VII SA/Wa 1725/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Halina Kuśmirek, , Sędzia WSA Bogusław Cieśla, Asesor WSA Paweł Groński (spr.), Protokolant Joanna Piątek, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 kwietnia 2007 r. sprawy ze skargi E. S. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego [...] z dnia [...] lipca 2006 r. znak: [...] w przedmiocie przekazania pisma według właściwości. I. uchyla zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie organu pierwszej instancji, II. stwierdza, że zaskarżone postanowienie nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku, Stan faktyczny sprawy przedstawiał się następująco: Decyzją nr [...] z dnia [...] listopada 2004 r. [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego utrzymał w mocy decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...] nr [...] z dnia [...] października 2004 r. nakazującą C. W. rozbiórkę węzła betoniarskiego oraz dwóch silosów na cement zlokalizowanych na działce nr ew. [...] we wsi [...], gmina [...]. W dniu [...] kwietnia 2005 r. E. S. i E. S. działające w imieniu komitetu mieszkańców wsi [...] i [...] wniosły do Wójta Gminy [...] skargę w przedmiocie nielegalnej betoniarni należącej do C. W.. W skardze tej wyżej wymienione domagały się przywrócenia stanu zgodnego z prawem w związku ze wznowieniem działalności przez C. W. w kwietniu 2005 r. Postanowieniem z dnia [...] czerwca 2005 r. Wójt Gminy [...] na podstawie art. 123 § 1 oraz art. 65 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego – Dz. U. z 2000 r., Nr 98, poz. 1071 ze zm. (dalej kpa) przekazał powyższą skargę do rozpatrzenia zgodnie z właściwością Powiatowemu Inspektorowi Nadzoru Budowlanego w [...], który to organ - zgodnie z art. 90 ustawy z dnia 24 lipca 1998 r. o zmianie niektórych ustaw określających kompetencje organów publicznych - w związku z reformą ustrojową państwa (Dz. U. z 1998 r., Nr 106, poz. 668 ze zm.) oraz art. 83 ust. 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. (Dz. U. z 2003 r. Nr 207, poz. 2016 ze zm.) – jest właściwy do prowadzenia kontroli legalności betoniarni. Na ww. rozstrzygnięcie Wójta Gminy [...] E. S. i E. S. wniosły zażalenie do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...]. W uzasadnieniu zażalenia podniosły, iż urząd gminy jest odpowiedzialny w pierwszej kolejności za lokalizacje wszystkich inwestycji na terenie gminy, a następnie (w dalszej kolejności) inne organy mające wpływ na proces inwestycyjny. Zdaniem wnoszących zażalenie, urząd gminy jako gospodarz terenu, współdziałając z innymi organami administracyjnymi, powinien prowadzić postępowanie administracyjne i podejmować decyzje w celu przywrócenia stanu zgodnego z obowiązującym prawem. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] postanowieniem z dnia [...]lipca 2006 r. znak [...], działając na podstawie art. 127 § 2 w związku z art. 17 pkt 1 kpa oraz art. 1 i 2 ustawy z dnia 12 października 1994 r. o samorządowych kolegiach odwoławczych (Dz. U. z 2001 r. Nr 79, poz. 856 ze zm.), utrzymało w mocy postanowienie organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu organ odwoławczy podkreślił, że właściwość powiatowego inspektora nadzoru budowlanego do załatwienia niniejszej sprawy wynika np. z art. 48 ust. 1 (wydawanie decyzji o rozbiórce obiektu budowlanego wybudowanego bez pozwolenia na budowę, wydawanie postanowienia o wstrzymaniu robót budowlanych), art. 50 (wydawanie postanowienia o wstrzymaniu robót budowlanych w przypadkach innych niż określone w art. 48 ust. 1 i wielu innych przepisów powołanych w art. 83 ust. 1 ustawy Prawo budowlane. Zdaniem organu drugoinstancyjnego, brak jest w przedmiotowej sprawie przesłanek, aby twierdzić, że zachodzi sytuacja określona w art. 78 ust. 1 lub 3 ustawy z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej (Dz. U. Nr 173, poz. 1807 ze zm.). Powyższe postanowienie stało się przedmiotem skargi E. S. i E. S. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Skarżące zarzuciły organowi odwoławczemu nieuwzględnienie wszystkich istotnych dla sprawy okoliczności. Wskazały, iż zgodnie z art. 234 § 1, 2 kpa skarga dotycząca nielegalnej betoniarni powinna być rozpatrywana w postępowaniu administracyjnym w Urzędzie Gminy [...]. Tymczasem wójt tej gminy wprowadza w błąd skarżących się na nielegalnie działający zakład betoniarski, kierując skargi do niewłaściwych organów. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] wniosło o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie. Postanowieniem z dnia 14 listopada 2006 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odrzucił skargę E. S. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] lipca 2006 r. znak [...], wobec nieuiszczenia wpisu sądowego od skargi. Wniesiona od w/w orzeczenia skarga kasacyjna (sporządzona osobiście przez skarżącą E. S.) została odrzucona postanowieniem Sądu z dnia 22 stycznia 2007 r. Wobec powyższego, przedmiot merytorycznego rozpoznania Sądu stanowiła wyłącznie skarga E. S.. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z brzmieniem art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Sąd administracyjny kontroluje legalność rozstrzygnięcia zapadłego w postępowaniu administracyjnym z punktu widzenia jego zgodności z prawem materialnym i obowiązującymi przepisami prawa procesowego obowiązującymi w dacie jego wydania. Podkreślenia przy tym wymaga, iż zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. –Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Analizując skargę przy zastosowaniu powyższych kryteriów należy stwierdzić, iż zasługuje ona na uwzględnienie, gdyż zaskarżone postanowienie narusza prawo. Podstawą zaskarżonego postanowienia Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] był art. 65 kpa, stosownie do którego w sytuacji, gdy organ administracji publicznej, do którego podanie wniesiono, jest niewłaściwy w sprawie, niezwłocznie przekazuje je do organu właściwego. Przekazanie sprawy do organu właściwego następuje w drodze postanowienia, na które służy zażalenie. W rozstrzyganej sprawie Wójt Gminy [...] uznał, że pismo E. S. dotyczy jedynie samowoli budowlanej w postaci węzła betoniarskiego oraz dwóch silosów na cement zlokalizowanych na działce nr ew. [...] we wsi [...], gmina [...], w stosunku do których prowadzone było postępowanie przez organy nadzoru budowlanego zakończone decyzją [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] listopada 2004 r. nakazującą C. W. rozbiórkę ww. obiektów. Tymczasem wspomniane pismo zawierało jedynie ogólnikowy zarzut nielegalności prowadzenia wspomnianej betoniarni, przede wszystkim w kontekście nielegalnie prowadzonej działalności gospodarczej. Fakt, iż w stosunku do obiektów budowlanych, z wykorzystaniem których C. W. prowadzi tą działalność orzeczony została nakaz rozbiórki w oparciu o przepisy Prawa budowlanego nie mógł stanowić wystarczającej przesłanki do jednoznacznego zakwalifikowania skargi mieszkańców gminy jako pisma dotyczącego właśnie samowoli budowlanej. Domaganie się od organu wykonawczego gminy podjęcia działań zmierzających do przywrócenia stanu zgodnego z prawem nie mogło być także utożsamione z żądaniem dokonania czynności przez organy nadzoru budowlanego, tym bardziej, że przepis art. 78 ustawy o swobodzie działalności gospodarczej daje wójtowi (burmistrzowi, prezydentowi miasta) prawne możliwości podjęcia działań w zakresie właśnie nielegalnie prowadzonej działalności gospodarczej. W ocenie Sądu pismo E. S. z dnia [...] kwietnia 2005 r. nie mogło zostać zakwalifikowane – wbrew stanowisku organu I instancji - jako pismo dotyczące wyłącznie naruszenia przepisów Prawa budowlanego bez przeprowadzenia dodatkowego postępowania wyjaśniającego w tym zakresie. Postępowanie wyjaśniające należy zaś prowadzić według ściśle określonych reguł procesowych. Organ w razie wątpliwości powinien wezwać stronę do złożenia odpowiednich wyjaśnień, udzielając odpowiednich informacji oraz wskazówek i zakreślając odpowiedni termin do dokonania tej czynności. Podkreślić w tym miejscu należy, że organ zobowiązany jest przestrzegać zasady postępowania administracyjnego, co ma służyć przede wszystkim prawidłowemu rozpatrzeniu sprawy obywatela, który występuje o załatwienie określonej sprawy przez właściwy organ. Należy bowiem zwrócić uwagę, iż jedna z podstawowych reguł postępowania, która wyrażona została w art. 7 kpa nie tylko nakłada na organy administracji publicznej obowiązek stania w toku postępowania na straży praworządności i podejmowania wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy ale też nakazuje uwzględnienie w tym postępowaniu interesu społecznego i słusznego interesu obywateli. W tej sytuacji organ zobowiązany był prowadzić postępowanie wyjaśniające biorąc pod uwagę treść dotychczasowych czynności procesowych strony wyrażających jej rzeczywisty zamiar. W każdym zaś przypadku organ wzywając stronę powinien w tym wezwaniu wyraźnie wskazać zakres żądania, z jakim może wystąpić strona, mając właśnie na celu jej słuszny interes. Nie należy zapominać także, iż stosownie do art. 9 kpa organy administracji publicznej są obowiązane do należytego i wyczerpującego informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego. Szczególne zaś znaczenie dla niniejszej sprawy ma wyrażony w tym przepisie obowiązek czuwania organów nad tym, aby strony i inne osoby uczestniczące w postępowaniu nie poniosły szkody z powodu nieznajomości prawa, i w tym celu udzielania im niezbędnych wyjaśnień i wskazówek. Reasumując dopiero ustalenie jednoznacznego zakresu żądania E..S. mogło w niniejszej prawie stanowić podstawę do podjęcia właściwych, przewidzianych prawem czynności, czyli przekazania pisma według właściwości lub rozpoznania sprawy we własnym zakresie. Wójt Gminy [...] zamiast dokonać jakiegokolwiek ustalenia wspomnianego zakresu żądania strony przekazał jej pismo do Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...] jedynie ze względu na prowadzone poprzednio postępowanie dotyczące samowoli budowlanej, o którym wiedział z urzędu. Takie działanie należy uznać za pozostające w sprzeczności z wyrażonymi powyżej zasadami prowadzenia postępowania administracyjnego. Biorąc powyższe pod uwagę Sąd uznał, iż zarówno Wójt Gminy [...], jak i Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] naruszyły przepisy postępowania, co miało istotny wpływ na wynik sprawy, zaś sprawowany przez Sąd wymiar sprawiedliwości wymaga uchylenia zaskarżonego postanowienia w całości i tym samym wyeliminowania go z obrotu prawnego. W tym stanie rzeczy, na mocy art. 145 § 1 pkt 1 lit c oraz art. 152 w zw. z art. 132 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), należało orzec jak w sentencji wyroku.