VII SA/Wa 1724/12

Referendarz sądowy Justyna Wtulich Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie po rozpoznaniu w dniu 11 września 2012 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku K.C. i Z.C. o przyznanie prawa pomocy w sprawie ze skargi K. C. i Z.C. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie : umorzenia postępowania odwoławczego postanawia : odmówić K.C. i Z.C. przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. W dniu 7 sierpnia 2012 r. (data stempla biura podawczego) do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wpłynęły uzupełnione przez K.C. i Z.C. formularze wniosku o przyznanie prawa pomocy, w których wnieśli o zwolnienie od kosztów sądowych. Ze względu na fakt, iż wnioskodawcy są małżeństwem i prowadzą wspólnie gospodarstwo domowe wnioski ich o przyznanie prawa pomocy postanowiono rozpoznać łącznie jednym postanowieniem. Z nadesłanych przez wnioskodawców formularzy wniosku o przyznanie prawa pomocy wynika, że wspólnie prowadzą gospodarstwo domowe i utrzymują się z dochodów uzyskiwanych z tytułu emerytur o łącznej wysokości 3.751,06 złotych. Wnioskodawcy podali, że posiadają dom o powierzchni 66,9 m ², samochód osobowy marki Toyota, rok produkcji 2005 r. oraz zasoby pieniężne w wysokości 20.000,00 złotych. W uzasadnieniu wniosków wnioskodawcy wskazali, że dochody uzyskiwane z tytułu emerytur są ich jedynymi dochodami, z których znaczną część przeznaczają na leczenie, zakup lekarstw oraz rehabilitację. Oświadczyli, iż z otrzymywanych emerytur pokrywają koszty utrzymania mieszkania. Zarządzeniem z dnia 10 sierpnia 2012 r. wezwano wnioskodawców do złożenia dodatkowych wyjaśnień dotyczących nadesłanego wniosku o przyznanie prawa pomocy poprzez podanie jakie wnioskodawcy ponoszą miesięczne koszty związane z utrzymaniem mieszkania o powierzchni 66,9 m ² należało je wyszczególnić oraz podać ich wysokość (np. z tytułu czynszu, opłat za energię elektryczną, gaz, wodę, telefon, podatek, itp.). Zapytano wnioskodawców także jaką kwotę miesięcznie przeznaczają na bieżące potrzeby życia codziennego, tj. na zakup żywności, odzieży, środków chemicznych, itp. oraz jaką na leczenie i zakup lekarstw. Wezwano wnioskodawców do podania, jakie ponoszą koszty z tytułu posiadania samochodu osobowego (zakup paliwa, naprawy, ubezpieczenie) oraz do oświadczenia czy otrzymują pomoc od rodziny, dzieci, organizacji społecznych lub państwowych, jeśli tak, należało wskazać od kogo, w jakiej wysokości lub formie. W dniu 20 sierpnia 2012 r. (data stempla biura podawczego) do Sądu wpłynęły żądane dodatkowe wyjaśnienia. Z nadesłanych informacji wynika, że miesięczne koszty utrzymanie mieszkania wynoszą z tytułu opłat za czynsz w wysokości 598,00 złotych, za energię elektryczną w wysokości 110,00 złotych, za telefon oraz TV w wysokości 200,00 złotych, za telefon komórkowy w wysokości 110,00 złotych, na leczenie i zakup lekarstw w wysokości 600,00 złotych. Wnioskodawcy oświadczyli, że na zakup żywności, środków czystości, odzieży, przejazdy, itp. przeznaczają około 1.200,00 złotych. Wnioskodawcy oświadczyli, iż średnie miesięczne utrzymanie samochodu, w tym przeglądy, naprawy, ubezpieczenie, paliwo wynoszą około 980,00 złotych. Podali, że łącznie ich wydatki wynoszą około 3.798,00 złotych podczas, gdy ich dochody z tytułu emerytury wynoszą 3.851,06 złotych. Wnioskodawcy podkreślili, iż dochód z tytułu emerytur jest ich jedynym dochodem. Dodali, iż nie otrzymują pomocy od rodziny, dzieci, organizacji społecznych lub państwowych. W niniejszej sprawie zważono, co następuje : Przepisy ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz. U. z 2012 r., poz. 270) zwanej dalej p.p.s.a. przewidują możliwość przyznania stronom postępowania prawa pomocy. Prawo pomocy może być przyznane stronie w zakresie całkowitym (art. 245 § 2 p.p.s.a) lub częściowym (art. 245 § 3 p.p.s.a.), przy czym jego przyznanie uzależnione jest od spełnienia przez stronę ustawowo przewidzianych przesłanek. Zgodnie z art. 246 § 1 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (pkt 1), a w zakresie częściowym – gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (pkt 2). Żądanie zwolnienia od kosztów sądowych jest wnioskiem o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym. Stosownie zaś do treści art. 246 § 1 pkt 2 ustawy p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym następuje, gdy osoba wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Przyjętą regułą jest, iż obowiązkiem stron jest ponoszenie kosztów związanych z udziałem w postępowaniu. Przyznanie prawa pomocy jest instytucją wyjątkową, przysługującą jedynie w sytuacjach, gdy poniesienie kosztów przez stronę spowodowałoby u niej uszczerbek w środkach utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Z konstrukcji powołanego przepisu wynika, że ciężar udowodnienia istnienia okoliczności, które mogłyby stanowić podstawę przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie spoczywa na stronie. Oceniając sytuację finansową wnioskodawców uznano, że nie wykazali oni, iż zachodzą przesłanki do przyznania im prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Podkreślić należy, że wnioskodawcy posiadają stały, niemały dochód uzyskiwany z tytułu emerytur o łącznej wysokości 3.851,06 złotych. Zaznaczyć należy, że wysokość uzyskiwanego dochodu pozwala wnioskodawcom nie tylko na zaspokojenie podstawowych potrzeb życiowych tj. na poniesienie kosztów związanych z utrzymaniem mieszkania o powierzchni 66 m ², bieżących potrzeb życia codziennego, jak również na ponoszenie kosztów związanych z utrzymaniem samochodu w wysokości około 980,00 złotych miesięcznie. Podkreślić należy, że prawo pomocy jako instytucja o charakterze wyjątkowym, może mieć zastosowanie tylko wobec osób, które znajdują się w bardzo trudnej sytuacji materialnej, w szczególności - osób rzeczywiście ubogich, które ze względu na okoliczności życiowe pozbawione są środków do życia, bądź środki te są bardzo ograniczone i zaspokajają tylko podstawowe potrzeby życiowe. W szczególności prawo pomocy powinno być udzielane przede wszystkim osobom bezrobotnym, bez źródeł stałego dochodu i bez majątku. Skarżący zaś do grona takich osób nie należą posiadają bowiem stały, dochód miesięczny z tytułu emerytur, a ponadto zgromadzone zasoby pieniężne w wysokości 20.000,00 złotych. Stwierdzić zatem należy, że przy takiej wysokości uzyskiwanych dochodów i posiadanych oszczędnościach nie można uznać wnioskodawców za osoby ubogie znajdujące się w bardzo trudnej sytuacji materialnej bądź pozbawione środków do życia, bądź za osoby zaspokajające tylko podstawowe potrzeby życiowe, co kwalifikowałoby ich do przyznania prawa pomocy. Instytucja prawa pomocy nie może być natomiast nadużywana w sytuacji, gdy wnioskodawcy mają zapewnione podstawowe potrzeby bytowe, a ponadto z uzyskiwanych dochodów zgromadzili oszczędności pieniężne w wysokości 20.000,00 złotych. Przedstawione powyżej okoliczności wskazują zatem, że sytuacja materialna wnioskodawców nie jest na tyle trudna by nie byli oni w stanie z uzyskiwanego dochodu ponieść kosztów sądowych w sprawie, które na obecnym etapie postępowania wynoszą 500,00 złotych tytułem uiszczenia wpisu sądowego od skargi. Zaznaczyć należy, iż ewentualne pozostałe koszty sądowe, jakie mogą wystąpić w sprawie bądź też mogą nie pojawić się w ogóle, będą zdecydowanie niższe niż wysokość wpisu sądowego od skargi. Podkreślić należy, że strona wnosząc skargę do Sądu winna się liczyć z koniecznością ponoszenia kosztów sądowych w sprawie i zgromadzić na ten cel odpowiednie środki ograniczając niektóre wydatki nie będące niezbędnymi. Biorąc pod uwagę powyższe dane stwierdzono, że wnioskodawcy przy wysokości posiadanych dochodów i zgromadzonych oszczędnościach pieniężnych będą w stanie ponieść koszty sądowe samodzielnie i nie spowoduje to utraty ich płynności finansowej. Z powyższych względów, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a. orzeczono, jak w sentencji postanowienia.