VII SA/Wa 170/17

WyrokWSA w Warszawie2017-11-22

Skład orzekający: Agnieszka Wilczewska – Rzepecka, Sławomir Fularski, Mirosława Kowalska

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy wnioskodawca, który nie był stroną w postępowaniu o wydanie pozwolenia na budowę, posiada legitymację do wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności tej decyzji?
Ratio decidendi
Wnioskodawca, który nie wykazał interesu prawnego wynikającego z konkretnej normy prawa materialnego, nie posiada legitymacji do wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji o pozwoleniu na budowę, nawet jeśli był stroną w postępowaniu przed organem pierwszej instancji. Brak przymiotu strony w postępowaniu o stwierdzenie nieważności uzasadnia umorzenie postępowania przez organ odwoławczy.
Stan faktyczny
Wnioskodawca D. W. złożył wniosek o stwierdzenie nieważności decyzji Starosty G. z dnia [...] lutego 2015 r., zatwierdzającej projekt budowlany i udzielającej pozwolenia na budowę szklarni. Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego uchylił decyzję Wojewody K.P. z dnia [...] czerwca 2016 r. (która rozpatrywała odwołanie D. W.) i umorzył postępowanie organu I instancji, uznając, że D. W. nie posiada przymiotu strony w postępowaniu o wydanie pozwolenia na budowę, gdyż jego nieruchomość nie znajduje się w obszarze oddziaływania inwestycji. D. W. zaskarżył decyzję Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego do WSA w Warszawie, zarzucając naruszenie przepisów proceduralnych i materialnych.
Rozstrzygnięcie
Oddalił skargę.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Agnieszka Wilczewska – Rzepecka, , Sędzia WSA Sławomir Fularski, Sędzia WSA Mirosława Kowalska (spr.), Protokolant spec. Eliza Jędrasik, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 22 listopada 2017 r. sprawy ze skargi D. W. na decyzję Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] listopada 2016 r. znak: [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji oddala skargę Zaskarżoną decyzją z [...] listopada 2016 r., znak: [...] po rozpatrzeniu odwołania D. W. od decyzji Wojewody K.P. z [...] czerwca 2016 r., znak: [...], odmawiającej stwierdzenia, na wniosek D. W., nieważności decyzji Starosty G. z [...] lutego 2015 r., Nr [...], znak: [...] (sprostowanej postanowieniem Starosty G. z [...] lutego 2015 r., znak: [...]), zatwierdzającej projekt budowlany i udzielającej J. Z. pozwolenia na budowę szklarni wraz z wewnętrznym systemem gromadzenia wody opadowej w obiegu zamkniętym przy wykorzystaniu 10 wewnętrznych retencyjnych zbiorników stalowych oraz instalacją wodną, łącznika między projektowaną szklarnią nr 6 a istniejącą szklarnią nr 1, płyty żelbetowej na odpady roślinne wraz ze szczelnym zbiornikiem na odcieki na działkach o nr ew. [...] w miejscowości B.B., obręb B. B., gmina G. - uchylił zaskarżoną decyzję w całości i umorzył postępowanie organu I instancji. W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji organ wskazał, że w przypadku wszczęcia postępowania, jeżeli w jego toku okaże się z jakiejkolwiek przyczyny jest ono bezprzedmiotowe, organ administracji publicznej wydaje decyzję o umorzeniu postępowania. Bezprzedmiotowość postępowania administracyjnego, o której stanowi art. 105 § 1 k.p.a. zachodzi, gdy brak jest jednego z elementów stosunku materialnoprawnego, wobec czego nie można wydać decyzji załatwiającej sprawę przez rozstrzygnięcie jej co do istoty. Może mieć ona charakter podmiotowy lub przedmiotowy. Pierwszy z przypadków zachodzi wtedy, gdy z żądaniem występuje podmiot, któremu nie służy przymiot strony w postępowaniu, drugi - gdy sprawa nie ma charakteru administracyjnego, albo gdy nastąpiło przedawnienie żądania lub gdy brak jest przedmiotu żądania. Umorzenie postępowania w przypadku bezprzedmiotowości jest obligatoryjne zaś decyzja o umorzeniu postępowania nie rozstrzyga o materialno-prawnych uprawnieniach i obowiązkach stron i jest równoznaczna z brakiem przesłanek do merytorycznego orzekania co do istoty sprawy. Stosownie do art. 28 k.p.a., stroną jest każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek. Interes prawny w postępowaniu administracyjnym oznacza ustalenie przepisu prawa powszechnie obowiązującego, na podstawie którego można skutecznie żądać czynności organu z zamiarem zaspokojenia jakiejś potrzeby. Podmiot dla którego z przepisów prawa materialnego nie wynikają żadne uprawnienia ani obowiązki, nie ma przymiotu strony w świetle art. 28 k.p.a. i nie jest legitymowany do żądania wszczęcia postępowania, czy też kwestionowania zapadłych w tym postępowaniu rozstrzygnięć. Zgodnie z art. 28 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz. U. z 2016r., poz. 290), stanowiącym przepis szczególny w stosunku do art. 28 k.p.a., stronami w postępowaniu o wydanie pozwolenia na budowę są inwestor oraz właściciele, użytkownicy wieczyści lub zarządcy nieruchomości znajdujących się w obszarze oddziaływania inwestycji. Obszar oddziaływania obiektu definiuje art.3 pkt 20 ustawy Prawo budowlane jako teren wyznaczony w jego otoczeniu na podstawie przepisów odrębnych, wprowadzających związane z tym obiektem ograniczenia w zagospodarowaniu, w tym zabudowy tego terenu. W wyroku z 16 marca 2009 r., sygn. akt II OSK 1540/08, Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, że postępowanie nadzwyczajne w sprawie stwierdzenia nieważności pozwolenia na budowę stanowi jedynie odrębną, sprawę procesową a nie materialnoprawną w stosunku do postępowania o udzielenie pozwolenia na budowę, brak jest racjonalnych przesłanek do rozszerzania kręgu stron postępowania nadzwyczajnego w stosunku do postępowania zwykłego. W obu tych postępowaniach normą materialnoprawną określającą krąg stron postępowania jest art. 28 ust. 2 Prawa budowlanego. (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z 5 kwietnia 2007r. sygn. akt II OSK 598/06 i z 25 września 2008 r., sygn. akt II OSK 1058/07). Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego stwierdził - przepis art. 28 ust: 2 Prawa budowlanego stanowi lex specialis w stosunku do art. 28 k.p.a. ale nie oznacza to, że przepis art. 28 k.p.a. nie ma zastosowania w postępowaniu w sprawie dotyczącej pozwolenia na budowę. W postępowaniu w sprawie pozwolenia na budowę "interes prawny lub obowiązek", o którym mowa w art. 28 k.p.a. jest wyprowadzany z art. 28 ust. 2 ustawy Prawo budowlane. Warunkiem uznania danego podmiotu za stronę postępowania i dopuszczenia go do udziału w nim jest zatem wykazanie w dacie wystąpienia z wnioskiem, że planowania inwestycja będzie wpływać na jego nieruchomość i godzić w konkretne uprawnienie do zagospodarowania nieruchomości. Tylko wskazanie konkretnego przepisu prawa w powiązaniu ze wskazaniem konkretnego naruszonego uprawnienia, które powoduje ograniczenie w zagospodarowaniu działki osoby skarżącej może być podstawą do rozważenia wad projektu i pozwolenia na budowę. Organ wskazał także, że od tak pojmowanego interesu prawnego należy odróżnić interes faktyczny, kiedy to jednostka jest wprawdzie zainteresowana rozstrzygnięciem sprawy administracyjnej, nie może jednak wskazać przepisu prawa który stanowiłby podstawę jej roszczenia i w konsekwencji uprawniał ją do żądania stosownych czynności organu administracyjnego. Odnosząc powyższe wskazania do okoliczności niniejszej sprawy organ stwierdził, że przedmiotowa inwestycja zaprojektowana na działkach o nr ew. [...] i [...] polega na budowie szklarni wraz z łącznikiem pomiędzy projektowaną szklarnią a istniejącą szklarnią, płyty na odpady biologiczne wraz ze zbiornikiem na odcieki z tej płyty oraz budowie zbiorników na wody opadowe. Z wnioskiem o stwierdzenie nieważności decyzji w przedmiocie pozwolenia na jej budowę - decyzji Starosty G. z dnia [...] lutego 2015 r., Nr [...], znak: [...], wystąpił D. W., właściciel działki o nr ew. [...] (księga wieczysta o nr [...]). Jak wynika z projektu zagospodarowania działki (rys. nr 1, str. 58, projektu budowlanego), działka o nr ew. [...] graniczy bezpośrednio z działką o nr ew. [...]. Natomiast od działki o nr ew. [...], oddzielona jest działką o nr ew. [...]. Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego podkreślił, że zgodnie z utrwalonym stanowiskiem orzecznictwa sądowo-administracyjnego (zob. Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie w Warszawie z 30 września 2011 r., sygn. akt VII SA/Wa 588/10; z 15 października 2009 r., sygn. akt VII SA/Wa 940/09;), jak i poglądem nauki prawa (zob. J. Dessoulavy-Śliwiński [w:] Z. Niewiadomski (red.), Prawo budowlane. Komentarz, Warszawa 2007, s. 326), sam fakt, iż dany podmiot jest właścicielem, zarządcą lub użytkownikiem wieczystym nieruchomości sąsiadującej z nieruchomością inwestycyjną nie jest wystarczającą podstawą do uznania, że podmiotowi takiemu przysługuje status strony postępowania dotyczącego decyzji o pozwoleniu na budowę. Z projektu zagospodarowania działki wynika, że projektowana szklarnia o wysokości 4,60 m (rys. nr 6 - przekrój A-A, str. 64, projektu budowlanego), w najbliższym punkcie oddalona jest o ok. 65 m od granicy z działką o nr ew. [...]. Łącznik pomiędzy projektowaną szklarnią a istniejącą szklarnią został zaprojektowany w najbliższym punkcie w odległości ok. 105 m od granicy z działką o nr ew. [...]. Płyta na odpady biologiczne wraz ze zbiornikiem na odcieki z tej płyty została zaprojektowana w najbliższym punkcie w odległości ponad 145 m od granicy z działką o nr ew. [...]. Zbiorniki na wody opadowe zostały zaprojektowane w najbliższym punkcie w odległości ok. 72,5 m od granicy z działką o nr ew. [...]. Ponadto, uwidocznione na projekcie zagospodarowania terenu szklarnie oznaczone nr 7 i 8, jak również łączący je łącznik (nr 14) oraz ekrany dźwiękoszczelne nie są objęte kwestionowanym pozwoleniem na budowę. Zdaniem Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego zgodnie z opisanymi powyżej ustaleniami ocenić należy, że planowane przedsięwzięcie nie ogranicza nieruchomości wnioskodawcy w możliwości jej zagospodarowania. W szczególności takie ograniczenie nie wynika z § 6 ust. 4 pkt. 3 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej z dnia 7 października 1997 r., (Dz. U z 1997 r. Nr 132, poz. 877 ze zm.) w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budowle rolnicze i ich usytuowanie, w myśl którego odległości zamkniętych zbiorników na produkty pofermentacyjne w postaci płynnej, mierzone od pokryw i wylotów wentylacyjnych, powinny wynosić co najmniej 4 m od granicy działki sąsiedniej. Ponadto, takie ograniczenia nie wynikają również z przepisu § 12 ust. 1 pkt 1 i 2 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz. U. z 2002r. Nr 75 poz. 690 z późn. zm.), stanowiącego, że jeżeli z przepisów § 13, 60 i 271-273 lub przepisów odrębnych określających dopuszczalne odległości niektórych budowli od budynków nie wynikają inne wymagania, budynek na działce budowlanej należy sytuować w odległości od granicy z sąsiednią działką budowlaną nie mniejszej niż: 1) 4 m - w przypadku budynku zwróconego ścianą z otworami okiennymi lub drzwiowymi w stronę tej granicy; 2) 3 m - w przypadku budynku zwróconego ścianą bez otworów okiennych lub drzwiowych w stronę tej granicy, b) § 13 ww. rozporządzenia dotyczącego zapewnienia naturalnego oświetlenia c) § 271 ww. rozporządzenia określającego kwestię usytuowania budynków z uwagi na bezpieczeństwo pożarowe. Z projektu budowlanego (pkt. 2.2 - Uciążliwości, str. 5 części opisowej projektu budowlanego) wynika, że "Obiekt realizowany jako szklarnia pod uprawy roślin z projektowanym wyposażeniem i przeznaczeniem funkcjonalnym nie wprowadza emisji hałasów i wibracji. (...) Obiekty nie wprowadza szczególnych zakłóceń w ekologicznej charakterystyce powierzchni ziemi, gleby, wód powierzchniowych i podziemnych". Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego powołując się na utrwaloną linią orzeczniczą sądów administracyjnych stwierdził, że pewnych ustaleń dotyczących uciążliwości związanych z i działalnością powstających obiektów np. w postaci zwiększonego hałasu nie należy utożsamiać z oceną obszaru oddziaływania realizowanych obiektów budowlanych na tereny sąsiadujące w rozumieniu cytowanych przepisów. Organ prowadząc postępowanie dotyczące pozwolenia na budowę powinien bardzo często uwzględniać sprzeczne interesy, z jednej strony inwestora, z drugiej zaś osób, których prawa mogą zostać poprzez realizację inwestycji naruszone. Czym innym jednak jest interes prawny, którego granice zakreślają powołane wyżej przepisy Prawa budowlanego, a czym innym postulaty, oczekiwania i życzenia obywateli dotyczące prowadzenia określonej polityki planowania przestrzennego i realizowanych inwestycji. Każda inwestycja powoduje jakieś uciążliwości i utrudnienia dla najbliższych sąsiadów, co jednakże nie jest równoznaczne z przyznaniem tym osobom przymiotu strony w postępowaniu administracyjnym dotyczącym rozstrzygnięcia dopuszczalności realizacji inwestycji. Interes faktyczny, istotny dla samego zainteresowanych nie daje podstaw do uznania za stronę postępowania zarówno w świetle art. 28 k.p.a. i art. 28 ust. 2 ustawy Prawo budowlane. Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego podkreślił ponadto, że źródłem interesu prawnego nie mogą być immisje pośrednie (takie jak hałas, drgania, nieprzyjemne zapachy). Jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 28 kwietnia 2009 r., sygn. akt II OSK 12/08, fakt "immisji pośrednich" z jednej nieruchomości na inną nie uzasadnia przyznania osobie poszkodowanej tymi niekorzystnymi oddziaływaniami przymiotu strony w rozumieniu art. 28 ust. 2 ustawy Prawo budowlane. Z definicji "obszaru oddziaływania obiektu" wynika bowiem, że chodzi o takie ograniczenia w zagospodarowaniu sąsiadującego z obiektem terenu, które są skutkiem obowiązywania odrębnych przepisów. Ewentualne przekroczenie poziomu immisji pośrednich rodzi natomiast wyłącznie określone roszczenie o charakterze cywilnoprawnym, lecz nie daje praw strony w rozumieniu unormowań Prawa budowlanego. Z brzmienia art. 28 ust. 2 wyżej wymienionej ustawy wynika, że w sprawie dotyczącej pozwolenia na budowę pojęcie interesu prawnego opiera się na przepisach materialnego prawa administracyjnego, nie zaś na regulacjach prawa cywilnego, dotyczących ochrony własności. Tym samym wskazane przez wnioskodawcę oddziaływanie pozostaje bez znaczenia na gruncie postępowania administracyjnego, gdyż kwestia immisji nie ma charakteru sprawy administracyjnej. Powyższe kwestie mogą być przedmiotem postępowania prowadzonego przed sądem powszechnym, z uwagi na ich cywilny charakter. W podsumowaniu uzasadnianie podjętego rozstrzygnięcia, Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego stwierdził, że działka nr ew. [...] nie znajduje się w obszarze oddziaływania kwestionowanej inwestycji. Tym samym wnioskodawca nie posiada przymiotu strony w postępowaniu dotyczącym udzielania pozwolenia na budowę objętej decyzją Starosty G. z dnia [...] lutego 2015 r., Nr [...], znak: [...]. Skoro zaś wnioskodawca nie jest stroną postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności wymienionym wyżej decyzji Starosty G. to należało uchylić decyzję Wojewody K.-P. z dnia [...] czerwca 2016 r., znak: [...] umorzyć postępowanie organu I instancji. Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego stwierdził dodatkowo, że z uwagi na formalny charakter niniejszego rozstrzygnięcie brak jest możliwości odniesienia się merytorycznych zarzutów dotyczących kwestionowanej decyzji Starosty G.. Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na powyższe orzeczenie wniósł D. W.. Zarzucił naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy: art. 157 § 2 k.p.a. poprzez uznanie, że skarżącemu nie przysługuje legitymacja do wszczęcia postępowania w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji o zatwierdzeniu projektu budowlanego oraz zezwolenia na budowę szklarni z uwagi na fakt, że nie przysługiwał mu przymiot strony w postępowaniu o wydanie tego pozwolenia, podczas gdy skarżący jest stroną postępowania o stwierdzenie nieważności przedmiotowej decyzji, z uwagi na powołany i wykazany interes prawny w jej unieważnieniu, art. 105 k.p.a. poprzez błędne uznanie, iż z powodu braku podmiotowego substratu postępowania, jest ono bezprzedmiotowe, podczas gdy skarżący ze względu na swój interes prawny jest stroną w postępowaniu o stwierdzenie nieważności decyzji o zatwierdzeniu projektu budowlanego oraz zezwolenia na budowę szklarni, co wyklucza istnienie bezprzedmiotowości tego postępowania, art. 139 k.p.a. poprzez wydanie decyzji na niekorzyść strony, która odebrała skarżącemu status strony postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji o zatwierdzeniu projektu budowlanego oraz zezwolenia na budowę szklarni, który to status został przyznany przez organ I instancji, art. 138 § 1 pkt. 2 k.p.a. poprzez błędne wydanie decyzji tzw. kasatoryjnej, podczas gdy organ był zobowiązany do wydania merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji o zatwierdzeniu projektu budowlanego oraz zezwolenia na budowę szklarni, tym bardziej iż organ II instancji zbadał kwestię interesu prawnego skarżącego w postępowaniu o zatwierdzeniu projektu budowlanego oraz zezwolenia na budowę szklarni. Skarżący zarzucił także naruszenie prawa materialnego tj.: art. 61 § 4 k.p.a. w zw. z art. 156 § 1 pkt. 2 k.p.a. w zw. z art. 127 k.p.a. poprzez brak stwierdzenia rażącego naruszenia prawa dokonanego przez organ zatwierdzający projekt budowlany i zezwalający na budowę szklarni, przejawiającego się w nieprawidłowym ustaleniu kręgu stron postępowania i w konsekwencji niezawiadomieniu skarżącego o jego wszczęciu, mimo iż miał on interes prawny w tej sprawie. Na podstawie art. 145 § 1 pkt. 1 lit. a i c oraz na podstawie art. 145 a § 1 p.p.s.a. skarżący wniósł o: uchylenie zaskarżonej decyzji w całości, zobowiązanie organu do wydania decyzji stwierdzającej nieważność decyzji z dnia [...] lutego 2015 roku wydanej przez Starostę G. nr [...] zatwierdzającej projekt budowlany i udzielającej pozwolenia na budowę szklarni wraz z wewnętrznym systemem gromadzenia wody opadowej na działkach o numerach ewidencyjnych [...] i [...] oraz zasądzenie od organu na rzecz skarżącego kosztów postępowania. Stanowisko skarżącego znalazło rozwinięcie w uzasadnieniu skargi. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał wcześniej prezentowaną argumentacje. Wojewódzki Sad Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Rzeczą Sądu, w niniejszym postępowaniu, było stosownie do dyspozycji art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1269), dokonanie kontroli zaskarżonego i poprzedzającego go aktu pod względem zgodności z prawem - prawidłowości zastosowania przepisów obowiązującego prawa oraz trafności ich wykładni. Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Zaskarżona decyzja odpowiada przepisom prawa. Sąd w pełni podziela ustalenia i argumentację organu, które legły u podstaw rozstrzygnięcia podjętego w zaskarżonym orzeczeniu. Ocenia je jako prawidłowe, wyczerpujące. Przyjmuje za własne. Zarzuty skargi nie są uzasadnione. I tak wbrew stanowisku skarżącego nie przysługuje mu legitymacja do wszczęcia postępowania o stwierdzenie nieważności objętej jego wnioskiem decyzji zatwierdzającej projekt budowlany szklarni i zezwalającej na jej budowę. Ma racje skarżący przywołując pogląd prawny, zgodnie z którym stronę postępowania w sprawie o stwierdzenie nieważności decyzji jest nie tylko strona postępowania zwykłego zakończonego wydaniem kwestionowanej decyzji, lecz również każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczyć mogą skutki stwierdzenia nieważności decyzji. Tyle tylko, że jak zostało to prawidłowo wywiedzione w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, skarżący nie ma interesu prawnego, wynikającego z konkretnej normy prawa materialnego. O pozycji procesowej skarżącego, o odmowie przyznania mu przymiotu strony nie decydowało jak wskazuje się w uzasadnieniu skargi postawienie znaku równości pomiędzy kręgiem stron w postępowaniu o pozwolenie na budowę oraz w postępowaniu o jego unieważnienie. Wbrew stanowisku skarżącego nie wykazał on interesu prawnego rozumianego przez pryzmat art. 28 k.p.a. a badanego zgodnie z art. 28 ustawy Prawo budowlane. Jak słusznie stwierdził Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego w postępowaniu w sprawie pozwolenia na budowę "interes prawny lub obowiązek", o którym mowa w art. 28 k.p.a. jest wyprowadzany z art. 28 ust. 2 Prawa budowlanego. Skarżący nie spełnił warunku uznania go za stronę postępowania i dopuszczenia go do udziału w nim. W dacie wystąpienia z wnioskiem o stwierdzenie nieważności decyzji nie wykazał obiektywnego interesu, interesu prawnego wynikającego z ustalenia, że planowania inwestycja będzie wpływać na jego nieruchomość i godzić w konkretne uprawnienie do zagospodarowania nieruchomości. Nie wypełnią pojęcia interesu prawnego, w wymienionym wyżej ustawowym znaczeniu, wskazywane przez skarżącego przesłanki takie jak emisja Co2 oraz hałasu. Stanowisko organu w tym zakresie Sąd w pełni podziela. Organ wbrew zarzutom skargi nie naruszył także art. 105 § 1 k.p.a. Wobec prawidłowego ustalenia, że skarżącemu nie przysługuje przymiot strony zachodziła przeszkoda podmiotowa do prowadzenia tegoż postępowania. Żądanie wszczęcia postępowania w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji przysługuje tylko stronie, co wynika wprost z art. 157 § 2 k.p.a. W przypadku, gdy wniosek o stwierdzenie nieważności decyzji nie pochodzi od strony postępowania, organ zobligowany jest zareagować albo postanowieniem o odmowie wszczęcia postępowania na podstawie art. 61a § 1 k.p.a. albo - decyzją o umorzeniu postępowania na podstawie art. 105 § 1 k.p.a. , w sytuacji ustalenia dopiero w jego toku, że wniosek nie pochodzi od strony. Także wbrew zarzutom skargi o wadliwości zaskarżonej decyzji nie decyduje to, że organ I instancji, Starosta K.-P. nie zakwestionował interesu prawnego skarżącego. postępowanie rozpoczął, a także zakończył wydając merytoryczne rozstrzygnięcie. Nie jest uzasadniony podniesiony w skardze w tym kontekście, zarzut naruszenia zakazu reformationis in peius. Zgodnie z art. 139 k.p.a. organ odwoławczy nie może wydać decyzji na niekorzyść strony odwołującej się, chyba że zaskarżona decyzja rażąco narusza prawo lub rażąco narusza interes społeczny. "Niekorzyść", o której mowa w powołanym art. 139 k.p.a., to obiektywne pogorszenie sytuacji prawnej strony odwołującej się wskutek wydania decyzji przez organ odwoławczy. O tym, czy pogorszenie takie nastąpi, przesądza zestawienie osnowy decyzji (postanowienia) organu pierwszej instancji z rozstrzygnięciem organu odwoławczego. Ustawodawca nie definiuje pojęcia "wydanie orzeczenia na niekorzyść strony". Można w związku z tym stwierdzić, że orzeczeniem na niekorzyść strony skarżącej - w rozumieniu art. 139 k.p.a.- będzie każde rozstrzygnięcie, które pogarsza sytuację odwołującego się w stosunku do tej, jaką miał przed wniesieniem odwołania, przy czym pogorszenie to nie musi dotyczyć wyłącznie jego praw czy obowiązków wynikających z prawa materialnego, ale także pewnych uprawnień faktycznych czy procesowych, powstałych w wyniku wydania zaskarżonego rozstrzygnięcia. Oznacza to, że organ odwoławczy nie może orzec w sposób, który pogarsza sytuację strony odwołującej się, tj. tę sytuację, którą ukształtowała decyzja organu pierwszej instancji. Ma rację skarżący powołując się na pogląd prawny - organ odwoławczy nie może natomiast podważyć interesu prawnego określonej osoby jako strony postępowania, gdy organ pierwszej instancji uczynił tę osobę adresatem rozstrzygnięcia Jednak wbrew stanowisku skarżącego nie był on adresatem decyzji organu pierwszej instancji. Decyzja ta nie określała jego prawa, nie wydawała wobec niego nakazu, obowiązku. Organ drugiej instancji w zaskarżonej decyzji nie wydał orzeczenia mniej korzystnego niż organ pierwszej instancji w zakresie praw bądź obowiązków skarżącego. Skarżący oczekiwał decyzji o stwierdzeniu nieważności - organ pierwszej instancji odmówił stwierdzenia nieważności. Organ drugiej instancji uchylił tę decyzje i umorzył postępowanie jako wszczęte na wniosek podmiotu, który nie miał przymiotu strony. Sąd oceniając przedstawione powyżej zagadnienie w pełni podzielił pogląd wyrażony w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z 12 października 2012 r., w sprawie o sygn. akt II GSK 1099/1, LEX nr 1233921 - decyzja, o jakiej mowa w art. 139 k.p.a., czyli decyzja na niekorzyść strony to tylko taka decyzja organu odwoławczego, przy pomocy której organ ten uchyla zaskarżoną decyzję w całości albo w części i w tym zakresie orzeka co do istoty sprawy (art. 138 § 1 pkt 2 in principio k.p.a.). Decyzja o umorzeniu postępowania nie rozstrzyga o materialnoprawnych uprawnieniach i obowiązkach strony, wywiera bowiem inny skutek, przyjmuje, że nie ma przesłanek do merytorycznego orzekania co do istoty sprawy. Skutki tej decyzji mają charakter procesowy. Nie kształtuje się stosunek materialnoprawny. Decyzja umarzająca postępowanie administracyjne na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 in fine k.p.a. lub też art. 138 § 1 pkt 3 k.p.a. nie może ze swej istoty być dla strony "niekorzystna" w rozumieniu art. 139 k.p.a. Nie ma racji skarżący, wskakując na obowiązek organu drugiej instancji w merytorycznym rozpoznaniu sprawy. Po ustaleniu braku przymiotu strony, podmiotu na wniosek, którego wszczęte i prowadzone było postępowanie przed organem pierwszej instancji, zasadnie uchylono decyzję tego organu i umorzono postępowanie. Organ drugiej instancji, wobec formalnego charakteru podjętego rozstrzygnięcia, nie mógł badać decyzji objętej wnioskiem skarżącego o stwierdzenie jej nieważności, pod kątem jej merytorycznej oceny w postępowaniu nieważnościowym. Kierując się powyższą argumentacją Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie orzekł jak w sentencji w trybie art. 151 p.p.s.a. - ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U.2017.1369 t.j.).

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 24.07.2026. · Źródło