaczoną do obsługi przewozu osób i rzecz wraz z zajętym pod nią gruntem. W tych warunkach uregulowany stan własności obiektu budowlanego, a także nieruchomości, na której dany obiekt jest zlokalizowany nie przesądza o podmiocie zobowiązanym w rozumieniu art. 67 ustawy Prawo budowlane. W przypadku budowli kolejowej podmiot odpowiedzialny za jego utrzymanie został jednoznacznie wskazany w przepisie prawa rangi ustawowej. Przedsiębiorstwo [...] S.A., z chwilą wpisu do rejestru handlowego, z mocy prawa wstąpiło w prawa i obowiązki [...] S.A. w zakresie zarządzania liniami kolejowymi (art.15 ustawy o komercjalizacji). Wejście w prawa i obowiązki [...] S.A. przez [...] S.A. nie zostało uzależnione od wydania obiektów gruntów, czy też przeniesienia prawa własności lub prawa wieczystego użytkowania gruntu mimo, że wymieniona ustawa w art. 17 docelowo przewiduje przeniesienie tych praw na rzecz [...] S.A. w ramach wkładów do Spółki. Wymienione regulacje prawne stanowią o następczych czynnościach przewidzianych do wykonania. Sam zarząd w rozumieniu powoływanej ustawy powstał z mocy prawa w sprecyzowanym czasie i objął swym zakresem obszary i czynności zdefiniowane w przepisach. W ocenie Sądu, przedstawiona powyżej argumentacja wskazuje na to, że w sprawie doszło do naruszenia prawa procesowego art. 7, 77, 107 k.p.a. i materialnego art. 15 wymienionej ustawy o komercjalizacji, restrukturyzacji i prywatyzacji przedsiębiorstwa państwowego "[...]" w związku z art. 4 i 5 ustawy o transporcie kolejowym. Te uchybienia doprowadziły zaś do wadliwego określenia adresata niniejszej decyzji rozbiórkowej. Rozpoznając sprawę ponownie organ, będzie miał na uwadze powyższą argumentację. Wojewódzki Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji w trybie art.145 § 1 pkt 1 lit a i lit c, art. 152, art. 200 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. 2012 r., poz. 270).