VII SA/Wa 1746/18

Starszy referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Warszawie - Ewa Kowalska - Hupko po rozpoznaniu w dniu 9 października 2018 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy w sprawie ze skargi J. Z. na decyzję Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] maja 2018 r. znak [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji postanawia: odmówić przyznania skarżącemu prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. [...] po otrzymaniu wezwania do uiszczenia wpisu sądowego od skargi złożył wniosek o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. Skarżący posiada mieszkanie o powierzchni 64 m2, nieruchomość rolną (1,06 ha), budynek gospodarczo-magazynowy. Skarżący prowadzi gospodarstwo domowe wspólnie z żoną. Uzasadniając wniosek [...] wskazał, że znaczną część swoich dochodów przeznacza na leki i rehabilitację, a ponadto od stycznia 2016 r. wszystkie możliwe środki finansowe przeznacza na pomoc dla syna i jego rodziny (w tym dzieci w wieku 2 i 7 lat). U syna wystąpił udar mózgu. Przed udarem syn prowadził działalność gospodarczą. [...] wskazał, że od roku syn nie otrzymuje świadczenia z ZUS ani żadnej pomocy od jakiejkolwiek instytucji, natomiast synowa pozostaje na urlopie wychowawczym. [...] wraz z żoną utrzymują się z dochodów w łącznej wysokości 4600 zł, uzyskiwanych z tytułu emerytury skarżącego i wynagrodzenia za pracę jego żony. Jako stałe miesięczne wydatki skarżący wymienił: ratę pożyczki – 1100 zł, opłaty za mieszkanie – 700 zł, media – 270 zł, wydatki na rehabilitację – ok. 300-400 zł, na ubezpieczenie – ok. 150 zł. Rozpoznając wniosek skarżącego stwierdzono, co następuje: Zgodnie z art. 245 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2018 r. poz. 1302) prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym, prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata lub radcy prawnego. W myśl art. 246 § 1 pkt 2 ustawy przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie częściowym następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Podkreślenia jednocześnie wymaga, że co do zasady strona jest zobowiązana do ponoszenia kosztów związanych z jej udziałem w sprawie (art. 199). Celem instytucji prawa pomocy, stanowiącej odstępstwo od tej generalnej reguły, jest umożliwienie dostępu do sądu osobom znajdującym się w wyjątkowo trudnej sytuacji, w której poniesienie kosztów postępowania wiązałoby się z pozbawieniem możliwości zaspokojenia podstawowych potrzeb życiowych. W ocenie referendarza sądowego skarżący nie wykazał w sposób bezsporny, aby znajdował się w takiej sytuacji. Jak wynika z wniosku, [...] posiada mieszkanie o powierzchni 64 m2, nieruchomość rolną (1,06 ha), budynek gospodarczo-magazynowy. Skarżący prowadzi gospodarstwo domowe wspólnie z żoną, utrzymują się z dochodów w łącznej wysokości 4600 zł, uzyskiwanych z tytułu emerytury skarżącego i wynagrodzenia za pracę jego żony. W związku z powołaniem się przez skarżącego na konieczność spłacania pożyczki w wysokości 1100 zł podkreślenia wymaga, że zobowiązania kredytowe nie mogą mieć pierwszeństwa przed kosztami postępowania sądowego (por. postanowienia NSA z dnia 12 marca 2014 r. sygn. akt II GZ 96/14 LEX nr 1450831, z dnia 18 października 2012 r. sygn. akt II OZ 919/12 LEX nr 1270362, z dnia 13 września 2012 r., sygn. akt II OZ 752/12 LEX nr 1327948). Pierwszeństwo przed kosztami związanymi z udziałem strony w postępowaniu przed sądem administracyjnym mają jedynie wydatki niezbędne do zaspokojenia podstawowych potrzeb rodziny, a więc koszty zakupu żywności, odzieży, leków, wydatki związane z zaspokojeniem potrzeb mieszkaniowych (czynsz za mieszkanie, opłaty za energię elektryczną, gaz, wodę itp.). Zauważyć trzeba, że wprawdzie uzasadniając wniosek [...] wskazał, że pomaga finansowo synowi i jego rodzinie, jednak nie określił, nawet w sposób przybliżony, wysokości udzielanej pomocy. Jednocześnie należy podkreślić, że przy rozważaniu możliwości przyznania stronie prawa pomocy należy zawsze brać pod uwagę wysokość wymagalnych kosztów sądowych. Wpis sądowy od skargi w niniejszej sprawie należny jest w wysokości 200 zł, wysokość pozostałych kosztów sądowych, o ile w ogóle się pojawią (np. ewentualny wpis od skargi kasacyjnej czy opłata kancelaryjna za sporządzenie uzasadnienia wyroku - w przypadku oddalenia skargi) nie przekraczałaby jednorazowo kwoty 100 zł, ponadto koszty te byłyby rozłożone w czasie. W ocenie referendarza sądowego, biorąc pod uwagę wysokość dochodów skarżącego i jego żony, przy uwzględnieniu koniecznych wydatków, stwierdzić trzeba, że [...] nie wykazał, aby nie był w stanie - bez uszczerbku w utrzymaniu koniecznym - zgromadzić środków na poniesienie kosztów sądowych we wskazanej wysokości. Podkreślenia wymaga, że prawo pomocy, jako instytucja stanowiąca odstępstwo od zasady ponoszenia przez stronę kosztów związanych z jej udziałem w sprawie, winno być stosowane jedynie w przypadkach, w których ze złożonego wniosku wynikać będzie w sposób bezsporny, że zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście niemożliwe. Informacje wynikające z wniosku [...] nie pozwalają natomiast na jednoznaczne stwierdzenie, że poniesienie kosztów sądowych pozbawiłoby skarżącego możliwości zaspokojenia podstawowych potrzeb życiowych. W związku z powyższym orzeczono jak w sentencji postanowienia, na podstawie art. 246 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.