VII SA/Wa 1705/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA – Tadeusz Nowak po rozpoznaniu w dniu 23 października 2012 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi W. L. na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] maja 2012 r. nr [...] w przedmiocie nakazu rozbiórki postanawia: odmówić W. L. przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym dotyczącym zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata. W dniu 7 sierpnia 2012 r. do Sądu wpłynął wniosek W. L. o przyznanie prawa pomocy, w którym zakreślił, że wnosi o ustanowienie radcy prawnego lub ustanowienie adwokata. We wniosku skarżący podał, że uzyskuje dochód miesięczny brutto w kwocie 843,29 zł z tytułu emerytury oraz utrzymuje się również z zapomóg z opieki społecznej. Wskazał, iż posiada ¼ nieruchomości o powierzchni 52 m² oraz ¼ działki o powierzchni 600 m². Wyjaśnił również, że rubryka odnosząca się do stanu majątkowego osób pozostających ze skarżącym we wspólnym gospodarstwie domowym dotyczy matki skarżącego I. L. i siostry A. W. Zarządzeniem z dnia 22 sierpnia 2012 r. wezwano wnioskodawcę do wyjaśnienia w jakim zakresie wnosi o przyznanie prawa pomocy, gdyż w skardze z dnia 18 czerwca 2012 r. oraz piśmie z dnia 28 czerwca 2012 r. wniósł o zwolnienie od kosztów sądowych, w nadesłanym zaś formularzu w pkt 4 zakreślił, że wnosi o ustanowienie radcy prawnego lub adwokata. Jednocześnie wezwano wnioskodawcę do złożenia dodatkowych wyjaśnień dotyczących nadesłanego wniosku o przyznanie prawa pomocy poprzez podanie, czy samodzielnie prowadzi gospodarstwo domowe, czy też pozostaje z innymi osobami, jeśli tak należało wyszczególnić te osoby oraz podać wysokość uzyskiwanego przez nie dochodu. Wezwano także wnioskodawcę do wskazania jakie ponosi miesięczne koszty związane z utrzymaniem domu (gaz, opłaty za energię, telefon, podatek od nieruchomości, itp.) - należało je wyszczególnić i podać ich wysokość. Zobowiązano wnioskodawcę również do podania wysokości kwoty pieniężnej jaką przeznacza miesięcznie na codzienne utrzymanie (żywność, odzież, leki itp.) oraz w jakiej wysokości lub formie i z jaką częstotliwością uzyskuje pomoc z opieki społecznej. Ponadto wezwano wnioskodawcę do wskazania, czy uzyskuje pomoc od rodziny lub znajomych, organizacji społecznych lub państwowych, jeśli tak należało wskazać od kogo, w jakiej wysokości lub formie oraz do złożenia oświadczenia, czy posiada oszczędności pieniężne, jeśli tak należało podać ich wysokość. Pismem z dnia 1 września 2012r. wnioskodawca poinformował, że "konkretnych i jednoznacznych odpowiedzi będzie w stanie dopiero udzielić, kiedy ustanowiony zostanie mu adwokat i zostanie zwolniony z kosztów sądowych". Wobec treści zawartej w powyższym piśmie uznano, iż wnioskodawca wnioskuje o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata. Postanowieniem referendarza sądowego z dnia 13 września 2012 r. odmówiono W. L. przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym dotyczącym zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata. Od powyższego postanowienia skarżący wniósł w ustawowym terminie sprzeciw. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 246 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270, dalej p.p.s.a.), przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (pkt 1), zaś w zakresie częściowym – gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (pkt 2). Żądanie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata jest wnioskiem o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym, stosownie do art. 245 § 2 ww. ustawy. Co do zasady, strona jest zobowiązana do ponoszenia kosztów związanych z jej udziałem w sprawie. Prawo pomocy, jako instytucja o charakterze wyjątkowym, powinno być zatem stosowane w sytuacjach uzasadnionych szczególnymi okolicznościami, gdy wnioskodawca nie posiada żadnych lub wystarczających możliwości sfinansowania kosztów postępowania. Opłaty sądowe stanowią rodzaj danin publicznych. Zwolnienia od ponoszenia tego rodzaju danin są odstępstwem od konstytucyjnego obowiązku ich powszechnego i równego ponoszenia, wynikającego z art. 84 Konstytucji RP, dlatego też muszą być stosowane w sytuacjach wyjątkowych, gdy istnieją uzasadnione powody do przerzucenia ciężaru dotyczącego danej osoby na współobywateli. Z ich bowiem środków pochodzą dochody budżetu Państwa, z których pokrywa się koszty postępowania sądowego w przypadku zwolnienia skarżącego z obowiązku ich ponoszenia (vide: postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 10 stycznia 2005 r., sygn. akt FZ 478/04). Z treści powołanego wyżej przepisu wynika, że to na wnoszącym wniosek o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar wykazania okoliczności, które mogłyby stanowić podstawę do przyznania prawa pomocy. Rozstrzygnięcie jest zatem uzależnione od tego, co zostanie udowodnione przez stronę. Zaznaczyć trzeba, że podstawę przyznania prawa pomocy stanowią informacje wynikające z oświadczenia zawartego we wniosku składanym przez stronę na urzędowym formularzu. Dane wykazane przez stronę w formularzu powinny być na tyle szczegółowe, wiarygodne i przekonywujące, aby umożliwiały dokonanie oceny rzeczywistej sytuacji finansowej strony. W sytuacji, gdy oświadczenie strony okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, strona jest obowiązana złożyć na wezwanie - w zakreślonym terminie - dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego (art. 255 ww. ustawy). Sąd nie jest natomiast zobowiązany do prowadzenia postępowania wyjaśniającego w sytuacji, gdy przedstawione przez stronę dane uniemożliwiają pełną ocenę jej stanu majątkowego. W niniejszej sprawie wnioskodawca nie wykazał, że znajduje się w sytuacji materialnej kwalifikującej go do przyznania prawa pomocy w żądanym zakresie. Tymczasem przyznanie prawa pomocy jest możliwe wyłącznie w przypadku wyczerpującego przedstawienia informacji, dotyczącej sytuacji materialnej strony. Obowiązkiem strony jest wykazanie zasadności złożonego wniosku w świetle ustawowych przesłanek przyznania prawa pomocy. Ponieważ dane zawarte w formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy nie są wystarczające dla dokonania oceny sytuacji finansowej wnioskodawcy, zaś skarżący nie nadesłał w zakreślonym terminie uzupełniających informacji, wniosek nie mógł zostać uwzględniony przez Sąd. Z uwagi na powyższe na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 w związku z art. 260 p.p.s.a. orzeczono, jak w sentencji postanowienia.