VII SA/Wa 1767/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Mirosława Kowalska po rozpoznaniu w dniu 13 grudnia 2016 r. na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu S. S. od postanowienia referendarza sądowego z dnia 13 października 2016 r. w sprawie ze skargi S. S. na decyzję Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] czerwca 2016 r., znak [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności ostatecznej decyzji postanawia: utrzymać w mocy postanowienie referendarza sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 13 października 2016 r. Do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie do sprawy VII SA/Wa 1767/16 wpłynął na formularzu PPF wniosek S. S. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. Z treści nadesłanego formularza wynika, że wnioskodawca prowadzi działalność gospodarczą (motoryzacyjną) z której uzyskuje dochody w wysokości 15.000 zł miesięcznie. Ma na utrzymaniu żonę, która nie pracuje i trzy córki. Posiada dom o pow. 125 m2, mieszkanie o pow. 40 m2, dwa samochody: [...] z 2002 r. i [...] z 2005 r., działkę o pow. 0,9 ha w [...] o pow. 0,7 ha w [...], [...] i [...]. Ponadto wnioskodawca oświadczył, że posiada oszczędności pieniężne zgromadzone na rachunku bankowym w [...] Banku Spółdzielczym w wysokości 30.000 zł i 20.000 zł w funduszu [...] Inwestycje. Podkreślił, że spłaca następujące kredyty: inwestycyjny w wysokości 900.000 zł, obrotowy na rachunku w wysokości 100.000 zł, na zakup działki inwestycyjnej – 100.000 zł oraz na zakup mieszkania 270.000 zł. Wnioskodawca wskazał, że prowadzona firma jest w ciągłej rozbudowie, wymaga stałych nakładów na inwestycje, ciągłych modernizacji i remontów budynków. Wskazał, że ponosi duże koszty z prowadzoną działalnością gospodarczą, płaci duże podatki, zatrudnia ludzi na umowę o pracę. Podał, że same miesięczne opłaty ZUS to ok 20.000 zł plus podatek ok 10.000 zł. Postanowieniem starszego referendarza sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 13 października 2016 r. sygn. akt VII SA/Wa 1767/16 odmówiono S. S. przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym dotyczącym zwolnienia od kosztów sądowych. Na to orzeczenie został skutecznie (w zakreślonym terminie) złożony sprzeciw. W sprzeciwie wnioskodawca podniósł okoliczności związane z oceną prawidłowości wydania przez organ zaskarżonej w niniejszej sprawie decyzji, a ponadto wskazał, że posiada rodzinę i to wydatki na nią właśnie są dla wnioskodawcy najważniejsze a nie opłaty sądowe powstałe nie z jego winy. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Rozpoznając w niniejszej sprawie wniosek o przyznanie prawa pomocy stwierdzić należy, że nie zasługuje on na uwzględnienie, wobec czego postanowienie z 13 października 2016 r. należało utrzymać w mocy. Na wstępie wskazać należy, iż wobec skutecznego wniesienia przez wnioskodawcę sprzeciwu - na podstawie art. 260 § 1 p.p.s.a. - ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2016 r., poz. 718), rozpoznając sprzeciw od zarządzenia i postanowień, o których mowa w art. 258 § 2 pkt 6-8, sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone zarządzenie lub postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy. Stosownie do § 2 tego przepisu - w sprawach, o których mowa w § 1, wniesienie sprzeciwu od zarządzenia lub postanowienia referendarza sądowego wstrzymuje jego wykonalność. Sąd orzeka jako sąd drugiej instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu. Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym - gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania; w oparciu zaś o art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie częściowym - gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Żądanie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata jest wnioskiem o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym. Ten zakres pomocy zarezerwowany jest dla osób ubogich, znajdujących się w wyjątkowo trudnej sytuacji, uniemożliwiającej wyłożenie środków na pokrycie kosztów sądowych i takiej, w której wnioskodawca nie ma potencjalnych możliwości na zdobycie tychże środków (brak majątku i obiektywnych możliwości na jego pozyskanie, brak regularnych wpływów w postaci wypłaty wynagrodzenia za pracę, emerytury, czy renty). Okoliczności braku środków powinny być zatem wiarygodnie udokumentowane, ponieważ zwolnienie od ponoszenia ciężaru postępowania sądowego stanowi w istocie przerzucenie tego ciężaru na współobywateli. Jest to zatem instytucja umożliwiająca prowadzenie sprawy sądowej osobom bardzo ubogim. Podsumowując, instytucja przyznania prawa pomocy została stworzona w celu zapewnienia realizacji konstytucyjnego prawa do sądu osobom znajdującym się w wyjątkowo trudnej sytuacji majątkowej, ubogim, nie posiadającym środków na zaspokojenie podstawowych potrzeb życiowych. Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą jej dofinansowania z budżetu państwa, czyli faktycznie przez innych obywateli i przez to powinno się sprowadzać do przypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe (por. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Komentarz B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, wyd. Zakamycze 2005, s. 594). W niniejszej sprawie - jak słusznie zauważył referendarz w postanowieniu z 13 października 2016 r. - z wniosku nie wynika, że sytuacja finansowa wnioskodawcy jest bardzo trudna. Wnioskodawca posiadają stałe dochody i majątek w postaci domu o pow. 125 m2, mieszkania o pow. 40 m2, dwóch samochodów: [...] z 2002 r. i [...] z 2005 r., działek o pow. 0,9 ha w [...] o pow. 0,7 ha w [...], [...] i [...]. Ponadto wnioskodawca oświadczył, że posiada oszczędności pieniężne zgromadzone na rachunku bankowym w [...] Banku Spółdzielczym w wysokości 30.000 zł i 20.000 zł w funduszu [...] Inwestycje. Podkreślił, że spłaca następujące kredyty: inwestycyjny w wysokości 900.000 zł, obrotowy na rachunku w wysokości 100.000 zł, na zakup działki inwestycyjnej – 100.000 zł oraz na zakup mieszkania 270.000 zł. Wnioskodawca pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym wraz żoną oraz trójką nieletnich dzieci. Małżonka wnioskodawcy zajmuje się domem, nie uzyskuje dochodu. Całokształt opisanej sytuacji finansowej wskazuje, że wnioskodawcy nie można zaliczyć do osób ubogich, a tylko takim należy przyznawać prawo pomocy, jako umożliwienie dostępu do sądu. Wnioskodawca posiada dobrze prosperującą działalność gospodarczą, którą cały czas rozwija i w którą inwestuje. Dochód wnioskodawcy jest wprawdzie obciążony koniecznością spłaty kredytów, jednakże należy zauważyć, że spłata kredytów, czy innych zobowiązań cywilnoprawnych nie może mieć pierwszeństwa przed wydatkami publicznoprawnymi do jakich należy zaliczyć koszty sądowe. Skarżący nie wykazał, że znajduje się w takiej sytuacji materialnej, która kwalifikowałaby do przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Ze złożonego wniosku o przyznanie prawa pomocy nie wynika, by stan majątkowy pozwalał zaliczyć wnioskodawcę do osób rzeczywiście ubogich, których środki do życia są ograniczone. Wskazać należy, że koszty sądowe należy traktować jako wydatki bieżące w budżecie domowym, które powinny być zaspokajane na równi z innymi podstawowymi wydatkami. Ubiegający się o przyznanie prawa pomocy powinien w pierwszej kolejności poczynić oszczędności we własnych wydatkach do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania (zob. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 21 listopada 2014 r., sygn. akt II OZ 1238/14 źródło www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Natomiast jak wskazał wnioskodawca posiada on oszczędności pieniężne zgromadzone na rachunku bankowym w [...] Banku Spółdzielczym w wysokości 30.000 zł i 20.000 zł w funduszu [...] Inwestycje. Sąd uznał zatem , że wnioskodawca nie wskazał okoliczności, które mogłyby świadczyć o jego szczególnie trudnej sytuacji materialnej uzasadniającej przyznanie prawa pomocy. Z tych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowił jak w sentencji postanowienia na podstawie art. 260 § 1 i § 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.