VII SA/Wa 1761/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Mariola Kowalska, , Sędzia WSA Jolanta Augustyniak-Pęczkowska (spr.), Sędzia WSA Joanna Gierak – Podsiadły, , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 29 czerwca 2016 r. sprawy ze skargi (...) na postanowienie Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia (...) maja 2015 r. znak: (...) w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji oddala skargę Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego postanowieniem z dnia [...] marca 2015 r., znak: [...], wydanym na podstawie art. 61a ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r., poz. 267 ze zm.) – dalej K.p.a., po rozpoznaniu wniosku B. J. o stwierdzenie nieważności decyzji Wojewody [...] z dnia [...] marca 2007 r., znak: [...], utrzymującej w mocy decyzję Prezydenta [...] z dnia [...] lipca 2002 r. Nr [...], zatwierdzającą projekt budowlany i udzielającą M. S. – T. pozwolenia na budowę jednorodzinnego budynku mieszkalnego wraz z przyłączem gazowym na dz. nr [...] i [...] k.m. [...] i wewnętrzną instalacją gazową oraz przyłączem wodno-kanalizacyjnym i elektrycznym na dz. nr [...], [...], [...], [...] k.m.[...] przy ul. [...] w [...] - odmówił wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności ww. decyzji. Po rozpoznaniu wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego postanowieniem z dnia [...] maja 2015 r., znak: [...], na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 144 w zw. z art. 127 § 3 K.p.a. utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie. Organ wskazał, że zgodnie z przyjętą linią orzecznictwa Naczelnego Sądu Administracyjnego przeprowadzenie postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności aktu administracyjnego jest możliwe tylko w przypadku, gdy wszczęcie postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności jest dopuszczalne z przyczyn przedmiotowych i podmiotowych. O niedopuszczalności wszczęcia postępowania z przyczyn podmiotowych lub przedmiotowych orzeka się na podstawie art. 61a § 1 K.p.a. Niedopuszczalność z przyczyn przedmiotowych zachodzi między innymi w sytuacji, gdy żądanie dotyczy wydania decyzji w sprawie już rozstrzygniętej decyzją ostateczną. Z akt sprawy wynika, że na wniosek B. J. Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego prowadził postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Wojewody [...] z dnia [...] marca 2007 r., znak: [...] i decyzją z dnia [...] listopada 2009 r., znak: [...], utrzymał w mocy własną decyzję z dnia [...] kwietnia 2009 r., znak: [...], odmawiającą stwierdzenia nieważności kwestionowanego rozstrzygnięcia Wojewody [...] z dnia [...] marca 2007 r. Organ zauważył, że ponowna weryfikacja decyzji w tym samym trybie jest niedopuszczalna z uwagi na to, że rozstrzygnięcie takie dotknięte byłoby wadą wymienioną w art. 156 § 1 pkt 3 K.p.a., czyli dotyczyłoby sprawy już poprzednio rozstrzygniętej inną decyzją ostateczną. Rozstrzygnięcie sprawy decyzją ostateczną stwarza bowiem stan powagi rzeczy osądzonej. Tym samym brak jest możliwości wszczęcia postępowania w tej sprawie. Odnosząc się do wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy wskazał, że wbrew twierdzeniom B. J. GINB zweryfikował legalność decyzji Prezydenta [...] z dnia [...] lipca 2002 r., Nr [...]. Jak wskazano powyżej decyzją z dnia [...] listopada 2009 r., znak: [...] organ utrzymał w mocy własną decyzję z dnia [...] kwietnia 2009 r., znak: [...], odmawiającą stwierdzenia nieważności decyzji Wojewody [...] z dnia [...] marca 2007 r., znak: [...], utrzymującej w mocy decyzję Prezydenta [...] z dnia [...] lipca 2002 r. Skargę na ww. postanowienie złożyła B. J., zarzucając organowi wieloletnią bezczynność wobec bezprawia budowlanego na obszarze zabytkowym [...] i celowe niewykonanie weryfikacji zaskarżonych przez skarżącą decyzji podległych organów nadzoru budowlanego w [...] i [...]. Zarzuciła również poświadczenie nieprawdy w wydawanych w tej sprawie decyzjach i postanowieniach oraz celowe niewykonywanie obowiązków nadzorczych wobec sprawców nielegalnej budowy zagrażającej bezpieczeństwu i życiu ludzi w zabytku [...] - a także bezczynność wobec bezczynnego Wojewody [...]. Wniosła o uchylenie obu postanowień, nakazanie wykonania obowiązku nadzorczego i obciążenie kosztami postępowania sądowego. W związku ze stałym poświadczaniem nieprawdy przez Głównego Inspektora co do stanu prawnego budowy przy ul. [...] w [...] i o rzekomo dokonanej weryfikacji pozwolenia budowlanego Prezydenta [...] wniosła o udział prokuratora w postępowaniu sądowym. W odpowiedzi na skargę organ podtrzymał dotychczasowe stanowisko i wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Skarga nie zasługiwała na uwzględnienie, albowiem zaskarżone postanowienie odpowiada prawu. Przypomnieć należy, że zaskarżonym postanowieniem Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego, utrzymał w mocy własne postanowienie mocą którego – w oparciu o art. 61a § 1 K.p.a. odmówił wszczęcia, na wniosek B. J., postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Wojewody [...] z dnia [...] marca 2007 r. utrzymującej w mocy decyzję Prezydenta [...] z dnia [...] lipca 2002 r. zatwierdzającą projekt budowlany i udzielającą M. S. – T. pozwolenia na budowę opisanej inwestycji. Podstawę prawną odmowy wszczęcia postępowania stanowił art. 61a K.p.a. Zgodnie z treścią ww. przepisu, gdy żądanie, o którym mowa w art. 61 K.p.a., zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ administracji publicznej wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania. Wydanie postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania nieważnościowego w oparciu o powyższą regulację jest zatem możliwe przy zaistnieniu przeszkód o charakterze podmiotowym lub przedmiotowym. Z treści cytowanego przepisu wynika obowiązek organu przeprowadzenia wstępnej analizy wniosku pod względem ewentualnego wystąpienia okoliczności uniemożliwiających merytoryczne rozpatrzenie podania. Samo złożenie żądania wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji nie powoduje zatem automatycznie jego wszczęcia. Na wstępnym etapie rozpoznania sprawy organ przeprowadza badanie pod kątem przesłanek formalnoprawnych - podmiotowych i przedmiotowych warunkujących jego dopuszczalność. W niniejszej sprawie odmowę wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności ww. decyzji Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego uzasadnił przyczyną przedmiotową, bowiem odmowa wszczęcia postępowania nastąpiła z "innych uzasadnionych przyczyn". Przyczyny te w przepisach prawa nie zostały skonkretyzowane. W doktrynie prawniczej i orzecznictwie sadowo-administracyjnym przyjęło się, że w pojęciu tym mieszczą się takie sytuacje, które w sposób oczywisty stanowią przeszkodę do wszczęcia postępowania. Przykładowo wskazuje się przypadki, gdy w tej samej sprawie postępowanie już się toczy albo zapadło już rozstrzygniecie lub, gdy w przepisach prawa brak jest podstawy materialno-prawnej do rozpatrzenia żądania w trybie administracyjnym. W postanowieniu wydanym w trybie art, 61a § 1 K.p.a. organ nie może formułować wniosków i ocen dotyczących meritum żądania. Instytucja odmowy wszczęcia postępowania kończy się aktem formalnym, a nie merytorycznym. Przenosząc omówione rozważania na grunt niniejszej sprawy należy wskazać, że Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego uznał, iż odmowa wszczęcia postępowania nieważnościowego uzasadniona jest okolicznością, iż żądanie stwierdzenia nieważności dotyczy decyzji, która już była badana w tym trybie i zakończyła się wydaniem decyzji ostatecznej, czyli w sprawie już ostatecznie zakończonej. Z akt sprawy wynika bowiem, że organ ten prowadził już na wniosek skarżącej postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Wojewody [...] z dnia [...] marca 2007 r., której stwierdzenia nieważności domagała się skarżąca w kolejnym wniosku złożonym w niniejszej sprawie. Decyzją z dnia [...] listopada 2009 r. organ utrzymał w mocy własną decyzję z dnia [...] kwietnia 2009 r. odmawiającą stwierdzenia nieważności Wojewody [...] z dnia [...] marca 2007 r. Zasadnie zatem organ uznał, że nie można było wszcząć postępowania w tej sprawie z uwagi na jej rozstrzygnięcie wcześniejszą decyzją. Przez "inne uzasadnione przyczyny", o których mowa w art. 61a § 1 k.p.a., należy bowiem rozumieć takie sytuacje, które stanowią oczywistą przeszkodę do wszczęcia postępowania. Do takich przypadków zaliczyć można sytuację, gdy w tej samej sprawie postępowanie administracyjne już się toczy albo wydano już rozstrzygniecie. Decyzje wydane w wyniku ponowna weryfikacja tej samej decyzji w tym samym trybie dotknięte byłyby wadą nieważności wymienioną w art. 156 § 1 pkt 3 K.p.a., gdyż dotyczyłyby sprawy już poprzednio rozstrzygniętej inną decyzją ostateczną. Innymi słowy rozpoznanie po raz kolejny wniosku tej samej strony dotyczącego stwierdzenia nieważności decyzji już badanej w tym trybie, stanowiłoby zatem przesłankę do stwierdzenia nieważności rozstrzygnięcia zapadłego po ponownym zbadaniu tej samej sprawy. Rozstrzygnięcie sprawy decyzją ostateczną stwarza bowiem stan powagi rzeczy osądzonej. W tym stanie rzeczy Sąd uznał, że Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego prawidłowo odmówił wszczęcia postępowania na podstawie art. 61 a§ kpa. Z uwagi na formalny charakter rozstrzygnięcia, zarzuty podniesione w skardze nie mogły odnieść zamierzonego skutku. Wobec powyższego, Wojewódzki Sąd Administracyjny, na podstawie art. 151 p.p.s.a., oddalił skargę.