VII SA/Wa 1711/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Machlejd ( spr.), , Sędzia WSA Joanna Gierak-Podsiadły, Sędzia WSA Tadeusz Nowak, Protokolant st. sekr. sąd. Joanna Piątek-Macugowska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 2 grudnia 2011 r. sprawy ze skargi B. Ł. na postanowienie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] maja 2011 r. znak [...] w przedmiocie zwrotu wniosku skargę oddala VIISA/Wa 1711/11 UZASADNIENIE Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi postanowieniem z dnia [...] sierpnia 2010 r. działając na podstawie art. 66 § 3 Kodeksu postępowania administracyjnego zwrócił B. Ł. wniosek złożony w dniu 10 czerwca 2010 r. o przyznanie odszkodowania za poniesioną szkodę Decyzją z dnia [...] marca 2010 r. nr [...], po rozpatrzeniu wniosku B. Ł. reprezentowanej przez pełnomocnika A. Z., Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Z. stwierdziło, że orzeczenie Powiatowej Komisji Ziemskiej w Z. z dnia [...] marca 1955 r. w pkt. II zostało wydane z naruszeniem prawa. . Pismem z dnia 10 czerwca 2010 r. B. Ł. reprezentowana przez pełnomocnika wystąpiła do Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi na podstawie art. 160 Kpa z żądaniem przyznania jej odszkodowania za poniesioną szkodę majątkową powstała w skutek wydania decyzji administracyjnej Powiatowej Komisji Ziemskiej z dnia [...] marca 1955 r. Rozpatrując przedmiotową sprawę organ stwierdził co następuje. Na podstawie art. 2 ustawy z dnia 17 czerwca 2004 r. o zmianie ustawy – Kodeks cywilny oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. 2004r. Nr 1562, poz. 1692) u.z.k.c. z dniem 1 września 2004 r. został uchylony art. 160 Kpa. Z tym dniem uległ zmianie stan prawny w zakresie odpowiedzialności Skarbu Państwa ze szkody powstałe w następstwie wydania ostatecznych decyzji administracyjnych niezgodnych z prawem. Stosownie jednak do art. 5 ww. ustawy z dnia 17 czerwca 2004 r. do zdarzeń i stanów powstałych przed dniem wejścia w jej życie stosuje się art. 160 Kpa w brzmieniu dotychczasowym. Zgodnie natomiast z orzecznictwem sądów administracyjnych, do zdarzeń i stanów prawnych powstałych po dniu wejścia w życie ustawy z dnia 17 czerwca 2004 r. o zmianie ustawy – Kodeks cywilny oraz niektórych innych ustaw tj. od dnia 1 września 2004 r. nie ma już zastosowania art. 417¹ § 2 Kodeksu cywilnego, a zatem jego rozpoznanie następuje wyłącznie przed sądem powszechnym (np. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 21 października 2005 r. sygn. Akt SA/Wa 1356/2005, wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 21 listopada 2006 r. I OSK69/2006). Wydana w niniejszej sprawie decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego zapadła w dacie po 1 września 2004 r., w związku z czym organem właściwym w niniejszej sprawie jest sąd powszechny. Zgodnie z art. 66 § 3 Kpa, jeżeli podanie wniesiono do organu niewłaściwego, a organu właściwego nie można ustalić na podstawie danych podania albo gdy z podania wynika, że właściwym w sprawie jest sąd powszechny, organ do którego podanie wniesiono zwraca je wnoszącemu. Po rozpoznaniu wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi postanowieniem z dnia [...] maja 2011 r. utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie podtrzymując argumentację w nim zawartą. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego B. Ł. wniosła o uchylenie postanowienia I i II instancji. Skarżąca podniosła, że stanowisko organu nie może być uznane za słuszne i zgodne z obowiązującemu prawem, przede wszystkim w związku z uchwałą pełnego składu Izby Cywilnej Sądu Najwyższego z dnia 31 marca 2011 r. III CZP 112/2010. Według tej uchwały "do roszczeń o naprawienie szkody wyrządzonej ostateczną decyzją administracyjną wydaną przed dniem 1 września 2004 r., której nieważność lub wydanie z naruszeniem art. 156 § 1 k.p.a stwierdzono po tym dniu, ma zastosowanie art. 160 § 1,2,3 i 6 k.p.a"- Uchwała pełnego składu Izby Cywilnej Sądu Najwyższego z dnia 31 marca 2011 r. , III CZP 112/2010. W sprawach o naprawienie szkody wyrządzonej wydaniem decyzji administracyjnej zdarzeniem w rozumieniu art. 5 ustawy nowelizującej jest samo wydanie ostatecznej wadliwej decyzji. Jeżeli zatem ostateczna wadliwa decyzja została wydana przed dniem 1 września 2004 r., do odpowiedzialności odszkodowawczej ma zastosowanie art. 160 k.p.a., choćby ostateczną decyzję nadzorczą wydano po dniu 31 sierpnia 2004 r. Mimo, że w świetle art. 160 § 1 k.p.a. dopiero z chwilą wydania ostatecznej decyzji nadzorczej otwiera się możliwość żądania naprawienia szkody, źródłem szkody jest wyłącznie wydanie wadliwej decyzji. Na podstawie ostatecznej decyzji nadzorczej stwierdza się tylko wcześniejsze ziszczenie się koniecznej przesłanki przewidzianej w art. 160 k.p.a. odpowiedzialności odszkodowawczej- działanie niezgodne z prawem. W rezultacie wydanie ostatecznej decyzji nadzorczej nie może być uznane za element zdarzenia, z którym związane jest powstanie zobowiązania do naprawienia szkody. Art. 417¹ kodeksu cywilnego, ma zastosowanie do szkody wyrządzonej przez organy państwowe działaniem lub zaniechaniem dopiero od dnia 1 września 2004 r., dotyczy to wydania decyzji czy też innego aktu, który wyrządza szkodę. Całkowicie błędne jest stanowisko organu administracji uznającego, iż dla zastosowania art. 160 kpa wymagane jest aby zarówno decyzja wyrządzająca szkodę jak i decyzja nadzorcza były wydane przed dniem uchylenia art. 160 kpa tj. 1 września 2004 r. Decyzja nadzorcza, zarówno stwierdzająca nieważność wadliwej decyzji, jak i wydanie jej z naruszeniem prawa, ma moc wsteczną, ma na celu wyeliminowanie z obrotu prawnego orzeczenia niezgodnego z prawem. Należy przyjąć, że zdarzeniem wyrządzającym szkodę jest wydanie wadliwej decyzji i to wydanie takiej nieważnej decyzji rodzi obowiązek odszkodowawczy. Uzyskanie decyzji nadzorczej, stwierdzającej nieważność bądź wydanie decyzji z naruszeniem prawa, jest konieczne dla uzyskania odszkodowania, jednak nie można się zgodzić z tym, że to dopiero wydanie decyzji nadzorczej, finalizuje się dopiero z chwilą uzyskania przymiotu ostateczności przez decyzję nadzorczą. Jakkolwiek decyzja nadzorcza jest nieodzowna do uznania ostatecznej wadliwej decyzji za czyn niedozwolony to taka kwalifikacja decyzji wadliwej musi być już odniesiona ze względu na skutek wsteczny decyzji nadzorczej do chwili wydania decyzji nadzorczej. Obowiązkiem odszkodowawczym, zarówno na gruncie art. 160 k.p.a., jak i art. 417¹ § 2 k.c. , objęte jest tylko wyrządzenie szkody decyzją naruszającą prawo, a decyzja nadzorcza jest wynikiem zgodnego z prawem postępowania zmierzającego do usunięcia naruszeń prawa. Takie stanowisko wyraził Sąd Najwyższy w powołanej wyżej uchwale całego składu izby, która uzyskała moc zasady prawnej z chwilą jej podjęcia tj. z dniem 31 marca 2011 r. Postanowienie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi zostało wydane w dniu [...] maja 2011 r., już po podjęciu uchwały przez Sąd Najwyższy. Niezrozumiałe jest więc stanowisko organu administracji stojące w tak wyraźnej sprzeczności z uchwałą mającą moc zasady prawnej. W odpowiedzi na skargę organ wnosił o jej oddalenie, podnosząc, jak w zaskarżonym postanowieniu, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga nie jest zasadna, bowiem zaskarżone postanowienie prawa nie narusza. Zgodnie zaś z brzmieniem art. 1 i 2 Ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153 poz. 1269 ze zm.) Sąd Administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, kontrolując legalność rozstrzygnięcia z punktu widzenia jego zgodności z przepisami prawa obowiązującymi w dacie jego wydania. Po wejściu w życie ustawy z dnia 17 czerwca 2004 r. o zmianie ustawy Kodeks Cywilny oraz niektórych innych ustaw uchylającej z dniem 1 września 2004 r. przepis art. 160 k.p.a. do orzekania o odszkodowaniu za szkodę spowodowaną decyzją wydaną przed tym dniem, której nieważność stwierdzono po tej dacie właściwy jest sąd powszechny. Uchwała pełnego składu Izby Cywilnej Sądu Najwyższego z dnia 31 marca 2011 r. IIIC CZP 112/2010 na którą powołuje się skarżąca stanowi, że ostateczna decyzja administracyjna będąca przedmiotem postępowania nadzorczego stanowi czyn niedozwolony, uzasadniający dochodzenie roszczenia od Skarbu Państwa lub samorządu terytorialnego dlatego też odpowiedzialność odszkodowawcza powinna być rozpatrywana w trybie, który był przewidziany w czasie wydania tej decyzji, a nie decyzji nadzorczej. Obowiązek odszkodowawczy jest związany z wyrządzeniem szkody decyzją naruszającą prawo. Zgodnie z art. 5 u.z.k.c., jako podstawę odpowiedzialności za szkody wyrządzone podjęciem przed dniem 1 września 2004 r. decyzji administracyjnych, których nieważność lub wydanie z naruszeniem prawa stwierdzono po tym terminie należy przyjąć art. 160 Kpa. Ma to znaczenie dla rozpoczęcia biegu przedawnienia który rozpoczyna się od momentu gdy decyzja o stwierdzeniu nieważności lub naruszeniu prawa uzyska przymiot ostateczności, a więc w tym przypadku ma zastosowanie art. 160 § 6 Kpa. Dla realizacji prawa dochodzenia roszczenia odszkodowawczego wydanie decyzji nadzorczej stanowi prejudykat ujawniający bezprawność organu władzy publicznej wyrządzającą szkodę. Przesłankami warunkującymi dochodzenie odszkodowania są: 1) wydanie decyzji ostatecznej nieważnej lub niezgodnej z prawem, 2) wystąpienie szkody w wyniku jej wydania, 3) wydanie decyzji nadzorczej. W przedmiocie odpowiedniego trybu do dochodzenia roszczeń o naprawienie szkody po wejściu w życie 1 września 2004 r. ustawy zmieniającej kodeks cywilny właściwe są ogólne normy intertemporalne o charakterze procesowym. Podstawową regułą intertemporalną jest zasada stosowania nowego prawa właściwe więc do dochodzenia odszkodowania za szkodę wyrządzoną przez delikt administracyjny który powstał przed 1 września 2004 r. są wyłącznie sądy powszechne. W związku z powyższym nie ma zastosowania art. 160 §4 i 5 k.p.a. O odszkodowaniu nie orzeka więc organ administracji publicznej. Uchylenie art. 160 Kpa., którego materię od 1 września 2004 r. reguluje art. 417¹ § 2 kc spowodowało ten skutek, że objęte tym przepisem roszczenie odszkodowawcze za delikt administracyjny stanowi sprawę cywilną rozpatrywaną przez sądy powszechne. Z powyższych względów skoro zaskarżone postanowienie prawa nie narusza sąd na podstawie art. 151 Ustawy o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w wyroku.