VII SA/Wa 1694/16
WyrokWSA w Warszawie2017-06-14
Skład orzekający: Joanna Gierak-Podsiadły, Bogusław Cieśla, Bożena Marciniak
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy decyzja nakazująca rozbiórkę samowolnie wybudowanego budynku letniskowego, opartej na przepisach Prawa budowlanego z 1974 r., może zostać utrzymana w mocy, jeśli organ nie uwzględnił przeznaczenia terenu w dacie budowy obiektu oraz błędnie zinterpretował zapisy obowiązującego planu miejscowego?Ratio decidendi
Sąd uznał, że decyzje nakazujące rozbiórkę samowolnie wybudowanego budynku letniskowego zostały wydane z naruszeniem przepisów procesowych, ponieważ organy nie przeprowadziły wyczerpującego postępowania dowodowego. Analiza przeznaczenia terenu była wadliwa, gdyż nie uwzględniono jego stanu w dacie budowy obiektu, a także błędnie zinterpretowano zapisy planu miejscowego z 1994 r., który sankcjonował istniejącą zabudowę, mimo zakazu dalszej budowy.Stan faktyczny
Przedmiotem skargi była decyzja Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego utrzymująca w mocy decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego nakazującą rozbiórkę samowolnie zrealizowanego budynku letniskowego z lat 80. XX wieku. Organy uznały, że obiekt nie podlega legalizacji ze względu na usytuowanie na działce leśnej, nieprzeznaczonej pod zabudowę. Skarżący zarzucił błędy w wykładni przepisów materialnych i proceduralnych, w tym błędne ustalenie przeznaczenia terenu oraz niewłaściwą interpretację planu miejscowego.Rozstrzygnięcie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji i zasądził od Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego na rzecz skarżącego zwrot kosztów postępowania sądowego.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Joanna Gierak-Podsiadły ( spr.), , Sędzia WSA Bogusław Cieśla, Sędzia WSA Bożena Marciniak, Protokolant spec. Katarzyna Ławnik, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 czerwca 2017 r. sprawy ze skargi K H na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] maja 2016 r., nr [...] w przedmiocie nakazu rozbiórki I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji; II. zasądza od [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego na rzecz skarżącego K H kwotę 980 (dziewięćset osiemdziesiąt ) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Przedmiotem skargi wniesionej przez K H jest decyzja [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] maja 2016 r. nr [...], utrzymująca w mocy decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...] z dnia [...] kwietnia 2016 r. nr [...], znak: [...], nakazującą K i J H rozbiórkę samowolnie zrealizowanego budynku letniskowego o wymiarach ok. 9,00 m x 6,50 m wraz zadaszonym tarasem o wymiarach ok. 2,30 m x 6,50 m, na działce o nr ew. [...] położonej w miejscowości [...], gm. [...] oraz uporządkowanie terenu po wykonanej rozbiórce, z zachowaniem następujących warunków: zabezpieczyć teren prowadzonych prac rozbiórkowych, prace rozbiórkowe prowadzić pod nadzorem osoby uprawnionej, o zakończeniu robót rozbiórkowych powiadomić tut. organ.
W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji z dnia [...] maja 2016 r., [...] WINB podał, że w dniu [...] lipca 2015 r. inspektorzy organu powiatowego przeprowadzili czynności kontrolne, w trakcie których ustalono, że na terenie działki nr [...] w m. [...] gm. [...] znajduje się budynek letniskowy o wymiarach 9,00 m x 6,50 m wraz z zadaszonym tarasem o wymiarach 2,30 m x 6,50 m. Budynek wyposażono w instalację elektryczną, wodociągową i kanalizacyjną. Jak ustalił organ powiatowy obiekt został zrealizowany samowolnie w latach 80 - tych XX wieku.
Decyzją z dnia [...] kwietnia 2016 r., nr [...], znak: [...] w oparciu o art. 37 ust. 1 pkt 1 ustawy Prawo budowlane z 1974 r. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w [...] nakazał K H oraz J H wykonanie rozbiórki samowolnie wybudowanego budynku letniskowego, o wymiarach 9,00 m x 6,50 m wraz z zadaszonym tarasem o wym. 2,30 m x 6,50 m, zlokalizowanego na działce nr [...] w m. [...] gm. [...].
Odwołanie od ww. decyzji w ustawowym terminie złożył K H reprezentowany przez radcę prawnego M Ł.
Po rozpatrzeniu wskazanego odwołania wydana została wskazana na wstępie decyzja z dnia [...] maja 2016 r., utrzymująca w mocy ww. decyzję organu I instancji. Przedstawiając własną ocenę w sprawie organ II instancji wskazał, że postępowanie dowodowe przeprowadzone w niniejszej sprawie przez organ stopnia podstawowego było prawidłowe.
Nie budzi wątpliwości w świetle materiału dowodowego oraz charakteru spornego obiektu konieczność zastosowania w niniejszej sprawie przepisów ustawy Prawo budowlane z 1974 r. Jak wynika bowiem z treści art. 103 ustawy Prawo budowlane z 1994 r. do spraw wszczętych przed dniem wejścia w życie ustawy, a niezakończonych decyzją ostateczną, stosuje się przepisy ustawy, z zastrzeżeniem ust. 2 z którego wynika, iż przepisu art. 48 nie stosuje się do obiektów, których budowa została zakończona przed dniem wejścia w życie ustawy lub w stosunku do których przed tym dniem zostało wszczęte postępowanie administracyjne. Do takich obiektów stosuje się przepisy dotychczasowe. Powyższe prowadzić musi do wniosku, iż w przypadku przedmiotowej samowoli budowlanej popełnionej jak bezsprzecznie ustalono przed 1994 r. zastosowanie winien mieć przepis art. 37 ustawy Prawo budowlane z 1974 r.
Dalej, organ wskazał na treść art. 37 ust. 1 pkt 1 i 2 ww. ustawy z 1974 r. Podał przy tym, że jak wynika z tego przepisu jedną z przesłanek umożliwiających legalizację samowoli budowlanej jest zgodność jej lokalizacji z treścią miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. Podał, iż zgodnie z wyrokiem NSA z dnia 13 października 2009 r., sygn. akt II OSK 1521/08 celem przepisu art. 37 ust. 1 pkt 1 ustawy - Prawo budowlane jest eliminowanie samowoli budowlanej pozostającej w kolizji z przepisami o planowaniu przestrzennym. Zwrot "obiekt budowlany lub jego część znajduje się na terenie, który zgodnie z przepisami o planowaniu przestrzennym nie jest przewidziany pod zabudowę albo przeznaczony jest pod innego rodzaju zabudowę" sformułowany został w czasie teraźniejszym. Wykładnia językowa omawianego przepisu wskazuje zatem jednoznacznie, że do oceny stanu faktycznego co do przeznaczenia gruntu stosować należy stan prawny z daty orzekania o skutkach samowoli budowlanej a nie z daty jej realizacji. Zatem zasadne jest dokonanie analizy obecnie obowiązującego planu zagospodarowania przestrzennego mając na uwadze uchwałę Naczelnego Sądu Administracyjnego w składzie 7 sędziów z dnia 16 grudnia 2013 r., II OPS 2/13, z której wynika, że przepisami o planowaniu przestrzennym, o których mowa w art. 37 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 24 października 1974 r. - Prawo budowlane są przepisy obowiązujące w dacie orzekania przez organy administracji, z tym że w postępowaniu w przedmiocie nakazania przymusowej rozbiórki, należy uwzględnić także przeznaczenie terenu, na którym powstał obiekt budowlany, od daty jego budowy.
Następnie, organ odwoławczy wskazał, że jak ustalił organ I instancji na podstawie pisma Wójta Gminy [...] znak: [...] z dnia [...] grudnia 2014 r. dla terenu, na którym znajduje się sporny obiekt brak jest aktualnie obowiązującego planu zagospodarowania przestrzennego oraz założeń do tego planu. Zgodnie z wypisem z rejestru gruntów działka nr [...] jest działką leśną. Z kolei jak wynika z informacji udzielonej PINB w [...] przez Wójta Gminy [...] przy piśmie z dnia [...] stycznia 2015 r. ww. działka w dacie budowy spornego budynku stanowiła także grunt leśny. Powyższe potwierdza również wypis z księgi wieczystej, która wskazuje na sposób korzystania jako LS-lasy.
W toku odrębnego postępowania prowadzonego w tut. urzędzie pod znakiem sprawy [...], [...]WINB przeprowadził postępowanie dowodowe zmierzające przede wszystkim do ustalenia przeznaczenia terenu, na którym powstał ww. budynek. W toku tego postępowania przy piśmie Wójta Gminy [...] z dnia [...] września 2015 r., znak: [...] przesłano do tut. urzędu kopię uchwały Rady Gminy w [...] z dnia [...] listopada 1994 r. w sprawie zmiany miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego Gminy [...] wraz z załącznikami graficznymi dotyczącymi m. in. działki nr ew. [...] położonej w miejscowości [...], gm. [...]. W treści ww. pisma wskazano ponadto, że w dniu [...] marca 2015 r. Rada Gminy [...] podjęła uchwałę Nr [...] w sprawie o przystąpieniu do sporządzania miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego obejmującego m. in. ww. nieruchomość. Analiza treści przekazanego do WINB w [...] planu zagospodarowania przestrzennego wprowadzonego ww. uchwałą Gminy w [...] z dnia [...] listopada 1994 r. pozwoliła ustalić, iż także działka, na której znajduje się sporny budynek położona była na terenach leśnych z zabudową letniskową. Z części opisowej ww. planu wynika, iż był to teren bez możliwości dalszej zabudowy z zakazem przeprowadzania remontów utrwalających istniejącą zabudowę w celu stopniowego przywrócenia terenom funkcji leśnej. Z powyższego w ocenie [...]WINB bezspornie wynika, iż ww. plan miejscowy nie dopuszczał do budowy w sposób legalny nowych obiektów o charakterze odpowiadającym przedmiotowemu budynkowi, ponadto nie dopuszczał aby obiekty wykonywane legalnie poddawane były jakimkolwiek remontom czy rewitalizacji. Tym bardziej zatem w świetle powołanych zapisów brak jest możliwości sanowania budowy obiektów powstałych na ww. terenie w sposób samowolny.
Organ dodał przy tym, że z informacji udzielonej tut. urzędowi przez Wójta Gminy [...], w innych postępowaniach dotyczących tego terenu wynika, że Gmina [...] nie posiada planów miejscowych, które obowiązywały dla ww. terenu w latach osiemdziesiątych ubiegłego wieku - a zatem w dacie budowy przedmiotowego obiektu. Jednocześnie podkreślił, iż tereny te stanowiły obszary leśne i stanowią je do chwili obecnej.
W ocenie [...]WINB w świetle powyższego zaszła okoliczność o jakiej mowa w cytowanym wyżej przepisie art. 37 ust. 1 pkt 1 ustawy Prawo budowlane przesądzająca o braku możliwości legalizacji samowoli budowlanej polegającej na realizacji budynku letniskowego, o wymiarach 9,00 m x 6,50 m wraz z zadaszonym tarasem o wymiarach 2,30 m x 6,50 m zlokalizowanego na działce nr [...] w miejscowości [...], gmina [...] w związku z przeznaczeniem terenu, na którym został on zrealizowany wykluczającym jego zabudowę. Powyższa niezgodność stanowi samoistną przesłankę wskazującą na konieczność nakazania rozbiórki przedmiotowej samowoli budowlanej.
W skardze na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] maja 2016 r. nr [...] skarżący – K H reprezentowany przez radcę prawnego M Ł wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji, i zasądzenie od organu na jego rzecz kosztów postępowania sądowego, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.
Zaskarżonej decyzji skarżący zarzucił:
-naruszenie prawa materialnego, tj. art. 37 ust. 1 pkt 1 ustawy — Prawo budowlane z dnia 24 października 1974 r. w zw. z art. 103 ust. 2 ustawy - Prawo budowlane z dnia 7 lipca 1994 r. poprzez jego błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, że budynek nie podlega legalizacji ze względu na usytuowanie na działce nieprzeznaczonej pod zabudowę, co zostało ujawnione w ewidencji gruntów, podczas gdy jedynie w oparciu o przepisy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym możliwe jest ustalenie możliwości zabudowy nieruchomości;
-naruszenie prawa materialnego, tj. ustaleń miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego zatwierdzonego uchwalą Rady Gminy [...] z dnia [...] listopada 1994 r. poprzez jego błędną wykładnię, sprowadzającą się do uznania, że plan na tym terenie dopuszczał istnienie obiektów wybudowanych w sposób legalny, podczas gdy takie obiekty nie istniały w ogóle, a ustalenia odnoszą się do każdego rodzaju zabudowy niezależnie od tego w jaki sposób powstała;
-naruszenie procedury administracyjnej w sposób mogący mieć wpływ na wynik sprawy, tj. art. 81 w zw. z art. 10 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego poprzez naruszenie zasady umożliwienia stronie czynnego udziału w postępowaniu administracyjnym, tj. zebranie materiału dowodowego powołanego w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, o czym strona skarżąca nie została prawidłowo powiadomiona i nie miała możliwości odniesienia się do zebranych dowodów;
-naruszenie procedury administracyjnej w sposób mogący mieć wpływ na wynik sprawy, tj. art. 80 Kodeksu postępowania administracyjnego, poprzez oparcie się przez organ na dokumentach zgromadzonych w innych sprawach administracyjnych, nie związanych przedmiotowo i podmiotowo ze sprawą rozpatrywaną w niniejszym postępowaniu.
W uzasadnieniu skargi skarżący, reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika, podniósł m. in., iż organ dokonał nieprawidłowej wykładni przepisu art. 37 ust. 1 pkt 1 Prawa budowlanego z 1974 r., który stanowi podstawę prawną nakazu rozbiórki. Skoro bowiem przepis ten wyraźnie wskazuje, że podstawą do badania przeznaczenia terenu mają być przepisy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, to niezgodne z prawem będzie opieranie się na ustaleniach zawartych w ewidencjach prowadzonych na podstawie przepisów prawa geodezyjnego i kartograficznego. Organ obowiązany był uwzględnić wyłącznie uwarunkowania zawarte w aktach wydawanych na podstawie przepisów o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, w szczególności - obowiązujący ostatnio miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego z dnia [...] listopada 1994 r.
Skarżący wskazał również, że [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w sposób dowolny potraktował ustalenia ostatnio obowiązującego na przedmiotowym terenie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego z 1994 r. W ocenie strony skarżącej, z analizy ustaleń tego planu organ wyciągnął wnioski niesłuszne i nielogiczne. Skoro bowiem w jego ocenie plan nie dopuszczał budowy nowych obiektów, to w jaki sposób mogły się na tym terenie znaleźć obiekty wybudowane legalnie, których, co istotne, remontowanie i odnawianie byłoby zakazane. Stałoby to w jawnej sprzeczności z przepisem art. 5 ust. 2 Prawa budowlanego, zgodnie z którym obiekty budowlane należy utrzymywać w należytym stanie technicznym i estetycznym, nie dopuszczając do nadmiernego pogorszenia ich właściwości użytkowych i sprawności technicznej. Autor miejscowego planu miał świadomość faktu, że na danym terenie istnieją obiekty wybudowane bez wymaganego pozwolenia na budowę (czytaj: nielegalne) i w sposób pośredni zaakceptował ten stan. Nie dopuścił bowiem do wykonywania jakichkolwiek nowych budynków (przedmiotowy obiekt wybudowany został w latach 80. XX wieku, tj. przed uchwaleniem planu), a istniejące budynki przewidział do stopniowej biologicznej degradacji. Nie będzie więc prawidłowe odczytywanie planu w sposób tak rygorystyczny, jak to uczynił organ. Plan ten akceptuje i sankcjonuje bowiem wybudowane już obiekty, jednakże z zastrzeżeniem stopniowego przywracania terenowi funkcji leśnej. Odmienne rozumienie tych zapisów godzić będzie w zasadę swobodnej oceny dowodów poprzez wyprowadzenie wniosków nie mających pokrycia w zebranym materiale dowodowym.
Ponadto i co istotne, jak wskazał skarżący, autor planu zagospodarowania przestrzennego nie miał kompetencji do rozstrzygania, które obiekty zostały wybudowane w sposób legalny, a które nie. Jego zadaniem było jedynie określenie sposobu zagospodarowania terenu objętego terytorialnie ustaleniami planu oraz wskazanie jakiego rodzaju zabudowę i w jakim zakresie uznaje za akceptowalną.
W odpowiedzi na skargę [...] WINB wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko w sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Skarga okazała się zasadna.
Sąd kontrolował w niniejszej sprawie decyzję [...] WINB z dnia [...] maja 2016 r. nr [...] , utrzymującą w mocy decyzję organu powiatowego z dnia [...] kwietnia 2016 r. nr [...], nakazującą K i J H dokonanie rozbiórki budynku letniskowego o wymiarach 9,00 m x 6,50 m wraz z zadaszonym tarasem o wymiarach 2,30 m x 6,50 m, na działce o nr ew. [...] w miejscowości [...], gmina [...].
Podstawę materialnoprawną tych decyzji stanowił art. 37 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 24 października 1974 r. Prawo budowlane (Dz. U. Nr 38, poz. 229 ze zm.), w związku z art. 103 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz. U. z 2016 r., poz. 290). W obu ww. decyzjach wskazano, iż przedmiotowy obiekt zrealizowano w latach 80 XX wieku bez wymaganej zgody organu, a więc w warunkach samowoli budowlanej, oraz, że z uwagi na jego usytuowanie na nieruchomości nieprzeznaczonej pod zabudowę (bo na terenie leśnym), nie jest możliwa jego legalizacja.
W ocenie Sądu, wobec poczynionych w toku tego postępowania ustaleń, za właściwy należy uznać reżim prawny zastosowany w sprawie, tj. art. 37 Prawa budowlanego z 1974 r. w zw. z art. 103 ust. 2 Prawa budowlanego obecnie obowiązującego. Jak stanowi bowiem ten ostatni, przepisu art. 48 nie stosuje się do obiektów, których budowa została zakończona przed dniem wejścia w życie ustawy lub w stosunku do których przed tym dniem zostało wszczęte postępowanie administracyjne. Do takich obiektów stosuje się przepisy dotychczasowe. Ustalenia poczynione przez organy wskazują na wypełnienie dyspozycji tego przepisu, albowiem: obiekt powstał w latach 80 XX wieku (v. protokół z czynności kontrolnych na nieruchomości z dnia [...] lipca 2015 r.); w czasie budowy tego obiektu, na jego budowę wymagane było pozwolenie na budowę; dla tej inwestycji brak jest zgody organu na jego realizację (właściciele taką się nie legitymują). W tym też kontekście Sąd nie stwierdził, aby ww. decyzje naruszały prawo.
Niemniej, zdaniem Sądu, decyzji tych nie sposób pozostawić w obrocie prawnym. Zawarta w nich analiza, mająca wskazywać na konieczność zastosowania najdalej idącej w prawie budowlanym sankcji, jaką jest nakaz rozbiórki, jest bowiem wadliwa, tj. oparta na niepełnym materiale dowodowym, nadto (w przypadku organu II instancji) – błędnej interpretacji zapisów planu miejscowego z dnia [...] listopada 1994 r. Dlatego też Sąd uznał, iż decyzje te zostały wydane z naruszenie przepisów procesowych, art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. w zw. art. 37 ust. 1 pkt 1 Prawa budowlanego z 1974 r.
Rozwijając powyższe zauważyć trzeba, iż wobec treści art. 37 ust. 1 Prawa budowlanego z 1974 r., znajdującego zastosowanie w sprawie, zadaniem organów było ustalenie, czy nie zachodzi któraś z przesłanek w nim uregulowanych, obligujących właściwy organ do wydania nakazu rozbiórki obiektu lub jego części. W myśl bowiem art. 37 ust. 1 Prawa budowlanego z 1974 r., obiekty budowlane lub ich części, będące w budowie lub wybudowane niezgodnie z przepisami obowiązującymi w okresie ich budowy, podlegają przymusowej rozbiórce albo przejęciu na własność Państwa bez odszkodowania i w stanie wolnym od obciążeń, gdy terenowy organ administracji państwowej stopnia powiatowego stwierdzi, że obiekt budowlany lub jego część:
1) znajduje się na terenie, który zgodnie z przepisami o planowaniu przestrzennym nie jest przeznaczony pod zabudowę albo przeznaczony jest pod innego rodzaju zabudowę, lub
2) powoduje bądź w razie wybudowania spowodowałby niebezpieczeństwo dla ludzi lub mienia albo niedopuszczalne pogorszenie warunków zdrowotnych lub użytkowych dla otoczenia.
I tak, w kontekście pierwszej z ww. przesłanek, należało ustalić obecne przeznaczenie terenu, na którym znajduje się obiekt, ale też – przeznaczenie tego terenu od daty jego budowy. Tak wskazał NSA w uchwale z dnia 16 grudnia 2013 r. sygn. akt II OPS 2/13, usuwając wątpliwości dotyczące stosowania przepisów o planowaniu przestrzennym, o których mowa w ww. art. 37 ust. 1 pkt 1.
W uchwale tej NSA przyjął, iż "(...) w odniesieniu do obiektów budowlanych wybudowanych bez pozwolenia na budowę zrealizowanych w sposób niesprzeczny z przepisami o planowaniu przestrzennym obowiązującymi w dacie budowy, ale z naruszeniem innych przepisów, głównie przepisów o warunkach technicznych (tzw. samowola materialnoprawna), należy uwzględnić przeznaczenie terenu od daty budowy, jeżeli zakaz zabudowy wprowadzono po wielu latach. Jeżeli przez długi czas dopuszczalna była na danym terenie zabudowa i organy nie podejmowały żadnych działań zmierzających do legalizacji samowolnie wybudowanych tam obiektów to te okoliczności należy rozważyć przy podejmowaniu decyzji o rozbiórce". Uzasadniając powyższe NSA wskazał, iż "Wprawdzie przy stosowaniu art. 37 ust. 1 pkt 1 Prawa budowlanego z 1974 r. w związku z art. 103 ust. 2 Prawa budowlanego z 1994 r. podstawą orzekania powinny być przepisy o planowaniu przestrzennym obowiązujące w dniu orzekania przez organ administracji, lecz w przedstawionych wyżej sytuacjach nie do pogodzenia z zasadami konstytucyjnymi - zwłaszcza z zasadą zaufania obywatela do państwa i prawa wynikającą z zasady państwa prawnego (art. 2 Konstytucji RP), zasadą ochrony własności (art. 21 ust. 1, art. 64 ust. 2 Konstytucji RP) i zasadą proporcjonalności (art. 31 ust. 3 Konstytucji RP) - byłoby orzeczenie nakazu rozbiórki z powodu niezgodności obiektu budowlanego z przepisami o planowaniu przestrzennym obowiązującymi w czasie orzekania przez organy z pominięciem oceny przeznaczenia terenu w okresie wcześniejszym. O ile samo zjawisko samowoli budowlanej należy uznać za wysoce naganne, o tyle jednak w razie bierności organów administracji, które nie podejmowały żadnych działań zmierzających do legalizacji tej samowoli, podczas gdy stan prawny w zakresie przepisów o planowaniu przestrzennym był przez lata korzystniejszy dla inwestora, interes prawny takiego inwestora zasługuje na konstytucyjną ochronę."
W niniejszej sprawie, organy obu instancji nie poczyniły pełnych ustaleń w kontekście omawianej przesłanki, w efekcie – w sposób nieuprawniony przyjęły, iż zachodzi podstawa do orzeczenia nakazu rozbiórki na jej podstawie.
Nie sposób bowiem uznać za tymi organami, aby o przeznaczeniu terenu w rozumieniu ww. art. 37 ust. 1 pkt 1 Prawa budowlanego z 1974 r. decydować miał wypis z rejestru gruntów, czy informacja z księgi wieczystej w sytuacji, gdy nie są to źródła określenia przeznaczenia nieruchomości, o czym wyraźnie stanowi art. 37 ust. 1 pkt 1, wskazując w tej kwestii na przepisy o planowaniu przestrzennym. Tymczasem w obu decyzjach wydanych w sprawie powyższe przede wszystkim stanowiło podstawę ustalenia, iż obiekt powstał na nieruchomości nieprzeznaczonej pod zabudowę. W tym też zakresie Sąd w pełni podziela zarzuty i argumenty skargi.
Nadto, Sąd stwierdza, iż o prawidłowości wydanych w sprawie decyzji nie może stanowić nawiązanie organu odwoławczego do miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego zatwierdzonego uchwałą Rady Gminy w [...], nr [...] z dnia [...] listopada 1994 r. (Dz. Urz. Woj. [...] Nr [...], poz. [...]), a to z następujących przyczyn.
Przede wszystkim zważyć trzeba, iż dla przedmiotowej działki nr ew. [...] w miejscowości [...] nie ma aktualnie obowiązującego planu zagospodarowania (v. pismo Wójta Gminy [...] z dnia [...] grudnia 2014 r. znak: [...] w aktach sprawy). Brak planu miejscowego uniemożliwia zaś stwierdzenie wystąpienia sytuacji opisanej w art. 37 ust. 1 pkt 1. Niemniej, stosując się do ww. uchwały NSA, należało w sprawie wziąć pod uwagę także plany miejscowe już nieobowiązujące, tj. te uchwały w sprawie planów miejscowych, które uprzednio obowiązywały na tym terenie, począwszy od daty realizacji obiektu. W konsekwencji, powołanie się przez organ odwoławczy tylko na zapisy planu miejscowego z 1994 r. w sytuacji, gdy już z jego treści wynika, że zmieniono nim Plan Ogólny Zagospodarowania Przestrzennego Gminy [...] (zatwierdzony uchwałą nr [...] Gminnej Rady Narodowej z dnia [...] kwietnia 1990 r.), a wprowadzono nim zmiany do Planu Ogólnego Zagospodarowania Przestrzennego Wsi [...] zatwierdzonego uchwałą nr [...] z dnia [...] grudnia 1988 r. (Dz. Urz. Woj. [...] Nr [...] , poz. [...] z dnia [...] stycznia 1989 r.), należy uznać za niewystarczające dla dokonania pełnej oceny w sprawie. W takiej sytuacji i wobec zrealizowania obiektu w latach 80 XX wieku, należało bowiem wziąć pod uwagę również plany wcześniejsze obowiązujące na tym obszarze.
Niezależnie od powyższego, Sąd stwierdza, że za błędną należy uznać interpretację zapisów planu miejscowego z 1994 r. wskazaną w decyzji organu II instancji. Zgodnie z zapisami tego planu, działka o nr ew. [...] ([...]) położona była na obszarze predysponowanym dla rozwoju funkcji rekreacyjno-wypoczynkowej (ppkt 6.3 planu); na tym obszarze wyznaczono kompleksy obejmujące tereny leśne z istniejącą zabudową letniskową, jednocześnie wprowadzono zakaz dalszej zabudowy tych terenów (ppkt 6.5 planu). Z powyższego w efekcie wynika, iż plan miejscowy nie dopuszczał realizacji nowej zabudowy, ale sankcjonował już zrealizowaną, tj. akceptował wybudowane obiekty. Tym samym nie sposób przyjąć za organem II instancji, aby powyżej przywołane zapisy planu miejscowego z 1994 r. uniemożliwiały dokonanie legalizacji przedmiotowego w sprawie budynku letniskowego. W tym też kontekście Sąd także podziela stanowisko przedstawione w skardze i zgadza się ze skarżącym, iż ww. zapisy planu dotyczą każdej zabudowy jaka powstała na przedmiotowym obszarze, a więc (wbrew stanowisku organu odwoławczego) także tej – zrealizowanej w warunkach samowoli budowlanej.
Z tych też przyczyn Sąd uznał, iż zarzuty skargi dotyczące zastosowania w sprawie art. 37 ust. 1 pkt 1 Prawa budowlanego z 1974 r. są uzasadnione i skutkować muszą uchyleniem obu decyzji wydanych w sprawie. Należy bowiem zgodzić się ze skarżącym, iż decyzje wydane w sprawie nie zostały poprzedzone wyczerpującym postępowaniem dowodowym, nadto – aby jego wynik wskazywał na konieczność orzeczenia w sprawie nakazu rozbiórki na podstawie ww. art. 37 ust. 1 pkt 1.
W tej sytuacji, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.), Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie orzekł, jak w sentencji.
O kosztach postępowania Sąd orzekł na zasadzie art. 200 tej ustawy, z uwzględnieniem wpisu od skargi i kosztów zastępstwa procesowego. Ustalając wysokość tych ostatnich, Sąd wziął pod uwagę § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2015 r., poz. 1804).
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 25.07.2026. · Źródło