VII SA/Wa 1758/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Daria Gawlak - Nowakowska po rozpoznaniu w dniu 19 stycznia 2012 r. na posiedzeniu niejawnym w sprawie ze skargi J. F. na postanowienie Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] sierpnia 2010 r., znak: [...] w przedmiocie przekazania wniosku zgodnie z właściwością postanawia: odmówić J. F. przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym dotyczącym zwolnienia od kosztów sądowych. Do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie w dniu 6 października 2011 r. wpłynął nadesłany przez J. F. formularz wniosku o przyznanie prawa pomocy, w którym wnioskodawca nie zaznaczył w punkcie 4, w jakim zakresie wnosi o przyznanie prawa pomocy. Z tego też względu, zarządzeniem z dnia 12 października 2011 r. wezwano wnioskodawcę do wypełnienia wszystkich punktów formularza PPF oraz zakreślenia w jakim zakresie wnosi o przyznanie prawa pomocy. Wyjaśniono skarżącemu, że nadesłany do Sądu formularz nie został wypełniony w pkt 4, 7, 8 , 9, 10, 11-14 co uniemożliwia rozpoznanie wniosku. Powyższe należało wykonać w terminie 7 dni od daty doręczenia pisma, pod rygorem pozostawienia wniosku bez rozpoznania. W odpowiedzi wnioskodawca nadesłał do Sądu w dniu 25 października 2011 r. formularz wniosku PPF, w którym wniósł o zwolnienie od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wniosku wnioskodawca wskazał, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Skarżący w formularzu PPF podał jedynie, że we wspólnym gospodarstwie domowym z wnioskodawcą pozostaje żona i dwóch synów. Pozostałych punktów w formularzu wnioskodawca nie wypełnił z wyjątkiem pkt 15 tj. podpisaniem wniosku. W związku z niewystarczającymi danymi do rozpoznania złożonego wniosku zarządzeniem z dnia 2 listopada 2011 r. wezwano wnioskodawcę do złożenia dodatkowych wyjaśnień dotyczących nadesłanego wniosku o przyznanie prawa pomocy poprzez podanie z czego lub przy czyjej pomocy się utrzymuje, gdyż w punkcie 10 formularza nie wskazał żadnego źródła dochodu, oświadczenia, czy wnioskodawca i jego małżonka są wobec tego osobami bezrobotnymi bez prawa do zasiłku, czy też mają przyznany zasiłek, jeśli tak, należało podać do kiedy i w jakiej wysokości. Zwrócono się do wnioskodawcy z zapytaniem, czy on lub jego małżonka podejmują prace dodatkowe, dorywcze, sezonowe, umowy zlecenia, o dzieło, jeśli tak należało podać jakie i jaki uzyskują z nich dochodów czy też prowadzą działalność gospodarczą, jeśli tak należało podać jakiego rodzaju oraz wysokość uzyskiwanych z tego tytułu dochodów. Wezwano także wnioskodawcę do podania gdzie wraz z rodziną zamieszkuje, gdyż w punkcie 7 formularza (majątek) wnioskodawca nie wskazał, że posiada dom czy mieszkanie, czy zatem wynajmuje dom mieszkanie, jeśli tak, należało podać wysokość ponoszonych kosztów, a w szczególności opłat z tytułu umowy najmu, czynszu, opłat za energię elektryczną, gaz, wodę , telefon itp., należało je wyszczególnić i podać ich wysokość. Ponadto wezwano wnioskodawcę również do podania, czy on lub jego małżonka posiadają nieruchomość rolną bądź inne nieruchomości, jeśli tak, należało wyszczególnić jakie oraz podać ich wielkość, czy posiadają oszczędności pieniężne, papiery wartościowe lub przedmioty wartościowe, jeśli tak należało je wskazać oraz ich wartość lub wysokość oraz czy posiadają pojazdy mechaniczne, jeśli tak, należało podać ich markę, rok produkcji, wartość rynkową oraz koszty związane z utrzymaniem ( paliwo, naprawy, ubezpieczenie). Oprócz tego zwrócono się do wnioskodawcy z zapytaniem, jaką kwotę miesięcznie przeznacza na bieżące potrzeby życia codziennego tj. na zakup żywności, odzieży, środków chemicznych, itp., czy wnioskodawca uzyskuje pomoc od rodziny lub znajomych, organizacji społecznych lub państwowych, jeśli tak, należało wskazać od kogo, w jakiej wysokości lub formie. Powyższe wyjaśnienia należało nadesłać do Sądu w terminie 7 dni od daty doręczenia pisma, pod rygorem rozpoznania wniosku w oparciu o posiadane dokumenty. W odpowiedzi na powyższe wnioskodawca zwrócił się z prośbą o przedłużenie wyznaczonego 7 – dniowego terminu na wykonanie ww. zarządzenia. Zarządzeniem z dnia 17 listopada 2011 r. przychylono się do prośby wnioskodawcy i przedłużono termin do nadesłania dodatkowych wyjaśnień. Wnioskodawca odebrał ww. zarządzenie w dniu 22 listopada 2011 r., a zatem termin do nadesłania dodatkowych wyjaśnień upłynął z dniem 29 listopada 2011 r. Z akt sprawy wynika, że wnioskodawca nie nadesłał żadnych dodatkowych wyjaśnień do nadesłania których został wezwany. Postanowieniem z dnia 9 grudnia 2011 r. odmówiono skarżącemu przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym dotyczącym zwolnienia od kosztów sądowych. Na to orzeczenie został złożony sprzeciw, tym samym orzeczenie z dnia 9 grudnia 2011 r. straciło moc i sprawa podlega ponownemu rozpatrzeniu. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zwolnienie od kosztów sądowych wchodzi w zakres prawa pomocy, uregulowanego w ustawie z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) – zwanej dalej p.p.s.a. Ten zakres pomocy zarezerwowany jest tylko i wyłącznie dla osób znajdujących się w wyjątkowo trudnej sytuacji, uniemożliwiającej wyłożenie jakichkolwiek środków na pokrycie kosztów sądowych i takiej, w której wnioskodawca nie ma potencjalnych możliwości na zdobycie tychże środków (brak majątku i obiektywnych możliwości na jego pozyskanie). Okoliczności braku środków powinny być wiarygodnie udokumentowane, ponieważ zwolnienie od ponoszenia ciężaru postępowania sądowego stanowi w istocie przerzucenie tego ciężaru na współobywateli. Przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym jest możliwe, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Przez pojęcie uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny należy natomiast rozumieć zachwianie sytuacji materialnej i finansowej strony w taki sposób, iż nie jest ona w stanie zapewnić sobie minimum warunków socjalnych. Powołany przepis nie pozostawia wątpliwości, że to na wnioskodawcy ciąży obowiązek wykazania, iż znajduje się w sytuacji materialnej uprawniającej do przyznania prawa pomocy. Wnosząc o przyznanie prawa pomocy strona musi więc uprawdopodobnić okoliczności przemawiające za uwzględnieniem wniosku. Mając na uwadze powołany przepis stwierdzić należy, iż brak jest uzasadnienia dla przyznania skarżącemu prawa pomocy w żądanym zakresie, ponieważ nie wykazał on w sposób nie budzący wątpliwości, iż nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania. Wniosek o przyznanie prawa pomocy powinien być sporządzony w sposób rzetelny, powinny znaleźć się w nim wszelkie informacje niezbędne do oceny sytuacji majątkowej wnioskodawcy. Zgodnie z art. 252 ustawy wniosek taki powinien zawierać oświadczenie strony obejmujące dokładne dane o stanie majątkowym i dochodach oraz o stanie rodzinnym. Warto zauważyć, że w urzędowym formularzu wniosku przewidziano odrębne rubryki w odniesieniu do różnego rodzaju nieruchomości, jakie mogą posiadać wnioskodawcy (dom, mieszkanie, nieruchomość rolna, inne nieruchomości), przy czym, jak wynika z jego treści, w przypadku domu lub mieszkania należy podać ich wielkość w m2 , formularz ten umożliwia więc stronom prawidłowe i szczegółowe opisanie posiadanego majątku. Z uwagi na wątpliwości co do rzeczywistego stanu majątkowego i finansowego skarżącego wezwano wnioskodawcę uzupełnienia wniosku o dodatkowe informacje. Skarżący nie nadesłał żądanych dokumentów, nie wyjaśniając przyczyn takiego zachowania. W tym miejscu warto zwrócić uwagę na treść art. 255 ww. ustawy, który stanowi, że jeżeli oświadczenie strony zawarte we wniosku okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych lub budzi wątpliwości, strona jest obowiązana złożyć na wezwanie dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego. Nieudzielenie pełnej i wyczerpującej odpowiedzi na wezwanie uniemożliwia dokonanie nie budzącej wątpliwości oceny rzeczywistych możliwości finansowych wnioskodawcy. Informacje przedstawione w treści wniosku o przyznanie prawa pomocy oraz wynikające z akt administracyjnych nie pozwalają na uznanie, że skarżący jest osobą ubogą, dla której poniesienie całości czy też części kosztów postępowania wiązałoby się z pozbawieniem jej możliwości zaspokojenia podstawowych potrzeb życiowych. W sytuacji, gdy oświadczenie strony zawarte w złożonym wniosku o przyznanie prawa pomocy jest niewystarczające dla oceny jej sytuacji majątkowej i finansowej, a strona nie udziela dokładnej i pełnej odpowiedzi na skierowane do niej wezwanie, nie jest możliwe przyznanie stronie prawa pomocy, jedynie w oparciu o jej twierdzenia o ograniczonych możliwościach płatniczych, nie poparte żadnymi dowodami. W niniejszej sprawie uchylenie się przez skarżącego od złożenia wymaganych dokumentów, które umożliwiłyby Sądowi dokładną ocenę stanu majątkowego wnioskodawcy, a tym samym określenie jego możliwości płatniczych uzasadnia odmowę przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Z powyższych względów na podstawie art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2002r. Nr 153 poz. 1270 ze zm.) orzeczono jak na wstępie.