VII SA/Wa 1776/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Agnieszka Wilczewska-Rzepecka, , Sędzia WSA Mirosława Kowalska, Sędzia WSA Bożena Więch-Baranowska (spr.), Protokolant ref. staż. Hubert Dobrowolski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 11 stycznia 2012 r. sprawy ze skarg R. K. i A. K. na decyzję Prezesa Urzędu Lotnictwa Cywilnego z dnia (...) maja 2011 r. znak (...) w przedmiocie stwierdzenia braku naruszenia przez przewoźnika lotniczego przepisów rozporządzenia I. uchyla zaskarżoną decyzję i decyzję wydaną przez Prezesa Urzędu Lotnictwa Cywilnego nr (...) dnia (...) kwietnia 2011 r.; II. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku; III. zasądza od Prezesa Urzędu Lotnictwa Cywilnego na rzecz skarżących R. K. i A. K. kwotę po 200 (dwieście) złotych dla każdego ze skarżących tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Prezes Urzędu Lotnictwa Cywilnego decyzją znak; (...) wydaną dnia (...) maja 2011r. na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 127 § 3 kpa oraz art. 205a ust. 1, art. 205b ust. 1 pkt 2, art. 205b ust. 3, art. 209b ust. 5 ustawy z dnia 3 lipca 2002r. – Prawo lotnicze (Dz. U. z 2006r. nr 100, poz. 696 z późn. zm.), oraz art 5, art. 6, art. 7, art. 8, art. 9 i art. 14 rozporządzenia (WE) nr 261/2004 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 11 lutego 2004r. ustanawiającego wspólne zasady odszkodowania i pomocy dla pasażerów w przypadku odmowy przyjęcia na pokład albo odwołania lub dużego opóźnienia lotów, uchylającego rozporządzenie nr 295/91/EWG (Dz.Urz. WE L 46 s.l, 2004), po rozpatrzeniu wniosku R. K. oraz A. K. o ponowne rozpatrzenie sprawy, w której Prezes Urzędu w dniu (...) kwietnia 2011r. decyzją znak: (...), po rozpoznaniu wniosku o stwierdzenie naruszenia przez Spółkę Akcyjną P. z siedzibą w W. przepisów rozporządzenia (WE) nr 261/2004, w związku z opóźnieniem w dniu (...) września 2010r. lotu na trasie W.– Z. (...) o oznaczeniu kodowym (...), stwierdził brak naruszenia przez P. S.A. przepisów rozporządzenia (WE) nr 261/2004 i utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu decyzji organ podał, że w dniu 17 listopada 2010r. do Urzędu Lotnictwa Cywilnego wpłynęło podanie, którym R. K. oraz A. K. zwrócili się do Prezesa o stwierdzenie w drodze decyzji administracyjnej, iż przy wykonywaniu przez P. S.A. w dniu (...) września 2010r. operacji lotniczej na trasie W. – Z. o oznaczeniu kodowym (...) doszło do naruszenia przez P. S.A. prawa w zakresie unormowanym w rozporządzeniu (WE) nr 261/2004r., a w szczególności, iż spółka ta odmawiając wypłaty skarżącym pasażerom odszkodowania naruszyła dyspozycję tego rozporządzenia. Prezes Urzędu ustalił, iż zarówno R. K. jak i A. K. w dniu (...) września 2010r. mieli odbyć podróż lotniczą na trasie W.– Z., której planowy start miał nastąpić o godz. 6:05 UTC(PL). Na podstawie zgodnych wyjaśnień wszystkich stron postępowania Prezes Urzędu ustalił, iż przedmiotowy lot miał opóźnienie w starcie i w lądowaniu wynoszące 10 godz. i 55 min. Na podstawie zapisów w pokładowym dzienniku technicznym samolotu, wyjaśnień przewoźnika oraz opinii Dyrektora Departamentu Techniki Lotniczej Urzędu, ustalono, iż bezpośrednią przyczyną opóźnienia rejsu (...) (W. – Z.) w dniu (...) września 2010r. było zderzenie z ptakami samolotu B737 SP-LLL, który był planowany do obsługi powyższego rejsu. Zderzenie z ptakami nastąpiło w dn. 9 wrzesnia 2010r. wkrótce po starcie do lotu na trasie G. – D. Podjęto decyzję o technicznym lądowaniu w W. Zderzenie z ptakami spowodowało uszkodzenie łopatek wentylatora silnika nr 2. Samolot przywrócono do służby po wymianie uszkodzonych łopatek w dniu (...) wrzesnia 2010r. o godz. 13:15 UTC. Wobec tego organ uznał, że mimo iż opóźnienie lotu W.– Z. wyniosło więcej niz 3 godziny to wnioskujacy nie nabyli prawa do odszkodowania, o którym mowa w art. 7 rozporządzenia (WE) nr 261/2004, gdyż przyczyną opóźnienia tego lotu było zaistnienie nadzwyczajnej okoliczności, której nie można było uniknąć pomimo podjęcia wszelkich racjonalnych środków bowiem uszkodzenia statku powietrznego o znakach rej. SP-LLL było następstwem zderzenia z ptakami. Prezes Urzędu wskazał, iż nie wpisują się w ramy normalnego wykonywania działalności lotniczej, zdarzenia o charakterze zewnętrznym, takie jak zderzenia z ptakami czy też innymi obiektami, gdyż obecny stan techniki nie pozwala przewoźnikowi na skuteczne nad nimi panowanie. W ramach normalnego wykonywania działalności lotniczej zarówno drogi startowe jak i przestworza powietrzne utrzymywane są w stanie, który ogranicza w sposób znaczny zdarzenia, których następstwem może być uszkodzenie łopatek wirnika czy sprężarki. W tym celu m.in. sokolnicy odstraszają ptaki na lotniskach i drogach podejścia do lądowania. Prowadzenie tych działań nie pozwala jednak zupełnie ograniczyć zdarzeń tego typu. Organ podał także, że samolot po usunieciu uszkodzenia tj. wymianie uszkodzonych łopatek wentylatora silnika został przywrócony do eksploatacji o godzinie 13:15 UTC tj. o 15:15 czasu lokalnego, co pozwala na uznanie w ocenie organu, że zarzut skarżących co do zaniechania ustalenia czy czas uzuniecia awarii był racjonalny przy zachowaniu wymogów sprawnego i rzetelnego działania był bezzasadny, bowiem celem przewoźnika jest wykonanie usługi przewozu, dążenie do szybkiego i rzetelnego usuwania jakichkolwiek problemów natury technicznej. Wobec powyższych ustaleń organ uznał, że P. nie naruszył przepisów rozporządzenia tym bardziej, że przewożnik nie znając dokładnie godziny, w której samolot zostanie przywrócony do eksploatacji, tak zorganizował zasoby swojego przedsiebiorstwa, by lot mógł wykonać pierwszy dostepny samolot tego samego typu. Skargi na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administarcyjnego wnieśli A. K. i R. K. Wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji, skarżący zarzucili organowi naruszenie art. 7 i art 77 kpa. W odpowiedzi na skargę Prezes Urzędu Lotnictwa Cywilnego wnosząc o jej oddalenie podtrzymał argumenty zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Sąd administracyjny, zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. – Prawo o ustroju sadów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269 ze zm.) kontroluje jedynie legalność zaskarżonej decyzji lub postanowienia, a więc prawidłowość zastosowania przepisów obowiązującego prawa oraz trafność ich wykładni. Uwzględnienie skargi następuje wówczas gdy Sąd stwierdzi, że doszło do naruszenia prawa (art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sadami administracyjnymi (Dz. U. z 2002r. Nr 153, poz 1270 ze zm.), przy czym ocena tego naruszenia następuje w świetle prawa obowiązującego w dacie wydania zaskarżonego rozstrzygnięcia. W rozpoznawanej sprawie tego rodzaju naruszenia wystąpiły, wobec czego należy uznać, iż skarga jest zasadna. W pierwszej kolejności należy, podnieść, iż od dnia wejścia w życie Traktatu Akcesyjnego z dnia 16 kwietnia 2003r. (Dz. U. z 2004r., nr 90, poz. 864), na mocy którego Polska stała się członkiem Unii Europejskiej, kontrola sądu administracyjnego obejmuje również zgodność rozstrzygnięć organów administracji publicznej z prawem wspólnotowym, rozumianym jako całokształt dorobku prawnego Wspólnoty Europejskiej, w tym zasad ogólnych prawa wspólnotowego, interpretowanym oraz stosowanym w sposób jednolity na całym obszarze Unii Europejskiej. W ocenie Sądu analizowana pod tym kątem skarga zasługuje na uwzględnienie, bowiem kontrolowana decyzja Prezesa Urzędu Lotnictwa Cywilnego z (...) lutego 2010r. narusza prawo. Zgodnie z art. 5 ust. 1 lit c rozporządzenia nr 261/2004 ( Dz. Urz. UE L 46 z dnia 17 lutego 2004r.) w przypadku odwołania lotu obsługujący przewoźnik lotniczy powinien wypłacić pasażerowi odszkodowanie na zasadach określonych w art.7 rozporządzenia nr 261/2004 w kwocie zależnej od długości trasy przelotu. Okoliczności wyłączające odpowiedzialność odszkodowawczą określone zostały w art. 5 ust.1 lit c pkt i, ii, iii rozporządzenia nr 261/2004 stanowiącym, że pasażerom nie należy się odszkodowanie jeżeli m.in. zostaną poinformowani o odwołaniu lotu co najmniej dwa tygodnie przed planowanym odlotem, nadto w art. 5 ust. 3 rozporządzenia nr 261/2004 wskazano ,że przewoźnik zwolniony jest z tego obowiązku jeżeli może dowieść, iż odwołanie zostało spowodowane zaistnieniem nadzwyczajnych okoliczności, których nie można było uniknąć mimo podjęcia wszelkich racjonalnych środków. Przepisy omawianego rozporządzenia mają nie tylko zapewniać wysoki poziom świadczonych przez przewoźników lotniczych usług na obszarze Wspólnoty, ale nade wszystko mają gwarantować pasażerom możliwość egzekwowania ich praw. Stosownie do treści postanowień pkt 14 preambuły do rozporządzenia nr 261/2004, zobowiązania przewoźników powinny być ograniczone lub ich odpowiedzialność wyłączona w przypadku, gdy zdarzenie jest spowodowane zaistnieniem, nadzwyczajnych okoliczności, których nie można było uniknąć mimo podjęcia wszelkich racjonalnych środków. Okoliczności te mogą w szczególności, zaistnieć w przypadku destabilizacji politycznej, warunków meteorologicznych uniemożliwiających dany lot, zagrożenia bezpieczeństwa, nieoczekiwanych wad mogących wpłynąć na bezpieczeństwo lotu oraz strajków mających wpływ na działalność przewożnika. Z orzecznictwa Europejskiego Trybunału Sprawiedliwości wynika, że problem techniczny statku powietrznego można zaliczyć do takich wad, jeżeli okoliczności związane z takim zdarzeniem mogą zostać uznane za “nadzwyczajne" w rozumieniu art.5 ust.3 rozporządzenia nr 261/2004 tylko wówczas, gdy odnoszą się do zdarzenia, które nie wpisuje w ramy normalnego wykonywania działalności danego przewoźnika lotniczego i nie pozwala na skuteczne nad nim panowanie, ze względu na jego charakter lub źródło. Przenosząc powyższe na grunt rozpoznawanej sprawy w ocenie Sądu decyzje organu zostały wydane z naruszeniem art. 7, art 77 kpa, a uzasadnienie rozstrzygnięcia nie spełnia wymogów art. 107 § 3 kpa. W sprawie bezspornym jest, że uszkodzenie samolotu, który miał w dniu (...) września 2011r. wykonać rejs na trasie W.– Z. nastąpiło dnia poprzedniego tj. 9 września 2011r. ok. godz. 18 – ej. Wówczas to, w czasie lotu z G. do D. tuż po starcie, samolot zderzył się z ptakami co spowodowało uszkodzenie łopatek wentylatora silnika 2. Zdarzenie to spełnia – w ocenie sądu – wymogi wymagane dla uznania, że miało charakter zdarzenia nadzwyczajnego – zwalniającego przewoźnika od spełnienia obowiązku odszkodowania. Jednakże, co już wyżej podano, miało ono miejsce w dniu poprzedzającym planowany lot W.– Z. W tym stanie faktycznym nie przesądzając o treści rozstrzygnięcia organ winien przed rozpoznaniem wniosku skarżących ustalić czy usterka powstała dzień przed planowanym lotem, mogła być przy uwzględnieniu norm technicznych i odpowiednich instrukcji eksploatacyjnych usunięta w terminie umożliwiającym wykonanie odwołanego lotu (takie ustalenia są niezbędne w celu wykazania czy przewoźnik podjął wszelkie racjonalne środki mające na celu zabezpieczenia interesów skarżących) oraz winien wziąć pod uwagę przepis art. 5 pkt 1 lit. c pkt i rozporządzenia nr 261/2004, zgodnie którym istnieje obowiązek zaoferowania zmiany planu podróży umożliwiający wylot nie więcej niż godzinę przed planowanym czasem odlotu i dotarcie do miejsca docelowego najwyżej dwie godziny po planowanym czasie przylotu (te okoliczności należy zbadać w kontekście posiadania przez przewoźnika informacji o możliwości nie dojścia lotu do skutku już 12 godzin przed planowanym wylotem). Ustalenia te są istotne dla dokonania oceny postępowania przewoźnika w świetle przepisów w/w rozporządzenia, przy uwzględnieniu faktu, iż jak wynika ze zgromadzonego materiału samolot, którym planowano wykonać lot z W. do Z. był gotów (po usunięciu awarii) do eksploatacji o godz. 15:15, a lot do Z. rozpoczął się o godz. 18-ej i brak jest jakichkolwiek ustaleń o dalszym (prawie 3 godzinnym) opóźnieniu wylotu już po usunięciu usterki samolotu. Przy ponownym rozpatrzeniu wniosku skarżących organ będzie obowiązany uwzględnić powyższe uwagi sądu. Z tych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 145 § 1 pkt 1c i art. 152 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r.- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji wyroku.