VII SA/Wa 1783/15

Starszy referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Warszawie - Ewa Kowalska - Hupko po rozpoznaniu w dniu 15 grudnia 2015 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy w sprawie ze skargi J. H. i V. T. na postanowienie Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] czerwca 2015 r. znak [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji postanawia: 1. przyznać skarżącemu J. H. prawo pomocy poprzez zwolnienie od wpisu sądowego od skargi, 2. przyznać skarżącemu prawo pomocy poprzez ustanowienie adwokata, 3. w pozostałym zakresie wniosek oddalić. J. H. po otrzymaniu wezwania do uiszczenia wpisu sądowego od skargi złożył na urzędowym formularzu wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata. Wnioskodawca wskazał, że prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe, posiada udział w połowie domu jednorodzinnego o powierzchni 109 m2 i udział w połowie działki siedliskowej o powierzchni 913 m2. Skarżący zwrócił uwagę w uzasadnieniu wniosku na niepełnosprawność spowodowaną skutkami wypadku samochodowego, utrudniającą od maja 2004 r. samodzielne funkcjonowanie, ograniczony kontakt słuchowy i wzrokowy z otoczeniem od 2007 r. spowodowany udarami mózgu. Wskazał, że uzyskuje emeryturę w wysokości 2741 zł. Oświadczył, że jego stałe wydatki to: podatek, składka ubezpieczeniowa i alimenty – kwota 903 zł miesięcznie, koszty utrzymania domu i koszty leczenia – 1029 zł miesięcznie, koszty obsługi postępowań administracyjnych i sądowych – średnio 350 zł miesięcznie. W tym stanie rzeczy stwierdzono, co następuje: Zgodnie z art. 246 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz.U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.) prawo pomocy może być przyznane osobie fizycznej w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego wówczas, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, natomiast przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Podkreślenia jednocześnie wymaga, że co do zasady strona jest zobowiązana do ponoszenia kosztów związanych z jej udziałem w sprawie (art. 199). Prawo pomocy jest instytucją wyjątkową, której celem jest umożliwienie dostępu do sądu osobom, które rzeczywiście nie mogą pokryć kosztów postępowania bez uszczerbku dla utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Przez uszczerbek dla utrzymania koniecznego należy natomiast rozumieć pozbawienie środków na pokrycie najbardziej podstawowych potrzeb, a więc kosztów wyżywienia, ubrania, zamieszkania i leczenia. Jak wynika z wniosku, J. H. posiada udział w połowie domu jednorodzinnego o powierzchni 109 m2 i udział w połowie działki siedliskowej o powierzchni 913 m2. Skarżący nadesłał wraz z wnioskiem kserokopię decyzji o waloryzacji emerytury, z której wynika, że emerytura skarżącego wynosi 2778 zł brutto, a po odliczeniu zaliczki na podatek, składki na ubezpieczenie zdrowotne oraz po potrąceniu alimentów świadczenie to wynosi 1855 zł netto miesięcznie. Skarżący oświadczył w piśmie z dnia 25 września 2015 r. nadesłanym wraz z wnioskiem, uzupełnionym pismem z 19 października 2015 r., że ponosi wydatki związane z utrzymaniem domu i z leczeniem w łącznej wysokości 1029 zł miesięcznie. Na wskazaną kwotę składają się koszty zakupu opału w wysokości 233 zł, opłata za energię elektryczną - 179 zł, opłata za wodę i odbiór ścieków - 93 zł, wydatki w wysokości 303 zł na zakup lekarstw oraz koszty dowozu wnioskodawcy na okresowe badania – 220 zł. Podkreślić w tym miejscu trzeba, że dla oceny zasadności wniosku o przyznanie prawa pomocy istotna jest nie tyle wysokość deklarowanych przez stronę wydatków, co kwota wydatków uznawanych za niezbędne do zaspokojenia podstawowych potrzeb życiowych. Za wydatki konieczne, które mają pierwszeństwo przed kosztami sądowymi, uznać należy koszty zakupu żywności, leków, odzieży, wydatki związane z utrzymaniem mieszkania/domu. Do takich wydatków niezbędnych do zaspokojenia podstawowych potrzeb nie można już natomiast zaliczyć wymienionych przez skarżącego w piśmie z dnia 25 września 2015 r. kosztów związanych z toczącymi się postępowaniami administracyjnymi i sądowymi (wydatków na usługi pocztowe, kserograficzne, opłat za telefon, kosztów dojazdów do siedzib organów), które, jak oświadczył skarżący, wynoszą średnio 350 zł miesięcznie. Biorąc pod uwagę wysokość emerytury J. H. oraz wysokość wydatków związanych z utrzymaniem domu i z leczeniem wnioskodawcy uznano, iż uzasadnione jest częściowe przychylenie się do wniosku złożonego przez skarżącego. W związku z powyższym przyznano wnioskodawcy prawo pomocy poprzez ustanowienie adwokata, bowiem dochody skarżącego nie pozwalają na poniesienie kosztów wynagrodzenia profesjonalnego pełnomocnika. Uznano również, że uzasadnione jest zwolnienie skarżącego od wpisu sądowego od skargi, który należny jest w wysokości 200 zł. W odniesieniu do pozostałych kosztów postępowania zauważyć trzeba, że koszty te, o ile w ogóle się pojawią (ewentualna opłata kancelaryjna za sporządzenie uzasadnienia wyroku - w przypadku oddalenia skargi – 100 zł, ewentualny wpis od skargi kasacyjnej - 100 zł) byłyby rozłożone w czasie. Pozwala to na przyjęcie, iż J. H. będzie w stanie z otrzymywanej emerytury zgromadzić środki na ewentualne poniesienie pozostałych kosztów sądowych w niniejszej sprawie. W związku z powyższym orzeczono jak w sentencji, na podstawie art. 246 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.).