VII SA/Wa 1766/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Paweł Groński ( spr.), Sędziowie sędzia WSA Marta Kołtun-Kulik, sędzia WSA Monika Kramek, Protokolant spec. Joanna Piątek-Macugowska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 czerwca 2018 r. sprawy ze skargi B. J. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] czerwca 2017 r. nr [...] w przedmiocie odmowy zatwierdzenia projektu budowlanego i udzielenia pozwolenia na roboty budowlane I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji, II. zasądza od Wojewody [...] na rzecz skarżącej B. J. kwotę 997zł (dziewięćset dziewięćdziesiąt siedem złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Wojewoda [...], decyzją z dnia [...] czerwca 2017 r. nr [...], działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2016, poz. 23, dalej: "K.p.a.") oraz art. 82 ust. 3 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (t.j. Dz. U. z 2016 r. poz. 290, dalej: Prawo budowlane), po rozpatrzeniu odwołania [...] od decyzji Prezydenta [...] z dnia [...] kwietnia 2017 r., nr [...] odmawiającej zatwierdzenia projektu budowlanego i udzielenia [...] pozwolenia na roboty budowlane obejmujące przebudowę fragmentu dachu budynku z przeznaczeniem na taras do mieszkania nr [...], wraz z powiększeniem otworów okiennych w tym lokalu, położonym na ostatniej kondygnacji budynku wielorodzinnego przy ul. [...] w [...], zlokalizowanego na działce ewidencyjnej nr [...] w obrębie [...], utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. Z akt sprawy wynika, że wnioskiem z dnia 14 listopada 2016 r. [...] wystąpiła do Prezydenta [...] o zatwierdzenie projektu budowlanego i udzielenie pozwolenia na roboty budowlane obejmujące przebudowę fragmentu dachu budynku z przeznaczeniem na taras do mieszkania nr [...] w budynku przy ul. [...] w [...], zlokalizowanego na działce ewidencyjnej nr [...] w obrębie [...]. Po zawiadomieniu stron, w dniu [...] listopada 2016 r., o wszczęciu postępowania Prezydent [...], postanowieniem z dnia [...] listopada 2016 r. nr [...], nałożył na inwestora obowiązek uzupełnienia braków formalnych i usunięcia nieprawidłowości w projekcie budowlanym dotyczących m. in. dostosowania projektu do wymagań rozporządzenia w sprawie szczegółowego zakresu i formy projektu budowlanego oraz przedłożenia pisemnej zgody Wspólnoty Mieszkaniowej Nieruchomości [...] w [...] na wykonanie wszystkich robót budowlanych dotyczących części wspólnych budynku zgodnie z projektem budowlanym polegającym zatwierdzeniu. Pismem z dnia 6 grudnia 2016 r. inwestor wniósł o zawieszenie postępowania celem uzupełnienia dokumentacji, w związku z czym Prezydent [...], postanowieniem z dnia [...] grudnia 2016 r. nr [...], zawiesił postępowanie. W dniu 8 grudnia 2016 r. do Urzędu [...] wpłynęło pismo Wspólnoty Mieszkaniowej Nieruchomości [...] w [...] informujące, że złożony przez inwestora projekt wykracza poza ramy udzielonej przez Wspólnotę zgody na dysponowanie nieruchomością wspólną na cele budowlane, w szczególności w zakresie robót budowlanych obejmujących odwodnienie projektowanego tarasu oraz ocieplenie i podwyższenie przewodów kominowych. W dniu 13 marca 2017 r. inwestor złożył do organu część brakującej dokumentacji, oświadczając jednocześnie, że nie przedłoży pisemnej zgody Wspólnoty na wykonanie wszystkich robót budowlanych dotyczących części wspólnych budynku zgodnie z projektem budowlanym polegającym zatwierdzeniu, albowiem zgoda taka została już udzielona w uchwale nr [...] Wspólnoty Mieszkaniowej Nieruchomości [...] w [...] podjętej w trybie indywidualnego zbierania głosów w dniach 10-24 kwietnia 2013 r. Postanowieniem z dnia [...] marca 2017 r. Nr [...] Prezydent [...] podjął zawieszone postępowanie administracyjne, a następnie, decyzją z dnia [...] kwietnia 2017 r. nr [...], odmówił zatwierdzenia projektu budowlanego i udzielenia [...] pozwolenia na roboty budowlane we wnioskowanym zakresie. Rozpatrując odwołanie od powyższej decyzji Wojewoda [...] przytoczył w pierwszej kolejności obowiązujące przepisy prawa, w tym art. 32 ust. 4 Prawa budowlanego oraz art. 35 ust. 1 tej ustawy. Następnie, przyjmując, że decyzja organu I jest prawidłowa wskazał, że z uwagi na pismo Wspólnoty Mieszkaniowej Nieruchomości [...] w [...] z dnia [...] grudnia 2016 r., zasadnym było domaganie się od inwestora przedłożenia pisemnej zgody Wspólnoty na wykonanie wszystkich robót budowlanych dotyczących części wspólnych budynku zgodnie z projektem budowlanym podlegającym zatwierdzeniu. Organ podkreślił, że pozwolenie na budowę może być wydane tylko i wyłącznie osobie, która wykaże się prawem do dysponowania nieruchomością na cele budowlane. Przytoczył treść art. 32 ust. 4 pkt 2 Prawa budowlanego podnosząc, że inwestor co prawda przedłożył do akt oświadczenie o prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane, które wywodzi ze zgody zawartej w uchwale Wspólnoty Mieszkaniowej Nieruchomości [...] w [...] nr [...], podjętej w trybie indywidualnego zbierania głosów w dniach 10-24 kwietnia 2013, niemniej jednak zakres tej zgody został zakwestionowany przez ww. Wspólnotę. W związku z powyższym konieczne było uzupełnienie wniosku o pisemną zgodę Wspólnoty Mieszkaniowej Nieruchomości [...] w [...] na wykonanie prac zgodnie z przedstawionym projektem budowlanym, którego to obowiązku inwestor nie wypełnił. Odnosząc się do zarzutów odwołania Wojewoda [...] wskazał, że w uchwale nr [...] Wspólnota Mieszkaniowa wyraziła zgodę jedynie na zmianę przeznaczenia części nieruchomości wspólnej -części dachu od ul. [...] - celem wykonania tarasu dostępnego dla lokalu nr [...]. Natomiast wydłużenie kominów i wykonanie odwodnienia tarasu nie wchodzi w zakres zgody przyznanej na podstawie uchwały nr [...]. Ponadto prace projektowe wykraczają poza długość lokalu nr [...]. Powyższa decyzja Wojewody [...] z dnia [...] czerwca 2017 r. nr [...] została zaskarżona do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie przez [...], która zarzuciła jej naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, to jest: - art. 7 k.p.a. w zw. z art. 77 § 1 k.p.a. w zw. z art. 78 § 1 k.p.a. poprzez nieprawidłową wykładnię dowodu w postaci uchwały Wspólnoty Mieszkaniowej nieruchomości przy ul. [...] w [...] Nr [...] prowadzącą do uznania, że skarżąca nie dysponuje nieruchomością na cele budowlane i oparcie się wyłącznie na piśmie Zarządu tej Wspólnoty z dnia 8 grudnia 2016 r. oraz bezzasadne domaganie się od skarżącej przedłożenia pisemnej zgody Wspólnoty, - art. 8 kpa poprzez prowadzenie postępowania w sposób nie budzący zaufania skarżącej do władzy publicznej przejawiające się w przeprowadzeniu wadliwej oceny dowodów mimo ponownego rozpoznawania tej samej sprawy, - art. 107 § 1 i 3 kpa poprzez brak wyczerpującego uzasadnienia faktycznego i prawnego zaskarżonej decyzji, które nie odnosi się w ogóle do argumentów podniesionych w odwołaniu przez skarżącą. Ponadto skarżąca zarzuciła zaskarżonej decyzji, że została wydana z naruszeniem art. 34 ust. 4 pkt. 2 w zw. z art. 35 ust. 1 Prawa budowlanego polegającym na uznaniu, że skarżąca nie posiada prawa do dysponowania nieruchomością na cele budowlane. W oparciu o powyższe zarzuty skarżąca wniosła o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji i decyzji organu I instancji oraz zasądzenie zwrotu kosztów postępowania według norm przepisanych. W uzasadnieniu skargi [...] wskazała, że z uchwały Wspólnoty wynikają wprost następujące wnioski, które organy I i II instancji zupełnie pomijają, tj,. że: - intencją właścicieli lokali było, aby doszło do zmiany przeznaczenia części dachu od ul. [...] na taras dostępny z lokalu nr [...], - taras miał powstać na dachu na długości lokalu nr [...], - w celu wykonania tarasu miała zostać dokonana przebudowa dachu bez ograniczenia, - przebudowa ma się odbyć jedynie na długości lokalu nr [...], jedynie taras ma się znajdować na długości lokalu nr [...], natomiast prace nie mogą naruszać części, przy której znajduje się wyjście na dach z maszynowni dźwigu, - przebudowa dachu na taras miała zostać dokonana staraniem i na koszt właściciela lokalu nr [...], zgodnie z wymogami prawa i wytycznymi (zgodą) [...] Konserwatora Zabytków - odpłatność za korzystanie z dachu przez właściciela lokalu nr [...] rozpocznie się z momentem wykonania tarasu i będzie uzależniona od jego powierzchni, - wykonanie uchwały w powyższym kształcie zostało powierzone zarządowi Wspólnoty. W ocenie skarżącej organy I i II instancji w sposób nieprawidłowy odczytały treść wspomnianej uchwały nr [...] i utożsamiły ze sobą dwa wymogi, a mianowicie, że skoro taras ma się znajdować na długości lokalu nr [...] to jest to równoznaczne z tym, że prace prowadzące do wykonania tego tarasu też mogą się odbywać jedynie na długości lokalu nr [...]. Skarżąca zwróciła uwagę, że uchwała rozróżnia dwie kwestie: położenie tarasu i zakres prac niezbędnych do jego wykonania, które są odrębnie ujęte w dwóch odrębnych zdaniach w paragrafie 2 uchwały. Wskazała, że z uchwały wynika wprost, że przebudowie ma podlegać część nieruchomości wspólnej (dachu) w celu wykonania tarasu. Skarżąca stwierdziła, że na mocy uchwały nr [...] uzyskała prawo do przebudowy nieruchomości wspólnej (dachu), a zatem również tego, co na dachu się znajduje i dach współtworzy nie tylko na długości lokalu nr [...], ale w takim zakresie, który jest konieczny i niezbędny, by taras powstał na długości lokalu nr [...] i spełniał wymogi prawa. W konsekwencji uznała, że możliwe jest przebudowanie nieruchomości wspólnej w celu wykonania wszelkich prac wymaganych przepisami prawa i sztuką budowlaną. Wskazała w tym zakresie na konieczność budowy instalacji odwodnieniowej poprowadzonej do jedynej rury spustowej w budynku od tarasu Nawiązując natomiast do kwestii podwyższenia kominów znajdujących się na dachu, zauważyła, że kominy te są częścią dachu i przylegają bezpośrednio do powierzchni, na której miał powstać taras. Podwyższenie kominów wynika z faktu, że ich wysokość powodowałaby iż dym zakłócałby bezpośrednio korzystanie z tarasu wpływając nie tylko na komfort korzystania ale głównie zdrowie skarżącej. Podwyższenie kominów spowoduje, że dym będzie wyprowadzany w wyższe partie i nie będzie wprost zanieczyszczał powietrza nad tarasem. Skarżąca zwróciła dodatkowo uwagę, że warunek uzyskania zgody na adaptację dachu na taras, jaki postawiła przy zakupie mieszkania, wynikał z faktu, że mieszkanie to zlokalizowane jest na 6 piętrze budynku, nie posiada balkonu, a okna z kuchni i pokoju znajdują się na wyższym poziomie i wychodzą na dach budynku. Ponadto zauważyła, że stanowisko Zarządu Wspólnoty wyrażone w piśmie z dnia 8 grudnia 2016 r. w rzeczywistości niweczy zakres zgody udzielonej w uchwale nr [...]. Wskazała, że organy obydwu instancji przyjęły treść ww. pisma w sposób bezkrytyczny nadając prymat oświadczeniu Zarządu, który nie ma prawa do samodzielnego podejmowania czynności przekraczających zakres zwykłego zarządu, w stosunku do uchwały właścicieli lokali, którzy wypowiedzieli się w sprawie w sposób jednoznaczny w treści ww. uchwały. W odpowiedzi na skargę Wojewoda [...] wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Skarga jest zasadna. Istota problemu sprowadza się do oceny, czy [...], jako inwestor wnioskujący o pozwolenie na roboty budowlane obejmujące przebudowę fragmentu dachu budynku z przeznaczeniem na taras do mieszkania nr [...], wraz z powiększeniem otworów okiennych w tym lokalu, położonym na ostatniej kondygnacji budynku wielorodzinnego przy ul. [...] w [...], dysponowała prawem do dysponowania nieruchomością na cele budowlane, a zatem czy spełniała warunek określony w art. 32 ust. 4 pkt 2 Prawa budowlanego. Rozstrzygając niniejszą sprawę Sąd doszedł do przekonania że ww. ocena powinna być pozytywna, a prawo do dysponowania częścią nieruchomości wspólnej wynika wprost z treści uchwały nr [...] Wspólnoty Mieszkaniowej Nieruchomości [...] w [...] podjętej w trybie indywidualnego zbierania głosów w dniach 10-24 kwietnia 2013 r. Z treści tej uchwały, znajdującej się w aktach sprawy wynika, że właściciele lokali tworzący Wspólnotę Mieszkaniową postanawiają: w § 1 "Wyrazić zgodę na zmianę przeznaczenia części nieruchomości wspólnej – części dachu od ul. [...] – celem wykonania tarasu dostępnego dla lokalu nr [...]", w § 2 "Wyrazić zgodę na przebudowę części nieruchomości wspólnej (dachu) w celu wykonania tarasu.(....)Taras może znajdować się tylko na długości lokalu [...] bez naruszenia części przy której znajduje się wyjście na dach z maszynowni dźwigu." Z treści powołanych przepisów uchwały nr [...] wynika, że zgoda udzielona przez członków Wspólnoty Mieszkaniowej Nieruchomości [...] w [...] obejmuje: po pierwsze – zezwolenie na zmianę przeznaczenia części nieruchomości wspólnej (dachu) w celu wykonania tarasu, który może znajdować się tylko na długości lokalu nr [...], a po drugie - na przebudowę części nieruchomości wspólnej w celu wykonania tego tarasu. Innymi słowy zgoda dotyczy zarówno wykonania samego tarasu, jak też wykonania takich robót budowlanych, które umożliwią realizację zamierzenia inwestycyjnego. Nie ulega wątpliwości, że wykonanie tarasu, podobnie jak realizacja każdego rodzaju robót budowlanych, musi odbyć się zgodnie z obowiązującymi przepisami techniczno-budowlanymi oraz sztuką budowlaną. Dlatego osoba posiadająca odpowiednie uprawnienia zawodowe może podjąć się realizacji budowy tarasu wyłącznie w oparciu o projekt przewidujący rozwiązania techniczne gwarantujące zachowanie wspomnianych standardów i w zgodzie z obowiązującymi przepisami prawa. Spór dotyczący zakresu udzielonej zgody sprowadza się przede wszystkim do zakwestionowania zaprojektowanej instalacji odwodnieniowej oraz podwyższenia i ocieplenia przewodów kominowych. Tymczasem nie ulega najmniejszej wątpliwości, że zaprojektowany taras musi posiadać odpowiednie odwodnienie, chociażby w celu ochrony substancji budynku przed zalewaniem i pogorszeniem jego stanu technicznego. Z projektu tarasu wynika, że przewidziano odwodnienie korytkiem odwadniającym do istniejącej rury spustowej. Należy przy tym zaznaczyć, że sam taras zaprojektowano wyłącznie na długości lokalu nr [...], zaś poza taras będzie wybiegać jedynie rura odwadniająca. Rozwiązanie to należy zatem uznać za zgodne ze sztuką budowlaną i obowiązującymi przepisami technicznymi, ale przede wszystkim jako niewykraczające poza zgodę udzieloną przez Wspólnotę Mieszkaniową. Analogicznie należy potraktować projektowane podwyższenie i ocieplenie przewodów kominowych. Wymogi dotyczące przewodów kominowych, określone w § 140 i § 141 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz. U. z 2015 r. poz. 1422 ze zm.) dotyczą m. in. wymiarów przekroju, sposobu prowadzenia i wysokości, stwarzających potrzebny ciąg i konieczności wyprowadzenia ponad dach na wysokość zabezpieczającą przed niedopuszczalnym zakłóceniem ciągu. Abstrahując od tych wymogów trudno oczekiwać, że użytkownik tarasu będzie mógł z niego korzystać, zgodnie z przeznaczeniem, bez odpowiedniego podwyższenia przewodów kominowych znajdujących się na wysokości tego tarasu. Na marginesie warto w tym miejscu wskazać, że decyzją nr [...][...] Konserwator Zabytków zezwolił [...] nie tylko na adaptację dachu na taras ale również przemurowanie, podwyższenie i docieplenie kominów w budynku przy ul. [...] w [...], przyjmując, że wnioskodawca jest uprawniony do wykonania tych robót budowlanych. Należy w tym miejscu jeszcze raz podkreślić, że w uchwale nr [...] Wspólnota Mieszkaniowa Nieruchomości [...] w [...] udzieliła zgodę na realizację tarasu oraz na wykonanie przebudowy części wspólnej dachu w celu wykonania odpowiednich robót budowlanych niezbędnych dla wykonania tarasu. Trudno sobie wyobrazić, aby zgoda obejmowała wyłącznie wykonanie tarasu bez odwodnienia oraz przeprowadzenia innych prac towarzyszących, niezbędnych dla realizacji tego zamierzenia z zachowaniem zgodności z obowiązującymi przepisami techniczno-budowlanymi i zasadami sztuki budowlanej. Realizacja takiego obiektu w praktyce mogłaby się okazać niemożliwa, chociażby z powodu braku możliwości zaprojektowania i wykonania takiego obiektu przez osobą posiadającą odpowiednie uprawnienia budowlane. Skoro Wspólnota udzieliła zgody na wykonanie tarasu, to należy przyjąć, że obejmuje ona wszelkie niezbędne prace służące realizacji tego celu. Oczywiście nie oznacza to, że skarżąca posiada nieograniczone prawo do dysponowania częścią wspólną i może korzystać ze swojego prawa w sposób dowolny. Z akt sprawy wynika jednoznacznie, że taka sytuacja nie ma miejsca. Projekt budowlany, którego zatwierdzenia odmówił organ I i II instancji, przewiduje budowę tarasu wyłącznie na długości lokalu nr [...] (wraz z robotami dotyczącymi samego lokalu nr [...] należącego do skarżącej), a dodatkowo obejmuje odwodnienie tarasu do istniejącej rury spustowej oraz podwyższenie i ocieplenie przewodów kominowych. Jednocześnie projekt nie narusza części, przy której znajduje się wyjście na dach z maszynowni dźwigu, które to zastrzeżenie zawarto wprost i wyraźnie w § 2 uchwały Wspólnoty. Na marginesie tych wywodów należy wskazać, że ostateczną decyzją z dnia W konsekwencji przedłożony projekt nie wykracza poza zgodę Wspólnoty udzieloną w uchwale nr [...]. Akceptacja toku rozumowania organów administracji architektoniczno-budowlanej, sprowadzającego się do konieczności występowania do Wspólnoty o udzielenie dodatkowej zgody na wszystkie roboty budowlane przewidziane w projekcie budowlanym, prowadziłyby do konstatacji, że zgoda Wspólnoty udzielona odpowiednią uchwałą mogłaby nastąpić wyłącznie po wcześniejszym przedstawieniu szczegółowego projektu budowlanego. Tymczasem waga i cel tej zgody są zupełnie inne. Rolą wspólnoty mieszkaniowej nie jest zatwierdzanie następcze szczegółowych rozwiązań projektowych, lecz wyrażanie woli co do możliwości realizacji odpowiedniego obiektu budowlanego z wykorzystaniem części wspólnej. W ocenie Sądu w niniejszej sprawie taka zgoda została już udzielona, zaś akceptacja szczegółowych rozwiązań projektowych, chociażby pod względem zgodności z przepisami techniczno-budowlanymi, należy do organów administracji architektoniczno-budowlanej. Warto także w tym miejscu wskazać, że rzeczą Zarządu nie jest dowolne i swobodne interpretowanie zakresu udzielonej zgody przez Wspólnotę, a jedynie wykonanie podjętej w tym zakresie uchwały. Niedopuszczalna jest zatem sytuacja, w której zarząd decyduje samodzielnie o istocie i zakresie udzielonej zgody całej Wspólnoty wypaczając w istocie jej sens. W przypadku zmiany decyzji i cofnięciu zgody na realizację tarasu konieczne jest podjęcie nowej uchwały przez członków Wspólnoty w trybie przewidzianej przepisami prawa. Rozpatrując na nowo wniosek o udzielenie pozwolenia na budowę Prezydent [...] związany będzie oceną prawną wyrażoną w uzasadnieniu niniejszego wyroku i wyda odpowiednie rozstrzygnięcie, mając na względzie kompletność złożonego projektu budowlanego i jego zgodność z obowiązującymi przepisami prawa, w tym techniczno-budowlanymi. W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a oraz art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718), Sąd orzekł jak w punkcie pierwszym sentencji. O zwrocie kosztów postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 powołanej ustawy.