VII SA/Wa 1740/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Mirosława Kowalska po rozpoznaniu w dniu 11 stycznia 2017 r. na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu M. S. od postanowienia referendarza sądowego z dnia 18 listopada 2016 r. w sprawie ze skargi M. S. na postanowienie [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] czerwca 2016 r., Nr [...] w przedmiocie nałożenia obowiązku wpłacenia zaliczki na poczet wykonania zastępczego postanawia: utrzymać w mocy postanowienie referendarza sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 18 listopada 2016 r. M. S. po otrzymaniu wezwania do uiszczenia wpisu sądowego od skargi, pismem z dnia 16 sierpnia 2016 r. wniosła o zwolnienie od kosztów sądowych. W piśmie tym wniosła o zwolnienie w zakresie wpisu od skargi z uwagi na fakt, że nie jest w stanie ponieść kosztów sądowych bez uszczerbku koniecznego dla swojego utrzymania. Do pisma załączyła wypełniony formularz PPF. Z treści wniosku wynika, że wnioskodawczyni utrzymuje się z dochodów uzyskiwanych z tytułu emerytury w wysokości 2600 złotych miesięcznie. Posiada udział w domu – własność 55 m ² o wartości 100.000 zł. W uzasadnieniu wniosku podniosła, że aktualnie nie posiada dochodów pozwalających jej na utrzymanie się. Podała, że utrzymuje się wyłącznie ze wskazanych wyżej dochodów z tytułu emerytury, które w całości przeznacza na pokrycie kosztów związanych z utrzymaniem mieszkania, zakupem lekarstw i wyżywienia. Oświadczyła, że nie posiada nieruchomości rolnych, oszczędności zgromadzonych na rachunkach bankowych lub w gotówce, papierów wartościowych, wierzytelności, przedmiotów wartościowych o wartości powyżej 5.000 złotych. Nie ma osób bliskich, które mogłyby jej pomóc uiścić wpis. Podniosła, że uiszczenie wpisu sądowego od skargi znacznie przekracza jej możliwości finansowe. W związku z niewystarczającymi danymi do rozpoznania wniosku pismem z dnia 4 października 2016r. w wykonaniu zarządzenia z dnia 30 września 2016r. wezwano wnioskodawczynię do uzupełnienia informacji zawartych we wniosku. Wnioskodawczyni w piśmie z dnia 11 października 2016r. ( data wpływu do Sądu 14 października 2016r. ) wskazała, że wnosi o całkowite zwolnienie od kosztów sądowych. Wyjaśniła, że zamieszkuje w budynku wielorodzinnym położonym przy ul. [...] w [...], którego jest współwłaścicielem wraz z synem Ł. S. oraz K. S.. Oświadczyła, że gospodarstwo domowe prowadzi samodzielnie, "syn obecnie nie ma pracy, prowadzi działalność gospodarczą nie przynoszącą dochodów". Nie posiada kont bankowych. Podała, że ponosi wydatki tj.: na podatek od nieruchomości, opłatę za gaz, wodę, prąd, telefon, opłatę za lekcję wnuczki, leki, sprzęt rehabilitacyjny. Przedłożyła m.in. kserokopię rachunków za gaz z dnia 27 kwietnia 2016r., z dnia 26 czerwca 2016r. i 25 sierpnia 2016r., kserokopię opłat ponoszoną za angielski wnuczki, pokwitowanie opłat podatku od nieruchomości – rata I i II rata , faktury za wodę i kanalizację z dnia 29 stycznia 2016r. i 29 lipca 2016r., kartę leczenia szpitalnego z dnia 16 września 2016r., kserokopię PIT 37 wnioskodawczyni i PIT 36 syna za rok podatkowy 2015r. oraz kserokopię opłat za energię i opłat za telefon, które zostały wystawione na Ł. S.. Ponadto załączyła kserokopię wyciągu protokołu z dnia 1 października 2015r. z Sądu Rejonowego [...] z którego wynika, że syn wnioskodawczyni zobowiązał się łożyć na utrzymanie małoletniej córki W. w wysokości 1000 złotych miesięcznie. Postanowieniem referendarza sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 18 listopada 2016 r. sygn. akt VII SA/Wa 1740/16 odmówiono M. S. przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym dotyczącym zwolnienia od kosztów sądowych. Na to orzeczenie został skutecznie (w zakreślonym terminie) złożony sprzeciw. W sprzeciwie wnioskodawczyni podniosła, że postanowienie referendarza sądowego z dnia 18 listopada 2016 r. jest nieuzasadnione i krzywdzące. W ocenie wnioskodawczyni wykazała ona, że nie jest w stanie ponieść kosztów sądowych bez uszczerbku dla swojego koniecznego utrzymania. Na dowód niezwykle ciężkiej kondycji finansowej przedłożyła oświadczenie na stosownym formularzu, które winno stanowić dowód w sprawie przemawiającym za tym, że wnioskodawczyni nie stać na ponoszenie kosztów sądowych w jakiejkolwiek części. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Rozpoznając w niniejszej sprawie wniosek o przyznanie prawa pomocy stwierdzić należy, że nie zasługuje on na uwzględnienie, wobec czego postanowienie referendarza sądowego z 18 listopada 2016 r. należało utrzymać w mocy. Na wstępie wskazać należy, iż wobec skutecznego wniesienia przez wnioskodawców sprzeciwu - na podstawie art. 260 § 1 p.p.s.a. - ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.), rozpoznając sprzeciw od zarządzenia i postanowień, o których mowa w art. 258 § 2 pkt 6-8, sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone zarządzenie lub postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy. Stosownie do § 2 tego przepisu - w sprawach, o których mowa w § 1, wniesienie sprzeciwu od zarządzenia lub postanowienia referendarza sądowego wstrzymuje jego wykonalność. Sąd orzeka jako sąd drugiej instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu. Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym - gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania; w oparciu zaś o art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie częściowym - gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Żądanie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata jest wnioskiem o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym. Ten zakres pomocy zarezerwowany jest dla osób ubogich, znajdujących się w wyjątkowo trudnej sytuacji, uniemożliwiającej wyłożenie środków na pokrycie kosztów sądowych i takiej, w której wnioskodawca nie ma potencjalnych możliwości na zdobycie tychże środków (brak majątku i obiektywnych możliwości na jego pozyskanie, brak regularnych wpływów w postaci wypłaty wynagrodzenia za pracę, emerytury, czy renty). Okoliczności braku środków powinny być zatem wiarygodnie udokumentowane, ponieważ zwolnienie od ponoszenia ciężaru postępowania sądowego stanowi w istocie przerzucenie tego ciężaru na współobywateli. Jest to zatem instytucja umożliwiająca prowadzenie sprawy sądowej osobom bardzo ubogim. Podsumowując, instytucja przyznania prawa pomocy została stworzona w celu zapewnienia realizacji konstytucyjnego prawa do sądu osobom znajdującym się w wyjątkowo trudnej sytuacji majątkowej, ubogim, nie posiadającym środków na zaspokojenie podstawowych potrzeb życiowych. Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą jej dofinansowania z budżetu państwa, czyli faktycznie przez innych obywateli i przez to powinno się sprowadzać do przypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe (por. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Komentarz B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, wyd. Zakamycze 2005, s. 594). W niniejszej sprawie - jak słusznie zauważył referendarz w postanowieniu z 18 listopada 2016 r.- z wniosku nie wynika, że sytuacja finansowa wnioskodawczyni jest bardzo trudna. Wnioskodawczyni posiada stałe dochody i majątek w postaci udziału w nieruchomości o wartości 100.000 zł. Co prawda, jak wskazała, samodzielnie prowadzi gospodarstwo domowe, jednakże z formularza PIT-36 za 2015 r. wynika, że syn wnioskodawczyni – Ł. S. zamieszkuje pod tym samym adresem. Ponadto z ogólnodostępnych na stronach internetowych danych z bazy CEIDG wynika, że miejscem wykonywania przez syna działalności gospodarczej również jest adres zamieszkania skarżącej. Tym samym uznać należy, że w kosztach utrzymania domu, nieruchomości mogą partycypować także inni współwłaściciele. Trafnie również uznał referendarz, że w kontekście powyższego i wskazywanego przez skarżącą samodzielnego prowadzenia gospodarstwa domowego uznać należy, że argumentem za przyznaniem prawa pomocy wnioskodawczyni nie mogą być uwzględnione wydatki za lekcję angielskiego wnuczki jak również uwzględnienie ciążącego na synu obowiązku alimentacyjnego na dziecko. Wskazać należy, że udzielenie pomocy wnuczce, która jak wynika z akt sprawy nie pozostaje z wnioskodawczynią we wspólnym gospodarstwie domowym i na jej wyłącznym utrzymaniu jest czynnością dobrowolną, a nie niezbędnym wydatkiem utrzymania koniecznego wnioskodawczyni. Ze złożonego wniosku o przyznanie prawa pomocy nie wynika, by stan majątkowy wnioskodawczyni pozwalał zaliczyć ją do osób rzeczywiście ubogich, których środki do życia są ograniczone. Wskazać należy, że koszty sądowe należy traktować jako wydatki bieżące w budżecie domowym, które powinny być zaspokajane na równi z innymi podstawowymi wydatkami. Ubiegający się o przyznanie prawa pomocy powinien w pierwszej kolejności poczynić oszczędności we własnych wydatkach do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania (zob. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 21 listopada 2014 r., sygn. akt II OZ 1238/14 źródło www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Sąd uznał, że skarżąca nie wskazała okoliczności, które mogłyby świadczyć o jej szczególnie trudnej sytuacji materialnej uzasadniającej przyznanie prawa pomocy. Z tych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowił jak w sentencji postanowienia na podstawie art. 260 § 1 i § 2 p.p.s.a.