VII SA/Wa 1751/10

Referendarz sądowy Justyna Wtulich Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie po rozpoznaniu w dniu 5 listopada 2010 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku Z.G. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym w sprawie ze skargi Z.G. na decyzję Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] znak : [...] w przedmiocie : stwierdzenia nieważności decyzji postanawia : odmówić Z.G. przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. W dniu 14 października 2010 r. (data stempla biura podawczego) do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wpłynął uzupełniony przez Z. G. formularz wniosku o przyznanie prawa pomocy, w którym wnosi o zwolnienie od kosztów sądowych. Z nadesłanego formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy wynika, że wnioskodawczyni prowadzi gospodarstwo domowe wspólnie z mężem i dwoma córkami. Wnioskodawczyni wraz z rodziną utrzymuje się z dochodów uzyskiwanych przez nią z tytułu wynagrodzenia w wysokości 4.486,40 złotych miesięcznie oraz dochodów uzyskiwanych przez męża w wysokości 1.000,00-1.500,00 złotych miesięcznie. Wnioskodawczyni dodała, że mąż uzyskuje dochód z prac dorywczych i dlatego jest on nieregularny i nie zawsze wynosi 1.500,00 złotych. Oświadczyła, że miesięczny dochód netto jej rodziny wynosi około 4.800,00 złotych. Wnioskodawczyni podała, że posiada dom o powierzchni 119 m ² w stanie surowym, mieszkanie o powierzchni 39,6 m ² oraz działkę o powierzchni 30 arów na której wybudowany jest dom. Oświadczyła, że innych nieruchomości, zasobów pieniężnych oraz przedmiotów wartościowych nie posiada. Wnioskodawczyni wskazała, że z uzyskiwanego dochodu ponosi koszty związane z utrzymaniem mieszkania, kształceniem dzieci oraz opłatą za swoje studia zaoczne, co znacznie obciąża budżet domowy. Dodała, że ostatnio poniosła dodatkowe koszty związane z prowadzoną w Sądzie Okręgowym w O. sprawą o odszkodowanie w wysokości 3.000,00 złotych tytułem wpłaty zaliczki na biegłego. Wnioskodawczyni oświadczyła, że na pokrycie ww. kosztów zaciągnęła pożyczkę w pracy. Zaznaczyła, że spłaca także kredyt, który zaciągnęła na budowę domu i do grudnia będzie spłacać same odsetki, które obecnie wynoszą około 540,00 złotych miesięcznie. Podała, że miesięczne wydatki z tytułu utrzymania mieszkania, tj. opłat za energię elektryczną, gaz, wodę, internet, oraz za tzw. "prąd budowlany" wynoszą około 1.000,00 złotych. Dodała, że ponosi także koszty związane z ubezpieczeniem na życie męża w wysokości 200,00 złotych, opłatą za studia w wysokości 280,00 złotych oraz dojazdami w wysokości około 100,00 złotych miesięcznie. Zaznaczyła, że wydatki związane z nauką dzieci, opłatami za ich obiady w szkole i dodatkowymi zajęciami to wydatek w wysokości około 150,00 złotych miesięcznie. W niniejszej sprawie zważono, co następuje : Stosownie do art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 3). W przypadku osób fizycznych prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym - gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (art. 246 § 1 pkt 1), a w zakresie częściowym - gdy osoba ta wykaże, iż nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (pkt 2 cyt. wyżej przepisu). Żądanie zwolnienia od kosztów sądowych jest zatem wnioskiem o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym. Jak wynika z powołanych przepisów ciężar udowodnienia istnienia okoliczności, które mogłyby stanowić podstawę przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie spoczywa na stronie. Powołany przepis nie pozostawia wątpliwości, że to na wnioskodawcy ciąży obowiązek wykazania, iż znajduje się w sytuacji materialnej uprawniającej go do przyznania prawa pomocy. Rozstrzygnięcie jest zatem uzależnione od tego, co zostanie udowodnione przez stronę. W niniejszej sprawie wnioskodawczyni nie wykazała, że znajduje się w sytuacji materialnej uzasadniającej przyznanie jej prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Z przedłożonego oświadczenia majątkowego nie wynika bowiem, aby sytuacja majątkowa skarżącej uniemożliwiała jej samodzielne finansowanie prowadzonego postępowania sądowego. Wnioskodawczyni posiada stałe źródło utrzymania z tytułu zatrudnienia w wysokości 4.486,40 złotych brutto miesięcznie. Mąż wnioskodawczyni także uzyskuje dochód w wysokości 1.000,00 – 1.500,00 złotych. Wprawdzie wnioskodawczyni zaznaczyła, że nie jest to regularny dochód i jego wysokość bywa różna, jednak jak oświadczyła miesięczne dochody jej rodziny wynoszą około 4.800,00 złotych netto miesięcznie. Stwierdzić zatem należy, że wnioskodawczyni wraz z małżonkiem uzyskuje niemały miesięczny dochód, a ponadto buduje dom mieszkalny. Nawet zatem przy założeniu, że koszty utrzymania przekraczają miesięcznie kwotę 2.000.00 złotych, nie sposób przyjąć, by wnioskodawczyni spełniała przesłanki uzyskania prawa pomocy, o których mowa w cytowanych przepisach. Dodatkowo wskazać należy, że skarżąca posiada majątek w postaci mieszkania, działki rolnej o powierzchni 30 arów oraz domu o powierzchni 119 m ². Przedstawione okoliczności wskazują zatem, że dochody, którymi dysponuje wnioskodawczyni nie są niskie, jak i stan jej majątku. Oceniono, że wnioskodawczyni przy wysokości uzyskiwanych dochodów i ponoszonych wydatkach niewątpliwie jest w stanie wygospodarować środki na koszty postępowania sądowego w niniejszej sprawie. Zaznaczyć należy, że na obecnym etapie koszty te wynoszą 200,00 złotych tytułem uiszczenia wpisu sądowego od skargi. Podkreślić należy, że prawo pomocy jako instytucja o charakterze wyjątkowym, może ona mieć zastosowanie tylko wobec osób, które znajdują się w bardzo trudnej sytuacji materialnej, w szczególności - osób rzeczywiście ubogich, które ze względu na okoliczności życiowe pozbawione są środków do życia, bądź środki te są bardzo ograniczone i zaspokajają tylko podstawowe potrzeby życiowe. W szczególności prawo pomocy powinno być udzielane przede wszystkim osobom bezrobotnym, bez źródeł stałego dochodu i bez majątku. Skarżąca zaś do grona takich osób nie należy. Nie można przy tym, stosując prawo pomocy, chronić czy też wzbogacać majątku osób prywatnych, gdyż celem instytucji prawa pomocy jest zapewnienie dostępu do sądu osobom, którym brak środków finansowych ten dostęp uniemożliwia (por. Komentarz do ustawy prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Hanna Knysiak-Molczyk, Lex Polonica). Biorąc pod uwagę wysokość wykazanych dochodów z których utrzymuje się wnioskodawczyni wraz z rodziną uznano, że nie spełnia ona przesłanek do przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Zauważyć należy, że także bank udzielając wnioskodawczyni kredytu ocenił jej sytuację finansową jako odpowiednią do przyznania kredytu i umożliwiającą ponoszenie obciążeń z nim związanych. Strona natomiast nie wskazała, by miała jakiekolwiek problemy ze spłatą kredytu z uzyskiwanych dochodów. Z powyższych względów uznano, że posiadane dochody oraz majątek wnioskodawczyni pozwalają na przyjęcie, że jest ona w stanie ponieść koszty sądowe samodzielnie, bez spowodowania uszczerbku w koniecznym utrzymaniu siebie i rodziny. Mając na uwadze powyższe, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 258 § 2 pkt 7 cytowanej wyżej ustawy, orzeczono jak w sentencji postanowienia.