VII SA/Wa 1710/19
WyrokWSA w Warszawie2019-11-27
Skład orzekający: Mariola Kowalska, Tomasz Janeczko, Mirosław Montowski
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy decyzja o ustaleniu miejsca i warunków realizacji inwestycji budowlanej z 1983 r. powinna być traktowana jako pozwolenie na budowę, a w konsekwencji, czy organ właściwy do stwierdzenia jej nieważności to Wojewoda, a nie Samorządowe Kolegium Odwoławcze?Ratio decidendi
Sąd uznał, że decyzja Naczelnika Miasta z 1983 r., mimo nazwy, powinna być zakwalifikowana jako pozwolenie na budowę, ponieważ jej podstawa prawna (art. 28-32 Prawa budowlanego z 1974 r.) dotyczyła pozwoleń na budowę, a przepisy te dopuszczały zawarcie w pozwoleniu na budowę także ustaleń dotyczących miejsca i warunków realizacji inwestycji. W konsekwencji, organem właściwym do stwierdzenia nieważności takiej decyzji jest Wojewoda, a nie Samorządowe Kolegium Odwoławcze, co czyni decyzję Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego (GINB) o umorzeniu postępowania niewłaściwą. Ponadto, organ I instancji nie zbadał wystarczająco kwestii interesu prawnego skarżącego, który posiadał nieruchomość sąsiadującą z inwestycją.Stan faktyczny
Skarżący wniósł o stwierdzenie nieważności decyzji Naczelnika Miasta z 1983 r. zezwalającej na realizację czasowej budowy wytwórni elementów budowlanych. Wojewoda umorzył postępowanie, uznając skarżącego za stronę nieposiadającą przymiotu strony. Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego (GINB) utrzymał w mocy decyzję Wojewody. Skarżący zaskarżył decyzję GINB, zarzucając m.in. błędną kwalifikację decyzji z 1983 r., naruszenie przepisów o postępowaniu i brak zbadania interesu prawnego.Rozstrzygnięcie
Sąd uchylił zaskarżoną decyzję GINB oraz poprzedzającą ją decyzję Wojewody i zasądził od GINB na rzecz skarżącego zwrot kosztów postępowania.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Mariola Kowalska Sędziowie: WSA Tomasz Janeczko (spr.) WSA Mirosław Montowski Protokolant starszy sekretarz sądowy Artur Dobrowolski po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 27 listopada 2019 r. sprawy ze skargi A.G. na decyzję Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] maja 2019 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji; 2. zasądza od Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego na rzecz skarżącego A.G. kwotę 680 zł (sześćset osiemdziesiąt złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Zaskarżoną decyzją z dnia [...] maja 2019 r., znak: [...] Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego (dalej: "GINB", "organ II instancji") na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2018 r., poz. 2096, dalej: "k.p.a."), po rozpatrzeniu odwołania [...] (dalej: "wnioskodawca", "skarżący") od decyzji Wojewody [...] z dnia [...] lutego 2019 r., nr [...], znak: [...] w przedmiocie umorzenia postępowania, utrzymał w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji.
Decyzja organu II instancji zapadła w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy. oparciu o następujący stan faktyczny i prawny sprawy.
Pismem z 10 września 2018 r. skarżący wniósł o stwierdzenie nieważności decyzji Naczelnika Miasta [...] z [...] listopada 1983 r,, nr [...], zezwalającej na miejsce i warunki realizacji czasowej budowy wytwórni elementów budowlanych na okres 10 lat, dotyczącej istniejących obiektów Zakładu [...] przy ul. [...] w [...] na działce nr [...], obręb [...], jednostka ewidencyjna [...]. Decyzja ta przewiduje ponadto, że po upływie wskazanego okresu zabudowa może ulec likwidacji na żądanie tutejszego Urzędu w przypadku realizacji obwodnicy miejskiej, przewidzianej w planie perspektywicznym.
Omawiany wniosek został oparty na art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. Wnioskodawca podnosił, ze przepisy ustawy z dnia 7 lipca 1974 r. Prawo budowlane, nie przewidywały możliwości wydania decyzji o pozwoleniu na budowę ograniczonej czasowo i warunkowo.
Po jego rozpatrzeniu Wojewoda [...] decyzją z [...] lutego 2019 r. umorzył postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności rozstrzygnięcia Naczelnika Miasta [...]. W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że wnioskodawca nie posiada przymiotu strony postępowania.
Wnioskodawca, za pośrednictwem profesjonalnego pełnomocnika, wniósł odwołanie od powyższego rozstrzygnięcia, zarzucając naruszenie przepisów prawa materialnego i procesowego.
Po jego rozpatrzeniu odwołania, GINB decyzją z [...] maja 2019 r., utrzymał w mocy zaskarżone rozstrzygnięcie.
W uzasadnieniu organ II instancji wskazał, że zgodnie z art. 20 ust. 2 pkt 1 ustawy z 24 października 1974 r. - Prawo budowlane (Dz. U. z 1974 r. Nr 38, poz. 229 w brzmieniu na dzień wydania kwestionowanej decyzji) w ramach prac związanych z przygotowaniem inwestycji budowlanej do realizacji, powinno nastąpić ustalenie przez właściwy terenowy organ administracji państwowej miejsca i warunków realizacji projektowanej inwestycji budowlanej. Z kolei stosownie do § 8 ust. 2 rozporządzenia Ministra Gospodarki Terenowej i Ochrony Środowiska z 20 lutego 1975 r. w sprawie nadzoru urbanistyczno- budowlanego (Dz. U. z 1975, Nr 8, poz. 48 ze zm.) decyzja o ustaleniu miejsca i warunków realizacji inwestycji budowlanej określa:
1) teren (działkę budowlaną), na którym inwestycja może być zrealizowana, jego przeznaczenie oraz w razie potrzeby tereny strefy ochronnej,
2) warunki urbanistyczne i architektoniczne realizacji inwestycji na tym terenie, obejmujące w szczególności:
a) główne zasady funkcjonalnego zagospodarowania terenu i powiązania z układem komunikacyjnym otoczenia oraz wskaźniki wykorzystania terenu,
b) zasady ukształtowania przestrzennego i architektonicznego zabudowy i zieleni, z określeniem linii zabudowy, gabarytów obiektów lub dopuszczalnego zakresu ograniczeń w zagospodarowaniu terenów sąsiednich przy uwzględnieniu określonych warunków fizjograficznych i stanu zainwestowania,
c) dopuszczalny stopień i zakres zanieczyszczeń wydalanych do powietrza atmosferycznego oraz uciążliwości dla terenów otaczających,
3) warunki zaopatrzenia w energię, wodę i odprowadzania ścieków, określone przez odpowiednie jednostki,
4) inne warunki i zalecenia mające wpływ na rozwiązania projektowe inwestycji i ewentualną realizację inwestycji towarzyszących i wspólnych.
Wskazany wyżej przepis art. 20 ust. 2 pkt 1 ustawy z 24 października 1974 r. - Prawo budowlane, został uchylony na mocy art. 47 ustawy z 12 lipca 1984 r. o planowaniu przestrzennym (Dz. U. z 1984 r., Nr 35, poz. 185). Materia objęta uchylonym przepisem jest od tego czasu regulowana przepisami o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym.
Organ wskazał, że w obecnym stanie prawnym, stosownie do art. 54 w zw. z art. 64 ustawy z 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (Dz. U z 2018 r. poz. 1945 ze zm.), decyzja o warunkach zabudowy powinna zawierać:
1) rodzaj inwestycji;
2) warunki i szczegółowe zasady zagospodarowania terenu oraz jego zabudowy wynikające z przepisów odrębnych, a w szczególności w zakresie:
a) warunków i wymagań ochrony i kształtowania ładu przestrzennego,
b) ochrony środowiska i zdrowia ludzi oraz dziedzictwa kulturowego i zabytków oraz dóbr kultury współczesnej,
c) obsługi w zakresie infrastruktury technicznej i komunikacji,
d) wymagań dotyczących ochrony interesów osób trzecich, e) ochrony obiektów budowlanych na terenach górniczych;
3) linie rozgraniczające teren inwestycji, wyznaczone na mapie w odpowiedniej skali, z zastrzeżeniem art. 52 ust. 2 pkt 1.
GINB stwierdził, że analiza porównawcza elementów decyzji ustalającej miejsce i warunki realizacji inwestycji oraz obecnie funkcjonującej w systemie prawnym decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu, prowadzi do wniosku, że materia objęta kwestionowana przez skarżącego decyzją Naczelnika Miasta [...] z dnia [...] listopada 1983 r., w obecnym stanie prawnym, odpowiada materii objętej decyzją o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu wydawanej na podstawie przepisów o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym.
Jednocześnie organ II instancji podniósł, że na gruncie art. 60 ust. 1 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym decyzję o warunkach zabudowy wydaje wójt, burmistrz albo prezydent miasta.
Z kolei zgodnie z treścią art. 157 § 1 k.p.a., właściwy do stwierdzenia nieważności decyzji w przypadkach wymienionych w art. 156 jest organ wyższego stopnia, a gdy decyzja wydana została przez ministra lub samorządowe kolegium odwoławcze - ten organ.
Zgodnie z art. 17 pkt 1 k.p.a. organami wyższego stopnia w rozumieniu kodeksu w stosunku do organów jednostek samorządu terytorialnego są samorządowe kolegia odwoławcze, chyba że ustawy szczególne stanowią inaczej. W związku z tym w ocenie organu, rozpatrzenie wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji Naczelnika Miasta [...] leży w kompetencji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...].
Równocześnie GINB wskazał, że jakkolwiek w podstawie prawnej kwestionowanej decyzji powołano się na art. 28 i 29 ówczesnej ustawy - Prawo budowlane (odnoszące się do decyzji o pozwoleniu na budowę), to z akt sprawy wynika, że Naczelnik Miasta [...] decyzją z [...] sierpnia 1984 r., nr [...], zezwolił na budowę budynku warsztatu - prefabrykacji budowanej przy ul. [...] w [...] z warunkiem, że budynek może być użytkowany do 1995 r. Po tym terminie inwestor zobowiązany jest wykonać rozbiórkę budynku w przypadku realizacji planowanej obwodnicy. Tym samym samo przywołanie powyższych przepisów nie powoduje, że jest to decyzja o pozwoleniu na budowę. Kwestionowana decyzja jest zdaniem organu decyzją zatwierdzającą warunki i miejsce realizacji przedsięwzięcia.
Organ odwoławczy podkreślił również, że stosownie do brzmienia art. 105 § 1 k.p.a., gdy postępowanie z jakiejkolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe w całości albo w części, organ administracji publicznej wydaje decyzję o umorzeniu postępowania odpowiednio w całości albo w części. Bezprzedmiotowość postępowania oznacza zaś, że brak jest któregoś z elementów materialnego stosunku prawnego, a wobec tego nie można wydać decyzji załatwiającej sprawę przez rozstrzygnięcie jej co do istoty. Oznacza to, że wszystkie elementy badanego stanu prawnego i faktycznego są tego rodzaju, że niepotrzebne jest postępowanie mające na celu wyjaśnienie wszystkich tych okoliczności w sprawie. Należy przy tym brać pod uwagę okoliczności podnoszone zarówno przez stronę, jak i przez organ z urzędu. Chodzi tu o kryterium bezprzedmiotowości odnoszące się do postępowania, ale w taki sposób, że wynik tego postępowania nie powinien mieć charakteru merytorycznego rozstrzygnięcia w sprawie, lecz jedynie być formalnym jego zakończeniem. Ponadto postępowanie staje się bezprzedmiotowe, także wtedy, gdy co prawda przyczyna bezprzedmiotowości istniała już w chwili jego wszczęcia, ale ujawniła się, bądź też organ administracji uświadomił sobie jej istnienie, dopiero w toku tego postępowania.
Odnosząc się do powyższych rozważań GINB podkreślił, że w przedmiotowej sprawie, Wojewoda [...] wszczął postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Naczelnika Miasta [...] z [...] listopada 1983 r. pomimo, że nie był organem właściwym do rozpatrzenia powyższego wniosku. Z tego względu konieczne było umorzenie postępowania.
Skargę na decyzję Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniósł [...], za pośrednictwem profesjonalnego pełnomocnika, domagając się uchylenia zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającego ją rozstrzygnięcia organu I instancji.
Zaskarżonej decyzji zarzucił naruszenie:
- art. 28 ust. 1 w zw. z art. 29 ust. 1 i ust. 2 oraz art. 20 ust. 2 w zw. z art. 21 ust. 2 ustawy z dnia 24 października 1974 r. Prawo budowlane (Dz. U. z 1974 r. poz. 229 ze zm.) poprzez ich nieprawidłową interpretację i uznanie, że decyzja Naczelnika Miasta [...] nie stanowiła decyzji o pozwoleniu na budowę, podczas gdy prawidłowa wykładnia tych przepisów prowadzi do wniosku, że decyzja ta posiadała charakter decyzji o pozwoleniu na budowę,
- art. 28 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz. U. z 2018 r., poz. 1202) w zw. z art. 28 k.p.a. poprzez ich błędną interpretację i uznanie, że skarżący nie posiada statusu strony przedmiotowego postępowania,
- art. 105 § 1 k.p.a. poprzez jego niezasadne zastosowanie i umorzenie postępowania w sytuacji gdy brak było podstaw do jego umorzenia,
- art. 7 w zw. art. 8 w zw. z art. 77 ust. 1 k.p.a. poprzez nieustalenie wszystkich istotnych okoliczności sprawy, niedokładne zbadanie materiału dowodowego oraz naruszenie zasady zaufania do organów państwa,
- art. 107 § 3 k.p.a. poprzez zbyt skrótowe sformułowanie uzasadnienia podjętego rozstrzygnięcia.
W uzasadnieniu skargi, skarżący wskazał, że kwestionowana decyzja , jest decyzją o udzieleniu pozwolenia na budowę, na co wskazuje powołana przez organ wydający tę decyzję podstawa prawna. Przedstawiając szczegółową argumentację oraz przytaczając stosowne orzecznictwo, podniósł także, że skarżący posiada interes prawny w kwestionowaniu objętej wnioskiem decyzji, a zatem powinien być uznany za stronę postępowania. Zdaniem skarżącego, sprawa była rozpoznawana przez właściwy organ. Nie było zatem podstaw do umorzenia postępowania w oparciu o art. 105 § 1 k.p.a.
Ponadto skarżący podniósł, że Wojewoda [...] nie zbadał dokładnie stanu faktycznego w zakresie negatywnego oddziaływania betoniarni na nieruchomość skarżącego.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Uwzględnienie skargi następuje w przypadkach naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy - art. 145 § 1 pkt 1 lit. a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r. poz. 1302 ze zm.), dalej: p.p.s.a., naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (art. 145 § 1 pkt 1 lit. b p.p.s.a.) oraz innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a.). W przypadkach, gdy zachodzą przyczyny określone w art. 156 k.p.a. lub w innych przepisach sąd stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). Sądowa kontrola zaskarżonej decyzji GINB z dnia [...] maja 2019 r. przeprowadzona z uwzględnieniem powyższych reguł doprowadziła do uznania, że skarga zasługuje na uwzględnienie, ponieważ zarówno kontrolowana decyzja, jak też poprzedzające ją rozstrzygnięcie Wojewody [...], naruszają prawo w stopniu uzasadniającym ich uchylenie.
W ocenie Sądu, organ dokonał błędnej kwalifikacji kwestionowanej decyzji, jako decyzji o ustaleniu miejsca i warunków realizacji inwestycji.
Przepisy ustawy Prawo budowlane z 1974 r., obowiązującej w dacie wydania kwestionowanej decyzji, przewidywały dwa typy decyzji wydawanych w toku procesu inwestycyjnego.
Pierwszym typem decyzji, była decyzja o ustaleniu miejsca i warunków inwestycji, wydawana przez właściwy terenowy organ administracji państwowej w przypadku braku miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego lub braku wyznaczenia
terenów budowlanych (art. 21 ust. 2 Prawa budowlanego z 1974 r.). Należy zgodzić się z organem odwoławczym, że ten typ decyzji, w obecnym stanie prawnym odpowiada decyzji o ustaleniu warunków zabudowy i zagospodarowania terenu.
Drugim typem decyzji, uregulowanym w przepisach art. 28 – 32 Prawa budowlanego z 1974 r., była decyzja o pozwoleniu na budowę.
Podstawę prawną kwestionowanej decyzji Naczelnika Miasta [...], stanowi
art. 28 ust. 1 oraz art. 29 ust. 1 i 2 Prawa budowlanego z 1974 r., które to przepisy dotyczą pozwolenia na budowę. Sama zatem podstawa prawna kwestionowanej decyzji, wyraźnie wskazuje, że powinna być ona potraktowana jako pozwolenie na budowę.
Ponadto wskazać w tym miejscu należy na brzmienie art. 29 ust. 2 Prawa budowlanego z 1974 r., należącego jak już wskazano do grupy przepisów regulujących pozwolenie na budowę.
Zgodnie z jego treścią "W pozwoleniu na budowę mogą być jednocześnie rozstrzygnięte sprawy miejsca i warunków realizacji inwestycji budowlanej".
Należy więc stwierdzić, że przepisy Prawa budowlanego z 1974 r., pozwalały na zawarcie w treści decyzji o pozwoleniu na budowę, również materii objętej decyzją o ustaleniu miejsca i warunków realizacji inwestycji.
Biorąc pod uwagę powyższe rozważania, kwestionowana decyzja powinna być zdaniem Sądu, zakwalifikowana jako pozwolenie na budowę, zaś ustalenie w niej warunków i miejsca realizacji, było dopuszczalne na gruncie przepisów Prawa budowlanego z 1974 r.
Konsekwencją takiej kwalifikacji kwestionowanej decyzji, jest stwierdzenie, że organem właściwym do rozpoznania wniosku o stwierdzenie jej nieważności, jest wbrew stanowisku GINB, Wojewoda, nie zaś Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...]. Sprawa zatem była rozpoznawana przez właściwy organ.
W tym miejscu należy przypomnieć, że organ odwoławczy, który stwierdzi, że zaskarżona decyzja narusza prawo, nie może utrzymać w mocy tej decyzji (por. wyrok NSA w Warszawie z 25.07.1986 r., II SA 1829/85, ONSA 1986/2, poz. 43, w którym stwierdzono, że: "Jeżeli organ odwoławczy nie usuwa naruszeń prawa popełnionych przez organ I instancji to – utrzymując w mocy bez zmian naruszającą prawo decyzję tego organu – wydaje decyzję również naruszającą prawo").
Organ odwoławczy wskazując, że Wojewoda, nie jest w jego ocenie organem właściwym do rozpoznania wniosku skarżącego, nie mógł utrzymać w mocy rozstrzygnięcia organu I instancji.
Kolejnym błędem, jakim dotknięte jest rozstrzygnięcie organu odwoławczego, jest wskazanie innej przyczyny bezprzedmiotowości postępowania, niż przedstawiona w decyzji organu I instancji mimo utrzymania w mocy tego rozstrzygnięcia. Z tych powodów, konieczne było uchylenie zaskarżonej decyzji.
Z kolei organ I instancji, w niedostateczny sposób zbadał kwestię interesu prawnego wnioskodawcy, co ma w konsekwencji wpływ na przyznanie mu statusu strony w niniejszym postępowaniu. Należy pamiętać, że działka skarżącego, sąsiaduje bezpośrednio z działką inwestycyjną. W wyroku z dnia 16 maja 2018 r. sygn. akt II OSK 1570/16 ( dostępny w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, dalej: "CBOSA"), Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, że okoliczność, że z wnioskiem o stwierdzenie nieważności, wystąpił podmiot legitymujący się tytułem prawnym do nieruchomości bezpośrednio sąsiadującej z nieruchomością inwestora, wyklucza stwierdzenie, że wnioskodawcy w sposób oczywisty nie przysługuje przymiot strony.
Stosownie do treści art. 157 § 2 k.p.a., postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji wszczyna się na żądanie strony lub z urzędu. Organ administracji publicznej rozpatrując wniosek o stwierdzenie nieważności decyzji, ma więc obowiązek w pierwszej kolejności zbadać, czy pochodzi on od podmiotu, który legitymuje się przymiotem strony. Ustalenia te dokonywane są w oparciu o art. 28 k.p.a., art. 28 ust. 2 , oraz art. 3 pkt 20 Prawa budowlanego.
Stosownie do dyspozycji art. 28 k.p.a., stroną jest każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek. Interes prawny pojawia się wówczas, gdy istnieje związek między obowiązującą normą prawa materialnego a sytuacją prawną konkretnego podmiotu prawa, polegający na tym, że akt stosowania tej normy może mieć wpływ na sytuację tego podmiotu w zakresie prawa materialnego. Od tak rozumianego interesu prawnego należy odróżnić interes faktyczny, czyli sytuację, w której dany podmiot jest co prawda bezpośrednio zainteresowany rozstrzygnięciem
sprawy administracyjnej, jednakże nie może tego zainteresowania poprzeć przepisami prawa materialnego. Krąg stron postępowania w sprawie pozwolenia na budowę ograniczony jest dodatkowo przepisem art. 28 ust. 2 Prawa budowlanego, zgodnie z którym stronami w sprawach pozwolenia na budowę są: inwestor oraz właściciele, użytkownicy wieczyści lub zarządcy nieruchomości znajdujących się w obszarze oddziaływania obiektu. Z kolei obszar oddziaływania obiektu definiuje art. 3 pkt 20 Prawa budowlanego, jako teren wyznaczony w otoczeniu obiektu budowlanego na podstawie przepisów odrębnych, wprowadzających związane z tym obiektem ograniczenia w zagospodarowaniu, w tym zabudowy, tego terenu. W każdym przypadku obszar oddziaływania obiektu musi być określony w oparciu o powszechnie obowiązujące przepisy prawa. Podkreślić także należy, że ograniczenie w zagospodarowaniu terenu nie może być następstwem wzrostu obciążeń czy uciążliwości dla otoczenia związanych z przyszłym użytkowaniem obiektu budowlanego, jeżeli nie jest oparte na konkretnym przepisie obowiązującego prawa. Powyższe zasady mają również zastosowanie w postępowaniu o stwierdzenie nieważności pozwolenia na budowę ( por. wyrok NSA z dnia 5 kwietnia 2007 r., sygn. akt II OSK 598/06, dostępny w CBOSA).
Skarżący wskazał na charakterystyczne cechy spornej inwestycji, która jest obiektem o znacznych rozmiarach, zaś prowadzona w nim działalność polega na produkcji prefabrykatów budowlanych. Obiekty, w których prowadzona jest tego typu działalność generują dużą ilość hałasu oraz zanieczyszczeń, oddziałując negatywnie na sąsiednie nieruchomości. Obszar oddziaływania takiego obiektu jest zatem znacznie większy, niż w przypadku budynku mieszkalnego czy też usługowego. Do tych kwestii nie odniósł się organ I instancji.
Kolejną kwestią, wymagającą rozważenia przez organ I instancji, jest to, że fragment należącej do skarżącego działki nr [...] jest wykorzystywany przez pracowników zakładu w celu dojazdu do warsztatu.
Podkreślić należy, że wyznaczenie obszaru oddziaływania obiektu powinno nastąpić na potrzeby każdej konkretnej sprawy, przy wzięciu pod uwagę także funkcji, formy, konstrukcji projektowanego obiektu i innych cech charakterystycznych oraz sposobu
zagospodarowania terenu znajdującego się w otoczeniu projektowanego obiektu. Obszaru tego nie można utożsamiać wyłącznie z zachowaniem przez inwestora wymogów określonych przepisami techniczno-budowlanymi, ponieważ obiekt budowlany może wprowadzać określone ograniczenie w zagospodarowaniu terenu, co nie oznacza, że jego realizacja jest niezgodna z tymi przepisami i co za tym idzie nie będzie można uzyskać na jego realizację pozwolenia na budowę. ( wyrok WSA w Warszawie z dnia wyrok z dnia 15 października 2015 r., sygn. akt VII SA/Wa 67/15 ( dostępny w CBOSA). Podobne stanowisko wyraził naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 26 stycznia 2016 r., sygn. akt II I OSK 1266/14.
Organ powinien więc dokonać dokładnej analizy obszaru oddziaływania według powyższych kryteriów. Tymczasem organ I instancji ograniczył się do wskazania reguł dotyczących ustalania obszaru oddziaływania obiektu bez odniesienia do realiów sprawy, położenia działki skarżącego oraz cech inwestycji znajdującej się na działce sąsiedniej.
Ponadto należy podkreślić, że w orzecznictwie, coraz częściej wskazuje się, że źródłem interesu prawnego w rozumieniu art. 28 Kodeksu postępowania administracyjnego mogą być również normy prawa cywilnego. Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 30 listopada 2017 r. , sygn akt II OSK 574/16 ( LEX nr 2455171) wskazał, że przy interpretacji art. 3 pkt 20 p.b., stanowiącego ustawową definicję "obszaru oddziaływania obiektu" przepis ten interpretować należy łącznie z art. 5 p.b.. Zasadą procesu inwestycyjnego jest bowiem poszanowanie uzasadnionych interesów osób trzecich co dotyczy przede wszystkim właścicieli (użytkowników) nieruchomości sąsiadujących z działką inwestora. Przepisami odrębnymi, które wprowadzają ograniczenia w zagospodarowaniu działki inwestora związane z budowanym obiektem są więc także przepisy prawa cywilnego, które gwarantują właścicielowi nieruchomości sąsiedniej prawo do korzystania z niej zgodnie z przeznaczeniem (art. 140 k.c.). Podobne stanowiska wyrażone zostały w wyroku z dnia 5 stycznia 2018 r., I OSK 607/16 (LEX nr 2440264), wyroku z dnia 11 kwietnia 2018 r" II OSK 1007/17 (LEX nr 2480694).
Obszar oddziaływania inwestycji, a zarazem interes prawny skarżącego, powinien być zbadany także pod tym kątem. Organ I instancji powinien zatem zbadać stan
faktyczny w zakresie negatywnego oddziaływania betoniarni na nieruchomość skarżącego, a także ocenić jej zgodność z przepisami planistycznymi.
Z uwagi na powyższe, Sąd uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c p.p.s.a. O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 p.p.s.a.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 26.07.2026. · Źródło