VII SA/Wa 1729/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Maria Tarnowska po rozpoznaniu w dniu 11 marca 2014 r. na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu D. A. od postanowienia referendarza sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 4 lutego 2014 r., odmawiającego przyznania prawa pomocy w zakresie częściowego zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi M. W. na decyzję Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] lipca 2011 r., znak: [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji postanawia: odmówić D. A. przyznania prawa pomocy w zakresie częściowego zwolnienia od kosztów sądowych. Do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wpłynął w dniu 20 stycznia 2014 r. (data stempla biura podawczego) formularz wniosku o przyznanie prawa pomocy, w którym uczestniczka postępowania wniosła o częściowe zwolnienie od kosztów sądowych. Z nadesłanego formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy wynika, że we wspólnym gospodarstwie domowym z wnioskodawczynią i na jej utrzymaniu pozostają matka oraz dwoje niepełnoletnich dzieci. Wnioskodawczyni wskazała, że posiada działkę budowlaną wielkości 581 m2, dom w budowie o metrażu 600 m2, nieruchomość rolną o powierzchni 1,42 ha, zasoby pieniężne w kwocie łącznej 88 000 złotych, samochód osobowy Opel Astra rocznik 2001 oraz uzyskuje przychody z tytułu [...]i uposażenia w kwocie 12 365,38 złotych brutto. Z obciążeń wskazała kredyt w kwocie 835 600 złotych. Ponadto podała, że jej mąż zmarł tragicznie i toczy się postępowanie spadkowe. Postanowieniem z dnia 4 lutego 2014 r. referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Warszawie odmówił częściowego zwolnienia wnioskodawczyni od kosztów sądowych. Od powyższego postanowienia pełnomocnik uczestniczki wniósł sprzeciw. W sprzeciwie wskazał, że referendarz nie rozpoznał istoty sprawy, tj. nie zbadał, jakie faktycznie koszty ponosi comiesięcznie wnioskodawczyni oraz czy po ich uiszczeniu pozostaje jej jakaś kwota do dyspozycji. W ocenie pełnomocnika wniosek został rozpoznany pobieżnie. Podniósł także, że nie wzięto pod uwagę faktu obciążenia kwotą kredytu, wskazując, że jest on spłacany w ratach. Ponadto z toczącego się postępowania spadkowego po zmarłym mężu wynika, że zobowiązania przekraczają wierzytelności, wobec czego zgłaszane są roszczenia wobec wnioskodawczyni. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Przepisy ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2012, poz. 270 ze zm., zwanej dalej p.p.s.a.) przewidują możliwość przyznania stronom postępowania prawa pomocy. Prawo pomocy może być przyznane stronie w zakresie całkowitym (art. 245 § 2 p.p.s.a) lub częściowym (art. 245 § 3 p.p.s.a.), przy czym jego przyznanie uzależnione jest od spełnienia przez stronę ustawowo przewidzianych przesłanek. Stosownie do art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym następuje, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Zgodnie z art. 260 p.p.s.a. w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, zarządzenie lub postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. W orzecznictwie sądowym prezentowane jest stanowisko, że przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym powinno mieć charakter wyjątkowy i być stosowane w stosunku do osób żyjących w ubóstwie (przykładowo do takich osób można zaliczyć bezrobotnych bez prawa do zasiłku lub osoby ze względu na okoliczności życiowe pozbawione całkowicie środków do życia). Strona będąca osobą fizyczną powinna partycypować w kosztach postępowania, jeżeli ma jakiekolwiek środki majątkowe, w szczególności posiada stały miesięczny dochód przewyższający ustalone minimalne wynagrodzenie za pracę (postanowienie NSA z dnia 22 grudnia 2004 r., OZ 862/04, niepubl.). Sąd w przytoczonym postanowieniu dodał, że osoba ubiegająca się o prawo pomocy powinna poczynić oszczędności we własnych wydatkach do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania siebie i rodziny. Dopiero gdyby oszczędności poczynione w ten sposób okazały się niewystarczające, może zwrócić się o pomoc państwa. Mając na uwadze powyższe, jak również dane zawarte we wniosku o przyznanie prawa pomocy złożonego na urzędowym formularzu, sprzeciwie, sąd zajął stanowisko, że wniosek uczestniczki postępowania nie zasługiwał na uwzględnienie. Przedstawiona przez nią sytuacja majątkowa nie uzasadnia przyznania jej prawa pomocy. Sam fakt posiadania przez nią w momencie składania wniosku o przyznanie prawa pomocy środków pieniężnych w kwocie 88 000 złotych wyklucza zaliczenie jej do osób pozbawionych środków na uiszczenie niewygórowanych kosztów sądowych bez potrzeby analizowania bieżących kosztów utrzymania. Niesprecyzowane bliżej przez pełnomocnika roszczenia wysuwane w toku postępowania spadkowego nie mają wpływu na stan majątkowy wnioskodawczyni, gdyż nie obciążają realnie jej majątku, zaś kredyt jako zobowiązanie spłacane w ratach nie wymaga natychmiastowej spłaty. Trzeba wskazać, że jedynym kosztem, jaki uczestniczka jest zobowiązana ponieść na obecnym etapie postępowania, to wpis sądowy od skargi kasacyjnej, który z uwagi na wysokość wpisu wynosi 100 złotych. Nie sposób uznać, by taka kwota była poza możliwościami wnioskodawczyni. Należy jeszcze podkreślić, że obowiązkiem strony jest ponoszenie kosztów sądowych, a owe koszty stanowią rodzaj daniny publicznoprawnej i są dochodem Skarbu Państwa. Odstępstwo od wskazanej reguły jest możliwe w wyjątkowych sytuacjach, a mianowicie wówczas gdy strona przy dołożeniu największej staranności i poczynionych oszczędności w wydatkach, nie jest w stanie ponieść tych kosztów. W ocenie Sądu, uczestniczka postępowania nie znajduje się w takiej szczególnej sytuacji i jest on w stanie opłacić koszty sądowe w przedmiotowej sprawie. Uwzględniając powyższe, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 260 p.p.s.a., orzeczono jak w sentencji postanowienia.