VII SA/Wa 1740/16

Starszy referendarz sądowy- Katarzyna Pakuła - Getka Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na posiedzeniu niejawnym w dniu 18 września 2017r. po rozpoznaniu wniosku M. S. o przyznanie prawa pomocy w sprawie ze skargi M. S. na postanowienie [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] czerwca 2016r., Nr [...] w przedmiocie nałożenia obowiązku wpłacenia zaliczki na poczet wykonania zastępczego postanawia: 1. odmówić zmiany postanowienia Starszego referendarza sądowego z dnia 18 listopada 2016r. odmawiającego M. S. przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym dotyczącym zwolnienia od kosztów sądowych, 2. przyznać M. S. prawo pomocy w zakresie częściowym poprzez ustanowienie radcy prawnego. W piśmie dnia 16 sierpnia 2016r. M. S. wniosła o zwolnienie od kosztów sądowych w zakresie wpisu sądowego od skargi z uwagi, iż nie jest w stanie ponieść kosztów bez uszczerbku koniecznego dla siebie utrzymania. Do pisma załączyła wypełniony formularz PPF. Z treści wniosku wynika, że utrzymuje się z dochodów uzyskiwanych z tytułu emerytury w wysokości 2600 złotych miesięcznie. Posiada udział w domu – własność 55 m ². W uzasadnieniu wniosku podniosła, że aktualnie nie posiada dochodów pozwalających jej na utrzymanie się. Podała, że utrzymuje się wyłącznie ze wskazanych wyżej dochodów z tytułu emerytury. Uzyskiwane dochody przeznacza w całości na pokrycie kosztów związanych z utrzymaniem mieszkania, zakupem lekarstw i wyżywienia. Oświadczyła, że nie posiada nieruchomości rolnych, oszczędności zgromadzonych na rachunkach bankowych lub w gotówce, papierów wartościowych, wierzytelności, przedmiotów wartościowych o wartości powyżej 5000 złotych. Nie ma osób bliskich, które mogłyby jej pomóc uiścić wpis. Podniosła, że uiszczenie wpisu sądowego od skargi znacznie przekracza jej możliwości finansowe. W związku z niewystarczającymi danymi do rozpoznania wniosku pismem z dnia 4 października 2016r. w wykonaniu zarządzenia z dnia 30 września 2016r. wezwano wnioskodawczynię do wskazania w jakim zakresie wnosi o przyznanie prawa pomocy, gdyż w punkcie 4 formularza nie zakreśliła o co wnosi; czy o zwolnienie od kosztów sądowych, częściowe zwolnienie od kosztów sądowych, ustanowienie radcy prawnego lub adwokata, oraz do złożenia dodatkowych wyjaśnień dotyczących nadesłanego wniosku o przyznanie prawa pomocy poprzez podanie: - gdzie zamieszkuje (dom, mieszkanie, lokal) należało podać jego powierzchnię oraz wskazać czy jest ich właścicielem, współwłaścicielem, czy też najemcą oraz czy ponosi miesięczne koszty związane z utrzymaniem mieszkania/ lokalu/ domu (gaz, opłaty, czynsz, podatek od nieruchomości itp.), jeśli tak należało je wyszczególnić i podać ich wysokość, a jeśli nie należało wskazać, kto je ponosi i w jakiej wysokości, - czy samodzielnie prowadzi gospodarstwo domowe, czy też pozostaje z innymi osobami, jeśli tak, należało wyszczególnić te osoby oraz podać wysokość uzyskiwanego przez nie dochodu, - orientacyjnie wysokości kwoty pieniężnej jaką przeznacza miesięcznie na codzienne utrzymanie (żywność, odzież, leki, itp.), oraz do nadesłania: - kserokopii wyciągów bądź wykazów z konta lub kont bankowych jeśli je posiada z dwóch ostatnich miesięcy bądź złożenia oświadczenia, że ich nie posiada. Powyższe należało wykonać w terminie 7 dni od daty doręczenia wezwania, pod rygorem rozpoznania wniosku w oparciu o posiadane dokumenty. Wnioskodawczyni pismem z dnia 11 października 2016r. (data wpływu do Sądu 14 października 2016r.) udzieliła odpowiedzi na powyższe. W powyższym piśmie wyjaśniła, że wnosi o całkowite zwolnienie od kosztów sądowych. Wyjaśniła, że zamieszkuje w budynku wielorodzinnym położonym przy ul. [...] w [...], którego jest współwłaścicielem wraz z synem Ł. S. oraz K. S. Oświadczyła, że gospodarstwo domowe prowadzi samodzielnie, "syn obecnie nie ma pracy, prowadzi działalność gospodarczą nie przynoszącą dochodów". Nie posiada kont bankowych. Podała, że ponosi wydatki tj.: na podatek od nieruchomości, opłatę za gaz, wodę, prąd, telefon, opłatę za lekcję wnuczki, leki, sprzęt rehabilitacyjny. Przedłożyła m.in. kserokopię rachunków za gaz z dnia 27 kwietnia 2016r., z dnia 26 czerwca 2016r. i 25 sierpnia 2016r., kserokopię opłat ponoszoną za angielski wnuczki, pokwitowanie opłat podatku od nieruchomości – rata I i II rata , faktury za wodę i kanalizację z dnia 29 stycznia 2016r. i 29 lipca 2016r., kartę leczenia szpitalnego z dnia 16 września 2016r. , kserokopię PIT 37 wnioskodawczyni i PIT 36 syna za rok podatkowy 2015r. oraz kserokopię opłat za energię i opłat za telefon, które zostały wystawione na Ł.S. Ponadto załączyła kserokopię wyciągu protokołu z dnia 1 października 2015r. z Sądu Rejonowego dla [...] z którego wynika, że syn wnioskodawczyni zobowiązał się łożyć na utrzymanie małoletniej córki W. w wysokości 1000 złotych miesięcznie. Postanowieniem z dnia 18 listopada 2016r. starszy referendarz sądowy odmówił M. S. przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym dotyczącym zwolnienia od kosztów sądowych uznając, że nie znajduje się w sytuacji materialnej uzasadniającej przyznanie jej prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. W uzasadnieniu postanowienia wskazano, że analiza danych zawartych we wniosku, piśmie wyjaśniającym i załączonych dokumentów wykazuje, że wnioskodawczyni jest w stanie samodzielnie ponosić koszty sądowe w niniejszej sprawie bez uszczerbku w koniecznym utrzymaniu. Od powyższego postanowienia skarżąca złożyła sprzeciw. Postanowieniem z dnia 11 stycznia 2017r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie. Skarżąca w piśmie z dnia 4 lipca 2017r. (data wpływu do Sądu 5 lipca 2017r.) wniosła ponowny wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. W uzasadnieniu ww. wniosku wskazała, że jej sytuacja osobista uległa zmianie ze względu na fakt zarządzenia wykonania kary pozbawienia wolności względem syna – Ł. S. W związku z powyższym wnioskodawczyni prowadzi gospodarstwo domowe zupełnie sama co stanowi drastyczną zmianę, ponieważ wcześniej - jak wskazała – miała pomoc syna związana z pomocą przy domu jak i osobistą. Obecnie zdana jest wyłącznie na własne siły. Zdaniem skarżącej taka sytuacja winna być uznana za nową okoliczność w świetle złożonego uprzednio wniosku o przyznanie prawa pomocy i skutkować przyznaniem jej prawa pomocy. Pismem z dnia 12 lipca 2017r. przesłano wnioskodawczyni formularz PPF, celem jego uzupełnienia i nadesłania do Sądu w terminie 7 dni od daty otrzymania pisma. W dniu 26 lipca 2017r. wpłynął do Sądu uzupełniony formularz PPF M.S. w którym zakreśliła, że wnosi o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata. Z ww. wniosku wynika, że wnioskodawczyni gospodarstwo domowe prowadzi z bezrobotnym synem. Wspólnie utrzymują się z dochodu uzyskiwanego przez nią z tytułu emerytury w wysokości ok. 2.660 złotych miesięcznie. Podała, że posiada z synem współwłasność nieruchomości przy ul. [...] w [...]. Poza powyższym oświadczyła, że nie posiada innego majątku ani oszczędności pieniężnych. Dodała, że syn także nie posiada majątku. Do ponoszonych wydatków wnioskodawczyni zaliczyła: utrzymanie udziału we współwłasności ok. 1000 złotych, leki ok. 500 złotych, wydatki na zakup żywności dla siebie i syna ok. 1000 złotych, węgiel ok. 400,00 złotych, rehabilitacja ok. 400,00 złotych, alimenty na rzecz wnuczki 300,00 złotych. W uzasadnieniu wniosku wnioskodawczyni podniosła, że ma na utrzymaniu bezrobotnego syna, który obecnie odbywa karę pozbawienia wolności w systemie dozoru elektronicznego od 20 czerwca 2017r. Podała, że syn nie może podjąć zatrudnienia i musi przebywać w jej miejscu zamieszkania. Opłaca za syna alimenty na rzecz jego małoletniej córki W. S. Wskazała, że siostra udziela jej materialnej pomocy. W dniu 4 września 2017r. wpłynął do Sądu kolejne pismo M. S. w którym wniosła o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia pełnomocnika z urzędu, które zostało potraktowane jako uzupełnienie wniosku z dnia 26 lipca 2017r. Wnioskodawczyni poinformowała, że jest po operacji kolana, nie może poruszać się w sposób swobodny, a jej syn wobec wykonania zarządzenia wykonania kary pozbawienia wolności, a następnie odbywania je w ramach dozoru elektronicznego nie jest w stanie pomóc jej finansowo, gdyż obowiązany jest pozostawać w miejscu swojego zamieszkania. Podniosła, że całą kwotę uzyskiwaną z tytułu emerytury przeznacza na utrzymanie domu i opłaty, a także na lekarstwa. Rozpoznając złożony wniosek stwierdzono, co następuje: Zauważyć przede wszystkim trzeba, że wniosek skarżącej w zakresie dotyczącym zwolnienia od kosztów sądowych, jest kolejnym wnioskiem skarżącej w przedmiotowej sprawie. Postanowieniem z dnia 18 listopada 2016r. starszy referendarz sądowy odmówił przyznania skarżącej prawa pomocy w zakresie częściowym dotyczącym zwolnienia od kosztów sądowych. W takiej sytuacji kolejny wniosek strony w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych należy traktować jako wniosek o zmianę postanowienia z dnia 18 listopada 2016r. w trybie art. 165 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2017r. poz. 1369 ), zwanej dalej p.p.s.a. Natomiast wniosek w zakresie ustanowienia pełnomocnika rozpoznano jako nowy wniosek. Zgodnie z art. 246 § 1 p.p.s.a przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (pkt 1), a w zakresie częściowym – gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (pkt 2). Należy również wskazać, iż zgodnie z art. 165 p.p.s.a postanowienia niekończące postępowania w sprawie mogą być uchylane i zmieniane wskutek zmiany okoliczności sprawy, chociażby były zaskarżone, a nawet prawomocne. Przez pojęcie "zmiany okoliczności sprawy" w rozumieniu powołanego przepisu należy rozumieć zarówno zmiany stanu faktycznego jak i prawnego, uzasadniające zmianę dotychczasowego rozstrzygnięcia. W przypadku sprawy dotyczącej prawa pomocy, którego przyznania prawomocnie odmówiono, zmiany musiałyby być tego rodzaju, żeby w ich świetle przyznanie prawa pomocy stało się uzasadnione. Musiałyby to zatem być zmiany polegające na pogorszeniu sytuacji materialnej wnioskodawcy. Podkreślić ponadto należy, że z konstrukcji przepisu art. 246 p.p.s.a. wynika, że to na stronie spoczywa ciężar udowodnienia, że jej sytuacja ekonomiczna uzasadniania przyznanie prawa pomocy we wnioskowanym zakresie, bądź też nastąpiła zmiana tej sytuacji w stopniu uzasadniającym przyznanie jej prawa pomocy pomimo poprzedniej negatywnej oceny zasadności wniosku. Oceniając ponowny wniosek skarżącej o przyznanie prawa pomocy uznać należy, że nie nastąpiła zmiana okoliczności umożliwiająca uwzględnienie wniosku. Wnioskodawczyni wprawdzie wskazuje jako nowe okoliczności, że obecnie jest po operacji kolana i nie może poruszać się w sposób swobodny i że ma na utrzymaniu bezrobotnego syna, który odbywa karę pozbawienia wolności w systemie dozoru elektronicznego. W związku z powyższą sytuacją wnioskodawczyni podniosła, że całą kwotę uzyskiwaną z tytułu emerytury przeznacza na utrzymania domu i opłaty, a także na lekarstwa. Ponadto płaci alimenty na rzecz wnuczki w wysokości 300 złotych. Powyższe okoliczności w świetle analizy danych zawartych we wniosku 26 lipca 2017r. oraz wniosku nadesłanego przez Ł. S. w ocenie orzekającego nie wpływają jednak na zmianę postanowienia starszego referendarza sądowego z dnia 18 listopada 2016r. Wskazać należy, że wnioskodawczyni w pierwotnie złożonym wniosku i w piśmie wyjaśniającym z dnia 11 października 2016r. wskazywała, że gospodarstwo domowe prowadzi samodzielnie, gdyż syn nie ma pracy, prowadzi działalność gospodarczą nie przynoszącą żadnego dochodu. Z danych ww. wniosku wynika, że wnioskodawczyni samodzielnie ponosiła koszty bieżącego utrzymania, opłat, leki, sprzęt rehabilitacyjny jak również opłat za lekcje języka angielskiego wnuczki. Wnioskując o ponowne przyznanie prawa pomocy w piśmie z dnia 4 lipca 2017r. wnioskodawczyni podaje, iż o ile do "niedawna miała pomoc syna związaną z pomocą przy domu jak i osobistą", tak obecnie jej nie ma, ponieważ syn odbywa karę pozbawienia wolności, jest osobą, która gospodarstwo domowe prowadzi na własny rachunek. Z powyższego oświadczenia, ani z podanych danych do pierwotnego wniosku nie wynika, aby wnioskodawczyni otrzymywała pomoc finansową od syna. Nadto zauważyć nadto należy, że w dniu 18 września 2017r. do Sądu wpłynął uzupełniony formularz wniosku Ł. S. z którego nie wynika, aby w dalszym ciągu odbywał karę pozbawienia wolności w trybie dozoru elektronicznego. Z podanych danych we wniosku przez syna wynika, że wprawdzie jest osobą bezrobotną, ale uzyskuje dochody z tytułu prac dorywczych w wysokości ok. 1200 złotych miesięcznie i płaci alimenty na córkę. Zatem okoliczności na jakie powołuje się wnioskodawczyni nie wpływają na wynik oceny dokonanej w postanowieniu z dnia 18 lutego 2016r. Co istotne należy wskazać, że wnioskodawczyni uzyskuje stały miesięczny dochód z tytułu emerytury. Aktualnie miesięczny dochód wnioskodawczyni z tytułu emerytury kształtuje się na podobnym poziomie, tj. ok. 2660 zł miesięcznie, jak w pierwotnym wniosku (2600 złotych). Ponadto, jak wskazano wyżej dochody z tytułu prac dorywczych uzyskuje również syn. W świetle powyższego nie ma podstaw do uznania, że nastąpiła zmiana okoliczności sprawy uzasadniająca zmianę wydanego w sprawie prawomocnego postanowienia starszego referendarza sądowego z dnia 18 listopada 2016r. W odniesieniu do wniosku o przyznanie prawa pomocy poprzez ustanowienie radcy prawnego uznano, że wniosek ten zasługuje na uwzględnienie. Stwierdzono, że przy wysokości dochodu uzyskiwanego przez wnioskodawczynię z tytułu emerytury wynoszącego ok.2660 złotych miesięcznie oraz przy ponoszonych wydatkach związanych z utrzymaniem domu, jak i pozostałych wnioskodawczyni nie jest w stanie ponieść kosztów związanych z ustanowieniem profesjonalnego pełnomocnika z wyboru, gdyż przekracza to jej możliwości finansowe. Z tego względu, przyznano wnioskodawczyni prawo pomocy poprzez ustanowienie radcy prawnego z urzędu. Mając powyższe na uwadze na podstawie art. 165 w związku z art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a należało orzec jak w sentencji postanowienia.