VII SA/Wa 1773/17

Dnia 12 lutego 2018 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Grzegorz Rudnicki po rozpoznaniu w dniu 12 lutego 2018 r. na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu W. P. od postanowienia starszego referendarza sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 27 grudnia 2017 r. w przedmiocie prawa pomocy w sprawie ze skargi R. B., A. G., W. P. i "[...] w [...] na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] maja 2017 r. Nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania wznowieniowego postanawia utrzymać w mocy postanowienie starszego referendarza sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 8 grudnia 2017 r. odmawiające W. P. przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych Do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie do sprawy VII SA/Wa 1773/17 wpłynął na formularzu PPF wniosek W. P. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Z treści złożonego wniosku wynika, iż wnioskodawca samodzielnie prowadzi gospodarstwo domowe. W uzasadnieniu wniosku podano, że wobec obiektywnie trudnej sytuacji materialnej wnioskodawca nie jest w stanie ponieść kosztów sądowych w sprawie. Innych danych w formularzu PPF nie zawarto. Postanowieniem starszego referendarza sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 27 grudnia 2017 r. sygn. akt VII SA/Wa 1773/17 odmówiono W. P. przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. Na to orzeczenie został skutecznie (w zakreślonym terminie) złożony sprzeciw. W sprzeciwie wnioskodawca wskazał, że "w obliczu przedstawionych przez skarżącego okoliczności wydane przez referendarza postanowienie jest krzywdzące i nieuzasadnione. Nie można się zgodzić ze stanowiskiem referendarza, że skarżący nie zasługuje na zwolnienie z kosztów sądowych, z formularza wynika bowiem w sposób nie budzący wątpliwości, że skarżącego nie stać na poniesienie kosztów, zatem winien być z nich oczywiście zwolniony." Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Rozpoznając w niniejszej sprawie wniosek o przyznanie prawa pomocy stwierdzić należy, że nie zasługuje on na uwzględnienie, wobec czego postanowienie z 27 grudnia 2017 r. należało utrzymać w mocy. Na wstępie wskazać należy, iż wobec skutecznego wniesienia przez wnioskodawcę sprzeciwu - na podstawie art. 260 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm., dalej: p.p.s.a.), rozpoznając sprzeciw od zarządzenia i postanowień, o których mowa w art. 258 § 2 pkt 6-8, sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone zarządzenie lub postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy. Stosownie do § 2 tego przepisu - w sprawach, o których mowa w § 1, wniesienie sprzeciwu od zarządzenia lub postanowienia referendarza sądowego wstrzymuje jego wykonalność. Sąd orzeka jako sąd drugiej instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu. Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym - gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania; zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie częściowym - gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Wniosek o zwolnienie z kosztów sądowych jest wnioskiem o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym. Instytucja przyznania prawa pomocy została stworzona w celu zapewnienia realizacji konstytucyjnego prawa do sądu osobom znajdującym się w trudnej sytuacji majątkowej, ubogim, nie posiadającym środków na zaspokojenie podstawowych potrzeb życiowych. Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą jej dofinansowania z budżetu państwa, czyli faktycznie przez innych obywateli i przez to powinno się sprowadzać do przypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście i obiektywnie niemożliwe (por. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Komentarz B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, wyd. Zakamycze 2005, s. 594). Instytucja ta ma zatem charakter wyjątkowy i jest stosowana tylko w wobec osób charakteryzujących się trudną sytuacją materialną. Może być więc przyznane na wniosek osób bardzo ubogich znajdujących się ze względu na różne zdarzenia życiowe w sytuacji, która nie pozwala im na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania, lub gdy ich poniesienie byłoby związane z poniesieniem uszczerbku koniecznego dla wnioskującego i jego rodziny, tj. uniemożliwiłoby zaspokojenie najbardziej podstawowych potrzeb życiowych. Jeżeli natomiast strona ma jakiekolwiek, środki majątkowe, a w szczególności zaś posiada zgromadzone oszczędności pieniężne, to powinna partycypować w kosztach związanych z prowadzeniem postępowania sądowego. W niniejszej sprawie - jak słusznie zauważył referendarz w postanowieniu z 27 grudnia 2017 r. - wnioskodawca nie wykazał, aby jego sytuacja materialna była tak trudna, aby kwalifikowała do przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym. Wskazać należy, że wnioskodawca w ogóle nie przedstawił swojej sytuacji materialnej, ograniczając wypełnienie formularza do jednego ogólnikowego zdania. Skarżący w rubryce nr 5 formularza wskazał jedynie: "wobec obiektywnie trudnej sytuacji materialnej nie jestem w stanie ponieść kosztów sądowych w przedmiotowej sprawie", natomiast pozostałe rubryki zakreślił, nie podając w nich żadnych danych. Na uwagę zasługuje fakt, że skarżący został szczegółowo pouczony o sposobie wypełnienia formularza oraz jakie informacje formularz powinien zawierać. Sądowi znana jest z urzędu sytuacja skarżącego przedstawiona w innej sprawie - VII SA/Wa 2167/17, w której zobowiązano W. P. na podstawie art. 255 ustawy, do uzupełnienia danych zawartych w złożonym w tej sprawie wniosku, poprzez: wskazanie oraz udokumentowanie wysokości dochodów uzyskanych w związku z prowadzeniem działalności gospodarczej w okresie ostatnich sześciu miesięcy; nadesłanie odpisów zeznań podatkowych za ostatnie dwa lata kalendarzowe; nadesłanie wyciągów z rachunku bankowego/ rachunków bankowych z okresu ostatnich trzech miesięcy, w tym z rachunków związanych z działalnością gospodarczą; podanie wysokości miesięcznych wydatków; wskazanie, czy skarżący mieszka i prowadzi gospodarstwo domowe wspólnie z innymi osobami, np. z E. P., jeśli tak, wskazanie wysokości dochodów uzyskiwanych przez osobę/osoby pozostające ze skarżącym we wspólnym gospodarstwie domowym. W odpowiedzi na to wezwanie W. P. nadesłał do sprawy sygn. VII SA/Wa 2167/17 formularz wypełniony w identyczny sposób, jak w niniejszej sprawie. Nie wiadomo zatem z jakich środków wnioskodawca się utrzymuje, jaki posiada majątek osobisty i w związku z prowadzoną działalnością, czy posiada obciążające zobowiązania, jakie są wydatki gospodarstwa domowego, z jakich środków są finansowane. Podkreślenia wymaga, że postępowanie w przedmiocie przyznania prawa pomocy wszczynane jest na wniosek strony i to w interesie osoby składającej wniosek leży udzielenie wszelkich informacji niezbędnych do rozpoznania wniosku. Strona ubiegająca się o przyznanie jej prawa pomocy powinna zatem poprzez rzetelne i wiarygodne przedstawienie w złożonym wniosku wszelkich informacji niezbędnych do oceny jej sytuacji majątkowej, a także poprzez złożenie stosownych dokumentów wykazać, że jej sytuacja materialna nie pozwala na poniesienie kosztów postępowania we własnym zakresie. Do uwzględnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy nie wystarczy jedynie ogólnikowe twierdzenie strony o trudnej sytuacji finansowej, o niskich dochodach, czy o dużych wydatkach. Mając na uwadze powyższe Sąd uznał, że należało odmówić przyznania prawa pomocy, dlatego Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie działając na podstawie art. 260 § 1 i § 2 w związku z art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. orzekł, jak w sentencji postanowienia.