VII SA/Wa 169/13
WyrokWSA w Warszawie2013-05-23
Skład orzekający: Małgorzata Jarecka, Małgorzata Miron, Mirosława Pindelska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy decyzja stwierdzająca nieważność decyzji nakazującej wyłączenie budynku z użytkowania i jego rozbiórkę, wydana na podstawie art. 68 Prawa budowlanego, jest prawidłowa, jeśli zawierała oba te rozstrzygnięcia, a budynek nie groził bezpośrednim zawaleniem?Ratio decidendi
Sąd uznał, że decyzja stwierdzająca nieważność decyzji z 1996 r. jest prawidłowa, mimo że uzasadnienie organu II instancji nie w pełni odpowiadało prawu. Rozstrzygnięcie o nakazie rozbiórki w decyzji wydanej na podstawie art. 68 Prawa budowlanego, który nie przewiduje takiego nakazu, stanowi rażące naruszenie prawa. Dodatkowo, brak było podstaw do nakazania wyłączenia z użytkowania całego budynku, gdyż nie stwierdzono bezpośredniego zagrożenia zawaleniem.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła decyzji Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego, która utrzymała w mocy decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego stwierdzającą nieważność decyzji Kierownika Urzędu Rejonowego z 1996 r. nakazującej wyłączenie z użytkowania i rozbiórkę budynku mieszkalnego. Skarżąca kwestionowała prawidłowość decyzji stwierdzającej nieważność, zarzucając naruszenie przepisów proceduralnych i materialnych. Sąd rozpatrywał zgodność z prawem decyzji GINB.Rozstrzygnięcie
Oddalił skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Małgorzata Jarecka (spr.), , Sędzia WSA Małgorzata Miron, Sędzia WSA Mirosława Pindelska, Protokolant ref. staż. Anna Dmowska - Paczuska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 23 maja 2013 r. sprawy ze skargi D. T. na decyzję Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] listopada 2012 r. znak [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji skargę oddala
[...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego (zwany dalej "[...]WINB")
decyzją z dnia [...] sierpnia 2012 r. Nr [...], działając na podstawie art. 156 § 1 pkt
2 i 6 w zw. z art. 158 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania
administracyjnego (Dz.U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm., zw. dalej k.p.a.) oraz na
podstawie art. 83 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz.U. z 2010 r.
Nr 243, poz. 1623 ze zm.) po przeprowadzeniu z urzędu postępowania - stwierdził
nieważność decyzji Kierownika Urzędu Rejonowego w O. nr [...] z dnia [...] lutego
1996 r., nakazującej Zarządowi Gospodarki Mieszkaniowej w O. wyłączenie z
użytkowania w trybie natychmiastowym budynku mieszkalnego wielorodzinnego
położonego przy ul. L. w O. oraz nakazującej jego rozbiórkę w terminie
czterech miesięcy od daty wykwaterowania wszystkich lokatorów.
Uzasadniając rozstrzygnięcie organ omówił zasady rządzące postępowaniem o
stwierdzenie nieważności decyzji i wskazał, że po dokonaniu analizy kontrolowanej w
postępowaniu nieważnościowym decyzji Kierownika Urzędu Rejonowego w O. nr
[...] z dnia [...] lutego 1996 r., uznał, że rozstrzygnięcie to obarczone jest wadą rażącego
naruszenia prawa wynikającą z art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a., oraz że jego wykonanie
wywołałoby czyn zagrożony karą, tj. art. 156 § 1 pkt 6 k.p.a., co skutkuje koniecznością
stwierdzenia jego nieważności.
Organ stwierdził, że kontrolowanej decyzji nr [...] z dnia [...] lutego 1996 r. należy
przede wszystkim zarzucić rażące naruszenie art. 68 Prawa budowlanego poprzez
nałożenie obowiązku wynikającego z powyższego przepisu niezgodnie z treścią ww.
przepisu, zgodnie z którym (w brzmieniu obowiązującym w dacie wydania decyzji
objętej niniejszym postępowaniem) właściwy organ w razie stwierdzenia potrzeby
opróżnienia w całości lub w części budynku przeznaczonego na pobyt ludzi
bezpośrednio grożącego zawaleniem nakłada obowiązek opróżnienia bądź wyłączenia
w określonym terminie całości lub części budynku z użytkowania, przesyła decyzję
organowi zobowiązanemu do zapewnienia lokali zamiennych lub pomieszczeń
zastępczych oraz zarządza umieszczenie na budynku zawiadomienia o stanie
zagrożenia bezpieczeństwa ludzi lub mienia oraz o zakazie jego użytkowania, a także
zarządza wykonanie doraźnych zabezpieczeń i usunięcie zagrożenia bezpieczeństwa
ludzi lub mienia, z określeniem, technicznie uzasadnionych, terminów ich wykonania.
W ocenie [...]WINB Kierownik Urzędu Rejonowego w O. nałożył obowiązek
niezgodnie z treścią ww. przepisu, art. 68 Prawa budowlanego, który uniemożliwia
Sygn. akt VII SA/Wa 169/13
jednoczesne wydanie nakazu wyłączenia z użytkowania budynku oraz wydanie nakazu
jego rozbiórki. Treść tego przepisu wskazuje, że organ administracji publicznej w trybie
w/w przepisu ma obowiązek wydać nakaz opróżnienia bądź wyłączenia z użytkowania
części lub całości budynku oraz zarządza umieszczenie na budynku zawiadomienia o
stanie zagrożenia, bezpieczeństwa ludzi lub mienia oraz o zakazie jego użytkowania, a
także zarządza wykonanie doraźnych zabezpieczeń i usunięcie zagrożenia
bezpieczeństwa ludzi lub mienia, z określeniem, technicznie uzasadnionych, terminów
ich wykonania. Nakazanie rozbiórki całego obiektu nie można uznać za roboty doraźne
zabezpieczające i usuwająca zagrożenie ponieważ w ramach rozbiórki przedmiot
postępowania zostaje całkowicie zlikwidowany. Powyższe uniemożliwia właścicielowi
rozważenie, czy w sprawie ma zamiar dokonać remontu obiektu lub jego rozbiórki.
Następnie organ wskazał, że jego zdaniem wykonanie ww. decyzji przez Zarząd
Gospodarki Mieszkaniowej wywołałoby czyn zagrożony karą. Zarząd Gospodarki
Mieszkaniowej nie jest ani właścicielem w/w obiektu, ani jego zarządcą. Na dzień
wydania decyzji objętej niniejszym postępowaniem podmiot ten był administratorem
budynku mieszkalnego przy ul. L. w O.. W związku z powyższym nie ma
żadnych uprawnień co do w/w nieruchomości. Wykonanie przez Zarząd Gospodarki
Mieszkaniowej w O. w/w decyzji spowodowałoby odpowiedzialność zarówno
karną i cywilną (odszkodowawczą).
Dodatkowo organ wskazał, że zaskarżona decyzja została skierowana do osoby
niebedącej stroną w sprawie (art. 156 § 1 pkt 4 k.p.a.). Jak już wcześniej wskazano, na
dzień wydania decyzji przez Kierownika Urzędu Rejonowego w O. nr [...] Zarząd
Gospodarki Mieszkaniowej w O. nie jest właścicielem, ani zarządcą ww.
nieruchomości, a jedynie podmiotem, który administrował ww. budynek mieszkalny.
Ponadto kontrolowana decyzja w części dotyczy sprawy już poprzednio
rozstrzygniętej inną decyzją ostateczną (art. 156 § 1 pkt 3 k.p.a.). W aktach sprawy
znajduje się oryginał decyzji Kierownika Urzędu Rejonowego w O. nr [...] z dnia
[...] września 1995 r., nakazującej w trybie art. 68 Prawa budowlanego wyłączenie z
użytkowania w trybie natychmiastowym lokali mieszkalnych nr [...],[...] i [...] budynku
mieszkalnego przy ul. L. w O..
Organ wyjaśnił, że jednak z uwagi na upływ 10 lat od dnia wydania przedmiotowej
decyzji istnienie ww. przesłanek nie może stanowić jedynej podstawy wyeliminowania z
obrotu prawnego decyzji Kierownika Urzędu Rejonowego w O. nr [...]. Na
powyższe przesłanki [...]WINB jedynie zwrócił stronom uwagę.
Sygn. akt VII SA/Wa 169/13
Odwołanie od powyższej decyzji złożyła D. T. wnosząc o jej uchylenie
i umorzenie postępowania i zarzucając naruszenie art. 73 § 1, art. 74 § 2, art. 10 § 1,
art. 7, art. 8, art. 75 § 1, art. 77 § 1, art. 80, art. 81 i art. 107 § 1 i § 3 k.p.a. oraz art. 156
§ 1 pkt 2 i pkt 6 k.p.a. Wskazała, że organ uniemożliwił jej sporządzenie kopii z akt
sprawy, nie zapewnił jej czynnego udziału w sprawie, nie wyjaśnił stanu faktycznego,
nie zebrał pełnego materiału dowodowego, błędnie ustalił stan faktyczny, uzasadnienie
faktyczne i prawne zawierało braki, naruszył zasadę zaufania do organów administracji
publicznej i błędnie zastosował przepisy dotyczące stwierdzenia nieważności decyzji
zawarte w art. 156 § 1 k.p.a.
Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego decyzją z dnia [...] listopada 2012 r. znak:
[...], działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., po
rozpatrzeniu odwołania D. T., utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.
W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ odwoławczy wskazał, że w postępowaniu o
stwierdzenie nieważności decyzji uwzględnia się stan faktyczny i prawny obowiązujący
w dacie wydania decyzji. Jednocześnie wskazał, że prowadząc postępowanie w sprawie
stwierdzenia nieważności organ nie może orzekać co do istoty sprawy rozstrzygniętej
kontrolowaną decyzją, kontroluje decyzję jedynie pod względem zaistnienia w niej
przesłanek nieważnościowych, czyli enumeratywnie wymienionych w art. 156 § 1 pkt 1-
7 k.p.a.
W ocenie organu odwoławczego, stwierdzenie nieważności decyzji Kierownika
Urzędu Rejonowego w O. z dnia [...] lutego 1996 r., nr [...], jest zasadne, jednak z
innych przyczyn niż wskazane przez [...]WINB w uzasadnieniu zaskarżonej
decyzji z dnia [...] sierpnia 2012 r.
Organ ustalił, że w rozpatrywanej sprawie, w dniu [...] maja 1995 r., pracownicy
Urzędu Rejonowego w O. dokonali kontroli utrzymania i użytkowania budynku
mieszkalnego wielorodzinnego położonego przy ul. L. w O. i stwierdzili, że
"przyległe do budynku dwie werandy utraciły stateczność w pionie, jak i poziomie, i
grożą przewróceniem się (funkcja użytkowa powyższych werand znajduje się na
poziomie piętra). Istniejący stan powoduje ich całkowite zawalenie się, stanowiąc
niebezpieczeństwo zniszczenia konstrukcji budynku w podstawowej bryle budynku".
Następnie Kierownik Urzędu Rejonowego w O. decyzją z dnia [...] czerwca
1995 r. nr [...], nałożył na Zarząd Gospodarki Mieszkaniowej w O. obowiązek
przedstawienia ekspertyzy stanu technicznego nieruchomości położonej przy ul. L. w O., ze względu na zagrożenie bezpieczeństwa życia i zdrowia ludzi.
Sygn. akt VII SA/Wa 169/13
Po przedstawieniu ww. ekspertyzy techniczno-ekonomicznej stanu i opłacalności
remontu obiektu budowlanego, Kierownik Urzędu Rejonowego w O. decyzją z
dnia [...] września 1995 r., nr [...], nakazał Zarządowi Gospodarki Mieszkaniowej w
O. wyłączenie z użytkowania w trybie natychmiastowym lokali mieszkalnych nr [...],
[...] i [...] w budynku mieszkalnym wielorodzinnym położonym przy ul. L. w O..
Następnie decyzją z dnia [...] lutego 1996 r., nr [...], Kierownik Urzędu Rejonowego w
O. nakazał Zarządowi Gospodarki Mieszkaniowej w O. wyłączenie z
użytkowania w trybie natychmiastowym budynku mieszkalnego wielorodzinnego
położonego przy ul. L. w O. oraz nałożył obowiązek rozbiórki ww.
budynku w terminie 4 miesięcy od daty wykwaterowania wszystkich lokatorów.
Kolejno organ odwoławczy wyjaśnił, że kontrolowana decyzja została wydana w
oparciu o art. 68 ustawy Prawo budowlane (Dz.U. z 1994 r., Nr 89. poz. 414 ze zm.).
Przepis ten (zarówno w brzmieniu obowiązującym obecnie jak i na dzień wydania
decyzji Kierownik Urzędu Rejonowego w O.) nie przewiduje możliwości nałożenia
na właściciela lub zarządcę obiektu obowiązku rozbiórki budynku. Organ nadzoru
budowlanego w przypadku stwierdzenia zaistnienia bezpośredniego niebezpieczeństwa
zawalenia budynku jest uprawniony do wydania nakazu opróżnienia bądź wyłączenia z
użytkowania obiektu budowlanego w całości lub w części. Tym samym decyzja
Kierownika Urzędu Rejonowego w O. z dnia [...] lutego 1996 r. orzekająca o
obowiązku rozbiórki obiektu rażąco narusza art. 68 Prawa budowlanego.
Z przedstawionych względów wynika więc, że z racji bardzo surowych sankcji, a to
nakazu opróżnienia budynku mieszkalnego czyli w istocie zakazu korzystania z
nieruchomości - organ powinien przeprowadzić wnikliwe i pełne postępowanie
wyjaśniające, które potwierdzi jego przekonanie o bezpośredniej groźbie zawalenia się
budynku. Podkreślił, że w protokole z oględzin z dnia [...] maja 1995 r. nie znalazło się
stwierdzenie, że sporny obiekt budowlany bezpośrednio grozi zawaleniem a jedynie, że
stwierdzone nieprawidłowości stanu technicznego spornego obiektu budowlanego w
zakresie przyległych do budynku werand. Na bezpośrednią groźbę zawalenia się całego
obiektu budowlanego, w szczególności wskutek stanu technicznego werand, wprost nie
wskazuje także treść sporządzonej w maju 1995 r. na zlecenie Zarządu Gospodarki
Mieszkaniowej w O. ekspertyzy techniczno-ekonomicznej stanu i opłacalności
remontu spornego obiektu budowlanego. W ww. ekspertyzie stwierdzono, że "ze
względu na rozległe zapadnięcie się podłogi w dwóch pokojach w mieszkaniu nr [...] i
związane z tym niebezpieczne ugięcie sufitu w mieszkaniu znajdującym się w pionie
pod mieszkaniem nr [...] - należy jak najszybciej wykwaterować lokatorów tych mieszkań,
Sygn. akt VII SA/Wa 169/13
ze względu na możliwość zawalenia się stropu", jednocześnie wskazując, że "po
wykonaniu bieżących remontów umożliwiających użytkowanie budynku do chwili
umożliwienia przeprowadzki lokatorów najdalej w okresie trzech lat od chwili wykonania
niniejszej ekspertyzy budynek powinien być rozebrany".
Ponieważ ekspertyza techniczna potwierdziła jedynie zagrożenie bezpieczeństwa
ludzi w stosunku do znajdujących się w budynku lokali mieszkalnych nr [...],[...] i [...],
natomiast nie stwierdzono, że obiekt w całości grozi bezpośrednim zawaleniem,
nakazanie jego wyłączenia z użytkowania w całości stanowi rażące naruszenie prawa.
Wyjaśnił organ, że stan budynku wymagający remontu, ale niegrożący bezpośrednio
zawaleniem, nie stanowi podstawy do wydania nakazu jego opróżnienia na podstawie
art. 68 pkt. 1 Prawa budowlanego. Ponadto ocena stanu technicznego budynku będąca
podstawą nakazu o którym mowa w art. 68 pkt 1 Prawa Budowlanego należy do
właściwości organów nadzoru budowlanego. Ekspertyza sporządzona przez osobę
prywatną działającą na zlecenie właściciela/zarządcy budynku nie może stanowić
wyłącznej podstawy do wydania decyzji o której mowa w art. 68 Prawa budowlanego, co
miało miejsce w niniejszej decyzji.
Ponadto podniósł, że dyspozycja art. 68 Prawa budowlanego obliguje organ nadzoru
budowlanego do przesłania decyzji nakazującej opróżnienie lub wyłączenie obiektu
organowi zobowiązanemu do zapewnienia lokali zamiennych lub pomieszczeń
zastępczych. Dodatkowo na ww. podstawie organ jest zobowiązany do zarządzenia
umieszczenia na budynku zawiadomienia o stanie zagrożenia bezpieczeństwa ludzi lub
mienia oraz o zakazie jego użytkowania oraz wykonania doraźnych zabezpieczeń i
usunięcie zagrożenia bezpieczeństwa ludzi lub mienia, z określeniem technicznie
uzasadnionych terminów ich wykonania. Wskazał, że badana decyzja Kierownika
Urzędu Rejonowego w O. z dnia [...] lutego 1996 r. nie zawierała ww. elementu
dotyczącego zarządzenia umieszczenia na budynku zawiadomienia o stanie zagrożenia
bezpieczeństwa ludzi lub mienia oraz o zakazie jego użytkowania.
Powyższe prowadzi do wniosku, że stan faktyczny sprawy nie wypełniał dyspozycji
art. 68 Prawa budowlanego, a tym samym, że organ nadzoru budowlanego wadliwie ten
przepis zastosował i wydał decyzję z jego rażącym naruszeniem.
Natomiast odnosząc się do zastosowania przez organ wojewódzki przesłanki z art.
156 § 1 pkt 6 k.p.a., organ wyjaśnił, że nie znajduje ona w niniejszej sytuacji
zastosowania.
Reasumując Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego stwierdził, że [...]
WINB zasadnie stwierdził nieważność decyzji Kierownika Urzędu Rejonowego w
Sygn. akt VII SA/Wa 169/13
O. z dnia [...] lutego 1996 r., nr [...], jako wydanej z rażącym naruszeniem prawa,
tj. art. 68 Prawa budowlanego.
Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na powyższą
decyzję Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] listopada 2012 r. złożyła
D. T. wnosząc o jej uchylenie oraz uchylenie poprzedzającej ją decyzji
organu I instancji, a także zasądzenie kosztów postępowania.
W skardze zarzuciła naruszenie przepisów prawa materialnego, a w szczególności:
-pominięcie przepisu art. 67 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane Dz.U. nr
89, poz. 414, ze zm. i w konsekwencji naruszenie art. 156 § 1 p. 2 k.p.a. poprzez błędną
jego interpretację i zastosowanie,
-pominięcie przepisu art. 62 ust. 3 i art. 89 ust. 2 ustawy Prawo budowlane, a w
konsekwencji naruszenie art. 68 ww. ustawy, poprzez błędną jego interpretację.
Zarzuciła również naruszenie przepisów postępowania administracyjnego, a w
szczególności:
-art. 10 § 1 k.p.a. poprzez niezapewnienie Stronie czynnego udziału w postępowaniu
oraz uniemożliwienie Stronie wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów
oraz zgłoszonych żądań,
-art. 7, art. 75 § 1, art. 77 § 1, art. 80 i art. 81 k.p.a., poprzez niewyjaśnienie stanu
faktycznego, nie zebranie pełnego materiału dowodowego, pominięcie zgromadzonych
w sprawie dowodów i wydanie decyzji w oparciu o błędnie ustalony stan faktyczny,
-art. 107 § 1 i § 3 k.p.a. poprzez braki w uzasadnieniu faktycznym,
-art. 15 k.p.a. poprzez przyjęcie całkowicie innych przesłanek rozstrzygnięcia niż
podane w decyzji I Instancji,
-art. 8 k.p.a. poprzez naruszenie zasady zaufania do organów administracji
publicznej;
-art. 156 §1 pkt 2 i 6 k.p.a. w związku z art. 158 § 1 k.p.a., poprzez ich błędną
interpretację i wykładnię w odniesieniu do decyzji z dnia [...] lutego 1996 roku nr [...];
-art. 16 k.p.a., który stanowi gwarancje trwałości rozstrzygnięć organów
administracji, szczególnie w aspekcie, że decyzja stwierdzająca nieważność
postępowania została wydana po upływie tak znacznego okresu i nie była wcześniej
weryfikowana przez organy administracji;
-art. 12 § 1 k.p.a., poprzez naruszenie zasady szybkości działania, które w sprawie
niniejszej zostało rażąco przekroczone, z uwagi na fakt, iż podjęto działania z urzędu po
upływie ponad 16 lat, co w żaden sposób nie zostało przez organ usprawiedliwione;
Sygn. akt VII SA/Wa 169/13
-art. 85 i 86 k.p.a., poprzez nie przeprowadzenie oględzin przed wydaniem
zaskarżonych decyzji, a jedynie zakwestionowanie stanu stwierdzonego w 1996 roku;
-art. 75 k.p.a., poprzez niewyjaśnienie okoliczności sprawy w tym przesłuchania w
charakterze świadka B. M. - ówczesnego pracownika Urzędu Rejonowego
w O. działającego z upoważnienia kierownika Urzędu Rejonowego, celem
poczynienia ustaleń w zakresie stanu faktycznego w przedmiocie stanu technicznego
budynku i wydawanych w tym celu ekspertyz.
Ponadto w skardze D. T. powtórzyła argumentację zawartą w
odwołaniu, a dotyczącą niewyjaśnienia czy Zarząd był czy nie był zarządcą spornego
budynku w 1996 roku. Nie zawiera powołania ani przytoczenia przepisów na podstawie
których wykonanie przez Zarząd Gospodarki Mieszkaniowej w O. decyzji z dnia [...]
lutego 1996 r. wywołałoby czyn zagrożony karą. Wskazała, że decyzja zawiera braki
bowiem materiał dowodowy został zgromadzony w sposób niepełny. W postępowaniu
naruszono prawo skarżącej do czynnego udziału. Organ pominął art. 67 ust. 1 ustawy
Prawo budowlane obowiązującej w dacie wydania kontrolowanej decyzji. Naruszył też
art. 68 cyt. ustawy poprzez błędną interpretację. Na koniec wskazała, że organ
odwoławczy naruszył zasadę dwuinstancyjności. Jak bowiem stwierdził sam organ II
Instancji, decyzja o rozbiórce budynku powinna być uznana za nieważną z innych
przyczyn niż wskazane w decyzji organu I Instancji.
W odpowiedzi na skargę Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego wniósł o jej
oddalenie, podtrzymując dotychczasową argumentację w sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Stosownie do dyspozycji art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów
administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują
kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, a więc
prawidłowości zastosowania przepisów obowiązującego prawa oraz trafności ich
wykładni. Uwzględnienie skargi następuje w przypadku stwierdzenia przez Sąd
naruszenia przepisów prawa materialnego lub istotnych wad w prowadzonym
postępowaniu.
Rozpatrując sprawę pod kątem zgodności z prawem zaskarżonej decyzji Sąd w
składzie orzekającym w niniejszej sprawie stwierdził, że skarga nie zasługuje na
uwzględnienie.
Sygn. akt VII SA/Wa 169/13
Na wstępie trzeba, zatem wskazać, że zaskarżona decyzja wydana została w
szczególnym trybie postępowania w przedmiocie stwierdzenia nieważności. Przede
wszystkim należy podkreślić, że postępowanie takie prowadzone na podstawie art. 156
§ 1 k.p.a. jest nadzwyczajnym trybem postępowania i stanowi wyłom od zasady
stabilności decyzji, stąd też ustalenie podstawy do stwierdzenia nieważności decyzji
musi być niewątpliwe. Celem postępowania nieważnościowego nie jest merytoryczne
rozstrzygnięcie sprawy, lecz przeprowadzenie weryfikacji ostatecznej decyzji z jednego
tylko punktu widzenia, a mianowicie, czy decyzja jest dotknięta jedną z wad
kwalifikowanych wskazanych w art. 156 § 1 pkt 1-7 k.p.a. Organ prowadzący
postępowanie w sprawie nieważności decyzji nie jest kompetentny do rozstrzygania
sprawy co do meritum. W postępowaniu prowadzonym w trybie nadzoru o stwierdzenie
nieważności organ ma obowiązek rozpatrywać sprawę w granicach określonych w art.
156 § 1 k.p.a., to znaczy nie może rozpatrywać sprawy, co do istoty, jak w
postępowaniu odwoławczym (por. wyrok NSA z dnia 28 maja 1985 r., sygn. akt I SA
89/85, publ. ONSA 1985, Nr 1, poz. 30) . Taki też jest obecny kierunek orzecznictwa
sądowoadministracyjnego. Organ, zatem orzeka wyłączenie kasacyjnie, stwierdzając
nieważność decyzji albo jej niezgodność z prawem, a w przypadku braku przesłanek
takiego orzeczenia odmawia stwierdzenia nieważności decyzji. Organ nadzoru jest w
tym przypadku kontrolerem prawidłowości samej decyzji administracyjnej.
W rozpatrywanej sprawie organ II -ej instancji uznał, iż prawidłowym jest
stwierdzenie nieważności decyzji na podstawie art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a., albowiem
decyzja, której nieważność stwierdzono rażąco narusza prawo. W ocenie Sądu,
rozstrzygnięcie organu jest prawidłowe, jednakże jego uzasadnienie nie w pełni
odpowiada prawu.
W odniesieniu do przesłanki z art. 156 §1 pkt 2 k.p.a. organ, inaczej niż organ I -ej
instancji, uzasadnił stwierdzenie rażącego naruszenia prawa.
Organ uznał, za prawidłowe ustalenie organu I -ej instancji, iż decyzja z 1996 r.
rażąco narusza prawo, albowiem wydana na podstawie art. 68 k.p.a. nakazując
wyłączenie z użytkowania budynku jednocześnie zawierała rozstrzygnięcie o nakazie
rozbiórki, o jakim mowa w art. 67 Prawa budowlanego.
Uznał także, że w chwili wydawania decyzji z 1996r. nie było podstaw do wydania
decyzji o nakazie wyłączenia budynku z użytkowania, albowiem, budynek nie groził
bezpośrednim zawaleniem, tym samym nie została spełniona przesłanka z art. 68 ust. 1
Prawa budowlanego.
Sygn. akt VII SA/Wa 169/13
W ocenie Sądu, sposób w jaki organ doszedł do takiego wniosku nie był
prawidłowy. Organ przeprowadził bowiem postępowanie i analizę materiału
dowodowego w sposób właściwy dla postępowania zwyczajnego. Tryb nieważnościowy
zezwalał na analizę materiału dowodowego, jednak jedynie w aspekcie badania
przesłanek z art. 156 §1 k.p.a.
Strona Skarżąca dochodząc swoich racji domaga się uchylenia zaskarżonej
decyzji i wskazuje na naruszenie art. 7, art. 75 § 1, art. 77 § 1, art. 80 i art. 81 k.p.a.,
poprzez niewyjaśnienie stanu faktycznego, niezebranie pełnego materiału dowodowego,
pominięcie zgromadzonych w sprawie dowodów i wydanie decyzji w oparciu o błędnie
ustalony stan faktyczny. Uzasadniając ten zarzut Skarżąca także dokonuje analizy
materiału dowodowego znajdującego się w aktach sprawy administracyjnej i stwierdza ,
że organ nie zgromadził pewnego materiału dowodowego w zakresie dotyczącym stanu
technicznego budynku i niebezpieczeństwa oraz pominął dokonując oceny niektóre
dowody.
Wnioski dowodowe zgłaszane przez Skarżącą - dotyczące przesłuchania
świadka B. M. - ówczesnego pracownika Urzędu Rejonowego w O.,
w celu poczynienia ustaleń w zakresie stanu technicznego budynku i wydawanych w
tym celu ekspertyz, także w oczywisty sposób dotyczą ustaleń faktycznych w sprawie
rozstrzygnięcia zawartego w decyzji z 1996 r., której nieważność stwierdzono. Dlatego
też nieuwzględnienie wniosku Skarżącej w tym zakresie nie ma znaczenia dla
rozstrzygnięcia sprawy w przedmiocie nieważności decyzji. Analogicznie bez znaczenia
dla rozstrzygnięcia sprawy należy ocenić wniosek dowodowy o przeprowadzenie
oględzin budynku.
Mając powyższe na uwadze, należy stwierdzić, że stawiane zaskarżonej decyzji
zarzuty dotyczące prowadzenia postępowania dowodowego tj. naruszenia art. 85, art.
86, art. 75 i art. 81 k.p.a. należy uznać za chybione,
Skarżąca także domaga się respektowania przepisu art. 63 ust 3.Prawa
budowlanego, z którego wynika, że właściwy organ - w razie stwierdzenia
nieodpowiedniego stanu technicznego obiektu budowlanego lub jego części, mogącego
spowodować zagrożenie: życia lub zdrowia ludzi, bezpieczeństwa mienia bądź
środowiska - nakazuje przeprowadzenie kontroli (...), a także może żądać
przedstawienia ekspertyzy stanu technicznego obiektu lub jego części. Zarzuca także
naruszenie art. 89 ust. 2 Prawa budowlanego, który stanowił, że organy państwowego
nadzoru budowlanego, w razie powstania uzasadnionych wątpliwości co do jakości
wyrobów lub robót budowlanych, a także stanu technicznego obiektu budowlanego,
Sygn. akt VII SA/Wa 169/13
mogą żądać od osób, o których mowa w ust. 1, dostarczenia odpowiednich ocen
technicznych lub ekspertyz, określając termin ich dostarczenia. Żaden z w/wym
przepisów nie miał zastosowania w sprawie o stwierdzenie nieważności, a zatem zarzut
ich naruszenia przez organ jest nieprawidłowy.
Powyższe prowadzi do wniosku, iż Skarżąca - podobnie jak organ dokonuje
polemiki z rozstrzygnięciem zawartym w decyzji organu z 1996 r. domagając się
ponownej weryfikacji ustaleń faktycznych i ich oceny w sposób właściwy dla
postępowania zwyczajnego. Zarówno żądanie Skarżącej, jak i sposób oceny materiału
dowodowego przez organ przekracza granice postępowania w sprawie stwierdzenia
nieważności.
Dostrzegając powyższe uchybienia Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał jednak, że
nie powinny one prowadzić do uchylenia zaskarżonej decyzji, albowiem rozstrzygnięcie
decyzji w istocie odpowiada prawu.
Przypomnieć należy, że w rozpatrywanej sprawie Kierownik Urzędu Rejonowego
w O. wydał na podstawie art. 68 Prawa budowlanego rozstrzygnięcie o
zarządzeniu - 1). wyłączenia budynku z użytkowania w trybie natychmiastowym oraz
2). rozbiórki w/wym budynku w terminie czterech miesięcy od daty wykwaterowania
wszystkich lokatorów.
Zasadnie organ I i II ej instancji stwierdził, że rozstrzygnięcie takie nie mogło
zapaść w oparciu o przepis art. 68 Prawa budowlanego, albowiem ten nie przewidywał
nakazu rozbiórki.
Dla rozstrzygnięcia sprawy istotne znaczenie ma okoliczność, na którą zwrócił
uwagę organ I - ej instancji, że w jednej decyzji wydanej na podstawie art. 68 Prawa
budowlanego, nie mogły pojawić się rozstrzygnięcia, nakładające zupełnie inne
obowiązki, właściwe dla różnych sytuacji wynikających z dyspozycji różnych przepisów
Prawa budowlanego.
Nie ma znaczenia w sprawie ( co podnosi Skarżąca), że istnieje możliwość
orzeczenia nakazu rozbiórki na podstawie art. 67 Prawa budowlanego, albowiem każde
z tych rozstrzygnięć ma zastosowanie w odmiennym stanie faktycznym i niewątpliwie
nie może jedna decyzja nakładać jednocześnie obu obowiązków.
Przypomnieć należy, że przepis art. 68 Prawa budowlanego w chwili wydawania
decyzji stanowił, że "W razie stwierdzenia potrzeby opróżnienia w całości lub w części
budynku przeznaczonego na pobyt ludzi, bezpośrednio grożącego zawaleniem,
właściwy organ jest obowiązany:
Sygn. akt VII SA/Wa 169/13
nakazać, w drodze decyzji, na podstawie protokołu oględzin, właścicielowi lub
zarządcy obiektu budowlanego opróżnienie bądź wyłączenie w określonym terminie
całości lub części budynku z użytkowania,
przesłać decyzję, o której mowa w pkt 1, organowi zobowiązanemu do zapewnienia
lokali zamiennych lub pomieszczeń zastępczych,
zarządzić:
umieszczenie na budynku zawiadomienia o stanie zagrożenia bezpieczeństwa
ludzi lub mienia oraz o zakazie jego użytkowania,
wykonanie doraźnych zabezpieczeń i usunięcie zagrożenia bezpieczeństwa ludzi lub mienia, z określeniem, technicznie uzasadnionych, terminów ich wykonania.
Natomiast przepis art. 67 Prawa budowlanego stanowił: "Jeżeli nie użytkowany,
zniszczony lub nie wykończony obiekt budowlany nie nadaje się do remontu, odbudowy
lub wykończenia, właściwy organ wzywa właściciela lub zarządcę do rozbiórki tego
obiektu i uporządkowania terenu oraz określa terminy przystąpienia do tych robót i ich
ukończenia".
Dyspozycje tych przepisów dotyczą różnych sytuacji faktycznych.
Przytoczony wyżej przepis art. 68 Prawa budowlanego odnosi się do budynku,
który jest użytkowany i daje możliwość nałożenia obowiązku wyłączenia z użytkowania
budynku lub jego części w określonym terminie. Po upływie wskazanego tam terminu
budynek może być ponownie użytkowany lub podjęte powinny być nowe decyzje.
Przepis art. 67 Prawa budowlanego, w brzmieniu obowiązującym w dacie wydawania
decyzji nakładał obowiązek wydania nakazu rozbiórki obiektu nieużytkowanego,
zniszczonego lub niewykończonego, a zatem nie mógł mieć zastosowania, w sytuacji,
gdy budynek był jeszcze użytkowany. Zamieszczenie w treści decyzji także zapisu o
rozbiórce budynku w terminie czterech miesięcy od daty wykwaterowania wszystkich
lokatorów, w ocenie Sądu rażąco narusza prawo, także dla tej przyczyny, iż nakaz
wykwaterowania wszystkich lokatorów nie wynikał w ogóle z treści decyzji. Przepis art.
68 Prawa budowlanego dopuszczał możliwość nakazania wyłączenia z użytkowania
budynku lub jego części, lecz także dopuszczał możliwość nakazania także opróżnienia budynku. Takie orzeczenie w sprawie nie zapadło.
Nadmienić należy, na co słusznie zwrócił uwagę organ II -ej instancji, iż
orzeczenie, którego nieważność stwierdzono nie zawiera niezbędnych elementów
decyzji, gwarantujących jej prawidłowe wykonanie o których mowa w art. 68 ust. 3 pkt a i b. Należy także zwrócić uwagę na niespójność tego rozstrzygnięcia z ustaleniami
faktycznymi wynikającymi z uzasadnienia decyzji, z których wynika nieodpowiedni stan
Sygn. akt VII SA/Wa 169/13
techniczny budynku, który zagraża bezpieczeństwu mieszkańców. Organ wskazał na
powyższe, ponownie badając materiał dowodowy i uznał, że z uwagi na fakt, iż w
sprawie nie zaistniała przesłanka bezpośredniego zagrożenia zawaleniem, nie można
było orzec o wyłączeniu z użytkowania całego budynku.
W ocenie Sądu argumentacja organu, aczkolwiek oparta na ponownej analizie
stanu faktycznego, odpowiada treści bardzo lakonicznego uzasadnienia, z którego nie
wynika, iż cały budynek groził zawaleniem. Tym samym stanowisko organu II -ej
instancji, który wskazał, iż orzeczenie w przedmiocie wyłączenia z użytkowania budynku
także rażąco narusza prawo, należy uznać za prawidłowe. Z uzasadnienia decyzji nie
wynika bowiem, że spełniona zawarta w art. 68 Prawa budowlanego przesłanka
bezpośredniego zawalenia się budynku.
Rażące naruszenie prawa, o którym mowa w art. 156 §1 pkt 2 k.p.a. następuje
wówczas, gdy istnieje przepis prawny dający podstawę do wydania decyzji
administracyjnej, a rozstrzygnięcie zawarte w decyzji, dotyczące praw lub obowiązków
stron postępowania, zostało ukształtowane sprzecznie z przesłankami wprost
określonymi w tym przepisie prawnym (J. Borkowski, glosa do wyroku NSA z dnia 19
listopada 1992 r" SA/Kr 914/92, PS 1994, nr 7-8, s. 159.)
W ocenie Sądu taka sytuacja zachodzi w rozpatrywanej sprawie.
Uchylenie zaskarżonej decyzji, w sytuacji, gdy treść rozstrzygnięcia odpowiada
prawu nie znajduje uzasadnienia w treści art. 145 § 1 p.p.s.a., albowiem w sprawie nie
doszło do naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy. Brak w
uzasadnieniu decyzji pogłębionej analizy prawnej stanowi uchybienie procesowe,
jednak uchybienie to nie ma charakteru istotnego, mogącego mieć wpływ na wynik
sprawy ( art. 145 §1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a.)
Naruszenie art. 10 §1 k.p.a., do którego doszło w sprawie, w ocenie Sądu, nie
miało także istotnego wpływu na treść rozstrzygnięcia. Jak wynika z akt sprawy
Skarżąca działała w sprawie przez pełnomocnika, który uczestniczył w postępowaniu.
Skarżąca zapoznała się także z aktami zawierającymi decyzję [...] z 1996 r. objętą
postępowaniem nieważnościowym. Jest faktem, że Skarżąca ani pełnomocnik nie
zostali wezwani do zapoznania się z aktami sprawy przed wydaniem decyzji i wezwani
do złożenia ewentualnych wniosków dowodowych, jednak w ocenie Sądu w
okolicznościach tej sprawy było to uchybienie, które nie mogło mieć istotnego znaczenia
dla rozstrzygnięcia sprawy.
Podsumowując należy stwierdzić, że w sprawie nie doszło także do naruszenia
art. 16 k.p.a., albowiem w istocie organ mimo odmiennego uzasadnienia uznał za
Sygn. akt VII SA/Wa 169/13
prawidłową tę samą podstawę stwierdzenia nieważności decyzji z 1996r., chociaż
uzasadnił to odmiennie.
Bezpodstawny jest także zarzut naruszenia art. 12 §1 k.p.a. tj. zasady szybkości
postępowania, albowiem sam fakt stwierdzenia nieważności decyzji po upływie 16 lat
nie stanowi o naruszeniu zasady szybkości działania, w sytuacji gdy postępowanie w
sprawie stwierdzenia nieważności decyzji wszczęte zostało [...] lipca 2012 r.
Mając powyższe na uwadze, Sąd uznał, że w sprawie brak jest podstaw do
uwzględnienia skargi i na podstawie art. 151 p.p.s.a skargę oddalił.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 29.07.2026. · Źródło