VII SA/Wa 1684/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Paweł Groński, , Sędzia WSA Jolanta Augustyniak-Pęczkowska, Sędzia WSA Małgorzata Miron (spr.), Protokolant st. sekr. sąd. Piotr Bibrowski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 czerwca 2013 r. sprawy ze skargi D. K. i J. K. na decyzję Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] maja 2012 r. znak [...] w przedmiocie nakazu rozbiórki skargę oddala Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego decyzją z dnia [...] maja 2012 r., w sprawie [...], rozpatrzeniu odwołania J. K. i D. K. utrzymał w mocy decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru budowlanego9 w [...] z dnia [...] marca 2012 r., znak: [...], [...] nakazującą rozbiórkę budowli regulacyjnej - kanału zamkniętego na cieku "bez nazwy" na odcinku o dł. 23,40 m z rur betonowych o 800 na działkach [...], [...], [...], [...], [...] oraz muru oporowego ogólnej długości 8,10 m, wysokości ok. 1,90 m i grubości 0,20 m na działkach [...] i [...], w m. [...] rejon ul. [...]. Decyzja ta zapadła w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych sprawy: WINB w [...] decyzją z dnia [...] marca 2012 r., nakazał rozbiórkę budowli regulacyjnej - kanału zamkniętego na cieku "bez nazwy" na odcinku o dł. 23,40 m z rur betonowych o 800 na działkach [...], [...], [...], [...], [...] oraz muru oporowego ogólnej długości 8,10 m, wysokości ok. 1,90 m i grubości 0,20 m na działkach [...] i [...], w m. [...] rejon ul. [...]. Powyższa decyzja została zaskarżona przez J. i D. K.. W wyniku ponownego rozpoznania sprawy, na skutek wniesionego odwołania Główny Inspektor nadzoru budowlanego wskazał, że sporną inwestycję rozpoczęto w maju 1997 r., tj. przed powodzią, bez wymaganego prawem, tj. art. 28 Prawa budowlanego z 1994 r. pozwolenia na budowę (dowód m.in.: protokół z oględzin z dnia 27 października 2006r. i zawarte w nim oświadczenia stron), gdyż przepisy obowiązujące w dacie rozpoczęcia tych robót nie wyłączały spod ww. obowiązku uzyskania pozwolenia, budowy tego typu obiektów budowlanych. Z tego powodu organ prawidłowo przeprowadził procedurę legalizacyjną, o której mowa w art. 48 i 49 Prawa budowlanego z 1994 r., gdyż dotyczy ona właśnie legalizacji obiektu lub jego części wybudowanego bez wymaganego pozwolenia na budowę. W piśmie z dnia 12 stycznia 2007 r., Urząd Miasta [...] poinformował WINB w [...] o ustaleniach planu miejscowego, jednocześnie wyrażając stanowisko, że ww. budowla jest zgodna z ustaleniami tego planu. Organ odwoławczy podkreślił, że w prawomocnym i wiążącym w niniejszej sprawie wyroku z dnia 15 stycznia 2010 r., sygn. akt VII SA/Wa 1371/09 Wojewódzki Sąd administracyjny w Warszawie wskazał, że "Z ustaleń organów mających potwierdzenie w zebranym materiale dowodowym i nie kwestionowanych przez strony wynika, że przedmiotowa budowla regulacyjna została wykonana bez pozwolenia na budowę bądź zgłoszenia w 1997 r. Kwestia sankcji związanych z samowolą budowlaną w stosunku do obiektów budowlanych, w przypadku których pięcioletni termin od zakończenia budowy upłynął do dnia 10 lipca 2003 r., powinna być oceniana w oparciu o przepis art. 49 Prawa budowlanego w brzmieniu obowiązującym do dnia 10 lipca 2003 r. Takie unormowanie wynika z wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 18 października 2006 r., sygn. akt. P 27/05 (...) Stwierdzenie niekonstytucyjności wskazanych przepisów ma ten skutek, iż w przypadku samowoli budowlanej popełnionej po dniu 1 stycznia 1995 r., a przed dniem 10 lipca 2003 r. konieczne jest badanie, czy podmiot, który dopuścił się tej samowoli spełnił przesłanki uzyskania pozwolenia na użytkowanie obiektu, o mowa w art. 49 ust. 1 Prawa budowlanego w brzmieniu obowiązującym do dnia 10 lipca 2003 r. W myśl art. 49 Prawa budowlanego w pierwotnym brzmieniu obowiązującym do dnia 10 lipca 200 r., nie można było nakazać rozbiórki, jeżeli upłynęło 5 lat od dnia zakończenia budowy obiektu budowlanego lub jego części, a istnienie obiektu nie naruszało przepisów o zagospodarowaniu przestrzennym, a w szczególności ustaleń planu zagospodarowania przestrzennego. Na właścicielu spoczywał wówczas obowiązek uzyskania pozwolenia na użytkowanie obiektu budowlanego. Jeżeli jednak właściciel obiektu budowlanego nie uzyskał pozwolenia na użytkowanie, przepis art. 48 stosowany był odpowiednio". W związku z powyższym wyrokiem, WINB w [...] postanowieniem z dnia [...] lutego 2011 r. zażądał przedłożenia potwierdzenia złożenia do właściwego organu wniosku o pozwolenie na użytkowanie przedmiotowego obiektu budowlanego w terminie do dnia 28 lutego 2011 r. Pomimo upływu roku wskazany wniosek o pozwolenie na użytkowanie nie wpłynął do organu. Zatem ziściła się przesłanka określona w art. 49 ust. 2 Prawa budowlanego w pierwotnym brzmieniu obowiązującym do dnia 10 lipca 2003 r., więc WINB w [...] był zobowiązany wydać nakaz rozbiórki. Odnośnie zarzutu dotyczącego podmiotów, którym nakazano ww. rozbiórkę, organ zauważył, że w myśl art. 52 Prawa budowlanego taki nakaz kieruje się w pierwszej kolejności do inwestora, następnie do właściciela lub zarządcy. Ewentualne spory cywilnoprawne, o których mowa w odwołaniu nie mają znaczenia w tej sprawie. Podkreślił przy tym organ, że sama możliwość złożenia wniosku o pozwolenie na użytkowanie, z której to możliwości nie skorzystano w tej sprawie, nie jest uzależniona od posiadania tytułu prawnego do nieruchomości. Także niezasadnym jest twierdzenie skarżących o niewykonalności nakazu rozbiórki, z uwagi na brak zgody nowego właściciela obiektu, gdyż m.in. art. 47 Prawa budowlanego z 1994 r., przewiduje możliwość uzyskania takiego uprawnienia. Również w ww. wyroku z dnia 15 stycznia 2010 r., sygn. akt VII SA/Wa 1371/09 WSA w Warszawie odniósł się do kwestii stron w niniejszym postępowaniu wskazując: "Organ odwoławczy prawidłowo ustalił krąg inwestorów uznając, że brak jest dowodów wskazujących na udział M. K. w charakterze inwestora. Wobec nie przyznania się M. K. do występowania w charakterze inwestora dowodem nie mogą być wyłącznie oświadczenia skarżącego J. K., które ponadto nie są konsekwentne np. z oświadczenia zawartego w protokole oględzin z dnia 16 czerwca 2004 r. wynika, że skarżący J. K. był inwestorem, a M. K. pomagał skarżącemu przy robotach". Odnosząc się natomiast do pozostałych zarzutów zawartych w odwołaniach organ stwierdził iż w świetle poczynionych ustaleń oraz z uwagi na fakt, że wykraczają one poza przedmiot zaskarżenia, nie mogą one mieć wpływu na zmianę stanowiska zajętego w przedmiotowej sprawie. D. i J. K. złożyli skargę na decyzję Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] maja 2012 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Zaskarżonej decyzji zarzucili naruszenie art. 7, art. 8 i art. 77 k.p.a. poprzez niezebranie i niewyjaśnienie wszystkich okoliczności istotnych dla sprawy co skutkuje iż wydana decyzja narusza interes społecznych oraz słuszny interes skarżących, jak i osób korzystających z urządzenia budowlanego, a jej wykonanie może spowodować stan zagrożenia dla życia lub zdrowia ludzkiego, względnie ich mienia. Skarżący wnieśli o uchylenie zaskarżonej decyzji, jak i poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej intencji. W uzasadnieniu skargi skarżący podnieśli, że adresatem decyzji winien być ich syn M. K. albowiem jest on w chwili obecnej właścicielem gruntu na którym została zrealizowana inwestycja. Nowy właściciel nie wyraża zgody na rozebranie budowli albowiem w razie obfitych deszczów czy powodzi jego zabudowaniom grozi zalanie, a nawet całkowite zniszczenie domu. Wskazali także, że w okolicznościach niniejszej sprawy zaistniały przesłanki określone w art. 162 k.p.a. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał argumenty zawarte w uzasadnieniu zaskarżonego rozstrzygnięcia. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: Skarga nie jest zasadna i podlega oddaleniu albowiem zaskarżona decyzja odpowiada prawu. Kluczowe znaczenie dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy ma treść art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r., poz. 270 dalej: p.p.s.a.), zgodnie z którym ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie lub bezczynność było przedmiotem zaskarżenia. Niniejsza sprawa była przedmiotem rozpoznania przez WSA w Warszawie, który wyrokiem z dnia 15 stycznia 2010 r., w sprawie VII SA/Wa 1371/09 uchylił kontrolowaną wówczas decyzję, jak i poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji. Jak wynika z uzasadnienia ww. wyroku Sąd uznał za prawidłowe ustalenia organów administracji co do tego, że przedmiotowa inwestycja została zrealizowana w warunkach samowoli budowlanej w 1997 roku. Sąd ocenił także, powołując się na wyrok Trybunału Konstytucyjnego, że kwestia sankcji związanych z samowolą budowlaną w stosunku do obiektów budowlanych, w przypadku których pięcioletni termin od zakończenia budowy upłynął do dnia 10 lipca 2003 r., powinna być oceniana w oparciu o przepis art. 49 Prawa budowlanego w brzmieniu obowiązującym do dnia 10 lipca 2003 r., czego nie uczyniły organy prowadzące postępowanie legalizacyjne. Jednocześnie Sąd ocenił pozostałe zarzuty jako nieuzasadnione. Wskazał przy tym, że w ustalonym stanie faktycznym nie ma zastosowania ustawa z dnia 17 lipca 1997 r. o szczególnych zasadach remontów i odbudowy obiektów budowlanych zniszczonych lub uszkodzonych wskutek powodzi (Dz.U. z dnia 18 lipca 1997r.). Skarżący nie wykonali robót związanych z remontem lub odbudową obiektu w ramach likwidacji szkód powodziowych, lecz zasypując stare koryto cieku wykonali nowy kanał zamknięty wraz z murem oporowym na jego wlocie w nowej lokalizacji równolegle do starego koryta potoku. W ocenie Sądu orzekającego w dniu 15 stycznia 2010 r. organ odwoławczy prawidłowo ustalił krąg inwestorów uznając, że brak jest dowodów wskazujących na udział M. K. w charakterze inwestora. Powyższą oceną prawną związane były organy administracji oraz Sąd w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę. Prawidłowo zatem organy administracji wszczęły procedurę legalizacyjną w oparciu o art. 49 w brzmieniu obowiązującym do 10 lipca 2003 r. Zgodnie z treścią tego przepisu nie można nakazać rozbiórki, o której mowa w art. 48, jeżeli upłynęło 5 lat od dnia zakończenia budowy obiektu budowlanego lub jego części, a jego istnienie nie narusza przepisów o zagospodarowaniu przestrzennym, w szczególności ustaleń miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. Na właścicielu spoczywa wówczas obowiązek uzyskania pozwolenia na użytkowanie obiektu budowlanego. Jeżeli właściciel obiektu budowlanego nie uzyska pozwolenia na użytkowanie, o którym mowa w ust. 1, przepis art. 48 stosuje się odpowiednio. Nie jest kwestionowane w niniejszej sprawie, że przedmiotowa inwestycja nie narusza ustaleń miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. Zasadnie zatem organ administracji zobowiązał D. i J. K. do złożenia, do właściwego organu, wniosku o pozwolenie na użytkowanie. Złożenie takiego wniosku jest bowiem kolejnym warunkiem zalegalizowania samowoli budowlanej w oparciu o art. 49 Prawa budowlanego w brzmieniu obowiązującym do 10 lipca 2003 r. Wniosek taki nie został złożony przez skarżących (jest to okoliczność niekwestionowana). Obowiązkiem zatem organu w świetle zapisów art. 48 w zw. z art. 49 ust. 2 było nakazanie rozbiórki obiektu budowlanego. Rację ma organ odwoławczy, co do tego, że w okolicznościach niniejszej sprawy bez znaczenia pozostaje, iż w chwili obecnej skarżący nie są właścicielami gruntów, przez które przebiega część obiektu objętego decyzją nakazująca rozbiórkę. Skarżący już w skardze na decyzję z dnia [...] czerwca 2009 r. zarzucali jej wadliwość w części dotyczącej adresata. O powyższym świadczy dokonana przez Sąd ocena co do prawidłowości ustalenia przez organy administracji osób będących inwestorami. W tej dacie niewątpliwie D. i J. K. nie byli właścicielami wszystkich nieruchomości, na których zlokalizowana jest budowla regulacyjna. Zgodnie z prezentowanym w orzecznictwie sądowoadministracyjnym stanowiskiem, na tle art. 153 p.p.s.a., organy administracji oraz Sąd ponownie rozpoznający sprawę związany jest jedynie oceną prawną wprost wyrażoną przez Sąd rozpoznający poprzednio sprawę. Nie może ujść uwadze, że rozpoznając skargę sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi jak też wskazaną podstawą prawną. Oznacza to, że Sąd oceniając legalność zaskarżonego rozstrzygnięcia winien brać pod uwagę w pierwszej kolejności takie naruszenia przepisów prawa, które skutkują nieważnością decyzji. Dopiero jeśli Sąd nie stwierdzi zaistnienia żadnej z przesłanek określonych w art. 156 § 1 k.p.a. ma obowiązek ocenić czy nie doszło do niekwalifikowanego naruszenia przepisów prawa. A zatem skoro Sąd rozpoznając skargę na decyzję z dnia [...] czerwca 2009 r. nie stwierdził zaistnienia przesłanek określonych w art. 156 § 1 k.p.a. a jedynie "zwykłe" naruszenie przepisów prawa materialnego, to należy przyjąć, że jako prawidłowe ocenił nałożenie obowiązku rozbiórki jedynie na J. i D. K. jako inwestorów budowli. Konsekwencją przyjęcia odmiennego stanowiska byłoby bowiem stwierdzenie przez Sąd orzekający w sprawie VII SA/Wa 1371/09 nieważności decyzji w oparciu o art. 156 § 1 pkt 5 k.p.a. wobec uznania, że decyzja ta jest niewykonalna. Dodatkowo wskazać należy, że zgodnie z treścią art. 52 Prawa budowlanego, tak w brzmieniu obowiązującym w dacie wydania decyzji, jak i w brzmieniu - do 10 lipca 2003 r. ustawodawca wskazuje jako podmioty, na których ciąży obowiązek wykonania rozbiórki w oparciu o art. 48 Prawa budowlanego (a ten przepis stanowił podstawę materialną rozstrzygnięcia) zarówno właścicieli, jak i inwestorów. Wobec powyższego, wbrew twierdzeniom skarżących fakt, że nie są oni obecnie właścicielami gruntu pozostaje bez wpływu na treść decyzji. W razie sprzeciwu ze strony właściciela gruntu zobowiązanemu do wykonania określonych robót budowlanych służą środki przewidziane w art. 47 Prawa budowlanego. Z tych względów, wobec treści art. 52 Prawa budowlanego oraz 153 p.p.s.a. Sąd uznał, że prawidłowo obowiązek rozbiórki budowli regulacyjnej oraz muru oporowego został nałożony na jej inwestorów. Nie ma również w niniejszej sprawie zastosowania art. 162 k.p.a. Przepis ten wskazuje bowiem sytuacje, w których organ stwierdza wygaśnięcie decyzji. Nie przesądzając zaistnienia przesłanek, o których mowa w tym przepisie wskazać należy, że decyzja może być wydana po przeprowadzeniu odrębnego postępowania w tym zakresie. Konkludując, Sąd uznał, że zaskarżona decyzja nie narusza prawa w stopniu uzasadniającym jej uchylenie. Skoro zarzuty skargi nie znajdują oparcia w przepisach prawa, a biorąc dodatkowo pod uwagę, że Sąd nie dostrzegł takich naruszeń przepisów prawa procesowego lub materialnego, które mogłoby mieć wpływ na wynik sprawy – skargę należało oddalić. Z tych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.