VII SA/Wa 1753/25

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Łukasz Trochym (spr.) Sędziowie: sędzia WSA Andrzej Nogal asesor WSA Marcin Maszczyński Protokolant: referent stażysta Nikola Górska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 listopada 2025 r. sprawy ze skargi P. P. na decyzję Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego z dnia 21 maja 2025 r. znak: DOZ-OAiK.650.1110.2024.KPA-2 w przedmiocie nakazu doprowadzenia zabytku do jak najlepszego stanu oddala skargę Zaskarżoną decyzją z 21 maja 2025 r., nr DOZ-OAiK.650.1110.2024.KPA-2, Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego (dalej również jako "Minister" lub "organ II instancji"), na podstawie art. 45 ust. 1 pkt 2, art. 89 pkt 1 oraz art. 93 ust. 1 ustawy z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami (Dz. U. z 2024 r., poz. 1292, dalej również jako "u.o.z.o.z.") oraz art. 17 pkt 2 i art. 138 § 1 pkt 2 Kodeksu postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2024 r. poz. 572 ze zm., dalej: "k.p.a."), po rozpatrzeniu odwołania P. P. (dalej jako "Skarżący"), od decyzji Powiatowego Konserwatora Zabytków w Ś. (dalej również jako "Konserwator" lub "organ I instancji") z [...] października 2024 r., nr [...], nakazującej Skarżącemu, w terminie do 30 czerwca 2025 r., doprowadzenie zabytku (zespołu urbanistyczno-krajobrazowego miejscowości Ł.) do jak najlepszego stanu poprzez wykonanie prac przy budynku przy ul. [...] w Ł., polegających na przywróceniu trzech otworów okiennych w północnej części elewacji frontowej (zachodniej) w ich pierwotnej lokalizacji, kształcie i wymiarach – 1/ uchylił decyzję organu I instancji w części dotyczącej terminu wykonania nakazanych prac; 2/ wyznaczył nowy termin wykonania prac do dnia 30 czerwca 2026 r.; 3/ w pozostaje części utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. Z uzasadnienia decyzji Minister wynika, że Powiatowy Konserwator Zabytków w Ś. decyzją z [...] maja 2024 r., nr [...], wstrzymał roboty budowlane wykonywane na nieruchomości gruntowej nr ew. [...] w Ł. przy ul. [...]. Zgodnie z treścią uzasadnienia ww. orzeczenia, realizowane samowolnie prace polegały na: wykonaniu w elewacji frontowej dwóch większych okien w miejscu pierwotnych trzech okien w kształcie prostokąta stojącego, zamianie okna na drzwi w elewacji tylnej, budowie ganku przy ścianie szczytowej (wykonano ściany obwodowe z betonu komórkowego), skuciu tynków zewnętrznych. W wyniku rozpoznania odwołania Skarżącego od powyższej decyzji, Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego, decyzją z 1 lipca 2024 r., nr DOZ-OAiK.650.582.2024, utrzymał w mocy ww. decyzję organu I instancji. Z kolei, decyzją z [...] lipca 2024 r., nr [...], Powiatowy Konserwator Zabytków w Ś., nałożył na Skarżącego obowiązek uzyskania pozwolenia na prowadzenie robót budowlanych, które zostały wstrzymanie powyższą decyzją z [...] maja 2024 r. Następnie, Skarżący uzyskał przedmiotowe pozwolenie, wydane przez Konserwatora, decyzją z [...] października 2024 r., nr [...], obejmujące: wykonanie zadaszenia nad gankiem wejściowym, ocieplenie zewnętrzne ścian ganku i północnej części elewacji tylnej, wykonanie na ścianach docieplonych tynków silikatowych, cienkowarstwowych, gładkich o uziarnieniu 1,5 mm, wykonanie na ścianach nieocieplonych tj. elewacji zachodniej (od strony ul. [...]) i ścianie szczytowej tynków renowacyjnych, trasowych, jednowarstwowych, malowanie elewacji. Natomiast, decyzją z [...] października 2024 r., nr [...], Powiatowy Konserwator Zabytków w Ś., nakazał Skarżącemu doprowadzenie zabytku (zespołu urbanistyczno-krajobrazowego miejscowości Ł.) do jak najlepszego stanu poprzez wykonanie prac przy budynku przy ul. [...] w Ł., polegających na przywróceniu trzech otworów okiennych w północnej części elewacji frontowej (zachodniej) w ich pierwotnej lokalizacji, kształcie i wymiarach. Termin wykonania nakazanych pracy określono do dnia 30 czerwca 2025 r. W uzasadnieniu swojej decyzji, organ I instancji wskazał, iż nieruchomość stanowiąca przedmiot postępowania położona jest na terenie ww. zabytku obszarowego oraz jest ujęta indywidualnie w gminnej ewidencji zabytków. Omawiany dom wzniesiony został najprawdopodobniej w II połowie XIX w. Osie jego elewacji frontowej wyznaczał nieregularny rytm otworów okiennych w kształcie prostokąta stojącego, o jednakowych rozmiarach, oraz otwór wejściowy w trzeciej osi od południa. Architektoniczny kształt budynku, tj. jego ukształtowanie bryły oraz kompozycja elewacji z oknami w kształcie prostokąta stojącego, jest typowy dla zabudowy z przełomu XIX i XX w. w tej części miejscowości (budynki przy ul. [...] [...], [...], [...]). Konserwator wyjaśnił, że w kwietniu lub w maju 2024 r., dokonano przekształcenia trzech historycznych otworów okiennych w północnej części fasady - tj. w ich miejsce zlokalizowano dwa większe okna ze stolarką o ahistorycznym układzie stolarki. Przekształcenie to zaburzyło oryginalną kompozycję elewacji. Działania te uszczupliły wartości zabytkowe założenia przestrzennego wpisanego do rejestru zabytków. Powiatowy Konserwator Zabytków w Ś. odnotował ponadto, iż w bliżej nieokreślonym terminie (może nawet jeszcze pod koniec XX w.) przekształcono południową część elewacji (frontowej), gdzie w miejscu dwóch otworów okiennych wykonano jedno większe okno. Odwołanie od decyzji organu I instancji z [...] października 2024 r., wniósł Skarżący, podnosząc, iż powyższe prace miały na celu zharmonizowanie wyglądu fasady w części północnej do partii południowej ściany frontowej, która została wcześniej przekształcona (w opinii Skarżącego - zapewne po stosownym uzgodnieniu konserwatorskim). Zwrócono przy tym uwagę, iż zdemontowane okna nie odpowiadały przepisom rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2022 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie, w zakresie doświetlenia. Mając na uwadze ustalony stan faktyczny i prawny sprawy, Minister uznał, że decyzja organ I instancji wymaga zmiany w zakresie terminu jej wykonania, dlatego w tej części ją uchylił i określił termin wykonania nakazanych prac do dnia 30 czerwca 2026 r. Biorąc bowiem pod uwagę upływ czasu związany z prowadzeniem postępowania odwoławczego, organ II instancji zdecydował o przedłużeniu terminu realizacji nakazanych działań. Poza tym, w ocenie Ministra, decyzja Konserwatora odpowiada prawu. Minister wyjaśnił, że budynek przy ul. [...] w Ł., o dwóch lokalach stanowiących odrębną własność, położony jest na obszarze wpisanym do rejestru zabytków, na zasadzie ochrony obszarowej oraz indywidulanej. Część północna nieruchomości, będąca przedmiotem niniejszego postępowania, stanowi współwłasność Skarżącego. Natomiast część południowa, stanowi przedmiot własności osoby trzeciej, i jak wskazał organ II instancji, fasada tej części została przekształcona w bliżej nieokreślonym terminie. Minister podał następnie, jak wynika z akt sprawy, przekształcenie układu fasady w części południowej nieruchomości zostało wykonane bez pozwolenia konserwatorskiego, o czym świadczą wyjaśnienia zawarte w piśmie Powiatowego Konserwatora Zabytków w Ś. z [...] marca 2025 r. i [...] Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków z [...] marca 2025 r. Minister dodał przy tym, że działania podjęte samowolnie przez właściciela sąsiadującej nieruchomości nie mogą stanowić argumentu sankcjonującego bezprawne działanie Skarżącego. Minister wskazał dalej, że zgodnie z art. 3 pkt 12 u.o.z.o.z., przez historyczny układ urbanistyczny należy rozumieć przestrzenne założenie miejskie, zawierające zespoły budowlane, pojedyncze budynki i formy zaprojektowanej zieleni, rozmieszczone w układzie historycznych podziałów własnościowych i funkcjonalnych, w tym ulic lub sieci dróg. Na tej podstawie Minister wskazał, że z punktu widzenia konserwatorskiego, na takim obszarze istotną rolę odgrywają: gabaryty zabudowy, relacje przestrzenne pomiędzy poszczególnymi jego elementami, w tym historyczne proporcje między obszarem zabudowanym i wolnym od zabudowy, zewnętrzna forma architektoniczna budynków (w szczególności obiektów historycznych będących pierwotnymi komponentami założenia), a także ekspozycja widokowa. Minister podniósł, że podczas oględzin przeprowadzonych w dniu 8 maja 2024 r. stwierdzono przekształcenie otworów okiennych fasady w części północnej omawianego domu mieszkalnego. Ponadto, odnotowano zamianę okna na drzwi od strony tylnej, dobudowę ganku (bez zadaszenia) do ściany szczytowej, skucie tynków w obrębie wszystkich ścian zewnętrznych. Z całokształtu akt sprawy wynika, zdaniem Ministra, iż powyższe działania zostały wykonane na zlecenie Skarżącego, bez wymaganego prawem pozwolenia konserwatorskiego, o którym mowa w art. 36 ust. 1 pkt 1 u.o.z.o.z. W opinii Ministra, odnotowane podczas ww. oględzin przekształcenie otworów elewacyjnych poprzez zastąpienie trzech mniejszych otworów dwoma znacznie większymi oknami, wypełniającymi niemalże całkowicie wysokość tej ściany, nie znajduje potwierdzenia w historycznej kompozycji elewacji omawianej zabudowy oraz zagospodarowaniu składającym się na oryginalną tkankę budowlaną terenu wpisanego do rejestru zabytków. Dokonane przekształcenie przyczynia się do zatarcia oryginalnego charakteru architektonicznego budynku przy ul. [...] i prowadzi do uszczuplenia wartości zabytkowych obszaru objętego formami ochrony konserwatorskiej. Minister podkreślił, iż w obrębie miejscowości zachowanych jest wiele przykładów prowincjonalnej zabudowy mieszkalnej o proporcjach architektonicznych omawianego domu, pochodzących z XIX w., i przełomu XIX i XX w. Z kart adresowych nadesłanych zabytków przez organ I instancji wynika, iż domy przy ul. [...] [...], [...] i [...] zachowały oryginalny kształt okien, który posiadał również obiekt stanowiący przedmiot postępowania przed wykonaniem przedmiotowego samowolnego przekształcenia. Wobec powyższego, Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego uznał za konieczne utrzymanie nakazu doprowadzenia omawianego zabytku do jak najlepszego stanu poprzez przywrócenie pierwotnego układu okien na elewacji frontowej, północnej budynku przy ul. [...] w Ł. Minister jednocześnie wyjaśnił, iż organ ochrony zabytków, rozstrzygając na podstawie art. 45 ust. 1 pkt 2 u.o.z.o.z., bierze pod uwagę wyłącznie wpływ dokonanych samowolnie działań na wartości zabytkowe obiektu bądź obszaru wpisanego do rejestru zabytków, przez co nie analizuje ewentualnej zgodności prac przeprowadzonych bez wymaganego prawem pozwolenia konserwatorskiego z przepisami rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2022 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie. Skargę na ww. decyzję Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniósł Skarżący, zaskarżając ją w całości, oraz domagając się uchylenia zaskarżonej decyzji Ministra oraz poprzedzającej ją decyzji Konserwatora i zasądzenia od organu II instancji na rzecz Skarżącego kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych. Skarżący zarzucił Ministrowi naruszenie art. 45 ust. 1 pkt. 2 w zw. z art. 44 ust. 1 pkt. 1 u.o.z.o.z., poprzez jego niewłaściwą wykładnię i w konsekwencji niewłaściwe zastosowanie polegające na nakazaniu Skarżącemu przywrócenia stanu poprzedniego nieruchomości położonej w Ł. przy ulicy [...] poprzez przywrócenie trzech otworów okiennych w północnej części elewacji frontowej w ich pierwotnej lokalizacji, kształcie i wymiarach, w sytuacji gdy prowadzone przez Skarżącego prace polegające na wymianie trzech otworów okiennych nie wymagają pozwolenia jako remont w rozumieniu pojęcia robót budowlanych na podstawie ustawy z dnia 7 lipca 1994 roku prawo budowlane, a stanowią jedynie bieżącą konserwację mającą na celu utrzymanie obiektu w dobrym stanie, w celu jego zabezpieczenia przed szybkim zużyciem się. W uzasadnieniu skargi podniesiono z kolei argumenty na poparcie postawionego zarzutu. W odpowiedzi na skargę Minister wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: stosownie do dyspozycji art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2024 r. poz. 1267 ze zm.), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej jedynie pod względem zgodności z prawem, a więc prawidłowości zastosowania przepisów obowiązującego prawa oraz trafności ich wykładni. Uwzględnienie skargi następuje tylko w przypadku stwierdzenia przez Sąd naruszenia przepisów prawa materialnego lub istotnych wad w prowadzonym postępowaniu (art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Dz. U. z 2024 r. poz. 935, dalej jako "p.p.s.a."). W rozpoznawanej sprawie tego rodzaju wady i uchybienia nie wystąpiły, wobec czego skarga nie zasługiwała na uwzględnienie. Sąd kontrolował w niniejszej sprawie decyzję z 21 maja 2025 r., nr DOZ-OAiK.650.1110.2024.KPA-2, którą Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego rozpatrzył odwołanie Skarżącego od decyzji Powiatowego Konserwatora Zabytków w Ś. z [...] października 2024 r., nr [...], nakazującej Skarżącemu przywrócenie zabytku do jak najlepszego stanu. Nakazane przez Konserwatora prace mają polegać na przywróceniu trzech otworów okiennych w północnej części elewacji frontowej (zachodniej), w ich pierwotnej lokalizacji, kształcie i wymiarach, w budynku przy ul. [...] w Ł. Minister uchylił decyzję organu I instancji w części dotyczącej terminu wykonania nakazanych prac, oraz wyznaczył nowy termin wykonania prac do dnia 30 czerwca 2026 r. W pozostałej zaś części utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. Skarga została wywiedziona od całości decyzji Ministra. Okolicznością w sprawie bezsporną pozostaje, że budynek przy ul. [...] w Ł. została wpisany do gminnej ewidencji zabytków Gminy Ł. pod poz. [...] wykazu zabytków nieruchomych. Jak też, został zaliczony w granice historycznego zespołu urbanistyczno-krajobrazowego miejscowości Ł., wpisanego do rejestru zabytków pod poz. [...]. Obiekt ten jest zatem objęty formami ochrony konserwatorskiej – indywidualną oraz obszarową. Biorąc pod uwagę poczynione w sprawie ustalenia, Sąd uznał, że zaskarżona decyzja jest prawidłowa, tj. nie narusza prawa. Jednocześnie Sąd przyjął, że zarzuty skargi nie zmieniają tak dokonanej oceny. Rozwijając tę ocenę Sąd zauważył, że zgodnie z art. 3 pkt 2 u.o.z.o.z., zabytek nieruchomy to nieruchomość, jej część lub zespół nieruchomości, o których mowa w pkt 1 (a więc: będące dziełem człowieka lub związane z jego działalnością i stanowiące świadectwo minionej epoki bądź zdarzenia, których zachowanie leży w interesie społecznym ze względu na posiadaną wartość historyczną, artystyczną lub naukową). Stosownie zaś do art. 6 ust. 1 pkt 1 lit. c u.o.z.o.z., do zabytków nieruchomych zalicza się w szczególności zabytki nieruchome będące, w szczególności dziełami architektury i budownictwa. Zgodnie natomiast z art. 36 ust. 1 u.o.z.o.z., pozwolenia wojewódzkiego konserwatora zabytków wymaga prowadzenie prac konserwatorskich, restauratorskich lub robót budowlanych przy zabytku wpisanym do rejestru, w tym prac polegających na usunięciu drzewa lub krzewu z nieruchomości lub jej części będącej wpisanym do rejestru parkiem, ogrodem lub inną formą zaprojektowanej zieleni (pkt 1); podejmowanie innych działań, które mogłyby prowadzić do naruszenia substancji lub zmiany wyglądu zabytku wpisanego do rejestru, z wyłączeniem działań polegających na usuwaniu drzew lub krzewów z terenu nieruchomości lub jej części niebędącej wpisanym do rejestru parkiem, ogrodem albo inną formą zaprojektowanej zieleni (pkt 11). Jak wynika z powyższych przepisów prawa, wykonanie robót budowlanych przy zabytku czy też podjęcie innych działań wpływających na wygląd zabytku musi być poprzedzone uzyskaniem pozwolenia konserwatorskiego, o czym stanowi art. 36 ust. 1 pkt 1 i 11 u.o.z.o.z. Wykonanie zaś ww. robót budowlanych/innych działań, bez wymaganego pozwolenia, obliguje organ konserwatorski do zastosowania jednej z sankcji uregulowanych w art. 45 ust. 1 u.o.z.o.z. Stosownie zaś do art. 45 ust. 1 pkt 2 i 5 u.o.z.o.z., w przypadku gdy bez wymaganego pozwolenia wojewódzkiego konserwatora zabytków lub w sposób odbiegający od zakresu i warunków określonych w pozwoleniu wykonano przy zabytku wpisanym do rejestru roboty budowlane i inne działania, o których mowa w art. 36 ust. 1 pkt 6-8 i 10-12 – wojewódzki konserwator zabytków wydaje decyzję nakazującą przywrócenie zabytku do poprzedniego stanu lub uporządkowanie terenu, określając termin wykonania tych czynności, albo zobowiązującą do doprowadzenia zabytku do jak najlepszego stanu we wskazany sposób i w określonym terminie. Taka też sytuacja, uzasadniająca zastosowanie ww. przepisu art. 45 u.o.z.o.z., wystąpiła w tej sprawie, obejmującej wykonanie przez Skarżącego w budynku na działce ew. nr [...] w Ł. przy ul. [...], samowolnie prac polegających na wykonaniu w elewacji frontowej dwóch większych okien w miejscu pierwotnych trzech okien w kształcie prostokąta stojącego, czym doprowadzono do przekształcenia (zatarcia) oryginalnego charakteru architektonicznego budynku, i w konsekwencji uszczuplenia jego wartości zabytkowych. Opisany powyżej stan faktyczny (zakres wykonanych przez Skarżącego prac) ustalono na podstawie porównania wyników inwentaryzacji wykonanej podczas oględzin budynku przy ulicy [...] w Ł., przeprowadzonych w dniu 8 maja 2024 r., z kartą adresową ww. zabytku nieruchomego, włączoną do gminnej ewidencji zabytków Gminy Ł. Nie przeczy zresztą temu nawet sam Skarżący. Okolicznością bezsporną pozostaje także, że decyzją z [...] lipca 2024 r., nr [...], Powiatowy Konserwator Zabytków w Ś., nałożył na Skarżącego obowiązek uzyskania pozwolenia na prowadzenie robót budowlanych, a Skarżący je uzyskał, wydane przez Konserwatora, decyzją z [...] października 2024 r., nr [...], obejmujące: wykonanie zadaszenia nad gankiem wejściowym, ocieplenie zewnętrzne ścian ganku i północnej części elewacji tylnej, wykonanie na ścianach docieplonych tynków silikatowych, cienkowarstwowych, gładkich o uziarnieniu 1,5 mm, wykonanie na ścianach nieocieplonych tj. elewacji zachodniej (od strony ul. [...]) i ścianie szczytowej tynków renowacyjnych, trasowych, jednowarstwowych, malowanie elewacji. W uzasadnieniu decyzji wydającej pozwolenie konserwatorskie wyraźnie jednak wskazano, że udzielenie pozwolenia na ww. roboty budowalne nie zmienia obowiązków wynikających z decyzji Powiatowego Konserwatora Zabytków w Ś. z [...] października 2024 r., nr [...], nakazującą Skarżącemu przywrócenie zabytku do jak najlepszego stanu. Na żadne inne roboty budowlane, a będące przedmiotem niniejszego postępowania, Skarżący nie uzyskał pozwolenia konserwatorskiego, o którym mowa w art. 36 ust. 1 pkt 1 u.o.z.o.z., ani pozwolenia na budowę organu architektoniczno-budowlanego. Podkreślenia wymaga, że stosując art. 45 ust. 1 u.o.z.o.z., organy dokonały prawidłowego wybory sposobu przywrócenia zabytku do jak najlepszego stanu. Sąd dostrzega w tej kwestii, że konserwator jako wyspecjalizowany organ w zakresie ochrony zabytków może w ramach własnej kompetencji stwierdzić, że wykonane roboty ingerują w materię zabytku, a także które z nich (z uwagi na dobro zabytku i jego ochronę) mogą być zaakceptowane. W konsekwencji, Sąd nie znajduje podstaw do podważenia oceny organów wyspecjalizowanych wyrażonej w niniejszej sprawie, z której to wynika, że samowolne wykonane roboty budowlane ingerujące w sposób ewidentny w przedmiot ochrony muszą być usunięte. Z tych przyczyn Sąd nie podzielił zarzutu skargi wskazującego na wadliwe zastosowanie w sprawie przepisów ustawy o ochronie zabytków i opieki nad zabytkami. Sąd akcentuje w tym miejscu ponownie to, że ustalony niespornie stan faktyczny wypełniał dyspozycję ww. art. 45 ust. 1 pkt. 2 w zw. z art. 44 ust. 1 pkt. 1 u.o.z.o.z. Zauważa także, że wszystkie okoliczności istotne dla zastosowania wskazanego art. 45 ust. 1 u.o.z.o.z. zostały w sprawie prawidłowo wyjaśnione. Poza tym Sąd stwierdza, że orzeczony w sprawie i nałożony na Skarżącego obowiązek, został w decyzji organu I instancji precyzyjnie określony, jest jasny i jednoznaczny. Nadto, prawidłowo został on skierowany do Skarżącego, a to – stosownie do art. 45 ust. 3 u.o.z.o.z., zgodnie z którym w przypadkach, o których mowa w ust. 1 i 2, przepis art. 44 ust. 4 stosuje się odpowiednio. Zgodnie zaś z tym ostatnim przepisem osoba, która dopuściła się naruszenia przepisów o zabytkach lub naruszyła zakres i warunki określone w pozwoleniu, jest obowiązana na swój koszt wykonać czynności nakazane w decyzji, o której mowa w ust. 1 pkt 1 i 3, ust. 2 albo ust. 3a pkt 1 i 2. Nie ma przy tym zupełnie racji Skarżący, który twierdzi, że w realiach niniejszej sprawy, nie był zobowiązany do uprzedniego uzyskania pozwolenia konserwatorskiego na wymianę okien, ponieważ w istocie przeprowadził bieżącą konserwację, tak aby zachować estetykę budynku, a jednocześnie dostosować jego wygląd do części przyległej (części południowej zabytku), gdzie już wcześniej wymieniono okna. Wskazać należy w tym miejscu, że przedmiotowy budynek, jako obiekt budowlany objęty został wpisem do rejestru zabytków, zarówno tym, o którym mowa w art. 29 ust. 7 pkt 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz. U. z 2025 r., poz. 418, dalej jako "p.b."), tzw. wpisem indywidualnym, jak też wynikającym z art. 29 ust. 7 pkt 2 p.b., tzw. wpisem obszarowym. W takim przypadku przedmiotem ochrony objęty jest cały budynek (jego wnętrza oraz zewnętrzne cechy obiektu np. okna), a zakres ochrony konserwatorskiej jest tutaj bardzo szeroki. Zezwoleń konserwatora zabytków wymagają zatem wszelkie prace budowlane (w tym remonty, przebudowy, instalację) w takim obiekcie budowlanym, w tym także wymiana stolarki okiennej. Dodatkowo, w przypadku układu urbanistycznego istotą ochrony jest układ urbanistyczny tego zespołu i jego przestrzenne relacje oraz gabaryty, bryły i wyraz architektoniczny elewacji i detali zewnętrznych budynków go tworzących (np. okien). Zachowanie oryginalnego kształtu, wielkości oraz układu okien w budynkach nabiera więc tutaj istotnego znaczenia. Prace tego typu każdorazowo wymagają uzyskania decyzji o pozwoleniu na budowę oraz uprzedniego zajęcia stanowiska (wydania pozwolenia) przez wojewódzkiego konserwatora zabytków. Jednocześnie, wbrew zarzutom skargi organy konserwatorskie wyjaśniły, że z punktu widzenia ochrony konserwatorskiej bez znaczenia pozostaje, że w drugiej części budynku (części południowej), jego właściciel samowolnie dokonał wymiany okien. Fakt nielegalnego działania innej osoby, nie może w obecnie kontrolowanej przez Sąd sprawie przemawiać na korzyść Skarżącego. Ochrona zabytków polega między innymi na zapewnieniu warunków prawnych, organizacyjnych i finansowych umożliwiających trwałe zachowanie zabytków oraz ich zagospodarowanie i utrzymanie. Celem działania organów konserwatorskich jest także zapobieganie zagrożeniom mogącym spowodować uszczerbek dla wartości zabytków (art. 4 pkt 1 i 2 u.o.z.o.z.). Należy również podkreślić, że ochronie podlegają zabytki, zwłaszcza zabytki nieruchome bez względu na stan ich zachowania (art. 6 ust. 1 pkt 1 u.o.z.o.z.). Wskazane wyżej przepisy ustawy przesądzają zatem jednoznacznie, jakie są cele i wartości, które powinien przyjmować wojewódzki konserwator zabytków w przypadku rozpatrywania spraw dotyczących ochrony zabytków. W świetle analizy przepisów materialnoprawnych ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami widać też wyraźnie, że ustawa ta przyznała organom konserwatorskim możliwość własnej oceny aktualnego stanu obiektu zabytkowego oraz najlepszych sposobów zachowania zabytku i wartości, jakie reprezentuje, co w żadnym wypadku nie oznacza dowolności i arbitralności. Nie może być więc wątpliwości, że jeśli jakiś obiekt ma charakter zabytkowy, to celem organów konserwatorskich jest zachowanie go w możliwie najlepszym, ale jednocześnie autentycznym stanie. Z tego punktu widzenia wszelkie "autorskie" prace właścicieli obiektów zabytkowych, bez wymaganego przepisami prawa uzgodnienia (pozwolenia) z konserwatorem zabytków, które mogłyby skutkować zastąpieniem oryginalnej substancji zabytkowej, nowymi obiektami lub nowymi materiałami, są niedopuszczalne. Konkludując trzeba wskazać, że zgodnie z art. 5 u.o.z.o.z., opieka nad zabytkiem sprawowana przez jego właściciela lub posiadacza polega w szczególności na zapewnieniu warunków naukowego badania i dokumentowania zabytku; prowadzenia prac konserwatorskich, restauratorskich i robót budowlanych przy zabytku, zabezpieczenia i utrzymania zabytku oraz jego otoczenia w jak najlepszym stanie; korzystania z zabytku w sposób zapewniający trwałe zachowanie jego wartości; popularyzowania i upowszechniania wiedzy o zabytku oraz jego znaczenia dla historii i kultury. Wynika z niego, że istotę zachowania polegającą na "utrzymywaniu" zabytku, zgodnie z przepisami o ochronie zabytków, można sprowadzić do przestrzegania w szczególności tych przepisów, które nakładają na właściciela zabytku obowiązek realizacji działań wynikających z definicji opieki nad zabytkami spoczywającej na właścicielu, a zatem zabezpieczenie i utrzymanie zabytku oraz jego otoczenia w jak najlepszym stanie i korzystanie z zabytku w sposób zapewniający trwałe zachowanie jego wartości. Z tego obowiązku Skarżący z pewnością się nie wywiązał, wykonując roboty budowlane ingerujące w przedmiot ochrony, bez zgody organu konserwatorskiego. W ocenie Sadu, prawidłowo Minister uwzględnił konieczność zmiany terminu wykonania obowiązku (do 30 czerwca 2026 r.), celem dostosowania go do aktualnej sytuacji związanej z okresem rozpatrzenia odwołania od decyzji organu I instancji. W konsekwencji Sąd skargę oddalił, na podstawie art. 151 p.p.s.a.