VII SA/Wa 169/13

WyrokWSA w Warszawie2013-05-23

Skład orzekający: Małgorzata Jarecka, Małgorzata Miron, Mirosława Pindelska

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy decyzja stwierdzająca nieważność decyzji nakazującej wyłączenie budynku z użytkowania i jego rozbiórkę, wydana na podstawie art. 68 Prawa budowlanego, jest prawidłowa, jeśli zawierała oba te rozstrzygnięcia, a budynek nie groził bezpośrednim zawaleniem?
Ratio decidendi
Sąd uznał, że decyzja stwierdzająca nieważność decyzji z 1996 r. jest prawidłowa, mimo że uzasadnienie organu II instancji nie w pełni odpowiadało prawu. Rozstrzygnięcie o nakazie rozbiórki w decyzji wydanej na podstawie art. 68 Prawa budowlanego, który nie przewiduje takiego nakazu, stanowi rażące naruszenie prawa. Dodatkowo, brak było podstaw do nakazania wyłączenia z użytkowania całego budynku, gdyż nie stwierdzono bezpośredniego zagrożenia zawaleniem.
Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła decyzji Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego, która utrzymała w mocy decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego stwierdzającą nieważność decyzji Kierownika Urzędu Rejonowego z 1996 r. nakazującej wyłączenie z użytkowania i rozbiórkę budynku mieszkalnego. Skarżąca kwestionowała prawidłowość decyzji stwierdzającej nieważność, zarzucając naruszenie przepisów proceduralnych i materialnych. Sąd rozpatrywał zgodność z prawem decyzji GINB.
Rozstrzygnięcie
Oddalił skargę.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Małgorzata Jarecka (spr.), , Sędzia WSA Małgorzata Miron, Sędzia WSA Mirosława Pindelska, Protokolant ref. staż. Anna Dmowska - Paczuska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 23 maja 2013 r. sprawy ze skargi D. T. na decyzję Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] listopada 2012 r. znak [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji skargę oddala [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego (zwany dalej "[...]WINB") decyzją z dnia [...] sierpnia 2012 r. Nr [...], działając na podstawie art. 156 § 1 pkt 2 i 6 w zw. z art. 158 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm., zw. dalej k.p.a.) oraz na podstawie art. 83 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz.U. z 2010 r. Nr 243, poz. 1623 ze zm.) po przeprowadzeniu z urzędu postępowania - stwierdził nieważność decyzji Kierownika Urzędu Rejonowego w O. nr [...] z dnia [...] lutego 1996 r., nakazującej Zarządowi Gospodarki Mieszkaniowej w O. wyłączenie z użytkowania w trybie natychmiastowym budynku mieszkalnego wielorodzinnego położonego przy ul. L. w O. oraz nakazującej jego rozbiórkę w terminie czterech miesięcy od daty wykwaterowania wszystkich lokatorów. Uzasadniając rozstrzygnięcie organ omówił zasady rządzące postępowaniem o stwierdzenie nieważności decyzji i wskazał, że po dokonaniu analizy kontrolowanej w postępowaniu nieważnościowym decyzji Kierownika Urzędu Rejonowego w O. nr [...] z dnia [...] lutego 1996 r., uznał, że rozstrzygnięcie to obarczone jest wadą rażącego naruszenia prawa wynikającą z art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a., oraz że jego wykonanie wywołałoby czyn zagrożony karą, tj. art. 156 § 1 pkt 6 k.p.a., co skutkuje koniecznością stwierdzenia jego nieważności. Organ stwierdził, że kontrolowanej decyzji nr [...] z dnia [...] lutego 1996 r. należy przede wszystkim zarzucić rażące naruszenie art. 68 Prawa budowlanego poprzez nałożenie obowiązku wynikającego z powyższego przepisu niezgodnie z treścią ww. przepisu, zgodnie z którym (w brzmieniu obowiązującym w dacie wydania decyzji objętej niniejszym postępowaniem) właściwy organ w razie stwierdzenia potrzeby opróżnienia w całości lub w części budynku przeznaczonego na pobyt ludzi bezpośrednio grożącego zawaleniem nakłada obowiązek opróżnienia bądź wyłączenia w określonym terminie całości lub części budynku z użytkowania, przesyła decyzję organowi zobowiązanemu do zapewnienia lokali zamiennych lub pomieszczeń zastępczych oraz zarządza umieszczenie na budynku zawiadomienia o stanie zagrożenia bezpieczeństwa ludzi lub mienia oraz o zakazie jego użytkowania, a także zarządza wykonanie doraźnych zabezpieczeń i usunięcie zagrożenia bezpieczeństwa ludzi lub mienia, z określeniem, technicznie uzasadnionych, terminów ich wykonania. W ocenie [...]WINB Kierownik Urzędu Rejonowego w O. nałożył obowiązek niezgodnie z treścią ww. przepisu, art. 68 Prawa budowlanego, który uniemożliwia Sygn. akt VII SA/Wa 169/13 jednoczesne wydanie nakazu wyłączenia z użytkowania budynku oraz wydanie nakazu jego rozbiórki. Treść tego przepisu wskazuje, że organ administracji publicznej w trybie w/w przepisu ma obowiązek wydać nakaz opróżnienia bądź wyłączenia z użytkowania części lub całości budynku oraz zarządza umieszczenie na budynku zawiadomienia o stanie zagrożenia, bezpieczeństwa ludzi lub mienia oraz o zakazie jego użytkowania, a także zarządza wykonanie doraźnych zabezpieczeń i usunięcie zagrożenia bezpieczeństwa ludzi lub mienia, z określeniem, technicznie uzasadnionych, terminów ich wykonania. Nakazanie rozbiórki całego obiektu nie można uznać za roboty doraźne zabezpieczające i usuwająca zagrożenie ponieważ w ramach rozbiórki przedmiot postępowania zostaje całkowicie zlikwidowany. Powyższe uniemożliwia właścicielowi rozważenie, czy w sprawie ma zamiar dokonać remontu obiektu lub jego rozbiórki. Następnie organ wskazał, że jego zdaniem wykonanie ww. decyzji przez Zarząd Gospodarki Mieszkaniowej wywołałoby czyn zagrożony karą. Zarząd Gospodarki Mieszkaniowej nie jest ani właścicielem w/w obiektu, ani jego zarządcą. Na dzień wydania decyzji objętej niniejszym postępowaniem podmiot ten był administratorem budynku mieszkalnego przy ul. L. w O.. W związku z powyższym nie ma żadnych uprawnień co do w/w nieruchomości. Wykonanie przez Zarząd Gospodarki Mieszkaniowej w O. w/w decyzji spowodowałoby odpowiedzialność zarówno karną i cywilną (odszkodowawczą). Dodatkowo organ wskazał, że zaskarżona decyzja została skierowana do osoby niebedącej stroną w sprawie (art. 156 § 1 pkt 4 k.p.a.). Jak już wcześniej wskazano, na dzień wydania decyzji przez Kierownika Urzędu Rejonowego w O. nr [...] Zarząd Gospodarki Mieszkaniowej w O. nie jest właścicielem, ani zarządcą ww. nieruchomości, a jedynie podmiotem, który administrował ww. budynek mieszkalny. Ponadto kontrolowana decyzja w części dotyczy sprawy już poprzednio rozstrzygniętej inną decyzją ostateczną (art. 156 § 1 pkt 3 k.p.a.). W aktach sprawy znajduje się oryginał decyzji Kierownika Urzędu Rejonowego w O. nr [...] z dnia [...] września 1995 r., nakazującej w trybie art. 68 Prawa budowlanego wyłączenie z użytkowania w trybie natychmiastowym lokali mieszkalnych nr [...],[...] i [...] budynku mieszkalnego przy ul. L. w O.. Organ wyjaśnił, że jednak z uwagi na upływ 10 lat od dnia wydania przedmiotowej decyzji istnienie ww. przesłanek nie może stanowić jedynej podstawy wyeliminowania z obrotu prawnego decyzji Kierownika Urzędu Rejonowego w O. nr [...]. Na powyższe przesłanki [...]WINB jedynie zwrócił stronom uwagę. Sygn. akt VII SA/Wa 169/13 Odwołanie od powyższej decyzji złożyła D. T. wnosząc o jej uchylenie i umorzenie postępowania i zarzucając naruszenie art. 73 § 1, art. 74 § 2, art. 10 § 1, art. 7, art. 8, art. 75 § 1, art. 77 § 1, art. 80, art. 81 i art. 107 § 1 i § 3 k.p.a. oraz art. 156 § 1 pkt 2 i pkt 6 k.p.a. Wskazała, że organ uniemożliwił jej sporządzenie kopii z akt sprawy, nie zapewnił jej czynnego udziału w sprawie, nie wyjaśnił stanu faktycznego, nie zebrał pełnego materiału dowodowego, błędnie ustalił stan faktyczny, uzasadnienie faktyczne i prawne zawierało braki, naruszył zasadę zaufania do organów administracji publicznej i błędnie zastosował przepisy dotyczące stwierdzenia nieważności decyzji zawarte w art. 156 § 1 k.p.a. Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego decyzją z dnia [...] listopada 2012 r. znak: [...], działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., po rozpatrzeniu odwołania D. T., utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ odwoławczy wskazał, że w postępowaniu o stwierdzenie nieważności decyzji uwzględnia się stan faktyczny i prawny obowiązujący w dacie wydania decyzji. Jednocześnie wskazał, że prowadząc postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności organ nie może orzekać co do istoty sprawy rozstrzygniętej kontrolowaną decyzją, kontroluje decyzję jedynie pod względem zaistnienia w niej przesłanek nieważnościowych, czyli enumeratywnie wymienionych w art. 156 § 1 pkt 1- 7 k.p.a. W ocenie organu odwoławczego, stwierdzenie nieważności decyzji Kierownika Urzędu Rejonowego w O. z dnia [...] lutego 1996 r., nr [...], jest zasadne, jednak z innych przyczyn niż wskazane przez [...]WINB w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji z dnia [...] sierpnia 2012 r. Organ ustalił, że w rozpatrywanej sprawie, w dniu [...] maja 1995 r., pracownicy Urzędu Rejonowego w O. dokonali kontroli utrzymania i użytkowania budynku mieszkalnego wielorodzinnego położonego przy ul. L. w O. i stwierdzili, że "przyległe do budynku dwie werandy utraciły stateczność w pionie, jak i poziomie, i grożą przewróceniem się (funkcja użytkowa powyższych werand znajduje się na poziomie piętra). Istniejący stan powoduje ich całkowite zawalenie się, stanowiąc niebezpieczeństwo zniszczenia konstrukcji budynku w podstawowej bryle budynku". Następnie Kierownik Urzędu Rejonowego w O. decyzją z dnia [...] czerwca 1995 r. nr [...], nałożył na Zarząd Gospodarki Mieszkaniowej w O. obowiązek przedstawienia ekspertyzy stanu technicznego nieruchomości położonej przy ul. L. w O., ze względu na zagrożenie bezpieczeństwa życia i zdrowia ludzi. Sygn. akt VII SA/Wa 169/13 Po przedstawieniu ww. ekspertyzy techniczno-ekonomicznej stanu i opłacalności remontu obiektu budowlanego, Kierownik Urzędu Rejonowego w O. decyzją z dnia [...] września 1995 r., nr [...], nakazał Zarządowi Gospodarki Mieszkaniowej w O. wyłączenie z użytkowania w trybie natychmiastowym lokali mieszkalnych nr [...], [...] i [...] w budynku mieszkalnym wielorodzinnym położonym przy ul. L. w O.. Następnie decyzją z dnia [...] lutego 1996 r., nr [...], Kierownik Urzędu Rejonowego w O. nakazał Zarządowi Gospodarki Mieszkaniowej w O. wyłączenie z użytkowania w trybie natychmiastowym budynku mieszkalnego wielorodzinnego położonego przy ul. L. w O. oraz nałożył obowiązek rozbiórki ww. budynku w terminie 4 miesięcy od daty wykwaterowania wszystkich lokatorów. Kolejno organ odwoławczy wyjaśnił, że kontrolowana decyzja została wydana w oparciu o art. 68 ustawy Prawo budowlane (Dz.U. z 1994 r., Nr 89. poz. 414 ze zm.). Przepis ten (zarówno w brzmieniu obowiązującym obecnie jak i na dzień wydania decyzji Kierownik Urzędu Rejonowego w O.) nie przewiduje możliwości nałożenia na właściciela lub zarządcę obiektu obowiązku rozbiórki budynku. Organ nadzoru budowlanego w przypadku stwierdzenia zaistnienia bezpośredniego niebezpieczeństwa zawalenia budynku jest uprawniony do wydania nakazu opróżnienia bądź wyłączenia z użytkowania obiektu budowlanego w całości lub w części. Tym samym decyzja Kierownika Urzędu Rejonowego w O. z dnia [...] lutego 1996 r. orzekająca o obowiązku rozbiórki obiektu rażąco narusza art. 68 Prawa budowlanego. Z przedstawionych względów wynika więc, że z racji bardzo surowych sankcji, a to nakazu opróżnienia budynku mieszkalnego czyli w istocie zakazu korzystania z nieruchomości - organ powinien przeprowadzić wnikliwe i pełne postępowanie wyjaśniające, które potwierdzi jego przekonanie o bezpośredniej groźbie zawalenia się budynku. Podkreślił, że w protokole z oględzin z dnia [...] maja 1995 r. nie znalazło się stwierdzenie, że sporny obiekt budowlany bezpośrednio grozi zawaleniem a jedynie, że stwierdzone nieprawidłowości stanu technicznego spornego obiektu budowlanego w zakresie przyległych do budynku werand. Na bezpośrednią groźbę zawalenia się całego obiektu budowlanego, w szczególności wskutek stanu technicznego werand, wprost nie wskazuje także treść sporządzonej w maju 1995 r. na zlecenie Zarządu Gospodarki Mieszkaniowej w O. ekspertyzy techniczno-ekonomicznej stanu i opłacalności remontu spornego obiektu budowlanego. W ww. ekspertyzie stwierdzono, że "ze względu na rozległe zapadnięcie się podłogi w dwóch pokojach w mieszkaniu nr [...] i związane z tym niebezpieczne ugięcie sufitu w mieszkaniu znajdującym się w pionie pod mieszkaniem nr [...] - należy jak najszybciej wykwaterować lokatorów tych mieszkań, Sygn. akt VII SA/Wa 169/13 ze względu na możliwość zawalenia się stropu", jednocześnie wskazując, że "po wykonaniu bieżących remontów umożliwiających użytkowanie budynku do chwili umożliwienia przeprowadzki lokatorów najdalej w okresie trzech lat od chwili wykonania niniejszej ekspertyzy budynek powinien być rozebrany". Ponieważ ekspertyza techniczna potwierdziła jedynie zagrożenie bezpieczeństwa ludzi w stosunku do znajdujących się w budynku lokali mieszkalnych nr [...],[...] i [...], natomiast nie stwierdzono, że obiekt w całości grozi bezpośrednim zawaleniem, nakazanie jego wyłączenia z użytkowania w całości stanowi rażące naruszenie prawa. Wyjaśnił organ, że stan budynku wymagający remontu, ale niegrożący bezpośrednio zawaleniem, nie stanowi podstawy do wydania nakazu jego opróżnienia na podstawie art. 68 pkt. 1 Prawa budowlanego. Ponadto ocena stanu technicznego budynku będąca podstawą nakazu o którym mowa w art. 68 pkt 1 Prawa Budowlanego należy do właściwości organów nadzoru budowlanego. Ekspertyza sporządzona przez osobę prywatną działającą na zlecenie właściciela/zarządcy budynku nie może stanowić wyłącznej podstawy do wydania decyzji o której mowa w art. 68 Prawa budowlanego, co miało miejsce w niniejszej decyzji. Ponadto podniósł, że dyspozycja art. 68 Prawa budowlanego obliguje organ nadzoru budowlanego do przesłania decyzji nakazującej opróżnienie lub wyłączenie obiektu organowi zobowiązanemu do zapewnienia lokali zamiennych lub pomieszczeń zastępczych. Dodatkowo na ww. podstawie organ jest zobowiązany do zarządzenia umieszczenia na budynku zawiadomienia o stanie zagrożenia bezpieczeństwa ludzi lub mienia oraz o zakazie jego użytkowania oraz wykonania doraźnych zabezpieczeń i usunięcie zagrożenia bezpieczeństwa ludzi lub mienia, z określeniem technicznie uzasadnionych terminów ich wykonania. Wskazał, że badana decyzja Kierownika Urzędu Rejonowego w O. z dnia [...] lutego 1996 r. nie zawierała ww. elementu dotyczącego zarządzenia umieszczenia na budynku zawiadomienia o stanie zagrożenia bezpieczeństwa ludzi lub mienia oraz o zakazie jego użytkowania. Powyższe prowadzi do wniosku, że stan faktyczny sprawy nie wypełniał dyspozycji art. 68 Prawa budowlanego, a tym samym, że organ nadzoru budowlanego wadliwie ten przepis zastosował i wydał decyzję z jego rażącym naruszeniem. Natomiast odnosząc się do zastosowania przez organ wojewódzki przesłanki z art. 156 § 1 pkt 6 k.p.a., organ wyjaśnił, że nie znajduje ona w niniejszej sytuacji zastosowania. Reasumując Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego stwierdził, że [...] WINB zasadnie stwierdził nieważność decyzji Kierownika Urzędu Rejonowego w Sygn. akt VII SA/Wa 169/13 O. z dnia [...] lutego 1996 r., nr [...], jako wydanej z rażącym naruszeniem prawa, tj. art. 68 Prawa budowlanego. Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na powyższą decyzję Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] listopada 2012 r. złożyła D. T. wnosząc o jej uchylenie oraz uchylenie poprzedzającej ją decyzji organu I instancji, a także zasądzenie kosztów postępowania. W skardze zarzuciła naruszenie przepisów prawa materialnego, a w szczególności: -pominięcie przepisu art. 67 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane Dz.U. nr 89, poz. 414, ze zm. i w konsekwencji naruszenie art. 156 § 1 p. 2 k.p.a. poprzez błędną jego interpretację i zastosowanie, -pominięcie przepisu art. 62 ust. 3 i art. 89 ust. 2 ustawy Prawo budowlane, a w konsekwencji naruszenie art. 68 ww. ustawy, poprzez błędną jego interpretację. Zarzuciła również naruszenie przepisów postępowania administracyjnego, a w szczególności: -art. 10 § 1 k.p.a. poprzez niezapewnienie Stronie czynnego udziału w postępowaniu oraz uniemożliwienie Stronie wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań, -art. 7, art. 75 § 1, art. 77 § 1, art. 80 i art. 81 k.p.a., poprzez niewyjaśnienie stanu faktycznego, nie zebranie pełnego materiału dowodowego, pominięcie zgromadzonych w sprawie dowodów i wydanie decyzji w oparciu o błędnie ustalony stan faktyczny, -art. 107 § 1 i § 3 k.p.a. poprzez braki w uzasadnieniu faktycznym, -art. 15 k.p.a. poprzez przyjęcie całkowicie innych przesłanek rozstrzygnięcia niż podane w decyzji I Instancji, -art. 8 k.p.a. poprzez naruszenie zasady zaufania do organów administracji publicznej; -art. 156 §1 pkt 2 i 6 k.p.a. w związku z art. 158 § 1 k.p.a., poprzez ich błędną interpretację i wykładnię w odniesieniu do decyzji z dnia [...] lutego 1996 roku nr [...]; -art. 16 k.p.a., który stanowi gwarancje trwałości rozstrzygnięć organów administracji, szczególnie w aspekcie, że decyzja stwierdzająca nieważność postępowania została wydana po upływie tak znacznego okresu i nie była wcześniej weryfikowana przez organy administracji; -art. 12 § 1 k.p.a., poprzez naruszenie zasady szybkości działania, które w sprawie niniejszej zostało rażąco przekroczone, z uwagi na fakt, iż podjęto działania z urzędu po upływie ponad 16 lat, co w żaden sposób nie zostało przez organ usprawiedliwione; Sygn. akt VII SA/Wa 169/13 -art. 85 i 86 k.p.a., poprzez nie przeprowadzenie oględzin przed wydaniem zaskarżonych decyzji, a jedynie zakwestionowanie stanu stwierdzonego w 1996 roku; -art. 75 k.p.a., poprzez niewyjaśnienie okoliczności sprawy w tym przesłuchania w charakterze świadka B. M. - ówczesnego pracownika Urzędu Rejonowego w O. działającego z upoważnienia kierownika Urzędu Rejonowego, celem poczynienia ustaleń w zakresie stanu faktycznego w przedmiocie stanu technicznego budynku i wydawanych w tym celu ekspertyz. Ponadto w skardze D. T. powtórzyła argumentację zawartą w odwołaniu, a dotyczącą niewyjaśnienia czy Zarząd był czy nie był zarządcą spornego budynku w 1996 roku. Nie zawiera powołania ani przytoczenia przepisów na podstawie których wykonanie przez Zarząd Gospodarki Mieszkaniowej w O. decyzji z dnia [...] lutego 1996 r. wywołałoby czyn zagrożony karą. Wskazała, że decyzja zawiera braki bowiem materiał dowodowy został zgromadzony w sposób niepełny. W postępowaniu naruszono prawo skarżącej do czynnego udziału. Organ pominął art. 67 ust. 1 ustawy Prawo budowlane obowiązującej w dacie wydania kontrolowanej decyzji. Naruszył też art. 68 cyt. ustawy poprzez błędną interpretację. Na koniec wskazała, że organ odwoławczy naruszył zasadę dwuinstancyjności. Jak bowiem stwierdził sam organ II Instancji, decyzja o rozbiórce budynku powinna być uznana za nieważną z innych przyczyn niż wskazane w decyzji organu I Instancji. W odpowiedzi na skargę Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasową argumentację w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Stosownie do dyspozycji art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, a więc prawidłowości zastosowania przepisów obowiązującego prawa oraz trafności ich wykładni. Uwzględnienie skargi następuje w przypadku stwierdzenia przez Sąd naruszenia przepisów prawa materialnego lub istotnych wad w prowadzonym postępowaniu. Rozpatrując sprawę pod kątem zgodności z prawem zaskarżonej decyzji Sąd w składzie orzekającym w niniejszej sprawie stwierdził, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Sygn. akt VII SA/Wa 169/13 Na wstępie trzeba, zatem wskazać, że zaskarżona decyzja wydana została w szczególnym trybie postępowania w przedmiocie stwierdzenia nieważności. Przede wszystkim należy podkreślić, że postępowanie takie prowadzone na podstawie art. 156 § 1 k.p.a. jest nadzwyczajnym trybem postępowania i stanowi wyłom od zasady stabilności decyzji, stąd też ustalenie podstawy do stwierdzenia nieważności decyzji musi być niewątpliwe. Celem postępowania nieważnościowego nie jest merytoryczne rozstrzygnięcie sprawy, lecz przeprowadzenie weryfikacji ostatecznej decyzji z jednego tylko punktu widzenia, a mianowicie, czy decyzja jest dotknięta jedną z wad kwalifikowanych wskazanych w art. 156 § 1 pkt 1-7 k.p.a. Organ prowadzący postępowanie w sprawie nieważności decyzji nie jest kompetentny do rozstrzygania sprawy co do meritum. W postępowaniu prowadzonym w trybie nadzoru o stwierdzenie nieważności organ ma obowiązek rozpatrywać sprawę w granicach określonych w art. 156 § 1 k.p.a., to znaczy nie może rozpatrywać sprawy, co do istoty, jak w postępowaniu odwoławczym (por. wyrok NSA z dnia 28 maja 1985 r., sygn. akt I SA 89/85, publ. ONSA 1985, Nr 1, poz. 30) . Taki też jest obecny kierunek orzecznictwa sądowoadministracyjnego. Organ, zatem orzeka wyłączenie kasacyjnie, stwierdzając nieważność decyzji albo jej niezgodność z prawem, a w przypadku braku przesłanek takiego orzeczenia odmawia stwierdzenia nieważności decyzji. Organ nadzoru jest w tym przypadku kontrolerem prawidłowości samej decyzji administracyjnej. W rozpatrywanej sprawie organ II -ej instancji uznał, iż prawidłowym jest stwierdzenie nieważności decyzji na podstawie art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a., albowiem decyzja, której nieważność stwierdzono rażąco narusza prawo. W ocenie Sądu, rozstrzygnięcie organu jest prawidłowe, jednakże jego uzasadnienie nie w pełni odpowiada prawu. W odniesieniu do przesłanki z art. 156 §1 pkt 2 k.p.a. organ, inaczej niż organ I -ej instancji, uzasadnił stwierdzenie rażącego naruszenia prawa. Organ uznał, za prawidłowe ustalenie organu I -ej instancji, iż decyzja z 1996 r. rażąco narusza prawo, albowiem wydana na podstawie art. 68 k.p.a. nakazując wyłączenie z użytkowania budynku jednocześnie zawierała rozstrzygnięcie o nakazie rozbiórki, o jakim mowa w art. 67 Prawa budowlanego. Uznał także, że w chwili wydawania decyzji z 1996r. nie było podstaw do wydania decyzji o nakazie wyłączenia budynku z użytkowania, albowiem, budynek nie groził bezpośrednim zawaleniem, tym samym nie została spełniona przesłanka z art. 68 ust. 1 Prawa budowlanego. Sygn. akt VII SA/Wa 169/13 W ocenie Sądu, sposób w jaki organ doszedł do takiego wniosku nie był prawidłowy. Organ przeprowadził bowiem postępowanie i analizę materiału dowodowego w sposób właściwy dla postępowania zwyczajnego. Tryb nieważnościowy zezwalał na analizę materiału dowodowego, jednak jedynie w aspekcie badania przesłanek z art. 156 §1 k.p.a. Strona Skarżąca dochodząc swoich racji domaga się uchylenia zaskarżonej decyzji i wskazuje na naruszenie art. 7, art. 75 § 1, art. 77 § 1, art. 80 i art. 81 k.p.a., poprzez niewyjaśnienie stanu faktycznego, niezebranie pełnego materiału dowodowego, pominięcie zgromadzonych w sprawie dowodów i wydanie decyzji w oparciu o błędnie ustalony stan faktyczny. Uzasadniając ten zarzut Skarżąca także dokonuje analizy materiału dowodowego znajdującego się w aktach sprawy administracyjnej i stwierdza , że organ nie zgromadził pewnego materiału dowodowego w zakresie dotyczącym stanu technicznego budynku i niebezpieczeństwa oraz pominął dokonując oceny niektóre dowody. Wnioski dowodowe zgłaszane przez Skarżącą - dotyczące przesłuchania świadka B. M. - ówczesnego pracownika Urzędu Rejonowego w O., w celu poczynienia ustaleń w zakresie stanu technicznego budynku i wydawanych w tym celu ekspertyz, także w oczywisty sposób dotyczą ustaleń faktycznych w sprawie rozstrzygnięcia zawartego w decyzji z 1996 r., której nieważność stwierdzono. Dlatego też nieuwzględnienie wniosku Skarżącej w tym zakresie nie ma znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy w przedmiocie nieważności decyzji. Analogicznie bez znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy należy ocenić wniosek dowodowy o przeprowadzenie oględzin budynku. Mając powyższe na uwadze, należy stwierdzić, że stawiane zaskarżonej decyzji zarzuty dotyczące prowadzenia postępowania dowodowego tj. naruszenia art. 85, art. 86, art. 75 i art. 81 k.p.a. należy uznać za chybione, Skarżąca także domaga się respektowania przepisu art. 63 ust 3.Prawa budowlanego, z którego wynika, że właściwy organ - w razie stwierdzenia nieodpowiedniego stanu technicznego obiektu budowlanego lub jego części, mogącego spowodować zagrożenie: życia lub zdrowia ludzi, bezpieczeństwa mienia bądź środowiska - nakazuje przeprowadzenie kontroli (...), a także może żądać przedstawienia ekspertyzy stanu technicznego obiektu lub jego części. Zarzuca także naruszenie art. 89 ust. 2 Prawa budowlanego, który stanowił, że organy państwowego nadzoru budowlanego, w razie powstania uzasadnionych wątpliwości co do jakości wyrobów lub robót budowlanych, a także stanu technicznego obiektu budowlanego, Sygn. akt VII SA/Wa 169/13 mogą żądać od osób, o których mowa w ust. 1, dostarczenia odpowiednich ocen technicznych lub ekspertyz, określając termin ich dostarczenia. Żaden z w/wym przepisów nie miał zastosowania w sprawie o stwierdzenie nieważności, a zatem zarzut ich naruszenia przez organ jest nieprawidłowy. Powyższe prowadzi do wniosku, iż Skarżąca - podobnie jak organ dokonuje polemiki z rozstrzygnięciem zawartym w decyzji organu z 1996 r. domagając się ponownej weryfikacji ustaleń faktycznych i ich oceny w sposób właściwy dla postępowania zwyczajnego. Zarówno żądanie Skarżącej, jak i sposób oceny materiału dowodowego przez organ przekracza granice postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności. Dostrzegając powyższe uchybienia Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał jednak, że nie powinny one prowadzić do uchylenia zaskarżonej decyzji, albowiem rozstrzygnięcie decyzji w istocie odpowiada prawu. Przypomnieć należy, że w rozpatrywanej sprawie Kierownik Urzędu Rejonowego w O. wydał na podstawie art. 68 Prawa budowlanego rozstrzygnięcie o zarządzeniu - 1). wyłączenia budynku z użytkowania w trybie natychmiastowym oraz 2). rozbiórki w/wym budynku w terminie czterech miesięcy od daty wykwaterowania wszystkich lokatorów. Zasadnie organ I i II ej instancji stwierdził, że rozstrzygnięcie takie nie mogło zapaść w oparciu o przepis art. 68 Prawa budowlanego, albowiem ten nie przewidywał nakazu rozbiórki. Dla rozstrzygnięcia sprawy istotne znaczenie ma okoliczność, na którą zwrócił uwagę organ I - ej instancji, że w jednej decyzji wydanej na podstawie art. 68 Prawa budowlanego, nie mogły pojawić się rozstrzygnięcia, nakładające zupełnie inne obowiązki, właściwe dla różnych sytuacji wynikających z dyspozycji różnych przepisów Prawa budowlanego. Nie ma znaczenia w sprawie ( co podnosi Skarżąca), że istnieje możliwość orzeczenia nakazu rozbiórki na podstawie art. 67 Prawa budowlanego, albowiem każde z tych rozstrzygnięć ma zastosowanie w odmiennym stanie faktycznym i niewątpliwie nie może jedna decyzja nakładać jednocześnie obu obowiązków. Przypomnieć należy, że przepis art. 68 Prawa budowlanego w chwili wydawania decyzji stanowił, że "W razie stwierdzenia potrzeby opróżnienia w całości lub w części budynku przeznaczonego na pobyt ludzi, bezpośrednio grożącego zawaleniem, właściwy organ jest obowiązany: Sygn. akt VII SA/Wa 169/13 nakazać, w drodze decyzji, na podstawie protokołu oględzin, właścicielowi lub zarządcy obiektu budowlanego opróżnienie bądź wyłączenie w określonym terminie całości lub części budynku z użytkowania, przesłać decyzję, o której mowa w pkt 1, organowi zobowiązanemu do zapewnienia lokali zamiennych lub pomieszczeń zastępczych, zarządzić: umieszczenie na budynku zawiadomienia o stanie zagrożenia bezpieczeństwa ludzi lub mienia oraz o zakazie jego użytkowania, wykonanie doraźnych zabezpieczeń i usunięcie zagrożenia bezpieczeństwa ludzi lub mienia, z określeniem, technicznie uzasadnionych, terminów ich wykonania. Natomiast przepis art. 67 Prawa budowlanego stanowił: "Jeżeli nie użytkowany, zniszczony lub nie wykończony obiekt budowlany nie nadaje się do remontu, odbudowy lub wykończenia, właściwy organ wzywa właściciela lub zarządcę do rozbiórki tego obiektu i uporządkowania terenu oraz określa terminy przystąpienia do tych robót i ich ukończenia". Dyspozycje tych przepisów dotyczą różnych sytuacji faktycznych. Przytoczony wyżej przepis art. 68 Prawa budowlanego odnosi się do budynku, który jest użytkowany i daje możliwość nałożenia obowiązku wyłączenia z użytkowania budynku lub jego części w określonym terminie. Po upływie wskazanego tam terminu budynek może być ponownie użytkowany lub podjęte powinny być nowe decyzje. Przepis art. 67 Prawa budowlanego, w brzmieniu obowiązującym w dacie wydawania decyzji nakładał obowiązek wydania nakazu rozbiórki obiektu nieużytkowanego, zniszczonego lub niewykończonego, a zatem nie mógł mieć zastosowania, w sytuacji, gdy budynek był jeszcze użytkowany. Zamieszczenie w treści decyzji także zapisu o rozbiórce budynku w terminie czterech miesięcy od daty wykwaterowania wszystkich lokatorów, w ocenie Sądu rażąco narusza prawo, także dla tej przyczyny, iż nakaz wykwaterowania wszystkich lokatorów nie wynikał w ogóle z treści decyzji. Przepis art. 68 Prawa budowlanego dopuszczał możliwość nakazania wyłączenia z użytkowania budynku lub jego części, lecz także dopuszczał możliwość nakazania także opróżnienia budynku. Takie orzeczenie w sprawie nie zapadło. Nadmienić należy, na co słusznie zwrócił uwagę organ II -ej instancji, iż orzeczenie, którego nieważność stwierdzono nie zawiera niezbędnych elementów decyzji, gwarantujących jej prawidłowe wykonanie o których mowa w art. 68 ust. 3 pkt a i b. Należy także zwrócić uwagę na niespójność tego rozstrzygnięcia z ustaleniami faktycznymi wynikającymi z uzasadnienia decyzji, z których wynika nieodpowiedni stan Sygn. akt VII SA/Wa 169/13 techniczny budynku, który zagraża bezpieczeństwu mieszkańców. Organ wskazał na powyższe, ponownie badając materiał dowodowy i uznał, że z uwagi na fakt, iż w sprawie nie zaistniała przesłanka bezpośredniego zagrożenia zawaleniem, nie można było orzec o wyłączeniu z użytkowania całego budynku. W ocenie Sądu argumentacja organu, aczkolwiek oparta na ponownej analizie stanu faktycznego, odpowiada treści bardzo lakonicznego uzasadnienia, z którego nie wynika, iż cały budynek groził zawaleniem. Tym samym stanowisko organu II -ej instancji, który wskazał, iż orzeczenie w przedmiocie wyłączenia z użytkowania budynku także rażąco narusza prawo, należy uznać za prawidłowe. Z uzasadnienia decyzji nie wynika bowiem, że spełniona zawarta w art. 68 Prawa budowlanego przesłanka bezpośredniego zawalenia się budynku. Rażące naruszenie prawa, o którym mowa w art. 156 §1 pkt 2 k.p.a. następuje wówczas, gdy istnieje przepis prawny dający podstawę do wydania decyzji administracyjnej, a rozstrzygnięcie zawarte w decyzji, dotyczące praw lub obowiązków stron postępowania, zostało ukształtowane sprzecznie z przesłankami wprost określonymi w tym przepisie prawnym (J. Borkowski, glosa do wyroku NSA z dnia 19 listopada 1992 r" SA/Kr 914/92, PS 1994, nr 7-8, s. 159.) W ocenie Sądu taka sytuacja zachodzi w rozpatrywanej sprawie. Uchylenie zaskarżonej decyzji, w sytuacji, gdy treść rozstrzygnięcia odpowiada prawu nie znajduje uzasadnienia w treści art. 145 § 1 p.p.s.a., albowiem w sprawie nie doszło do naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy. Brak w uzasadnieniu decyzji pogłębionej analizy prawnej stanowi uchybienie procesowe, jednak uchybienie to nie ma charakteru istotnego, mogącego mieć wpływ na wynik sprawy ( art. 145 §1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a.) Naruszenie art. 10 §1 k.p.a., do którego doszło w sprawie, w ocenie Sądu, nie miało także istotnego wpływu na treść rozstrzygnięcia. Jak wynika z akt sprawy Skarżąca działała w sprawie przez pełnomocnika, który uczestniczył w postępowaniu. Skarżąca zapoznała się także z aktami zawierającymi decyzję [...] z 1996 r. objętą postępowaniem nieważnościowym. Jest faktem, że Skarżąca ani pełnomocnik nie zostali wezwani do zapoznania się z aktami sprawy przed wydaniem decyzji i wezwani do złożenia ewentualnych wniosków dowodowych, jednak w ocenie Sądu w okolicznościach tej sprawy było to uchybienie, które nie mogło mieć istotnego znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy. Podsumowując należy stwierdzić, że w sprawie nie doszło także do naruszenia art. 16 k.p.a., albowiem w istocie organ mimo odmiennego uzasadnienia uznał za Sygn. akt VII SA/Wa 169/13 prawidłową tę samą podstawę stwierdzenia nieważności decyzji z 1996r., chociaż uzasadnił to odmiennie. Bezpodstawny jest także zarzut naruszenia art. 12 §1 k.p.a. tj. zasady szybkości postępowania, albowiem sam fakt stwierdzenia nieważności decyzji po upływie 16 lat nie stanowi o naruszeniu zasady szybkości działania, w sytuacji gdy postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji wszczęte zostało [...] lipca 2012 r. Mając powyższe na uwadze, Sąd uznał, że w sprawie brak jest podstaw do uwzględnienia skargi i na podstawie art. 151 p.p.s.a skargę oddalił.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 29.07.2026. · Źródło