VII SA/Wa 1738/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA – Ewa Machlejd po rozpoznaniu w dniu 16 kwietnia 2013 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi P. K. na postanowienie Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] czerwca 2012 r. znak [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności postanowienia postanawia: 1. przyznać P.K. prawo pomocy w zakresie częściowym poprzez ustanowienie radcy prawnego, 2. w pozostałym zakresie wniosek oddalić. W dniu 25 lutego 2013 r. (data stempla biura podawczego) do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wpłynął formularz wniosku P.K. o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie pełnomocnika z urzędu. Wnioskodawca wskazał, że w skład jego gospodarstwa domowego wchodzi pięć osób. Troje dzieci jest w wieku szkolnym. Wnioskodawca utrzymuje się z własnych dochodów z tytułu wynajmu lokalu, za co uzyskuje około 3000 zł. Żona wnioskodawcy jest pielęgniarką i uzyskuje dochód około 2000 zł. Wnioskodawca wskazał, że ww. dochody są pomniejszone o podatki i wydatki na życie. Posiada mieszkanie o pow. 62 m2. Dodał, że nie jest w stanie pokryć kosztów wynagrodzenia pełnomocnika, gdyż jest to koszt około 3000 zł. Postanowieniem referendarza sądowego z dnia 20 marca 2013 r. przyznano skarżącemu prawo pomocy w zakresie częściowym poprzez ustanowienie radcy prawnego, w pozostałym zakresie wniosek oddalono. Od powyższego postanowienia skarżący wniósł sprzeciw w ustawowym terminie. W uzasadnieniu sprzeciwu wskazał, że każdy wydatek jest dla niego odczuwalny, a dochody wystarczają tylko na bieżące utrzymanie. Dodał, iż nie wymienił wszystkich wydatków, gdyż pojawiają się, jeśli zostaną środki. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 246 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej p.p.s.a.), przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (pkt 1), zaś w zakresie częściowym – gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (pkt 2). Żądanie zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia pełnomocnika z urzędu jest wnioskiem o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym, stosownie do art. 245 § 2 ww. ustawy. Zgodnie z art. 260 p.p.s.a., w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, zarządzenie lub postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Co do zasady strona jest zobowiązana do ponoszenia kosztów związanych z jej udziałem w sprawie. Prawo pomocy, jako instytucja o charakterze wyjątkowym, powinno być zatem stosowane w przypadkach uzasadnionych szczególnymi okolicznościami, gdy wnioskodawca nie posiada żadnych lub wystarczających możliwości sfinansowania kosztów postępowania. Opłaty sądowe stanowią rodzaj danin publicznych. Zwolnienia od ponoszenia tego rodzaju danin są odstępstwem od konstytucyjnego obowiązku ich powszechnego i równego ponoszenia, wynikającego z art. 84 Konstytucji RP. Dlatego też muszą być stosowane w sytuacjach wyjątkowych, gdy istnieją uzasadnione powody do przerzucenia ciężaru dotyczącego danej osoby na współobywateli. Z ich bowiem środków pochodzą dochody budżetu państwa, z których pokrywa się koszty postępowania sądowego w razie zwolnienia skarżącego z obowiązku ich ponoszenia. Podkreślić należy, że strona wnosząc skargę do Sądu winna się liczyć z koniecznością ponoszenia kosztów sądowych w sprawie i wygospodarować na ten cel odpowiednie środki, ograniczając niezbędne wydatki bądź gromadząc oszczędności. Oceniając sytuację finansową wnioskodawcy należy uznać, że nie znajduje się on w sytuacji uzasadniającej przyznanie mu prawa pomocy w zakresie całkowitym, aczkolwiek należy przychylić się do wniosku w zakresie dotyczącym ustanowienia pełnomocnika z urzędu. W gospodarstwie domowym wnioskodawcy uzyskiwany jest łączny dochód w kwocie około 5000 zł, co w przeliczeniu na jedną osobę w rodzinie wynosi około 1000 zł. Strona nie jest zatem w stanie samodzielnie pokryć kosztów ustanowienia profesjonalnego pełnomocnika. Jednocześnie podkreślić trzeba, że prawo pomocy jako instytucja o charakterze wyjątkowym może mieć zastosowanie tylko wobec osób, które znajdują się w bardzo trudnej sytuacji materialnej, w szczególności wobec osób, które ze względu na okoliczności życiowe pozbawione są środków do życia, bądź środki te są bardzo ograniczone i zaspokajają tylko podstawowe potrzeby życiowe. Powinno być udzielane przede wszystkim osobom szczególnie ubogim, nie posiadającym stałego dochodu oraz majątku. Skarżący nie należy do osób ubogich, posiada bowiem stały dochód miesięczny uzyskiwany z tytułu wynajmu lokalu oraz wynagrodzenia za pracę żony w wysokości 5000 złotych miesięcznie. Stwierdzić zatem należy, że przy wysokości uzyskiwanych dochodów nie można uznać, aby wnioskodawca był osobą znajdującą się w szczególnie trudnej sytuacji materialnej bądź pozbawioną środków do życia lub zaspokajającą tylko podstawowe potrzeby życiowe. Biorąc pod uwagę powyższe stwierdzić należy, że wnioskodawca jest w stanie ponieść koszty sądowe samodzielnie i nie spowoduje to utraty jego płynności finansowej. W opisanej sytuacji brak jest podstaw do przyznania skarżącemu prawa pomocy w zakresie zwolnienia od obowiązku uiszczania kosztów sądowych. Jednakże uiszczenie przez skarżącego kosztów profesjonalnej pomocy prawnej mogłoby spowodować uszczerbek utrzymania koniecznego dla skarżącego i jego rodziny i z tego względu Sąd orzekł o ustanowieniu dla skarżącego radcy prawnego z urzędu. Z uwagi na powyższe na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 260 ww. ustawy orzeczono jak w sentencji postanowienia.